İçeriğe atla

Karakurum-Altay Yönetimi

Karakurum-Altay Yönetimi
12 Mart 1918-Nisan 1920
Karakurum-Altay Yönetimi bayrağı
Kırmızı bir arka fon üzerinde "Jep-Su Khan Altay" yazısı.
BaşkentUlala
Yaygın dil(ler)Altayca, Rusça
HükûmetCumhuriyet
Başkan 
• 12 Mart 1918
Grigori Gurkin
Tarihçe 
• Kuruluşu
12 Mart 1918
• Dağılışı
Nisan 1920
Yüzölçümü
• Toplam
92600 km2
Öncüller
Ardıllar
Rus İmparatorluğu
Oyrot Özerk Bölgesi
Tağlığ Şor Ulusal bölgesi
Günümüzdeki durumu Altay Cumhuriyeti

Karakurum-Altay Yönetimi Rus İç Savaşı sırasında Altay halkının devlet oluşumudur. Temmuz 1917'de Biysk şehrinde Altay Türkleri, Kuznetsk şehrinde ise Şor Türkleri Teleüt Türkleri yerli halklar kongresi yapıldı. Kongre, Altay Dağları'nı ayrı bir idari birime ayırmaya karar verdi ve Biysk şehrinde bulunan Altay Dağı Duması'nı oluşturdu. Altay Dağı Duması ayrı bir özerk yönetimin oluşturulmasına hazırlanması, milli eğitim, Altay tarihinin araştırılması konularını ele almıştır.

Sivil hükümet

12 Mart 1918'de Altay Dağı Duması bölgenin ayrı bir bağımsız yönetimin oluşturulmasını düşünülen Altay Dağları Yerliler ve Köylüler Kurucu Kongresi'ni topladı. Kongrede Ulala şehrinde bağımsız yönetimin fiilen ilan edildi. Bağımsız yönetimin adını eski Moğol başkenti Karakurum'dan almıştır. Bu tarihi şehir Altaylarda yer almasa da Altay milliyetçileri bu ismi antik tarihine bir çağrı olarak görmüşlerdir. Ayrıca, cumhuriyetin başkenti olması gereken Altay'da yeni bir Karakurum şehri inşa edilmesi planlandı. Buna itafen Karakurum-Altay Yönetimi oldu. Yürütme gücü, kongrede seçilen Altay Türkü olan Grigori Gurkin Başkan şeçildi.[1]

Rus İç Savaşı sırasında iktidarın yokluğunda Altay yönetimi bağımsızlığını korudu. Aynı zamanda, Altaylar bölgesinde birkaç meclis vardı. 1918 baharında Altay Yerli Tümeni ile Bolşevik Askeri Konseyi arasında silahlı çatışmalar yaşandı. Aynı yılın Haziran-Temmuz aylarında, Sibirya'nın geri kalanında olduğu gibi bütün konseyler kaldırıldı. Karakurum-Altay Yönetimi gücü devam etti. Eylül 1918'de Karakurum-Altay Yönetimi Sibirya Cumhuriyeti'ne bağlandı ve daha sonra özerk ilçe olarak resmîleştirildi.

Beyaz Ordu'nun başına Aleksandr Kolçak geçti ve ulusal hareketlerin hepsine düşman oldu. Başkan Grigori Gurkin ve Altay Yerli Tümeni komutanı General Aleksander Kaigorodov ayrılıkçılıktan tutuklandı.[2] Kızıl Ordu birlikleri bölgeye yaklaşınca sonra serbest bırakıldı.

Askeri hükümet

Ataman Aleksander Kaigorodov, Altay-Rus kökenli

Aralık 1919'da Bolşevikler başkent Ulala şehrini ele geçirdiler. Altay Yerli Tümeni komutanı General Aleksander Kaigorodov bağlı birlikler dağlara çekildi ve akeri bir hükûmet kurdular. Eylül 1921'de, Altaylar'da Sovyet karşıtı ayaklanmaların başlamasından sonra, Aleksander Kaigorodov liderliğindeki dört yüz Altay Yerli Tümeni askeri bölgeye geri geldi. Bolşeviklerle Altay Yerli Tümeni savaşlar Aleksander Kaigorodov yakalnıp 16 nisan 1922'de idam edilmesiyle son buldu.[3] bölgenin hakimiyeti Bolşeviklere geçti. [Bolşevikler 1 Haziran 1922 Oyrot Özerk Bölgesi'ni kurdular. 12 Nisan, 1926'da Tağlığ Şor Ulusal bölgesi'ni kurdular ve bu bölgeyi Kemerovo Oblastı'na bağladılar.

Kaynakça

  1. ^ Znamenski, Andrei (2005). "Power of Myth: Popular ethnonationalism and Nationality Building in Mountain Altai, 1904-1922" (PDF). Acta Slavica Iaponica. 22: 44-47. 3 Ekim 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 21 Şubat 2021. 
  2. ^ Smele, Jonathan D. (19 Kasım 2015). Historical Dictionary of the Russian Civil Wars, 1916-1926. Rowman & Littlefield. s. 112-113. ISBN 978-1442252813. 18 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021. 
  3. ^ Красногорский район: история и современность. Барнаул. 2008. 12 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Aralık 2021. 

Dış bağlantılar


İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Mirsaid Sultangaliyev</span> Tatar devrimci ve teorisyen

Mirsaid Sultangaliyev, Orta Asya'daki Türk halklarını birleştirerek sosyalist bir Türkistan devleti kurmak istemiş Tatar lider ve düşünce adamı. Müslüman "ulusal komünizm"in kurucusudur.

<span class="mw-page-title-main">Sibirya</span> Rusyanın, Ural Dağlarından Büyük Okyanusa kadar uzanan toprakları

Sibirya, Rusya'nın, Ural Dağları'ndan Büyük Okyanus'a kadar uzanan topraklarına verilen ad. Sibirya, Kazakistan ve Orta Asya'yı meydana getiren diğer cumhuriyetleri de ihtiva eder. Yaklaşık olarak 13 milyon km²'lik bir yüzölçümüne sahiptir. Sibirya bölgesinde 30 milyon civarında insan yaşar. Kuzeyinde Arktik Okyanusu, doğusunda Pasifik Okyanusu, güneyinde Kazakistan, Moğolistan ve Mançurya ülkeleri bulunur. Batısında ise Ural Dağları bulunur.

<span class="mw-page-title-main">Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti</span> Sovyetler Birliğinin nüfus ve yüzölçümü bakımından en büyük ve kurucu cumhuriyeti

Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti (RSFSC) (Rusça: Росси́йская Сове́тская Федерати́вная Социалисти́ческая Респу́блика; Rossiyskaya Sovetskaya Federativnaya Sotsialistiçeskaya Respublika), Sovyetler Birliği'nin nüfus ve yüzölçümü bakımından en büyük ve kurucu cumhuriyetidir.

<span class="mw-page-title-main">Rus İç Savaşı</span> 1917den 1922ye kadar süren bir iç savaş

Rus İç Savaşı, 1917 Ekim Devrimi'nden sonra 1918-1922 yılları arasında Bolşeviklerle muhalifleri arasında yaşanan savaştır. Savaş Beyaz Ordu birliklerinin 1918 baharında Beyaz Terör saldırılarıyla başladı. Ana muharebe Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti'ne bağlı Bolşevik Kızıl Ordusuyla komünizm karşıtlarının Beyaz Ordusu arasında geçti. Ancak savaşa Beyaz Ordu'ya finansal destek ile silah ve asker yardımında bulunan ABD, İngiltere, Fransa, Polonya ve Japonya da müdahil oldu. 1921 yılında Bolşevikler Beyaz Terör'ü ve destekçilerini yenerek tüm ülkeye hâkim oldular. 1922 yılında da Sovyetler Birliği kuruldu.

<span class="mw-page-title-main">Halk Komiserleri Konseyi</span>

Halk Komiserleri Konseyi veya Rusça isminden kısaltmayla Sovnarkom, 1917 Ekim Devrimi'nden sonra Sovyetler Birliği'nde en yüksek hükûmet organı. İlk Sovnarkom başkanı Lenin'dir. Lenin'in ölümünden sonra Stalin'in Komünist Parti Genel Sekreteri olarak iktidara gelmesiyle birlikte ülke yönetiminde en etkili makam genel sekreterlik olmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Bohemya</span>

Bohemya, Çekya'da bir bölgedir. Bohemya'nın toplam yüzölçümü yaklaşık 52.060 kilometrekaredir. Bohemya, Bohemya kralları tarafından yönetilen Moravya ve Çek Silezyası dahil geniş tarihsel Bohemya krallığı toprakları olarak da söylenebilir. 1918'e kadar Bohemya eyaleti Avusturya'ya aitti.

Mejrayontsi Rusça kelime anlamı olarak bölge birliği olarak çevrilebilir, Rus Sosyal Demokrat İşçi Partisi Menşevik grubuna bağlı Enternasyonalistler grubudur. 1913-1917 yılları arasında parti içindeki Sankt-Peterburg merkezli küçük bir siyasi gruptur, 1917 Ekim Devrimi sürecinde Bolşeviklerle birleşmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Bolşeviklere karşı sol ayaklanmalar</span> bir dizi askerî karışıklıklar

Bolşeviklere karşı sol ayaklanmalar, Ekim Devrimi'ni izleyen dönemde Sovyetler Birliği henüz resmen kurulmamışken SRlar, Sol SRlar, Menşevikler ve anarşistlerce iktidardaki Bolşeviklere yönelik planlanan ve yürütülen bir dizi ayaklanma eylemidir. Bu ayaklanmaların bazıları sürmekte olan Rus İç Savaşında Bolşevik iktidarına karşı oluşturulan Beyaz Orduyu desteklerken bazıları bağımsız hareketlerdir. Bu ayaklanmalar 1918 yılında başlayacak ve 1922 yılına kadar sürecektir. Bu ayaklanmalar sonucunda o döneme kadar diğer sol grupları da iktidara dahil etmek isteyen Bolşevikler bu çabaları bir kenara bırakarak ayaklanmaları askeri kuvvetle bastırma yoluna gitmiştir. Bazı çevreler tarafından gündeme getirilen sol ve devrimci partilerin koalisyon olarak iktidarı gerçekleşmeyecek Bolşevikler tek başlarına iktidarlarını sürdüreceklerdir.

<span class="mw-page-title-main">Lenin'in Vasiyeti</span>

Lenin'in Vasiyeti, Bolşevik lider Vladimir Lenin tarafından 1922 yılı sonu – 1923 yılı başında yazılan belge. Belgede Lenin Sovyetler Birliği yönetim organlarında değişiklik yapılması gereğini bildirmektedir. Ayrıca Sovyet liderleri hakkında düşüncelerini de sıraladığı belgede özellikle Josef Stalin'in Sovyetler Birliği Komünist Partisi Genel Sekreteri görevinden alınmasını önermiştir. Yaptırım özelliği olmayan belgenin Merkez Komite'de gündem edilmesi üzerine Stalin görevinden istifa etse de, Merkez Komite tarafından buna izin verilmemiştir.

<span class="mw-page-title-main">Gürcistan Olayı</span>

Gürcistan Olayı, Rus İmparatorluğu'nda gerçekleşen Ekim Devrimi ve Rus İç Savaşı'nın ardından 1922 yılında Gürcistan topraklarında sosyalizmin gerektirdiği sosyal ve siyasi değişikliklerin nasıl gerçekleştirileceğine dair Bolşevik önder kadro arasında çıkan siyasi anlaşmazlık ve bunu izleyen olayları kapsar.

<span class="mw-page-title-main">Gorno-Altaysk</span> Rusyada şehir

Gorno-Altaysk veya Dağlık Altay Rusya Altay Cumhuriyeti'nde bir yönetim merkezidir. Moskova'nın 3,641 km doğusunda yer almaktadır. Nüfus: 53.538. Gornoaltaysk Altay Cumhuriyeti'nin başkenti'dir.

Amerika Birleşik Devletleri'nin siyasî birimleri ve bölümleri arasında aşağıdakiler bulunur:

Beyaz Terör, Rusya'da 1917-1922 yılları arasında gerçekleşen Rus İç Savaşı sırasında Çarlık yanlısı Beyaz Orduların Kızıllara ve kendilerine destek vermeyen sivil halka yönelik şiddet ve katliam hareketlerine verilen isimdir.

<span class="mw-page-title-main">Çamal ilçesi</span> Rusya, Altay Cumhuriyetinde bir ilçe

Çamal ilçesi — Rusya Altay Cumhuriyetinde ilçe.

<span class="mw-page-title-main">Çoya ilçesi</span>

Çoya ilçesi — Rusya Altay Cumhuriyetinde ilçe.

<span class="mw-page-title-main">Sol SR Ayaklanması</span>

Sol SR ayaklanması, Ekim Devrimi ile Rus İmparatorluğunda iktidarı alan Bolşeviklere karşı 1918 yılı Temmuz ayında Sol SRlar tarafından başlatılan silahlı ayaklanmadır. 6 Temmuz 1918 günü başlatılan ayaklanmanın amacı Brest Litovsk Antlaşması ile barış yapılan Almanya İmparatorluğu ile savaşın yeniden başlatılmasıydı. Ayaklanma Rus İç Savaşı sırasında Bolşeviklere karşı sol ayaklanmaların en önemlilerindendir. Ayaklanma bastırılmış ve ülkede Sol SR faaliyetleri yasaklanmıştır ancak yıkıcı faaliyetlerin şiddetine rağmen yaptırımlar görece hafifletilmiş şekilde uygulanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Udmurtya Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti</span>

Udmurtya Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti, Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti'ne bağlı özerk sovyet cumhuriyeti. Adını bu topraklarda yaşayan Udmurtlardan alır.

<span class="mw-page-title-main">Sovyetler Birliği Kuruluş Antlaşması</span> Sovyetler Birliğinin kurulduğu 1922 tarihli belge

Sovyetler Birliği Kuruluş Antlaşması, genellikle Sovyetler Birliği olarak bilinen Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin (SSCB) resmi olarak kurulduğu anlaşmadır. De jure birkaç Sovyet cumhuriyetinin birliğini yasalaştırdı ve yeni bir merkezileştirilmiş federal hükûmet kurdu burada anahtar işlevler Moskova'da merkezileştirildi.

Kuban Sovyet Cumhuriyeti, 13 Nisan - 30 Mayıs 1918 tarihleri arasında eski Kuban Bölgesi sınırları içinde bulunan RSFSR'nin bir parçası olarak Rusya İmparatorluğu ve Rusya İç Savaşı'nın, Sovyet Cumhuriyeti'nin çöküşü sırasında bir devlet kurumudur. Başkenti Krasnodar'dır. İç Savaş ve yabancı askerî müdahalelerin patlak vermesi sırasında kurulan Kuban Sovyet Cumhuriyeti, yaklaşık bir buçuk ay boyunca var olan Karadeniz Sovyet Cumhuriyeti ile birleşerek, kısa bir süre Kuban-Karadeniz Sovyet Cumhuriyeti'nin bir parçası oldu. Kuban Sovyet Cumhuriyeti'nin selefi Kuban Halk Cumhuriyeti idi ve Kuban Bölgesel Konseyi ilan edildi ve Kuban Bölgesinde, Petrograd'daki silahlı ayaklanmanın sonucu olarak Geçici Hükûmetin devrilmesinden sonra iktidarı ele geçirdi. Kuban'da Sovyet iktidarının kurulması, komşu Karadeniz eyaletindeki Sovyetlerin zaferi ve Birinci Dünya Savaşı'nın cephelerinden dönen Kazaklar da dahil olmak üzere askeri birimlerde devrimci duygularla kolaylaştırıldı. Kuban hükûmetinin kendi silahlı kuvvetlerini oluşturma girişimleri özellikle başarılı değildi, ancak Krasnodar'da Sovyet gücünün kurulmasını Mart 1918 ortasına kadar gerçekleştirebildi. Bolşevikler ve Sol Sosyal Devrimciler koalisyonu tarafından yönetilen bölge topraklarının devrimci güçlerin kontrolüne geçmesinden sonra meydana gelen Kuban Bölgesi II. Sovyetler Kongresi'nde RSFSR'nin bir parçası olarak Kuban Sovyet Cumhuriyeti'nin ilan edildi. Ancak, genişleyen bir iç savaş zemininde gerçekleşti. İlk Kuban (“Buz”) seferi sırasında Don bölgesinde gönüllü ordu kuruldu Kuban'daki Sovyet rejimini devirmeye çalıştı, fakat Krasnodar'a yapılan saldırıda yenildi ve geri çekilmek zorunda kaldı. Nisan-Mayıs 1918'de Kuban Sovyet Cumhuriyeti'nin durumunun geçici olarak istikrara kavuşturulması, Sovyet hükûmetinin sosyalist dönüşümler, Bölgedeki ekonomik durumu iyileştirmek ve ayrıca silahlı kuvvetleri inşa etme çabalarıyla karakterize edildi. Bununla birlikte, cumhuriyetteki iç siyasi durum yine de zor kaldı ve kötüleşme eğilimindeydi, bu da hem liderlik için yaşanan çatışmaları, hem de toprak sorununu çözmedeki fazlalıklar nedeniyle yerel Kazaklar arasında artan hoşnutsuzluk ile ilişkiliydi ve yaşanan bu durumların birçoğu Sovyet karşıtı ayaklanmalarla sonuçlandı. Bölgede Sovyet iktidarının kurulması mücadelesi sırasında ortaya çıkan Kuban ve Karadeniz'in birleşmesi eğilimi ve sonraki aylarda gerçekleşen, mantıksal çözümler Mayıs 1918'in sonunda gerçekleştirilebildi. Bu zamana kadar, Kuban ve Karadeniz Sovyet cumhuriyetlerinin askeri-stratejik durumu, Gönüllü Ordu ve Sovyet karşıtı hareketlerin tehdidi nedeniyle ve aynı zamanda Brest Antlaşması'nın koşullarını ihlal eden Alman müdahalesiyle bağlantılı olarak ciddi şekilde kötüleşti. 30 Mayıs'ta Kuban Sovyet Cumhuriyeti'nin varlığı sona erdi ve Karadeniz Cumhuriyeti ile birlikte birleşik Kuban-Karadeniz Cumhuriyeti'nin bir parçası oldu.

2. Kızıl Bayrak Ordusu, II. Dünya Savaşı yıllarında Uzak Doğu Cephesi'nin bir parçası olarak görev yapan bir Sovyet ordu.