İçeriğe atla

Kagez-i Ehbar

Kagez-i Ehbar
TürAylık dergi
FormatKüçük boy
SahibiMirza Salih Şirazi
Kuruluş tarihi1 Mayıs 1837
DilFarsça
Genel merkezTahran
Tirajartış

Kagez-i Ehbar (Farsça: کاغذ اخبار), İran’ın ilk dergisidir. İran Meşrutiyeti’nden 69 yıl önce yayın hayatına başlayan Kagez-i Ehbar’ın imtiyaz sahibi ise Mirza Salih Şirazi-yi Kaziruni’dir.[1]

Mirza Salih İran’dan Avrupa’ya eğitim için giden ilk İranlı öğrencilerden birisiydi.

İngilizce, Fransızca ve Latinceye hâkim olan Mirza Salih İngiltere’den dönüşünde İran’ın ilk baskı makinesini İran’a getirip Tebriz’de kurar.[2]

Talik yazılış şivesiyle yayımlanan derginin belli bir adı olmaması nedeniyle İngilizcedeki Newspaper kelimesinin Farsçası olan ve “haber kâğıdı” anlamına gelen Kagaz-i Ehbar (Latin yazılışıyla: Kaghaz-e Akhbar) adıyla yayımlandı.[1]

Dergi 1 Mayıs 1837'de Kaçar şahı Muhammed Şah'ın emriyle yayın hayatına başlar.

Derginin birinci sayısında ise o dönem İran yönetimiyle sorunu olan Göklen ve Yomut Türkmenlerin bastırılması ve onların kadın ve çocuklarının Tahran'a zorunlu göçlerine yer verilir.[3]

İran'da bu dergiye günlük çıkmasa da İran'ın ilk gazetesi denilmektedir.

Kagez-i Ehbar dergisi aylık peryodunda en az 3 yıl yayımlanmıştır.

Kaynakça

  1. ^ a b Kurucusunun dilinden İran’ın ilk gazetesi, Yazar: Abbas İkbal Aştiyani 10 Ağustos 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (Farsça)
  2. ^ Cevat Tebatebayi, İran Hakkında araştırma, 5. Baskı, 2006, Tahran (Farsça)
  3. ^ Çocuklara yönelik basın tarihi, Yazar: Kaşifi Hansari, Şehrzat Dergisi, 1999, Tahran (Farsça)

İlgili Araştırma Makaleleri

İrâde-i Milliye İtilaf Devletleri’nin işgallerine karşı 1919'da Anadolu’da başlayan Kurtuluş Hareketi'nin ilk yayın organı olarak Sivas'ta çıkarılan gazetedir.

<span class="mw-page-title-main">I. İsmail</span> Safevî Devletinin kurucusu ve ilk hükümdarı

I. İsmail, bilinen adıyla Şah İsmail veya tam unvanıyla Ebu'l-Muzaffer Bahadır el-Hüseynî, Safevî Tarikatı'nın lideri, Safevî Devleti'nin kurucusu ve ilk hükümdarıdır. Alevilik ve Bektaşilikte Yedi Ulu Ozan'dan birisi olarak kabul edilir.

<span class="mw-page-title-main">Rıza Pehlevi</span> Pehlevi Hanedanından İran şahı

Rıza Şah Pehlevi, 1925-1941 arasında İran'ın şahı. Büyük Rıza Şah adıyla da tanınır. Kaçar Hanedanı'nın son şahı olan Ahmed Kaçar'ı devirerek Pehlevi Hanedanı'nı kurdu. Kurduğu Pehlevi rejimi laik, milliyetçi, militarist ve anti-komünist bir rejimdi.

İldırım Almaszade Azerbaycan Muhaciret Edebiyatı şairidir.

<span class="mw-page-title-main">Nasıreddin Şah</span> 4. Kaçar Şehinşahı

Nasıreddin Şah, 5 Eylül 1848 - öldürüldüğü 1 Mayıs 1896 yılına kadar İran şahı. Muhammed Şah Kaçar ve Melik Cihan Hanım'ın oğlu ve Sasani Hanedanının II. Şapur ve Safevi Hanedanı'nından I. Tahmasb'tan sonrasında İran'ın en uzun saltanat süren üçüncü hükümdarıdır. Nasıreddin Şah, 50 yıla yakın süren hükümdarlığı süresince, resmi olarak Avrupa'yı ziyaret eden modern ilk İran hükümdarıdır.

<span class="mw-page-title-main">Zehra Rahneverd</span>

Zehra Rahneverd, İranlı yazar, ressam, heykeltıraş ve siyasetbilimci. 1998'den 2006'ya kadar el-Zehra Üniversitesi rektörlüğünü yapmıştır ve böylece İran İslam Devrimi sonrası bir üniversitede rektör olan ilk kadın akademisyen olmuş; bunun dışında eski İran Başkanı Muhammed Hatemi'ye Başkanlığı döneminde Siyasi Danışmanlık görevinde bulunmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Feth Ali Şah</span>

Feth Ali Şah, Kaçar Hanedanı'ndan olup 1797-1834 yılları arasında İran'da hüküm süren ikinci şah. Yönetimi sırasında Kuzey Kafkasya'yı Gülistan ve Türkmençay Antlaşması'yla geri alınamayacak şekilde Rusya'ya bırakmıştır. Feth Ali Şah Tarihçi Joseph M. Upton'a göre, "uzun sakalıyla, ince beliyle, evlatlarıyla İranlılar arasında meşhurdur." Feth Ali Şah'ın saltanatının sonlarında, ekonomik sıkıntılar, askeri ve teknolojik yükümlülük İran'ı parçalanmanın eşiğine getirdi, ölümünden sonra yaşanan taht mücadelesiyle çözülme hızlandı.

<span class="mw-page-title-main">Mirza Fetali Ahundov</span> Azerbaycanlı yazar ve filozof

Mirza Fetali Ahundov, modern Azerbaycan edebiyatının kurucusu ve Azerbaycan'ın ilk ateist aydını olan yazar ve filozof.

<i>Ekinci</i> (gazete)

Ekinci, bütünüyle Azerbaycan Türkçesi olarak yayımlanan ilk gazetedir. 1875 yılında başlanan yayım 1877 yılında son bulmuştur. İlk sayı basıldığı 22 Temmuz Azerbaycan'da "Milli Basın Günü"dür. Ayda iki kez 300-400 baskısıyla yayımlandı. Toplam 56 sayı basıldı.

<span class="mw-page-title-main">Gülistan Sarayı</span>

Gülistan Sarayı İran'ın başkenti Tahran'ın güneyinde, Erg Meydanı'nın yakınında eski Tahran surlarının sınırları içerisinde Kaçar Hanedanı dönemine ait bir saray.

İran Radyo Televizyon Kurumu (İRİB), İran'ın devlet yayıncılığını yapmakla görevli tek kuruluştur. İran’da bu kurum harici özel kanalların çalışması yasaktır.

Varlık 1979-2014 yılları arasında Tahran'da Prof. Dr. Cevat Heyet ve 2015 yılından itibaren Ankara'da Dr. Rıza Heyet tarafından 3 ayda bir yayımlanan Türk dili, edebiyatı ve kültürü araştırmaları dergisidir. Derginin dili Türkçe ve Farsçadır.

Tolga Akyıldız, Gazeteci, yazar ve psikolog. Gazeteciliğe 1987 yılında Hey Dergisi'nde başladı ve birçok dergi ve gazetede çalıştı. 2010 yılında Milliyet Gazetesi Cadde Eki'nde kaleme almaya başladığı Sokak Çocuğu adlı köşesini 4 yıl sürdüren yazar; 46 ve Esquire Dergileri için köşe hazırladı, 2000 yılından 2022 yılına kadar Hürriyet Gazetesi'ndeki Pop Virüs köşesinde müzik yazıları yazmış, röportajlar yapmıştır. Kurucusu olduğu müzikmentor bünyesinde ve Zorlu PSM'de Açık Sahne etkinliğini yürütmüştür. İST Dergisi Yayın Danışmanı ve Karakarga Yayınları dizi editörlüğü yapmıştır. Çeşitli marka ve etkinliklere danışmanlık yapmaya uzun yıllar devam etmiştir. 2 Nisan 2023 tarihinde beyin kanaması nedeniyle vefat etmiştir.

Ferîdûn-i Muşhîrî, İranlı şair ve çevirmen.

<i>Çıngıraklı Tatar</i> Mizahî Dergi

Çıngıraklı Tatar, İlk mizah dergisi olan Diyojen'in kapatılmasından sonra Teodor Kasap'ın yayımladığı ikinci mizah dergisidir. 5 Nisan 1873-18 Temmuz 1873 arasında 29 sayı olarak yayımlanan derginin Rumca nüshası O Kudunatos ise 5 Haziran 1873-19 Temmuz 1873 tarihleri arasında Türkçe nüshası gibi 29 sayı olarak çıktı.

<span class="mw-page-title-main">Celil Memmedguluzade</span> Azeri yazar

Mirza Celil Memmedkuluzade , Azeri hikâye ve oyun yazarı, gazeteci, fikir adamı.

<i>Molla Nasreddin</i> Azerbeycanda yayımlanan karakitürcü dergi (1875-1908)

Molla Nasreddin, 20. yüzyıl başında Celil Memmedguluzade editörlüğünde Azerbaycan Türkçesi ile yayımlanan haftalık siyasi mizah dergisi.

Hanımlara Mahsus Gazete, İstanbul'da 1895-1906 yılları arasında yayımlanmış kadın dergisi.

<span class="mw-page-title-main">Mirza Taki Han</span> İran Başbakanı

Mirza Taki Han, 1807 yılında Irâk-ı Acem’de Ferâhân yakınlarındaki Hezâve’de doğdu. Emîr-i Kebîr ve Emîr-i Nizâm unvanlarıyla tanınır.

<span class="mw-page-title-main">Türkiye'de basın</span> Türk basınına genel bakış

Türkçe olarak ilk gazete II. Mahmut'un emriyle 1 Kasım 1831'de kurulan Takvîm-i Vekâyi'dir ve bu adım, Osmanlı'de baskı makinesinin kurulmasından uzun bir süre sonraya denk gelmektedir. Takvîm-i Vekâyi, yayın hayatı boyunca birkaç kez kapatılmış ve 1922 itibarıyla meclis tarafından Resmî Ceride ve daha sonra Resmî Gazete adıyla yayımlanmıştır. İngiliz diplomat ve gazeteci William Churchill tarafından 1840 yılında yayın hayatına başlayan ve 1866'da kapanan Cerîde-i Havâdis, ikinci Türkçe gazetedir. 1860 yılında Osmanlı devlet adamı ve gazeteci Agâh Efendi tarafından hazırlanan Tercümân-ı Ahvâl, basılan ilk özel gazetedir. Yazarları arasında İbrahim Şinâsî ve Ahmed Vefik Paşa da yer almıştır. Sonraki yıllarda ise kurucusu Şinasî olan Tasvîr-i Efkâr yayımlanmış fakat 1866'da kapanmıştır.