İçeriğe atla

Kıtalararası şehir

Atyra'de Ural nehri üzerindeki köprü
Istanbul, 15 Temmuz Şehitler Köprüsü

Kıtalararası şehir, birden fazla kıtada yer alan bir şehirdir. Böylesi bir şehri kıtalararası yapan özellik, 1) kara üzerindeki alanının kıta sınırının iki tarafında yer alması veya 2) şehrin idarî denetiminde olan bazı adaların, şehrin kurulu olduğu kıtadan başka bir kıtaya ait olmasıdır. Aşağıdaki alfabetik listede kıtalararası şehirlere örnekler verilmiştir:

  • İstanbul, Türkiye'nin en büyük şehri ve iki kıtalı şehirlerin en iyi bilinen örneğidir. İstanbul Boğazı onun Avrupa ve Asya kısımlarını ayırır. İstanbul ili ile aynı sınırlara sahiptir, sakinlerinin %65'i Avrupa'daki 19 ilçede, %35 ise Asya'daki 12 ilçede yer alır.[1]
  • Çanakkale Türkiye'nin İstanbul'dan sonra ikinci kıtalararası şehridir. Çanakkale Boğazı onun Avrupa ve Asya'daki topraklarını ayırır. Sekiz ilçe Asya kıtasında bulunurken, Gelibolu ve Eceabat ilçeleri Avrupa'dadır. Ege Denizi'nde bulunan Gökçeada ve Bozcaada şehrin diğer iki ilçesidir.
  • Atyrau, batı Kazakistan'da bir şehir; Ural nehri'nin ağzı tarafından ikiye bölünmüştür. Hemen neredeyse tamamı Asya'da yer alır ama ufak bir bölümü Avrupa'ya uzanır.[2]
  • Orenburg, Ural nehri üzerinde bir Rus şehri. Çoğu Avrupa'da yer alır, ama güney tarafının bir kısmı Ural'ın öbür tarafındaki Asya'ya uzanır.
  • Süveyş, Süveyş kanalı üzerinde bir Mısır şehri. Süveyş Vilayeti ile aynı sınırlara sahiptir. Hemen tamamı Afrika'da yer alır ama ufak bir bölümü doğuda Asya'ya doğru uzanır.[3]

Uzak adaları olan şehirler

  • Almería, İspanya'nın güneyinde, Akdeniz kıyısında bir şehir. Çoğu, Avrupa kıtasında olmakla beraber, idarî sınırları içinde yer alan Isla de Alborán İspanya kara parçasından çok Afrika'ya yakındır. Şehir yüzölçümünün %19,4'ü Afrika'ya aittir.
  • Cape Town, Güney Afrika Cumhuriyeti'nın yasama başkenti. Prince Edward Adaları'nı da kapsar, bu şehrin kıtalararası olup olmadığı, bu adaların Antarktika'ya ait sayılıp sayılmadığına bağlıdır. Şehrin yüzölçümünün %25,8'i bu adalar grubundan oluşur.
  • Caracas, Güney Amerika'da Venezuela'nın başkenti ve en büyük şehri. Şehir, Venezuela Federal Bağımlı Bölgesi'ndeki adaların idaresinde sorumludur, bunların arasında bulunan Isla Aves bazen Kuzey Amerika'ya ait sayılır.
  • Tokyo, Asya ülkesi Japonya'nın başkenti. Onun güney ve güneydoğusunda yer alan Japon Pasifik adaları, şehrin idarî kontrolündedir. Bu adalar arasında bulunan Minami Torishima bir Okyanusya adasıdır. Tokyo'nun kıtalararası bir şehir kabul edilmesi Okyanusya'nın bir kıta kabul edilip edilmediğine bağlıdır. Asya ve Okyanusya adalarından oluşan bu adalar Tokyo'ya bağlı Ogasawa Köyü'nü oluşturur.[4]

Cape Town, Caracas ve Tokyo'nun kıtalararası sayılması, onlara idarî olarak bağımlı olan uzak ve yaşanmayan adaların şehre aidiyetinin yeterli olmasını gerektirir. Başka bir bakış açısıyla bu adaların coğrafî olarak kıtalararası, ama demografik olarak öyle olmadığı söylenebilir. Almería, kıtalararası olmasını, kendisinden 90 km uzakta, üzerinde bir askeri üs bulunduran bir adayı içermesine borçludur. Diğer dört örnek ise tartışmasız kıtalararası şehirler olup, kıtalararası metropoliten bölgelerin merkezi konumundadırlar.

Ayrıca bakınız

  • Kıtalararası ülke

İlgili Araştırma Makaleleri

Kıta ya da ana kara, yeryüzünü oluşturan büyük kara parçalarıdır.

<span class="mw-page-title-main">Asya</span> kıta

Asya veya Asya Kıtası, Avrupa'nın doğusunda, Büyük Okyanus'un batısında, Okyanusya'nın kuzeyinde ve Arktik Okyanus'un güneyinde bulunan kıta, yüz ölçümü olarak Dünya'nın en büyük kıtası, aynı zamanda nüfus açısından en kalabalık kıtasıdır. Sınırları değişkenlik gösterse de Avrupa ve Afrika kıtaları ile kara sınırı vardır. Avrupa ile birlikle Avrasya'yı, Avrupa ve Afrika kıtalarıyla birlikte Eski Dünya'yı oluşturur. İnsanlığın Afrika'dan çıktıktan sonra ayak bastığı ilk kıta olan Asya, aynı zamanda Dünya üzerindeki birçok dinin çıkış bölgesidir. Ortadoğu kökenli İslam, Hristiyanlık gibi İbrani dinler ile Hint Yarımadası kökenli Budizm ve Hinduizm gibi Dharmatik dinler buna örnektir. Kuzey Kutup Dairesi'nden Ekvator'a kadar uzanan Asya Kıtası, yeryüzünün en alçak noktası olan Lut Gölü ve en yüksek noktası olan Everest gibi çok farklı yeryüzü şekillerini içinde barındırır.

<span class="mw-page-title-main">Avrupa</span> kıta

Avrupa, kuzeyde Arktik Okyanusu, batıda Atlantik Okyanusu, güneyde Akdeniz ve doğuda Asya ile çevrili bir kıtadır. Avrupa'nın Asya'dan Ural Dağları, Ural Nehri, Hazar Denizi, Büyük Kafkaslar, Karadeniz ve Türk Boğazlarının su yolları ile ayrıldığı kabul edilir.

<span class="mw-page-title-main">Avrasya</span> bir bütün olarak Avrupa ile Asya

Avrasya, Avrupa ile Asya'yı kapsayan coğrafi bölgeye verilen isim.

<span class="mw-page-title-main">Palearktik biyocoğrafik bölgesi</span>

Palearktik biyocoğrafik bölgesi ya da Palearktik ekozon, Avrupa, Asya ve Kuzey Afrika'yı içine alan bölge. Güney çöl kuşağına kadar uzanır. Büyük Sahra, Arabistan ve İran çölleriyle Çin bu bölgenin içindedir. Wallace'ye göre dört alt bölgeye ayrılır:

<span class="mw-page-title-main">Hint Okyanusu</span> Okyanus

Hint Okyanusu, kuzeyde Asya, batıda Afrika ve Arabistan Yarımadası, doğuda Malay Yarımadası, Sunda Adaları ve Okyanusya tarafından çevrilen, dünyanın üçüncü büyük okyanusudur. Agulhas Burnu'nun güneyinde 20° Doğu boylamının geçtiği yerde Atlas Okyanusu'ndan; 147° Doğu boylamının geçtiği yerde de Pasifik Okyanusu'ndan ayrılır. En kuzeyde Basra Körfezi'nde, 30° enlemine kadar uzanır. Dünya sularının %20'sini kapsar. Afrika'dan Avustralya'ya kadar okyanusun genişliği 10.000 kilometre kadardır. Bu alanda yaklaşık olarak 73.566.000 km² yer kaplar. Hacminin yaklaşık olarak 292.131.000 km³ olduğu tahmin edilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">İstanbul tarihi</span> İstanbul şehrinin tarihî geçmişi

İstanbul tarihi, günümüzde Türkiye toprakları üzerinde bulunan İstanbul şehrinin tarihini anlatır. İstanbul'un tarihi, ana hatlarıyla beş büyük döneme ayrılabilir: Tarih öncesi dönem, Roma İmparatorluğu dönemi, Bizans İmparatorluğu dönemi, Osmanlı İmparatorluğu dönemi ve Türkiye Cumhuriyeti dönemi.

<span class="mw-page-title-main">Sina Yarımadası</span> Mısırda bir yarımada

Sinâ Yarımadası, Mısır'da bir yarımada.

<span class="mw-page-title-main">Kinşasa</span> Demokratik Kongo Cumhuriyetinin başkenti

Kinşasa veya eski ismi ile Léopoldville, Afrika kıtasında bulunan Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nin başkenti ve en büyük kentidir. 2021 yılı itibarıyla yaklaşık 15 milyonluk nüfusuyla Afrika kıtasının da en büyük şehridir. Kinşasa aynı zamanda ülkenin on bir bölgesinden biri konumunda olup, Başkent Bölgesi statüsüne sahiptir. Şehir Kongo Cumhuriyeti ile bu bölgede sınırı belirleyen Kongo Nehri kıyısında kuruludur.

<span class="mw-page-title-main">Honolulu</span> Hawaiide bir şehir

Honolulu, Amerika Birleşik Devletleri'ne bağlı Hawaii adalarının başkenti ve en büyük kentidir.

<span class="mw-page-title-main">Doğu Afrika</span>

Doğu Afrika, Afrika kıtasının doğusunda, Cibuti, Eritre, Etiyopya, Kenya, Somali, Tanzanya ve Uganda'yı içine alan bölge. Mozambik genellikle Güney Afrika içinde, Ruanda ve Burundi ise Orta Afrika içinde sınıflandırılır.

<span class="mw-page-title-main">Türk Boğazları</span> Marmara Denizi ile Karadeniz ve Egeyi birbirine bağlayan boğazlar

Türk Boğazları terimi iki dar boğazı, bir tarafta Marmara Denizi ile Ege Denizi'ni ve diğer taraftan da Karadeniz'i bağlamayı ifade eder.

<span class="mw-page-title-main">Afrika-Avrasya</span>

Avrafrasya, Avrasika, Afrika-Avrasya ya da Afro-Avrasya Afrika ve Avrasya'yı tek bir kıta olarak tanımlayan terimlerdir. Bütünü oluşturan kıtalar Dünya nüfusunun yaklaşık %85'ini kapsar. Ayrıca bu kıta Eski Dünya olarak bilinir. Bazı akademisyenler Avrafrasya olarak bahsederler, buna rağmen bu terimler genel kullanıma geçmedi. Jeopolitikada, Afrika-Avrasya'nın anakarası Dünya Adası olarak bahsedilir. Bu gezegenin en büyük kıtasıdır.

<span class="mw-page-title-main">Gaborone</span> Botsvananın başkenti

Gaborone, Botsvana'nın başkenti ve en büyük şehridir. Şehir, ülkenin güneydoğusunda Güney Afrika Cumhuriyeti sınırına 15 kilometre uzakta Notwane Nehri kıyılarında yer almakta olup Kgali ve Oodi Tepeleri olarak adlandırılan dağların arasında düz bir vadide kuruludur. şehrin nüfusu 2011 yılı itibari ile 231,626'dır.

<span class="mw-page-title-main">Avrupa coğrafyası</span> Avrupanın fiziksel kara kütlesinin tanımı

Avrupa geleneksel olarak Dünya'daki 7 kıtadan biri olarak düşünülmektedir. Oysa Avrupa ve Asya coğrafi açıdan birbirleriyle bağlantılı kıtalardır ve bazen Avrasya adı altında anılırlar. Avrupa'nın geleneksel tanımına göre Ural Dağları Avrupa'nın doğudaki sınırını oluştururlar. Güneydoğu'daki sınırını Ural Nehri oluşturur. Sınır Hazar denizi, Kafkas Dağlarının zirveleri boyunca devam eder, Karadeniz, İstanbul Boğazı, Marmara Denizi ve Çanakkale Boğazı'yla belirlenir. Akdeniz Avrupa'nın güney sınırını, Atlas Okyanusu ise batı sınırını belirler. İzlanda Avrupa'dan çok Kuzey Amerika'ya yakın olmakla birlikte Avrupa'nın bir parçası olarak sayılmaktadır.

1978 FIFA Dünya Kupası elemelerine toplamda 107 ülkenin millî takımı katılırken, bunlardan 14'ü turnuvaya katılmaya hak kazandı. 16 takımın mücadele ettiği etkinliğe, ev sahibi Arjantin ile son şampiyon Almanya herhangi bir eleme maçı oynamadan doğrudan katılmaya hak kazandı.

<span class="mw-page-title-main">Okyanusların sınırları</span> Dünyadaki okyanus sularının sınırları

Okyanusların sınırları, Dünya'da bulunan okyanus suların sınırlarıdır. Okyanusların tanımı ve sayısı, bu kabul kriterine bağlı olarak değişiklik gösterebilir. Dünyadaki okyanusların çoğunlukla birkaç ayrı okyanus gibi görülmesine rağmen, okyanus sularının birbirine bağlı şekilde olması ve bu sular arasında bir vücudun parçaları gibi sürekli bir değişim olabilmesidir. oşinografi olarak adlandırılan bu kavram hayati önem taşır. Okyanuslarda çeşitli kriterlere göre adlandırılan bir takım bölünmeler vardır. Bunlar; Pasifik Okyanusu, Atlas Okyanusu, Hint Okyanusu, Arktik Okyanusu ve Antarktika gibi bölünmelerdir. Okyanusların küçük bölümlerine de deniz, körfez, koy, boğaz vb. isimler verilir.

Avrupa'daki şehirler listesi Avrupa kıtası içindeki ülkelerin şehirlerini gösteren listeler. Ülkelerin listeleri, belirli tanımlara göre Avrupa coğrafi sınırları içinde en az bir sınırı bulunan ülkeleri içerir.

<span class="mw-page-title-main">Avrupa Rusyası</span>

Avrupa Rusyası, Rusya'nın Avrupa'da kalan batı bölümüdür. Genel olarak Ural Dağları, Ural Nehri, Kafkas Dağları ve Kazakistan sınırı doğu sınırı olarak kabul edilir. Yaklaşık 110 milyon nüfusu ile Rusya nüfusunun %77'sini, 4 milyon km² yüzölçümü ile Rusya yüzölçümünün %25'ini oluşturmaktadır. Rusya'nın iki büyük şehri olan Moskova ve Sankt-Peterburg Avrupa'da yer almaktadır.

Avrupa kıtasında toplam 51 adet egemen ülke bulunmaktadır ve bu ülkelerden 47'si Avrupa Konseyi'ne, 27 tanesi ise Avrupa Birliği'ne üye olmuştur. Yıldızla (*) işaretlenmiş olan kıtalararası ülkelerin sadece Avrupa kıtasında bulunan yüzölçümleri hesaba katılmıştır. Bu liste sadece kıtada egemen devletlerden ele alır. Avrupa'nın toplam yüzölçümü yaklaşık on milyon kilometrekaredir.