İçeriğe atla

Kadriye Nurmambet

Kadriye Nurmambet
Qadriye Nurmambet
قَادْرِیَ نُرْمٰومْبَتً
Ҡадрие Нурмамбет
Cadrie Nurmambet
Doğum21 Ağustos 1933 (91 yaşında)
Dobriç Güney Dobruca Romanya Krallığı
Ölüm31 Ocak 2023
MilliyetKırım Tatarı
VatandaşlıkRomanya Krallığı
EğitimBükreş Üniversitesi Hukuk Fakültesi
Mezun olduğu okul(lar)Avukat, folklorist
Etkin yıllar1950 - günümüz
AjansElectrecord
Dinİslam
Ebeveyn(ler)Babası Ahmet Nurmambet
AileKardeşi Ğengiz Nurmambet, babasının amcasıRefik Kadír
Birlikte sahne alanlar:
Barbu Lăutarul Orkestrası, Florian Economu Orkestrası, Toni Iordache Orkestrası, Gheorghe Parnica Orkestrası, George Marcu Orkestrası, Brâuleţul Orkestrası, Radio Romania Antena Satelor, Radio Romania Din folclorul popoarelor, Emil Gavriş, Ştefan Lăzărescu, Lucreția Ciobanu, Maria Lătărețu, Fănică Luca, Ionel Budişteanu, Nicu Stănescu, Dan Moisescu, Grigore Kiazim, Karadeniz Topluluğu[1]

Kadriye Nurmambet (Kırım Tatarca: Qadriye Nurmambet, Cadrie Nurmambet, قَادْرِیَ نُرْمٰومْبَتً, Ҡадрие Нурмамбет); 21 Ağustos 1933, Dobriç Romanya Krallığı - 31 Ocak 2023), Romanyalı Kırım Tatarı azınlıktan halk müziği sanatçısı ve folklorist. Milli ilgileri üzerinde topladı ve Dobruca Bülbülü olarak tanındı.[2][3][4][5][6]

Hayatı

Kadriye Nurmambet, 21 Ağustos 1933 tarihinde, o dönem Romanya Krallığı'na bağlı Güney Dobruca'nın Dobriç şehrinde Pakize ve Ahmet Nurmambet'in kızı olarak ile doğdu. (Daha sonra Dobriç'in de içinde bulunduğu Güney Dobruca bölgesi, Bulgaristan'a bağlandı.) Babası, Mărăşeşti 9. Bölümünde 40. Topçu Alayında bir subaydı. Romanya'nın II. Dünya Savaşı'nın başında Güney Dobruca'yı Bulgaristan'a bırakması nedeniyle, ailesiyle birlikte, babasının garnizon komutanlığına atandığı Kuzey Dobruca'daki Mecidiye (Medgidia) şehrine taşındılar.[2]

Bükreş Üniversitesi'nin Hukuk Fakültesi'nde okudu ve 1957 yılında mezun oldu. Romanya'daki ilk kadın Kırım Tatar avukatıydı ve Köstence Barosu'nda görev yaptı.[2][3]

Nurmambet çocukken folklor ve halk müziğine ilgi duydu ve daha önce Kırım Tatar ve Romen halk gruplarına katıldı. İlk sahne performansını 1950 yılında Bükreş'teki Ateneum konser salonunda, ünlü halk şarkıcıları Emil Gavriş, Ştefan Lăzărescu, Lucreția Ciobanu, Maria Lătărețu ve panflüt virtüözü Fănică Luca ile birlikte gerçekleştirdi. Ionel Budişteanu ve Nicu Stănescu tarafından yönetilen Barbu Lautarul Orkestrası ile sahne aldılar.[2]

1954 yılında Bükreş Ulusal Müzik Üniversitesi'nden Profesör Tiberiu Alexandru, Nurmambet'in performansına övgüde bulundu ve sesini radyoda kullandı. İlk albümü 1960 yılında Electrecord adlı plak şirketi tarafından yayımlandı, ardından 1963, 1974, 1980, 1982 ve 1989'da başka albüm kayıtları da yaptı.[2]

Kadriye Nurmambet ilk türkülerini annesinden öğrendi, ancak daha sonra geleneksel şarkıları toplama konusunda büyük ilgi ve çaba gösterdi. Kırım, Nogay Tatar ve Türk halk kültürünün unsurları olan insanları aramak için Dobruca köylerinde seyahat ederdi. 1957 yılında Etnografya ve Folklor Enstitüsü Bükreş Altın Ses Arşivi'nde 90'dan fazla geleneksel Tatar ve Türk şarkısı kaydetmeye davet edildi. Hayatı boyunca, folklor öğreterek ve danışmanlık vererek Romanya Türklerinin ve Tatarlarının geleneksel müziklerini korumak için büyük çaba sarf etti.[2][3]

Tatar ve Geleneksel Türk Şarkıları adlı Electrecord tarafından kaydedilen en son stüdyo albümü 2009 yılında piyasaya sürüldü.[5][6]

Ailesi

Kendisi gibi Dobruca doğumlu olan babasının amcası Refik Kadír (1879-1929) Romanya Ordusu'nda albay rütbesine kadar yükselmiş bir subaydı ve I. Dünya Savaşı'nda gösterdiği yararlık nedeniyle savaş kahramanı olarak değerlendirilmişti.[7] Babası Ahmet Nurmambet (1893-1953) de I. Dünya Savaşı'na katılarak 2. Oituz Muharebesi'nde Mărășești Muharebesi'nde bulundu.

Ayrıca bakınız

Kaynakça

  1. ^ "Kadriye Nurmambet - Dobruca'nın bülbülü" (Kırım Tatarcası). YouTube. 6 Haziran 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Nisan 2019. 
  2. ^ a b c d e f Agi-Amet, Gemal (1999). Dicţionarul personalităţilor turco-tătare din România (Rumence). Constanta: Metafora. ISBN 9789739340274. 
  3. ^ a b c Yusuf Ismail, Gülşen. "Romanya'nın bülbül sesi: Kadriye Nurmambet". Kalgay (Kırım Tatarcası). 19 Ağustos 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Ağustos 2014. 
  4. ^ Bocai, Adina (19 Ekim 2009). "Kadriye Nurmambet "pledează", din nou, pentru "Melodii populare tătăreşti şi turceşti"" (Rumence). Cuget Liber. 24 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Nisan 2019. 
  5. ^ a b Bucinschi, Raluca (2012). Bibliografia Nationala Romana: Documente muzicale tiparite si audiovizuale, Anul XLIV/2011 (PDF) (Rumence). Bükreş: Editura Bibliotecii Nationale a Romaniei. s. 14. 14 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 7 Nisan 2019. 
  6. ^ a b Romanian Institute for Research on National Minorities. "Lansare de CD: Kadriye Nurmambet, "Melodii populare tătăreşti şi turceşti"" (Rumence). ISPMN. 3 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Nisan 2019. 
  7. ^ Scurtu, Costin (24–25 Eylül 2013). "Contribuţii la păstrarea tradiţiilor musulmane dobrogene în armata română". Lucrările Simpozionului internațional: Moştenirea culturală turcă în Dobrogea, Muzeul de Istorie Națională şi Arheologie, Constanța by Tasin Gemil, Gabriel Custurea, Delia Roxana Cornea (Rumence). 2013 (1). ss. 210-211. 

Dış bağlantılar

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Kırım Tatarları</span> Türklerin kıpçak kolundaki topluluk

Kırım Tatarları ya da Kırımlılar, anayurtları Karadeniz'in kuzeyindeki Kırım yarımadası olan Türkî halktır. 1783'te Kırım Hanlığı'nın Rusya tarafından ilhak edilmesiyle birlikte Osmanlı Devleti'ne zorunlu göçe tabi tutulmuşlar ve kendi vatanlarında azınlığa düşmüşlerdir. SSCB döneminde Stalin'in emriyle 18 Mayıs 1944'te sürgüne uğrayarak nüfuslarının yarısını yitirmişlerdir. SSCB'nin yıkılmasıyla sürüldükleri topraklardan Kırım'a geri dönmeye başlayan halk, Ukrayna'nın ana Müslüman unsurunu oluşturur.

<span class="mw-page-title-main">Dobruca</span>

Dobruca, Karadeniz ile Tuna Nehri arasında kalan, Romanya'nın Köstence ve Tulça illeri ile Bulgaristan'ın Dobriç ve Silistre illerini kapsayan yoğun Türkmen nüfusun yaşadığı tarihî bir bölgedir.

<span class="mw-page-title-main">Mecidiye, Köstence</span> Romanyada kent

Mecidiye, Romanya'nın Dobruca bölgesi, Köstence ilinde bulunan, 43.800 kişilik nüfuslu (2003) olan bir şehir.

Bulgaristan'daki Kırım Tatarları, Bulgaristan'da yaşayan Kırım Tatarı azınlığıdır. Yapılan nüfus sayımına göre 2001 yılında ülkede 1803 Kırım Tatarı yaşamaktaydı. Bu kişilerin çoğu, 1860'lı yıllarda ülkeye gelmiştir. Bazı kaynaklara göre 1860'larda Bulgaristan'a gelen Kırım Tatarı sayısı 110,000 idi. Daha sonra bu kişilerin bir kısmı Bulgaristan'dan göç etmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Kırım Tatarcası</span> Türk dillerinin Kıpçak koluna ait bir dil

Kırım Tatarcası ya da Kırımca, Türk dillerinin Kıpçak koluna ait bir dildir. Ancak bazı Oğuz grubuna ait özelliklere de sahiptir. Romanya'nın Dobruca yöresinde konuşulan şekline Dobruca Tatarcası adı verilir.

<span class="mw-page-title-main">Romanya Türkleri</span> etnik grup

Romanya Türkleri terimi Romanya'daki etnik Türk azınlığını ifade eder. 2002 yılında yapılan nüfus sayımını yansıtan bir araştırma merkezine göre, Türklerin sayısı, toplam nüfusun %0.14'ünü oluşturacak şekilde 32.098'dir.

<span class="mw-page-title-main">Türkiye'deki Kırım Tatarları</span>

Türkiye'deki Kırım Tatarları Kırım, Dobruca, Bulgaristan ve Bucak bölgelerinden Türkiye'ye göç etmiş olan Kırım Tatarları ve Romanya Tatarları'dır.

<span class="mw-page-title-main">Dobruca Tatarcası</span> Kırım Tatarcasının bir lehçesi

Dobruca Tatarcası veya Romanya Tatarcası, Romanya'da Dobruca bölgesinde yaşayan Romanya Tatarları tarafından konuşulan Kıpçak ve Oğuz grubundan Kırım Tatarcasının bir lehçesidir. Bulgaristan ve Türkiye'de bulunan Tatarlar da bu lehçe ile konuşmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Romanya Tatarları</span>

Romanya Tatarları, Romanya'da ve Bulgaristan'da Dobruca bölgesinde yaşayan Kıpçak ve Oğuz grubundan Kırım Tatarlarının bir kolu olan Sünni Müslüman Türk halkı. Halk arasında Nevruz geleneği vardır. Romanya Tatar Türkleri Müslüman Demokrat Birliği (UDTTMR) Tatarları siyasi olarak Romanya'da temsil etmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Saim Osman Karahan</span>

Saim Osman Karahan, Kırım Tatar dil bilgini ve yazar.

<span class="mw-page-title-main">Romanya'daki Kırım Tatarları</span>

Romanya'daki Kırım Tatarları, Romanya'da yaşayan Kırım Tatarı azınlığıdır. Yapılan nüfus sayımına göre 2011 yılında ülkede 20.282 Tatar yaşamaktadır ve bunların büyük çoğunluğu Kırım Tatarı'dır.

Mehmet Niyazi Cemali, Rumen ve Kırım Tatarı şair, gazeteci, öğretmen, akademisyen ve etnik Tatar davasının aktivistiydi. Rus İmparatorluğu ve Kırım'da geçirdiği yaşamının bir parçası olan eserlerinin çoğunu Kırım Tatarcasında ve Osmanlı Türkçesinde yazmıştır. Niyazi, Kırım Tatar Diasporası ile Kırım arasındaki bağlantıyı sürdürmede önemli bir rol oynamış olmasından dolayı itibarlı bir konuma sahiptir.

Septar Mehmet Yakub veya Romence Septar Mehmet Iacub, Kırım Tatarı bir avukat, düşünür, Tatar ve Türklerin Dobruca'daki ruhani lideri, Romanya'daki Müslüman topluluğun Müftüsü. Birlikte yaşama ve barışın bir destekçisi idi.

Emin Bektöre, Kırım Tatarı asıllı folklorcu, etnograf, şair, eğitimci ve aktivist.

Yusuf Isa Halim (1894–1982), ilk Rumence-Türkçe sözlüğü yazan, Dobruca doğumlu Kırım Tatar şair, öğretmen ve dilbilimci.

<span class="mw-page-title-main">Müstecip Ülküsal</span>

Müstecip Ülküsal — Kırım Tatar yazar ve gazeteci, Emel dergisinin kurucusu ve yayımcısı.

Emel Emin Romanya doğumlu Kırım Tatarı şair, çevirmen, Türkolog ve eğitimci. Emel, eserlerini Türkçe yazıyor. Şiirlerinin çoğu serbest şiir olmasına rağmen, bazen heceli dizeler kullanıyor. Geleneksel şiir biçimlerine olan sevgisiyle gazel ve rubayatlar yayınladı.

Ahmed Nurmambet - Kırım Tatarı, Dobruca doğumlu, Rumen ordusunda görev yapmış olan askerdir. Ahmed Nurmambet, ünlü halk müzisyeni Qadriya Nurmambet 'nin babası ve Albay'ın Refik Kadir'in yeğeniydi

Refik Kadir Rumen ordusunda savaşmış olan Kırım Tatar kökenli askerdir. Refik, ünlü halk şarkıcısı "Dobruca Bülbülü" lakaplı ünlü halk müziği sanatçısı Kadriye Nurmambet'in babası olan Ahmet Nurmambet'in amcasıdır. Ahmed Nurmambet de Rumen ordusunda savaşmıştır.

Kırım Tatar dili üç lehçeden oluşur. Standart dil, Kıpçak-Cuman kolunun bir parçası olan orta lehçe ile yazılmıştır. Oğuz kolunda yer alan kıyı ağzı olarak da bilinen güney ağzı ve Kıpçak dilinde de nogai ağzı olarak da bilinen kuzey ağzı vardır.