İçeriğe atla

Karabağ şivesi

Ceyhun Hacıbeyli'nin Karabağ lehçesi ve folkloru ile ilgili "Le lehçesi et le folk-lore du Karabağ" adlı kitabı. Paris. 1933 yılı.

Karabağ lehçesi Azerbaycan dilinin lehçelerinden biridir. Gence ve Gazah lehçeleri ayrı lehçelerle birlikte Azerbaycan dilinin batı lehçeleri grubuna dahil edilmektedir.[1] Ağdam, Şuşa, Hocalı, Hocavend, Berde, Ağcabedi, Fuzuli ve Terter bölgeleri ile Azerbaycan'ın Hankendi şehrinde yaygın olarak konuşulmaktadır.[2]

Gelişimi

Karabağ lehçesi, Karabağ topraklarında yaşayan çeşitli Türk boylarının konuşma dili esas alınarak oluşmuş ve geniş bir alanda yayılma göstermiştir. Yüzyıllar boyunca gelişmesi sonucunda boyların dil özellikleri birbirine karışmıştır ve yaşayan konuşma dilinde bazı Oğuz ve Kıpçak unsurları arkaikliğini korumuştur.[2]

Orta Çağ'da Karabağ'ın siyasi, sosyal ve ekonomik konumu güçlendikten sonra bölgedeki Türk nüfusun konuşması Koyne lehçesi seviyesine yükselmiş ve Azerbaycan'ın edebi dilinin normlarının oluşmasında ana kaynak olmuştur.[2] Böylece daha 18. yüzyılda Azerbaycan'ın edebi dili Karabağ lehçesi ortaya çıkmıştır.[3]

Kaynakça

  1. ^ Азербайджанский язык. 7 Ocak 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Nisan 2024. 
  2. ^ a b c Məmmədov 2021.
  3. ^ Məmmədli 2019.

Bibliyografya

Azerice kaynaklar
  • Azərbaycan dialektologiyasının əsasları. — Şərq-Qərb, 2008.
  • Azərbaycan dialektologiyası. — Zərdabi Nəşr, 2019.
  • "Azərbaycan dilinin Qarabağ dialektində arxaik sözlər". 2021. 
  • Məmmədli M. Azərbaycan dialektologiyası (азерб.) / Elmi redaktor: Məmmədəli Qıpçaq. — Б.: Zərdabi Nəşr, 2019. — 352 с.
  • Məmmədov M. Azərbaycan dilinin Qarabağ dialektində arxaik sözlər (азерб.) // Uluslararası Türk Lehçe Araştırmaları Dergisi. — Турция, 2021. — C. V, no 2. — S. 241-250.
Rusça kaynaklar
  • Ağayev P. J. Azerbaycan dilinin Karabağ lehçesi (Ağdam ilçesi). Cand. diss.. - M., 1951.

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Dağlık Karabağ</span> Güney Kafkasyada bölge

Dağlık Karabağ, Güney Kafkasya'da, Küçük Kafkas Sıradağları'nda Azerbaycan'a ait ancak uzun yıllar Ermeni işgali altında kalmış tarihi bölge. 2020 yılında Dağlık Karabağın bir bölümü 2. Dağlık Karabağ Savaşı sırasında Azerbaycan tarafından geri alınırken kalan kısmı Rus barış güçleri denetiminde Ermeni kontrolünde bırakan 10 Kasım 2020 tarihli ateşkes anlaşması ile Ermenistan hükûmeti yenilgiyi resmen kabul etmiştir. Günümüzde Anti Terör Operasyonu sonrası Ermeni kontrolünde kalan kısımlar da Azerbaycan kontrolüne geçmesiyle bölgenin tamamı Azerbaycan hakimiyeti altındadır. 2. Dağlık Karabağ Savaşı sonrası, 90'lı yılların başında bölgeden zorla göç ettirilen Azerbaycanlıların dönüşü peyderpey sağlanırken aynı savaş ve 2023 yılındaki Anti Terör Operasyonu sonrası bölgede yaşayan Ermenilerin neredeyse hepsi Ermenistan'a göç etmiştir.

Aramca veya Aramice, Sâmî (Semitik) dil ailesinin Kuzeybatı grubundan bir dil. Suriye ülkesinin eski adı olan Aram sözcüğüne izafeten adlandırılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Karabağ FK</span> Azerbaycanlı Futbol Kulübü

Karabağ FK, Ağdam kentinde kurulmuş bir Azerbaycan futbol takımıdır. 1993 yılında Karabağ'ın Ermeniler tarafından işgal edilmesinden sonra kulüp sürgün edilmiştir. Bu yüzden Karabağ, sportif etkinliklerini Ağdam kenti işgalden kurtulana kadar Bakü'de devam ettirdi. Ağdam kenti 20 Ekim 2020'de işgalden kurtulduktan sonra artık maçlarını İmaret Arena'da oynamayı planlıyor.

<span class="mw-page-title-main">Ağdam</span> Azerbaycanda bir şehir

Ağdam veya Akdam - Azerbaycan'da şehir. Ağdam Rayonu'nun idari merkezidir. Bakü'den 365 km uzaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Karabağ atı</span> Azerbaycanın Karabağ bölgesine ait  binek at cinsi

Karabağ atı, (Azerbaycanca: Qarabağ atı) Güney Kafkasya ülkelerinden olan Azerbaycan'ın Karabağ bölgesinde yetiştirilen bir binek atı cinsidir. Bu at cinsi, 1747-1822 yılları arasında varlığını sürdürmüş olan Karabağ Hanlığı zamanında profesyonel olarak ehlilleştirilmiştir. Karabağ atları, Asya ve Kafkasya'da en eski at cinsi olarak bilinmekle birlikte, Azerbaycan'ın da Milli at cinsi olarak kabul edilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Fazıl Mehdiyev</span>

Fazil Mehdiyev, Karabağ savaşı'nda çatışmada ölen Azerbaycan Ulusal Kahramanı askerdir.

Malik Esedov, Azerbaycan Ulusal Kahramanı.

Canpolad Rzayev, Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri'ne bağlı asker ve Azerbaycan Milli Kahramanıdır.

Seferali Memmedov, Azeri bir askerdir.

Sefiyar Behbudov, Azerbaycan'ın Ulusal Kahramanı; Karabağ savaşı şehidi.

Rafael Habibov, Azerbaycan Ulusal Kahramanı.

Natiq Ahmedov, Azerbaycan'ın Ulusal Kahraman'ı madalyasına sahip asker.

Niyazi Aslanov, Azerbaycan'ın Ulusal Kahramanı; Karabağ savaşı şehiti.

Allahverdi Bağırov ya da tam adıyla Allahverdi Teymur oğlu Bağırov,, Azeri asker. Karabağ Savaşı'na katkılarından ötürü Azerbaycan hükûmetince kendisine Azerbaycan Ulusal Kahramanı unvanı verilmiştir.

Camil Niftaliyev ya da tam adıyla Samedhan oğlu Camil Niftaliyev, Azeri asker. Karabağ Savaşı'na katkılarından ötürü Azerbaycan hükûmetince kendisine Azerbaycan Ulusal Kahramanı ödülü verilmiştir.

İntikam Atakişiyev, Azerbaycan'ın Ulusal Kahraman'ı madalyasına sahip asker.

<span class="mw-page-title-main">Bedavi Hüseynov</span>

Bedavi Hüseynov, Lezgi asıllı Azerbaycanlı millî futbolcudur. Defans mevkiinde bulunan Bedavi Hüseynov, Azərbaycan Premyer Liqası'nda oynayan Karabağ takımında mücadele ediyor.

İsmayılov İnkilab Elekber oğlu, Azerbaycan'ın Millî Kahramanı.

<span class="mw-page-title-main">Behram Bey Vezirov</span>

Behram Bey Esat bey oğlu Vezirov — Azerbaycanlı devlet adamı, siyasetçi, Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti Parlamentosunun üyesi ve şair.

Salyan şivesi, Azerbaycan dilinin bir lehçesidir. Doğu lehçesi grubuna aittir. Azerbaycan'ın Salyan bölgesinde yaygın olarak kullanılmaktadır.