İçeriğe atla

Kalabaliken-i Bender

Koordinatlar: 46°50′K 29°29′D / 46.833°K 29.483°D / 46.833; 29.483
Bender Çatışması
Büyük Kuzey Savaşı

Çarpışmanın 1894 yılında çizilmiş bir tasviri
Tarih1 Şubat 1713
Bölge
Bender, Osmanlı (günümüzde Moldova)
Sonuç Osmanlı zaferi
Taraflar
İsveç İsveç İmparatorluğuOsmanlı İmparatorluğu Osmanlı İmparatorluğu
Komutanlar ve liderler
XII. Karl  (esir)
Güçler
1.000 kişi, 45'i çatışmaya katıldıİsveç iddiası:
10.000[1]
Kayıplar
XII. Karl dahil, 500'den fazla esir[1] 50-100 ölü, yaralı sayısı bilinmiyor


Bender Çatışması (İsveççeKalabaliken i Bender), İsveç Kralı Demirbaş ŞarlOsmanlı İmparatorluğu'ndan çıkarmak için düzenlenen askerî operasyon. 1 Şubat 1713 tarihinde Bender yakınlarında gerçekleşmiştir.

Tarihi

27 Haziran 1709 tarihinde Poltova Muharebesi'ndeki İsveç yenilgisi ve üç gün sonra Perevoloçna'da İsveç ordusunun çoğunun teslim olmasının ardından XII. Karl birkaç yüz İsveç askeri ve birçok Kazak ile birlikte beş yıl kalacağı Osmanlı İmparatorluğu'na firar etti (Prut Muharebesi).

Bender Çatışması olayları 31 Ocak 1713'te Türk topçuların İsveç kampına ateş açmasıyla başladı. 1 Şubat günü ise Osmanlı güçleri kampa saldırdı. Kamptan yanında bir grup askerle kaçan Karl'ın saklandığı ev Türk askerler tarafından top ateşi ve ateşli oklar ile ablukaya alındı. Binayı terk etmek zorunda kalan İsveç Kralı ve askerler Türkler tarafından yakalanarak esir alındı.[2]

Esaret altında geçen sürenin sonunda Gadebusch Muharebesi'ndeki İsveç zaferinin haber alınmasıyla Karl ve askerleri serbest bırakıldı. Daha sonra kral İsveç'e geri döndü.

Etimolojisi

Bu olaydan sonra Türkçe kalabalık kelimesi "karışıklık" ve "karmaşa" anlamlarıyla İsveççeye kalabalik olarak girmiştir.

Ayrıca bakınız

Kaynakça

Dipnotlar

  1. ^ a b Liljegren, B., 2000. Karl XII: En biografi. p 233.
  2. ^ "Karl XII i Turkiet". 12 Ağustos 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Mart 2012. 

Bibliyografi


İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Baltacı Mehmed Paşa</span> 109. Osmanlı sadrazamı

Baltacı Mehmed Paşa veya Pakçamüezzin Baltacı Mehmed Paşa, III. Ahmed saltanatında, 25 Aralık 1704 - 3 Mayıs 1706 ve 19 Ağustos 1710 - 20 Kasım 1711 dönemlerinde iki kez sadrazamlık yapmış Osmanlı devlet adamı.

<span class="mw-page-title-main">XII. Karl</span> İsveç kralı

XII. Karl ya da Türkçe kaynaklarda kullanılan lakabıyla Demirbaş Şarl, 5 Nisan 1697 – 30 Kasım 1718 tarihleri arasında İsveç kralı. Bağlı bulunduğu hanedan Wittelsbach Hanedanı'nın bir kolu olan "Palatina-Zweibrücken" Hanedanı idi. XII. Karl'ın babası XI. Karl ve annesi Ulrika Elanoara Danimarkalı idi. Bunların hayatta kalan tek erkek çocuğu olarak 5 Nisan 1697'de babasının ölümü üzerine XII. Karl adıyla daha 14 yaşında İsveç Krallığı kralı ve babasının hanedanının hükümdarı olduğu modern Almanya'da bulunan "Palatina-Zweibrücken Dükü" oldu ve iki hükümdarlığı 30 Kasım 1718'de daha 36 yaşında iken Fredrikshald kuşatması sırasında öldürülmesine kadar yönetti.

Silahdar Süleyman Paşa III. Ahmed saltanatında, 12 Kasım 1712 - 6 Nisan 1713 tarihleri arasında dört ay yirmi dört gün sadrazamlık yapmış Osmanlı devlet adamı.

Hoca İbrahim Paşa III. Ahmed saltanatında, 6 Nisan 1713 - 27 Nisan 1713 tarihleri arasında yirmi bir gün sadrazamlık yapmış Osmanlı devlet adamı.

<span class="mw-page-title-main">I. Petro</span> Rus hükümdar (1672-1725; imparator 1721-1725)

Büyük Petro, I. Petro veya Pyotr Alekseyeviç, Rusya Çarlığı'nı 7 Mayıs 1682'den 1696'ya kadar üvey ağabeyi V. İvan ile birlikte, daha sonra 1696'dan 1725'te ölümüne kadar Rus İmparatorluğu'nu yönetmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Prut Savaşı</span> Savaş

Prut Savaşı, Rusya Çarlığı ile Osmanlı Devleti arasında 1710-1711 yılları arasında yapılmış bir savaştır.

<span class="mw-page-title-main">İsveç İmparatorluğu</span> Bir Avrupa İmparatorluğu

İsveç İmparatorluğu, 17. yüzyılda ve 18. yüzyılın başlarında Baltıklar ile İskandinavya bölgesinde hüküm sürmüş bölgesel bir güçtür. 1711' de Büyük Kuzey Savaşı'nda topraklarını kaybetmesiyle son bulmuştur

<span class="mw-page-title-main">Bender</span> Moldovada şehir

Bender 1992 yılından bu yana tanınmayan Transdinyester Cumhuriyetinin fiili kontrolü altında ancak uluslararası alanda Moldova'ya bağlı bir şehir.

<span class="mw-page-title-main">Poltova Muharebesi</span> I. Petronun Demirbaş Şarl ile giriştiği muharebe

Poltava Muharebesi, Rusya çarı I. Petro'nun İsveç kralı Demirbaş Şarl'ı büyük bir yenilgiye uğrattığı muharebe.

<span class="mw-page-title-main">Büyük Kuzey Savaşı</span> Rus Çarlığı önderliğindeki koalisyonun İsveç İmparatorluğuna karşı giriştiği çatışma

Büyük Kuzey Savaşı (1700–1721) Rusya Çarlığı önderliğindeki koalisyonun İsveç İmparatorluğu'nun Kuzey, Orta ve Doğu Avrupa'daki üstünlüğüne başarıyla karşı koyduğu çatışmaydı. İsveç karşıtı ittifakın baştaki liderleri Rusya Çarı I. Petro, Danimarka-Norveç Kralı IV. Frederik ve Polonya Kralı Güçlü II. Augustus'tu. IV. Frederik ve II. Augustus, XII. Charles komutasındaki İsveç tarafından mağlup edildi ve sırasıyla 1700 ve 1706'da ittifaktan çekildi ancak 1709'da XII. Charles'ın Poltova Muharebesi'ndeki yenilgisinden sonra yeniden katıldı. Büyük Britanya Kralı I. George ve Hanover Elektörlüğü, 1714'te Hanover ve 1717'de Britanya için ve Prusya Kralı I. Frederick William 1715'te koalisyona katıldı.

<span class="mw-page-title-main">Mohaç Muharebesi (1526)</span> Osmanlı İmparatorluğu ile Macaristan Krallığı arasında 1526 yılında yapılan savaş

Mohaç Muharebesi veya Mohaç Meydan Muharebesi, 29 Ağustos 1526'da, Osmanlı İmparatorluğu ve Macaristan Krallığı orduları arasında meydana gelen ve Macaristan'ın büyük bölümünün Osmanlı hakimiyetine girmesiyle sonuçlanan muharebedir. Muharebe, sayıca üstün Osmanlı ordusunun hafif süvari birlikleri ve o zamana kadar Avrupalıların karşılaşmadıkları 300 seyyar top ve etkin tüfek kullanımı sayesinde, Macar ordusunun esas gücü olan ağır süvarilerini kısa sürede kaybetmesini takiben ağır bir Macar yenilgisi ile sonuçlanmış ve Osmanlı Ordusu, Macar Ordusu'nu hezimete uğratmıştır. Saat 13:00 ile 14:00 arasında başlayan savaşın bitiş noktasıyla ilgili birkaç güvenilir kaynak, Macar Kralı II. Lajos'un alacakaranlıkta alanı terk ettiğini ve karanlığın örtüsü altında kaçtığını söyler. Güneş 29 Ağustos 1526'da saat 18:27'ye kadar batmayacağından, savaşın iki ila üç saatten daha uzun sürdüğünü gösterir.

<span class="mw-page-title-main">X. Karl Gustav</span> İsveç kralı

X. Karl Gustav veya Karl Gustav (İsveççe; Karl X Gustav, İsveç kralı ve Bremen dükü. John Casimir ve İsveçli Catherine'in oğluydu. Karl Gustav tahta çıkmadan önce kuzeni Kraliçe Kristina 1632 – 1654 yılları arasında İsveç hükümdarı olmuştur, 1654'te Karl kuzeninin kendi lehine tahttan çekilmesi üzerine tahta çıkmıştır ve ölümüne kadar tahtta kalmıştır.

<i>Kozbekçi Mustafa Ağa ve Maiyeti</i>

Kozbekçi Mustafa Ağa ve Maiyeti veya Kozbekçi Mustafa Ağa ve Beraberindekiler, İsveçli ressam Georg Engelhard Schröder'in 1727-1728 tarihleri arasında tamamladığı tablosudur. Eser, İstanbul'daki Pera Müzesi'nin Oryantalist Resim Koleksiyonu 'nda sergilenmektedir.

<span class="mw-page-title-main">XIV. Karl</span> İsveç ve Norveç kralı (1818-1844)

XIV. Karl veya Carl John Napolyon'un Cumhuriyetçi mareşallerinden biri, ayrıca İsveç ve Norveç'in ilk Fransız kökenli kralı. 1814 yılından 1844 yılındaki ölümüne kadar hüküm sürdü.

<span class="mw-page-title-main">I. Frederick (İsveç)</span> İsveç kralı (1676-1751; hd. 1720-1751)

I. Frederick 1718'den 1720'ye kadar İsveç kraliçesi Ulrika Eleonora'nın eşi, 1720 ve 1751 yılları arasında hüküm süren İsveç kralı. Büyük Kuzey Savaşı'nda ölen kayın biraderi XII. Karl'ın ölümü üzerine I. Frederick'in eşi tahta çıktı. Ulrika'nın tahttan feragât ettikten sonra I. Frederick tahtın tek sahibi kaldı ve 1720'de tahta çıktı.

<span class="mw-page-title-main">Hedwig Eleonora</span>

Hedwig Eleonora 1654-1660 yılları arasında İsveç kralı X. Karl Gustav'ın eşi ve XI. Karl'ın annesidir. 1660'tan 1672'ye kadar saltanatı sırasında oğlunun, 1697'ye kadar da torunu XII. Karl'ın saltanatın sırasında naip olarak hizmet etti. Ayrıca, Büyük Kuzey Savaşı'nda 1700'den torunu Ulrika Eleonora'nın 1713'te naipliğine kadar XII. Karl'ı temsil etti. Hedwig Eleonora, baskın bir kişilik olarak tanımlanıyordu ve 1654'ten ölümüne kadar 61 yıl boyunca kraliyet mahkemesinin fiili hanımı olarak kabul edildi.

<span class="mw-page-title-main">İsveç-Rusya ilişkileri</span>

İsveç-Rusya ilişkileri 10. yüzyıla kadar uzanır; İsveçli Vikingler Varegler olarak adlandırıldıkları zaman yeni devletler kurdukları bölge daha sonra Rusya, Ukrayna ve Beyaz Rusya'ya dönüştü.

<span class="mw-page-title-main">Johan Banér</span>

Johan Banér, Otuz Yıl Savaşı esnasında İsveçli bir feldmareşaldi.

Bu sayfada 1713 yılında Osmanlı İmparatorluğu'nda yaşanan olaylar yer alır.