İçeriğe atla

Kamçatka meteoru

Koordinatlar: 56°54′N 172°24′E / 56.9°K 172.4°D / 56.9; 172.4
Kamçatka meteoru
Japonya Meteoroloji Ajansı'nın Himawari 8 uydusu tarafından görüntülenen bolit.
Harita
Tarih18 Aralık 2018 (2018-12-18)
Saat11:48 yerel saat (23:48 UTC)
KonumBering Denizi, Kamçatka Yarımadası yakınlarında, Rusya
Koordinatlar56°54′N 172°24′E / 56.9°K 172.4°D / 56.9; 172.4
Neden10-14 metrelik asteroit[1]
Çarpma enerjisi: 173 kiloton
Yayılan enerji: 130 TJ[2]

Kamçatka meteoru, 18 Aralık 2018 tarihinde Rusya'nın doğusundaki Kamçatka Yarımadası'nın doğu kıyıları açıklarında havada infilak eden bir meteordu.[3] Yerel saatle öğle vakti civarında,[4] yaklaşık 10 metre çapında bir asteroit atmosfere 32,0 km/s (72.000 mph) hızla giriş yaptı. Enerjisi 173 kiloton TNT eşdeğeriydi ve bu da, 1945'te Hiroşima'ya atılan Little Boy bombasının enerjisinin 10 katından fazlaydı.[3] Cisim, başucu noktasına yakın bir konumda 7 derecelik bir dik açıyla atmosfere girmiş ve yaklaşık 25 km (16 mi; 82.000 ft) yükseklikte havada infilak etmiştir.[3][5]

Genel bakış

Kamçatka meteoru, çarpmanın enerjisi ve hızına bağlı olarak 1600 tonluk bir kütleye ve yoğunluğuna bağlı olarak 10 ila 14 metre (32 ila 45 fit) arasında bir çapa sahipti.[1][6][7] Çarpışma 8 Mart 2019 civarı duyuruldu[1] ve Şubat 2013'teki 20 metrelik Çelyabinsk meteorundan bu yana Dünya'ya çarpan en büyük asteroit ve 1900'den bu yana kaydedilen üçüncü en büyük meteor olayı oldu (Tunguska olayı ve Çelyabinsk meteorundan sonra).[4]

NASA'nın Terra uydusu ve Japonya Meteoroloji Ajansı'nın Himawari 8 uydusu olaydan kaynaklanan toz izini kaydetti, fakat gözlem aralığı havadaki patlamanın kendisini görüntülemek için çok uzundu.[4]

CTBTO'nun (Kapsamlı Nükleer Test Yasağı Anlaşması Örgütü) infrasound (ses ötesi) dalgasının baskın periyodu yaklaşık 20 ila 25 saniye mertebesiyle çok uzundu ve bu da 100 ila 200 kilotonluk bir enerjiye karşılık geliyordu. Şok dalgası, eğer yerleşim alanı üzerinde olsaydı camları kıracak kadar güçlüydü.[3]

Bu olay bir önceki olaydan sadece altı yıl sonra gerçekleşmiş olsa da, istatistiksel olarak bu büyüklükteki olayların ortalama olarak birkaç on yılda bir gerçekleştiği tahmin edilmektedir.[8]

Ocak 2017 itibarıyla, Güneş Sistemi'nde 723.000'den fazla asteroit takip edilmekteydi ve her gün yenileri keşfedilmekte, kaybolmakta ve tekrar bulunmaktadır. 2011'den bu yana her gün, çapı 30-50 metre veya daha büyük olan ortalama 80 yeni küçük gezegen keşfedilmektedir.[9] Mart 2019 itibarıyla bunlardan 724 tanesi (yaklaşık binde biri) potansiyel tehlikeli asteroit (PHA) olarak sınıflandırılmıştır. Ne Çelyabinsk, ne de Kamçatka meteorları bu listede değildi ve mevcut kaynaklarla tespit edilemeyecek kadar küçüklerdi.[8]

Kaynakça

  1. ^ a b c "Meteor Scientist Peter Brown". 23 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Ağustos 2024. 
  2. ^ Fireball and Bolide Reports (JPL)
  3. ^ a b c d Leonard David. "Huge Meteor Explosion a Wake-Up Call for Planetary Defense". Scientific American. 1 Şubat 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mart 2019. 
  4. ^ a b c Rincon, Paul (18 Mart 2019). "US detects huge meteor explosion". BBC. 11 Aralık 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Mart 2019. 
  5. ^ "NASA told about the big meteor explosion in Kamchatka, which nobody noticed". 24-my.info. 18 Mart 2019. 27 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Mart 2019. 
  6. ^ "Asteroid impact calculator". convertalot.com. 16 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Mart 2019. 
  7. ^ Molina, Brett (19 Mart 2019). "Scientists explain why we're just now learning about a giant meteor that exploded over Earth last year". usatoday.com (İngilizce). USA Today. 20 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mart 2019. 
  8. ^ a b Robin Andrews (18 Mart 2019). "A Meteor Caused A Huge Explosion Over The Bering Sea. Here's Everything You Need To Know". 2 Eylül 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Ağustos 2024. 
  9. ^ "Running Tallies – Minor Planets Discovered". IAU Minor Planet Center. 11 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ağustos 2015. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Güneş Sistemi</span> Güneş ve Güneş merkezli astronomik cisimler

Güneş Sistemi, Güneş'in kütleçekim kuvvetiyle yörüngede tutulan ve çeşitli gök cisimlerinden oluşmuş bir sistemdir. Güneş ve 8 gezegen ile onların doğruluğu onaylanmış 150 uydusu, 5 cüce gezegen ile onların bilinen toplam 8 uydusu ve milyarlarca küçük gök cisminden oluşur. Küçük cisimler kategorisine asteroitler, Kuiper Kuşağı cisimleri, kuyruklu yıldızlar, gök taşları ve gezegenler arası toz girer.

<span class="mw-page-title-main">Asteroit</span> yörüngeleri çoğunlukla Mars ile Jüpiter gezegenleri arasında kalan gökcisimleri

Asteroit,, iç Güneş Sistemi'nde yörüngede dönen ve meteoroitlerden daha büyük, fakat cüce gezegenlerden daha küçük olan bir küçük güneş sistemi cismidir. Atmosferi olmayan metalik veya kayalık cisimlerdir. Asteroitlerin boyutları ve şekilleri, cüce gezegenler de dahil olmak üzere önemli ölçüde farklılık gösterir.

<span class="mw-page-title-main">Satürn</span> Güneş Sisteminin 6. gezegeni

Satürn veya Eski Türkçedeki adıyla Sekentir ya da Sekendiz, Güneş'e en yakın altıncı gezegen ve Jüpiter'den sonra Güneş Sistemi'ndeki en büyük ikinci gezegendir. Ortalama yarıçapı Dünya'nın yaklaşık dokuz buçuk katı olan bir gaz devidir. Dünya'nın ortalama yoğunluğunun yalnızca sekizde birine sahiptir, ancak Dünya'dan 95 kat daha büyüktür. Satürn, neredeyse Jüpiter büyüklüğünde olmasına rağmen, Jüpiter'in kütlesinin üçte birinden daha azına sahiptir. Satürn, Güneş'in etrafında 9,59 AU (1.434 milyon km) mesafede 29,45 yıllık bir yörünge periyoduyla dolanır.

<span class="mw-page-title-main">Meteoroit</span> Güneş Sisteminde bulunan,  büyüklüğü kumdan kaya boyutuna kadar değişebilen enkaz parçacığı

Meteoroit, dış uzayda bulunan küçük bir kaya veya metal cisimdir. Meteoroitler, asteroitlerden önemli ölçüde daha küçük ve boyutları taneciklerden bir metreye kadar değişen nesneler olarak ayırt edilirler. Meteoroitlerden daha küçük nesneler, mikrometeoroit veya uzay tozu olarak sınıflandırılır. Pek çoğu kuyruklu yıldızlardan veya asteroitlerden gelen parçalardır, diğerleri ise Ay veya Mars gibi gök cisimlerinden çarpma etkisiyle fırlatılmış olan uzay enkazıdır.

<span class="mw-page-title-main">Tunguska Olayı</span>

Tunguska olayı, 30 Haziran 1908 günü sabah saat yaklaşık 7:45 sularında Sibirya'nın orta kesimlerindeki Podkamennaya Tunguska Irmağı yakınlarında oluşan büyük gök patlamasının adıdır.

<span class="mw-page-title-main">Kuiper Kuşağı</span> gök cisimlerinden oluşan halka

Kuiper Kuşağı, Güneş Sistemi'nin kenarında bulunan bir halkadır. Esas olarak uzay kayaları ve cüce gezegenlerden oluşur. Neptün'ün yörüngesinin ötesine oturur. Gezegensel hareket düzeyinde ve Güneş'ten yaklaşık olarak 30 ila 50 astronomik birimden uzak bir disktir. Edgeworth-Kuiper Kuşağı adıyla da anılmaktadır. Hawaii'deki astronomlar 1992 yılında bu bölgede sayıları 1.000'i bulan buzlu cisimlerin ilkini keşfetmişlerdir. Bu cisimlerin bir bölümü çok yığışık olup çapları da yüzlerce kilometreyi bulabilmektedir. Kuiper Kuşağı ile Oort Bulutu'nun da üst üste bindiği bugünkü varsayımlar arasında yer almaktadır. Kuiper Kuşağı'nda bulunan gök cisimlerinin birer gezegen olup olmadığı yönünde de büyük tartışmalar bulunmaktadır. Kuiper Kuşağı'nda şimdiye kadar 400 gezegenimsi gök taşı bulunmuştur. Bu kuşakta çapı 100 km'den büyük en az 70.000 gök cismi olduğu varsayılmaktadır. Bu bölgeye Kuiper Uçurumu da denmektedir. Bu ismin verilmesindeki sebep ise kaya yoğunluğunun bu bölgede birdenbire azalmasıdır. NASA'nın Kuiper Kuşağı ve Plüton'a doğru yol alacak olan New Horizons uzay aracı da 2006 yılının Ocak ayında fırlatılmış, bir sene sonra 2007'de Jüpiter gezegeninin yanından geçmiştir. 14 Temmuz 2015'te Plüton'a en yakın noktadan geçerek gezegenin yapısı ve atmosferini incelemiştir. 2015 Nisan ayı itibarıyla New Horizons uydusu Plüton ile ilgili düşük çözünürlüklü görüntüleri göndermiş ve bilgilerimizi tazelemiştir.

<span class="mw-page-title-main">Asteroit kuşağı</span>

Asteroit kuşağı, Güneş Sistemi'nde Güneş merkezli ve kabaca Jüpiter ile Mars gezegenlerinin yörüngeleri arasındaki uzayı kaplayan torus şeklinde bir bölgedir. Bu bölgede asteroit veya küçük gezegen olarak adlandırılan çok sayıda katı ve düzensiz şekillerde gök cisimleri bulunur. Tanımlanan nesneler çok farklı boyutlarda olabilir, fakat gezegenlerden çok daha küçüklerdir ve birbirlerinden ortalama olarak bir milyon kilometre uzaklıklarda bulunurlar. Bu asteroit kuşağı, Güneş Sistemi'ndeki diğer asteroit popülasyonlarından ayırt edilebilmesi için ana asteroit kuşağı veya ana kuşak olarak da adlandırılır.

<span class="mw-page-title-main">Oberon (uydu)</span> Uranüsün uydusu

Oberon, Uranüs'ün önemli uydularının en dışta olanıdır. Ortalama 760 km çapıyla Uranüs'ün ikinci en büyük uydusudur. 1787 yılında William Herschel tarafından keşfedilmiştir. Adı William Shakespeare'in A Midsummer Night's Dream adlı oyununda perilerin kralı olan Oberon'dan gelir. Oberon'un yörüngesi kısmen Uranüs'ün Manyotosferinde bulunmaktadır.Dış yüzeyi ile çekirdek arasındaki sınırda Sıvı su tabakası mevcut olabilir. Dış yüzeyinde çok sayıda çarpma kraterleri bulunur, yaklaşık olarak 210 kilometre çapında çarpma kraterlerinin olduğu düşünülüyor.

<span class="mw-page-title-main">Dünya'ya yakın cisim</span>

Dünya'ya Yakın Cisimler, yörüngeleri günberi noktasında Dünya'ya 1,3 Astronomik Birim (AB) mesafeden daha yakın olup Dünya'nın çok yakınına gelen gök cisimleridirler. Bunlar birkaç bin Dünya'ya Yakın Asteroit (DYA), Dünya'ya Yakın Kuyruklu yıldız (DYK), bir miktar Güneş etrâfında dolanan uzay aracı ve uzayda Dünya'yla çarpışmadan tâkip edilebilecek büyüklükte meteoritlerden oluşurlar. Makbul olan görüşe göre DYC'lerin geçmişte Dünya'yla çarpışmalarının gezegenimizin jeolojik ve biyolojik târihinde kayda değer rolü olduğu merkezindedir. Dünya'mıza getireceği tehlikelerin farkına varılmasıyla 1980'lerden beri gittikçe artan ilgiyle bu cisimler izlenmişler, gelebilecek tehlikeleri aktif olarak azaltmak için çözümler aranmaya başlamışlardır.

<span class="mw-page-title-main">Apollo asteroitleri listesi</span>

Apollo asteroitleri, Güneş sistemi içerisinde, Dünya'ya yakın bir asteroit grubudur. Grubun adı, ilk kez Karl Wilhelm Reinmuth tarafından keşfedilen, gruba dahil 1862 Apollo asteroitinden gelmektedir. Yörüngeleri Dünya ile karşılaşan asteroitlerdir. Yörüngeleri bakımından ana eksen uzunluğunun yarısı Dünya'nınkinden büyük ve enberi uzaklığı (q) < 1.017 AB olan cisimlerdir. Bazıları Dünyaya çok yaklaşabilir ve potansiyel tehdit oluştururlar..

2008 TC3, 2 ila 5 metre çapında Apollo tipi asteroiddir. Dünya atmosferine 7 Ekim 2008'de girmiştir. Sudan'daki Nübye Çölü'nün yaklaşık olarak 37 kilometre irtifasında infilak etmiştir. Çarpışma bölgesi arama çalışmaları, meteoroidten geriye kalan 3,9 kilogramlık ve içleri elmaslarla dolu kaya parçacıklarının keşfiyle sonuçlanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">1862 Apollo</span> Asteroit

1862 Apollo, Dünya'ya yakın cisim (NEO) olarak sınıflandırılan ve yaklaşık 1,5 kilometre çapa sahip olan taşsı bir asteroittir. Alman gök bilimci Karl Reinmuth tarafından 24 Nisan 1932'de Heidelberg Gözlemevi'nde keşfedilmiş, fakat daha sonra kaybedilmiş ve 1973 yılına kadar tekrar bulunamamıştı.

<span class="mw-page-title-main">Doğal uydu</span> bir gezegenin yörüngesinde dönen gök cismi

Doğal uydu, en yaygın kullanımıyla, bir gezegenin, cüce gezegenin veya küçük bir Güneş Sistemi cisminin yörüngesinde dönen astronomik bir cisimdir.

<span class="mw-page-title-main">2013 Rusya Meteor Olayı</span>

2013 Rusya meteor olayı, 15 Şubat 2013 tarihinde yerel saate göre sabah 09.20 civarında parlak bir meteorun Rusya semalarında belirmesiyle başladı. Saatte yaklaşık 60.000 km hızla hareket eden cisim Güney Ural bölgesini geçtikten sonra parlak bir ateş topuna dönüştü ve Çelyabinsk Oblastı semalarında yerden 15 ila 25 km yukarıda patladı. Yaklaşık 500 kiloton TNT gücündeki açığa salınan enerjinin tamamına yakını atmosfer tarafından emildi.

Resmi olarak küçük gezegen adlandırması, bir küçük gezegene nihai biçiminde verilen bir sayı-isim kombinasyonudur. Bu tür bir adlandırma, her zaman yeterince güvenilir bir yörünge belirlendikten sonra bir cisme atanan öncü numarayı içerir. Resmi adlandırma, ilk gözlemlendiğinde otomatik olarak atanan geçici adlandırmaya dayanır. Daha sonra, resmi adlandırmanın geçici kısmı bir isim ile değiştirilebilir. Hem resmi hem de geçici adlandırmalar, Uluslararası Astronomi Birliği'nin (IAU) bir şubesi olan Küçük Gezegen Merkezi (MPC) tarafından denetlenmektedir.

<span class="mw-page-title-main">243 Ida</span> Asteroit

243 Ida, asteroit kuşağında Koronis ailesinden bir asteroittir, 29 Eylül 1884 tarihinde Avusturyalı astronom Johann Palisa tarafından keşfedildi. Daha sonraki teleskobik araştırmalar sonucunda Ida S-tipi asteroit olarak kategorilendirilmiştir. 28 Ağustos 1993 tarihinde Jüpiter'e gitmekte olan Galileo uzay aracı Ida'nın fotoğraflarını çekmiştir. Bu, bir uzay aracı tarafından ziyaret edilen ikinci asteroittir ve doğal bir uyduya sahip olduğu tespit edilen ilk asteroittir. Adını Yunan mitolojisindeki bir su perisinden almıştır.

Bolit, az ya da çok büyük boyutlarda, dünya dışından gelen katı ve doğal bir gök cisminin (meteoroit) atmosfere girişiyle oluşan parlak ışık olayıdır. Amatör astronomlar arasında "bolit" kelimesi, görünür oldukları esnada en azından Venüs gezegeninin ulaştığı maksimum büyüklüğe (-4,6m) ulaşan tüm meteorları ifade eder. Bu parlaklık, herhangi bir yıldız ve gezegeninkinden daha yüksektir ve sadece Güneş'in, Ay'ın ve bazı süpernova ve galaktik novaların parlaklığından daha düşüktür. Parlaklık için bir üst sınır yoktur ve Güneş'inkinden (-26,3m) daha yüksek parlaklıklara sahip bolitler gözlemlenmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Küçük gezegenler listesi</span> Vikimedya liste maddesi

Aşağıda, artan sayısal sırayla numaralandırılmış küçük gezegenlerin bir listesi bulunmaktadır. Kuyruklu yıldızlar hariç, asteroitler, uzak cisimler ve cüce gezegenler dahil olmak üzere küçük gezegenlerin tümü Güneş Sistemi'ndeki küçük gök cisimleri olarak bilinir. Bu gezegenlerin listeleri, her biri 1000 küçük gezegen içeren yüzlerce sayfalık kataloglardan oluşmaktadır. Uluslararası Astronomi Birliği adına, Küçük Gezegen Merkezi, Minor Planet Sirkülerlerinde her yıl binlerce yeni numaralandırılmış küçük gezegen yayınlamaktadır. Haziran 2024 itibarıyla, toplamda 1.367.486 adet gözlemlenen cisimden 669.991 tanesi numaralandırılmış küçük gezegenlerdir. Geriye kalanlar ise henüz numaralandırılmamış küçük gezegenler ve kuyruklu yıldızlardır.

<span class="mw-page-title-main">6 Hebe</span> Asteroit

Hebe, bulunduğu kuşağın yaklaşık %0,5'lik kütlesine sahip olan büyük bir ana kuşak asteroitidir.

<span class="mw-page-title-main">Küçük gezegen uydusu</span>

Küçük gezegen uydusu, bir küçük gezegenin doğal uydusu olarak onun yörüngesinde bulunan bir astronomik cisimdir. Ocak 2022 itibarıyla, bir uydusu olduğu bilinen veya olduğu düşünülen 457 küçük gezegen bulunmaktadır. Küçük gezegen uydularının keşfi, ana cismin kütlesi ve yoğunluğunun genellikle başka türlü erişilemeyen fiziksel özelliklerine ilişkin içgörülerinin çok daha kesin olarak belirlenebilmesi için önemlidir.