İçeriğe atla

Kaçlar (Hakas)

Kaçlar
(Хаастар)
Önemli nüfusa sahip bölgeler
Diller
Kaçça (Hakasçanın lehçesi)
Din

Kaçlar ya da Haaslar (kendilerince: Хаастар Ḫaastar; Rusça Качинцы Kaçintsı), Rusya'nın orta güney bölgesindeki Hakasya'da yaşayan Türk halklarından Hakasların kabilesi.

Coğrafya

Hakasya'nın en kuzey ucundaki Kızılların güneyinde Ust'_Abakan, Altay ve şira rayonlarında yaşarlar.

Dil

Kaçların dilleri Kaçça, Hakasçanın günümüzdeki 4 ağzından (diğer ağızlar: Kızılca, Sagayca ve Şorca) biridir ve Abakan, Uybat, Ak İyus (Belıy İyus) ile İrgi iyus (Starıy İyus) alt ağızlarına ayrılır.[1] Kaçça, Hakasçanın ikinci en yaygın ağzıdır.

Kaynakça

  1. ^ Gülsüm Killi Yılmaz (2007), Hakas Ağız Araştırmaları Tarihi Üzerine 5 Kasım 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Modern Türklük Araştırmaları Dergisi (2007), 4/3:105-124

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Hakaslar</span> Rusyada etnik grup

Hakaslar, Sayan dağlarından kuzey denizine doğru Yenisey Nehri boyunca uzanan bölgede oturan göçebe Türk boylarına denir. Hakaslar, Abakan Türkleri, Yenisey Kırgızları, Minusinsk Tatarları veya Abakan Tatarları gibi değişik adlarla da anılmışlardır.

<span class="mw-page-title-main">Hakasya</span> Sibirya bölgesinde Rusyaya bağlı özerk cumhuriyet

Hakas Cumhuriyeti veya Hakasya Rusya Federasyonu'na bağlı Türk soylu Hakas Türklerinden adını alan özerk bir cumhuriyet.

<span class="mw-page-title-main">Abakan Nehri</span>

Abakan Nehri, Batı Sibirya´da Sayan Dağlarının bir kolu olan Abakan Dağından doğan bir ırmak. Hakasya Cumhuriyeti sınırları içerisinde kalır. "Büyük Abakan" ve "Küçük Abakan" olarak adlandırılan kolların birleşmesiyle Abakan Irmağı. "Minusinsk Havzası" boyunca kuzeydoğuya doğru akar ve Yenisey Nehri ile birleşir. Irmak, sulama ve kerestelerin nakliyesinde kullanılır.

Abakan, Rusya Federasyonu'na bağlı özerk bir cumhuriyet olan Hakasya'nın başkentidir. Nüfusu — 163,400 (2009). Şehir alanı — 112,38 kilometrekaredir.

Hakasça veya Hakas Türkçesi Hakas Türklerinin dili. çağdaş Türk yazı dillerinden Sibirya kesiminde konuşulup yazılan kollarından biridir. Hakas eski Kırgız devletinin ismidir. Hakas Türkleri tarafından konuşulmaktadır. Hakaslar Hakasya adı verilen ülkede yaşamakta olup, Güney Sibirya bölgesindedir. Hakas Cumhuriyeti veya Hakasya, Rusya'da yer alır. Hakasların nüfusu 78,500 olup, bunun 60,168 kadarı Hakasça konuşmayı bilmektedir.

Sagaylar ya da Sağaylar, Rusya'nın orta güney bölgesindeki Hakasya'da yaşayan Türk halklarının bir parçasıdır.

Kızıllar ya da Hızıllar, Rusya'nın orta güney bölgesindeki Hakasya'da yaşayan Türk halklarından Hakasların kabilesi.

Koyballar ya da Hoyballar, Rusya'nın orta güney bölgesindeki Hakasya'da yaşayan Türk halklarından Hakasların kabilesi.

<span class="mw-page-title-main">Yenisey Kırgızları</span> Eski bir etnik topluluk

Yenisey Kırgızları ya da Eski Kırgızlar, günümüzde Krasnoyarsk Krayı sınırlarında kalan Sayan-Altay bölgesinde, Baykal Gölü'nün batısında Yenisey Nehri'nin aşağısında Minusinsk'in güney kısımlarında MÖ 3 yüzyıldan MS 13. yüzyıla kadar yaşamış eski Türk halkı. Tarihte Kırgız adıyla anılan en eski ilk halk olup günümüzdeki Hakaslar, Fuyü Gırgıs dilini konuşan Fuyü Kırgızları, Kırgızlar, Altaylar ve Sayan dillerini konuşan Tuvalar/Tofalar/Duhalar/Soyotlar gibi Türk halklarının atalarından biridir. Yenisey Kırgızları Antik ve Orta Çağ Orta Asya'sının askeri-siyasi ve etno-kültürel tarihinde önemli bir rol oynamışlardır.

Abaza, Rusya'daki Türk soylu ülkelerden biri olan Hakasya Cumhuriyetinde, Abakan'ın güneyinde 144 kilometre (89 mi) Abakan ırmağı bölgesinde bir şehir.

<span class="mw-page-title-main">Taştıp aymağı</span>

Taştıp aymağı — Rusya Federasyonu'na bağlı özerk Türk cumhuriyetlerinden Hakasyanın belediyeli olarak idari ilçesi. İdari merkezi — Taştıp köyüdür.

<span class="mw-page-title-main">Stepan Maynagaşev</span>

Stepan Maynagaşev, Hakas kökenli Türkologdur. Rus İmparatorluğunda etnograf, Hakasça'nın edebi dilinin oluşturucusu, Hakas alfabesinin kurucusu, toplumcu, halkçı siyasi aktivisttir.

Pıdırah — Rusya'da Hakas Cumhuriyetinde Taştıp rayonunda bir köy. Yönetim merkezi Pıdırah (Butrah) köy beldesidir.

<span class="mw-page-title-main">Taştıp (köy)</span>

Taştıp — Rusya'ya bağlı özerk cumhuriyet Hakasyada Taştıp aymağının yönetim merkezi olan köy. Aynı adı taşıyan Taştıp özeninin yanıbaşındadır.

<span class="mw-page-title-main">Altay aymağı (Hakasya)</span>

Altay aymağı — Rusya Hakasya Cumhuriyetinde ilçe düzeyinde idari birim.

<span class="mw-page-title-main">Bograd aymağı</span>

Bograd aymağı — Rusya Hakasya Cumhuriyetinde ilçe düzeyinde idari birim.

Karlıgan veya Karlığan, Tuva Cumhuriyeti'nin Baytayga bölgesinin batısı ile Hakasyanın güneydoğusunda Taştıp ilinde Batı Sayan dağları silsilesinde bir dağ.

Salbık veya Salbak — Hakasya'nın Ust-Abakan rayonunda Verşin-pici beldesine bağlı köy.

Kara Üüs Yazıtı veya E-39 numaralı Yazıt Hakasyanın kuzeyinde Krasnoyarsk Krayı sınırına yakın bölgede Yenisey vadisinde Kara Üüs (Öğüz) deresinde Biçiktig-Tag tepesinin sırtında bulunmuş olan yazıttır. Yazıttaki Eski Türkçe harfler türlü sebeplerle bozulduğu için açık bir şekilde okumak mümkün değildir.

<span class="mw-page-title-main">Hongoray</span>

Hongoray veya Hoñgoray,Hoñoray,Hoñgoroy, Hakas.: Hooray, Kongurey de denir) – XIV ve XVIII. yüzyıllar arasında Güney Sibirya'da Yenisey akarsuyu kıyılarında, Bin-Su (Minusin) arazisinde yerleşmiş dört Türk beyliğinin birleşimiyle oluşmuş tarihi ülke. Eski Rus kaynaklarında Kırgız ülkesi diye adlandırılan yer.