İçeriğe atla

Kırmızı Ringa Balığı

Kırmızı ringa balığı (İng. Red Herring), dikkatleri önemli bir sorudan uzaklaştırmaya sebep olan bir sahte argüman türüdür.[1] Hukukta, savunma avukatlarının savcının argümanlarını çürütmek yerine jüriyi etkilemeye çalıştığı ve "Chewbacca savunması" olarak bilinen yöntem de aynı sahte argüman türüne dayanır. Chewbacca savunması adı, Amerikan animasyon dizisi South Park'ın bir bölümü olan "Chef Aid" den gelmektedir.[2]

Kırmızı ringa balığı edebiyatta ve sinemada ise, okuyucuyu ya da izleyiciyi bilerek yanlış çıkarıma yöneltmek amacıyla kullanılan bir anlatım tekniğidir.

Edebiyattan örnekler

Kırmızı Ringa Balığı tekniği dedektiflik romanlarında sıkça kullanılmaktadır. Dan Brown'ın Da Vinci Şifresi (2003) adlı romanında yer alan ve New York'taki Opus Dei örgütünün lideri olan Piskopos Aringarosa karakteri buna iyi bir örnektir. Aringarosa adı da İtalyanca Kırmızı Ringa Balığı kelimelerinden kurgulanmıştır.

İngiliz yazar J. K. Rowling'in Harry Potter serisinin çarpıcı karakterlerinden Professor Severus Snape de Kırmızı Ringa Balığı tekniğinin iyi örneklerinden birisidir.

Kavramın kaynağı

Kırmızı Ringa Balığı terimi, 1807'de, köpekleri tavşanı kovalamaktan vazgeçirmek için kesif bir şekilde kokan tütsülenmiş balığın işe yaradığını söyleyen İngiliz gazeteci William Cobbett tarafından meşhur edilmiştir.[3] Cobbett'in bu iddiası Efsane Avcıları adlı televizyon şovunun 148. Bölümünde test edilmiş ve yanlış olduğu kanıtlanmıştır.[4]

Kavramın, ringa balığının tütsülendiğinde renk değiştirerek kırmızılaşmasından geldiği tahmin edilmektedir.

Türkçe gündelik dildeki "sazanlamak" tabiri, "Kırmızı Ringa Balığı"yla semantik yakınlık içerir.[5]

Ayrıca bakınız

Kaynakça

  1. ^ "red herring". Oxford Learner's Dictionaries. 15 Eylül 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  2. ^ "The Chewbacca Defense". YouTube. 1 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  3. ^ "Where Did the Phrase 'Red Herring' Come From?". Mental Floss. 20 Mart 2019. 21 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  4. ^ "Red Herring". Discovery Channel. 15 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  5. ^ Çağrı Mert Bakırcı (27 Ağustos 2011). "Kırmızı Sazan (Tahrik) Safsatası (Red Herring)". Evrim Ağacı. 17 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. 

İlgili Araştırma Makaleleri

Böl ve yönet politikası, rakiplerini bölerek ya da onları bölünmüş vaziyette tutarak zayıf durumda bırakmak isteyen devletlerin izledikleri yoldur.

Ad hominem, argumentum ad hominem ya da kişi karalama safsatası; kalıplaşmış bir Latince deyimdir. Bir reaksiyonun, belirli bir kişinin herhangi bir konudaki duruşu yerine şahsına yöneltilmesidir. Örneğin bir argümana cevap verirken, argümanı eleştirmekten ziyade, argümanı ortaya atan kişinin konuyla ilgisiz bir özelliğini gündeme getirerek fikirlerini çürütmeye çalışmaktır. Önerme yerine, önerme yapan kişi tartışma konusu edilerek iddialara karşı çıkmak yoluyla yapılır. Ad hominem, mantıksal bir safsata kabul edilir.

Safsata, bir düşünceyi ortaya koyarken ya da anlamaya çalışırken yapılan yanlış çıkarsamadır. Safsatalar ilk bakışta geçerli ve ikna edici gibi görülebilen fakat yakından bakıldığında kendilerini ele veren sahte argümanlardır.

Psikolojik savaş, açıklanan bir olağanüstü durum veya savaşta, iletişim araçları ve diğer psikolojik vasıtaların düşman üzerinde psikolojik baskı yaratmak ve düşman kontrolü altındaki bölgelerdeki düşman gruplarının ve diğer hedef alınan toplulukların tutum ve davranışlarını olumlu yönde etkilemek amacıyla kullanılması tekniğidir. Bunun temel işlevi, düşmanın savaş veya çatışmaya devam isteğini zayıflatmak ve savaşı sürdürmekteki kapasitesini azaltmak amacı güden bütün çabaları desteklemektir.

<span class="mw-page-title-main">Nefret söylemi</span> Kişi yada gruplara karşı nefret ifade eden konuşmalar

Nefret söylemi veya nefretli konuşma, ırk, cinsiyet, yaş, ulus, din ya da cinsel yönelim gibi konulara dayanarak, belirli bir grup ya da kişiye yönelik nefret ifadesi içeren veya bu kişilere şiddet uygulanmasını teşvik eden aleni konuşmadır. Yasal tanımı ülkeden ülkeye değişebilir.

<i>Felemenk Atasözleri</i> Hollandalı ressam Pieter Brueghel tarafından 1559da meşe pano üzerine yağlı boya ile çizilmiş olan, dönemin Felemenkçe atasözlerini tasvir eden görüntülerden meydana gelen tablo

Felemenk Atasözleri, Hollandalı ressam Pieter Brueghel tarafından 1559'da meşe pano üzerine yağlı boya ile çizilmiş olan, dönemin Felemenkçe atasözlerini tasvir eden görüntülerden meydana gelen tablodur. Resim, birçok atasözüne yapılmış olan atıflarla doludur. Bunların büyük bölümü halen kullanılmakta olan ya da o dönemde kullanıldığı bilinen atasözleridir. Bir kısmı ise unutulmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Uddevalla</span> İsveçin Västergötland ili, Uddevalla ilçesine bağlı kentsel alan (tätort)

Uddevalla, İsveç'in güneybatı kuşağında bulunan bir kenttir. Şehir, Skagerrak adı verilen denizin kıyısındaki Byfjorden Körfezi'nde kuruludur. Kentin kıyıları deniz kabukları ile ünlüdür. Bu bakımdan da dünyanın en önemli kentlerinden biridir. Kent limanı nispeten küçük olup, Uddevallavarvet adı verilen bir tersaneye de ev sahipliği yaptı. Bu tersane altmışlarda Bohuslän bölgesinin en çok işçi barındıran merkezi oldu. Ancak yetmişlerde başlayan ve tüm İsveç'teki tersanelerin gelirlerinde kendini gösteren küçülme sonucunda bu tersane de 1985 yılında kapatıldı.

Anlatıcı, edebiyat metinleri, sinema, tiyatro, televizyon dizileri vesaire gibi alanlarda söz konusu olan olayı anlatan hayalî varlıktır. Anlatıcıların olayda çeşitli fonksiyonları vardır: olayları yorumlarlar, yönlendirici görevi üstlenirler, tanıklık ederler vs.

<span class="mw-page-title-main">Barış Çakmak</span>

Barış Çakmak, Türk oyuncu, yönetmen ve seslendirme sanatçısı.

<span class="mw-page-title-main">Sahte bayrak</span> Gizli örgütlerin ve istihbarat örgütlerin halkla ilgili yaptıkları operasyona verilen takma ad.

Sahte bayrak, gizli örgütlerin ya da istihbarat örgütlerinin halkı kışkırtmak ya da yönlendirmek amaçlı kendi yaptıkları bazı olayları hedefteki kişiler yürütüyor gibi göstererek kamuyu aldatmak için tasarladıkları gizli operasyonlardır. 1997, New York (Random-Greenhill) baskısı casusluk ansiklopedisi Spy Book, Sahte Bayrak maddesine göre ise: ‘Rakip istihbarat örgütü personelinin kendisini dost ülke veya örgüt kimliği altında yanlış tanıtarak sergilediği yaklaşım. Yaklaşılan kişi, verdiği bilginin rakip değil, müttefik tarafa gittiğine inanarak hassas bilgiler aktarabilir.’ (s.201)

Önceden ima etme veya diğer adıyla önseme, bir romanda ya da filmde, olacak hakkında okur ya da izleyiciye önceden bazı ipuçları verme, anlatım tekniğidir.

<span class="mw-page-title-main">Kırmızı</span> bir renk

Kırmızı, al veya kızıl, parlak gökkuşağının en dışındaki renk. Sarı ve mavi gibi ana renklerden biridir. Güneş içteki gökkuşağındaki kırmızı renk ve gözümüzün açısı 42 derecedir. Elektromanyetik tayfın görülebilen renklerinden biridir. Kırmızı ışığın dalga boyu 630-760 nanometre civarındadır. Kırmızı en düşük frekanslı renktir. Kırmızının altındaki frekanslara kızılötesi denir. Karşıt rengi mavidir. Kırmızının, tamamlayıcı rengi yeşildir.

<span class="mw-page-title-main">Doktor (Doctor Who)</span> Bilimkurgu dizisi Doctor Whonun kurgusal başkahramanı

Doktor, uzun soluklu Doctor Who adlı BBC bilimkurgu dizisinin başkarakteridir. Karakter ayrıca iki sinema filmi, bir televizyon film ve spin-off romanlarının geniş bir yelpazesinde, radyo oyunlarında ve çizgi romanlarda görünmüştür. Yüzyıllardır "Doktor" takma adını kullanarak çoğunlukla yol arkadaşı ile beraber uzay ve zamanda TARDIS ile yolculuk yapan bir uzaylıdır.

<span class="mw-page-title-main">Flanders kırmızı ale</span>

Flanders red ale ya da Flandre kırmızı ale, kökeni Belçika'nın Flandre bölgesine dayanan meyvemsiliği yüksek, ekşi bir bira türüdür.

<i>Bilinmeyen Hedef</i> İngiliz yazar Agatha Christie tarafından 1954 yılında yayınlanan polisiye romanı

Bilinmeyen Hedef İngiliz dedektif romanları yazarı Agatha Christie'nin 1954 yılında yazdığı bir romandır. Romanda Agatha Christie'nin bilindik kahramanları yoktur ve roman bir dedektif romanından çok bir macera romanı karakterindedir.

<i>Kırmızı Oda</i> Türk televizyon dizisi

Kırmızı Oda, Onur Güvenatam'ın yapımcılığını ve Deniz Gürlek & Melek Seven'in senaryosunu üstlendiği psikolojik drama türündeki Türk televizyon dizisi. Gülseren Budayıcıoğlu'nun 2004 yılında yayımlanan Madalyonun İçi adlı kitabından uyarlanan dizi, 4 Eylül 2020 tarihinde TV8'de yayınlanmaya başladı. 2 sezondan oluşan dizi, 18 Şubat 2022 tarihinde yayınlanan 61. bölümü ile final yaparak sona ermiştir.

<span class="mw-page-title-main">Sahtecilik</span>

Sahtecilik genellikle bir yasal belgenin belirli bir niyet ile dolandırıcılık veya hile yapmak için yanlış yapılmasına veya maddi olarak değiştirilmesine atıfta bulunan beyaz yakalı bir suçtur. Belirli bir yasal belgede değişiklik yapmak bazı yargı alanlarında yasalarca yasak olabilir ancak bu suç tahrif edilmiş yasal araç suç işlenirken başka bir kişiyi veya kurumu dolandırmak için fiilen kullanılmadıkça sahtecilik sayılmaz. Kopyalar, stüdyo kopyaları ve çoğaltmalar sahte sayılmaz ancak daha sonra bilerek ve isteyerek yanlış beyan edilip sahte olabilirler.

Astroturfing veya astroturf, bir kişi, ürün veya politika için aslen tabanda geniş çaplı bir destek bulunmamasına rağmen, böyle bir desteğin var olduğu izlenimi yaratmayı amaçlayan eylemler bütünü. Astroturfing sayesinde azınlık tarafından desteklenen fikirler, halkın bu fikirleri çoğunluğun desteklediğine inanmasına neden olabilir. Diğer devletlerde de var olmakla birlikte eylem özellikle otoriteryen olarak tanımlanmış ülkeler ile ilişkilendirilmiştir. Gazeteler, radyo ve özellikle İnternet ve sosyal medya astroturfing gerçekleştirilen ana mekanları oluşturmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Qualia</span> algının özellikleri ve genellikle duyusal deneyim

Qualia, felsefede ve belirli psikoloji modellerinde öznel, bilinçli deneyimin bireysel örnekleri olarak tanımlanır. Qualia terimi, belirli bir durum için "ne tür" anlamına gelen Latince quālis sıfatının cinssiz çoğul biçiminden (qualia) türetilmiştir.

Plot twist, bir kurgu eserde planda yapılan radikal bir değişiklik içeren edebi tekniktir. Hikâyenin sonuna yakın olduğunda sürpriz son olarak bilinir. İzleyicinin önceki olaylara ilişkin algısını değiştirebilir veya onu farklı bir bağlama yerleştiren yeni bir çatışma ortaya çıkarabilir. İzleyiciyi belli bir duruma hazırlamak amacıyla olay örgüsünün habercisi olarak kulllanılabilir. İzleyiciden bilgi saklama veya belirsiz veya yanlış bilgilerle onu yanıltma gibi olay örgüsünü değiştirmek için kullanılan çeşitli yöntemler vardır.