İçeriğe atla

Kıl

saç
Latince isimpili
Sistemvücut kılları, set of hairs
Tanımlayıcılar
JSTORhuman-hair
Microsoft Academic2909563165 2777236681, 2909563165
MeSHD006197
TA7053
FMA53667
Kıl

Kıl, bitkilerin kökleri ile yapraklarında bulunan ince-uzun yapılara ve hayvanların, özellikle de memelilerin bedenlerini kaplayan, "kıl kesecikleri" adı verilen hücrelerden çıkan tüylere verilen ortak ad.

Memelilerde, hızla bölünen bir hücre grubundan oluşan kıl keseciğinden çıkan kılın gövdesi, tüylerde ve boynuzlarda da bulunan keratin adlı proteinden yapılmıştır. Renklerini içlerindeki pigmentlerden alan kıllar, kıl keseciklerine bağlı küçük kaslar aracılığıyla hareket ederler.

İnsanda bedenin kıllarla kaplı olmaması, çevreden bağımsızlığını yansıtan ikincil bir özellik sayılır. Hayvanlarda beden sıcaklığını koruyan kıllar, kış geldiği zaman uzar ve sıklaşır; güvenliklerini renkleri sayesinde sağlayan kutup tavşanı gibi canlılar da, kıllarını dökerek renk değiştirirler. Kılın rengi ve niteliği hayvanın cinsiyetine bağlıdır ve hayvanların aşağı yukarı tümünde kıllar erkeklerde daha uzundur. İnsanlarda saç ve kıl rengi kalıtımsal nitelik taşımakla birlikte, güneş etkisiyle biraz açılabilir.

Tanımı

Felidae'nin saç folikülü.

Her kıl (saç) teli medulla, korteks ve kütikül'den oluşur.[1]

En içteki medulla bölgesi, açık, yapılandırılmamış bir bölge olup her zaman mevcut değildir.[2]

Yüksek düzeyde yapısal ve organize korteks veya saçın üç katmanından ikincisi, mekanik mukavemet ve su alımının birincil kaynağıdır. Korteks, melanin granüllerinin sayısına, dağılımına ve türlerine göre lifi renklendiren melanin içerir. Folikülün şekli korteksin şeklini belirler ve lif'in şekli saçın ne kadar düz veya kıvırcık olduğu ile ilgilidir.

Düz saçlı kişilerde yuvarlak saç telleri bulunur. Oval ve diğer şekilli lifler genellikle daha dalgalı veya kıvırcıktır.

Kütikül dış kaplamadır. Karmaşık yapısı, saç şişerken kayar ve saçın suyu itmesini sağlayan tek moleküllü lipit tabakasıyla kaplanır.[1]

İnsan saçının çapı, saçın çapına göre 0.017 ila 018 milimetre (0,67 ila 0,71 in) değişir.[3] Vücudu buharlaştırarak soğutan sulu sıvılar üreten iki milyon küçük, boru şeklinde bez ve ter bezi vardır. Saçın açılışındaki bezler, saçı yağlayan yağlı bir salgı üretir.[4]

Saç büyümesi saç folikülü içinde başlar. Saçın tek "canlı" kısmı folikülde bulunur. Görünen saç, biyokimyasal aktivite göstermeyen ve "ölü" olarak kabul edilen saç şaftıdır. Bir kıl kökünün tabanı ("ampul") kıl şaftını üreten hücreleri içerir.[5] Kıl folikülünün diğer yapıları, kılları yağlayan yağ üreten yağ bezi ve kılların ayağa kalkmasından sorumlu arrector pili kaslarını içerir. Vücut kılları az olan insanlarda, etki tüylerin kabarması (ing: goose bumps) ile sonuçlanır.

Kaynakça

  1. ^ a b Hair Structure and Hair Life Cycle. follicle.com
  2. ^ "Topic 2". Texascollaborative.org. 15 Nisan 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2015. 
  3. ^ Ley, Brian (1999). "Diameter of a Human Hair". 17 Ağustos 2002 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Haziran 2010. 
  4. ^ Councilman, W. T. (1913). "Ch. 1". Disease and Its Causes. United States: New York Henry Holt and Company London Williams and Norgate The University Press, Cambridge, USA. 
  5. ^ Freinkel, R.K.; Woodley, D.T., (Ed.) (15 Mart 2001). The Biology of the Skin. CRC Press. s. 80. ISBN 9781850700067. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Melanin</span>

Melanin, suda erimeyen genellikle kahverengi-sarı, fazla yoğunlaştığı bölgelerde kara renkli bir pigmenttir. Doğadaki üç kahverengi pigmentten biridir; öteki ikisi lipofuscin ve hemosiderin’dir. Gözün irisinde mavi ya da yeşil renkli olabilir.

<span class="mw-page-title-main">Pigment</span>

Pigment ya da boyar madde, suda tamamen veya hemen hemen çözünmeyen renkli bir malzemedir. Bunun tersine, boyalar genelde, en azından kullanımlarının bir aşamasında çözünürdür. Boyalar genellikle organik bileşik pigmentler ise genellikle inorganik bileşikdir. Tarih öncesi ve tarihi değeri olan pigmentler arasında koyu sarı, odun kömürü ve lapis lazuli bulunur. Sanayide olduğu kadar sanatta da kalıcılık ve istikrar istenen özelliklerdir. Kalıcı olmayan pigmentler kaçak olarak adlandırılır. Kaçak pigmentler zamanla veya ışığa maruz kaldıkça solarken bazıları sonunda kararır. Pigmentler boya, mürekkep, plastik, kumaş, kozmetik, gıda ve diğer malzemeleri renklendirmede kullanılır. İmalat ve görsel sanatlarda kullanılan çoğu pigment kuru renklendiricidir ve genellikle ince bir toz hâlinde öğütülür. Boyada kullanım için bu toz, pigmenti askıya alan görece nötr veya renksiz bir malzeme olan bağlayıcıya eklenir ve boyaya yapışkanlık verir. Genellikle aracında çözünmez olan bir pigment ile kendisi bir sıvı olan veya aracında çözünen boya arasında bir ayrım yapılır. Renklendirici, ilgili araca bağlı olarak bir pigment veya bir boya görevi görebilir. Bazı durumlarda pigment, bir metalik tuzla çözülebilir bir boyanın çökeltmesi ile boyadan üretilebilir. Oluşan pigmente göl pigmenti denir. Biyolojik pigment terimi, çözünürlüklerinden bağımsız olarak tüm renkli maddeler için kullanılır.

<span class="mw-page-title-main">Saç</span> kafa derisinde bulunan kıl kümesi

Saç, insanda, baş üzerinde kafa derisi ya da saç derisi denen kısımda bulunan kıl kümesine verilen genel ad. Saç, deride bulunan saç foliküllerinden büyüyen bir protein lifidir. Saç, memelilerin tanımlayıcı özelliklerinden biridir. İnsan vücudu, tüysüz deri bölgeleri dışında, kalın terminal saçı ve ince vellus saçı üreten foliküllerle kaplıdır. Saça en yaygın ilgi, saç büyümesi, saç tipleri ve saç bakımı üzerine odaklanır, ancak saç aynı zamanda esas olarak proteinden, özellikle alfa-keratinden oluşan önemli bir biyomateryaldir. Vücut kılları, yüz kılları, kulak kılları, burun kılları, kaş, kirpik, kol altı kılları, göğüs kılları, karın kılları, kasık kılı, bacak kılları vücutta bulunan diğer saç tipleridir.

<span class="mw-page-title-main">Kas</span>

Kas, yumuşak bir doku olup, dört temel hayvan doku türünden biridir. Kas dokusu iskelet kaslarına kasılma yeteneği verir. Kas, embriyonik gelişim sırasında, miyogenez denilen süreçte oluşur. Kas dokusu, hareket sağlamak için etkileşen aktin ve miyozin adlı özel kasılma proteinleri içerir. Mevcut diğer birçok kas proteini arasında iki düzenleyici protein, troponin ve tropomiyosin bulunur.

<span class="mw-page-title-main">Endokrin sistem</span>

Hayatta kalmak, büyümek ve çoğalmak için, insan dahil çok hücreli bir organizmanın, fizyolojik talepleri ve çevresel zorlukları karşılamak için dokular, organlar ve organ sistemleri arasında etkili bir uyuma sahip olması gerekmektedir. Endokrin sistem, iç ve dış koşullara yanıt vermektedir. Ayrıca kanalsız organ ve dokulardaki salgı hücreleri tarafından üretilen hormonlar aracılığıyla iletişim kurmaktadır.

Androjen, her iki cinste de bulunan ve çoğunluğu böbrek üstü bezinin korteksindeki zona reticularis'ten salgılanan maddeye denir.

Yağ bezi, insanda el ayası ve ayak tabanı hariç bütün vücut yüzeyinde bulunan yapılardır.

<span class="mw-page-title-main">Kıl dönmesi</span> tıbbi durum

Kıl dönmesi, kılın geriye doğru kıvrılması veya derinin içine doğru yanlamasına uzaması durumudur. Bu durum en çok kaba veya kıvırcık kıllı kişiler arasında yaygındır. Kıl folikülünde bir enfeksiyon (folikülit) veya boyutları değişen "jilet şişlikleri" eşlik edebilir veya etmeyebilir. Kıl dönmesi en sık cildin tıraş edildiği veya ağda yapıldığı bölgelerde görülmekle birlikte, her yerde ortaya çıkabilir. Kılın keskin bir uçla düzensiz bir şekilde kopmasına neden olan her şey kıl dönmesine neden olabilir. Kıl dönmesi ayrıca ciltteki doğal eksfoliasyon eksikliğinden de kaynaklanır.

<span class="mw-page-title-main">Saç rengi</span>

Saç rengi, iki tür melanine bağlı olarak saç foliküllerinin pigmentidir. Bunlar eumelanin ve feomelanindir. Genellikle, saçta daha fazla eumelanin varsa, saçın rengi daha koyu olur. Daha az eumelanin varsa, saç daha açık renkli olur. Melanin seviyeleri zaman içinde insanın saç renginin değişmesine neden olabilir ve aynı insan üzerinde birden fazla renkte saç köklerinin bulunması mümkündür. Özel saç renkleri genellikle etnik gruplarla, gri veya beyaz saç renkleri ise yaşla ilişkilendirilir. En yaygın saçlar ;siyah saç, sarı saç,kahverengi saç, kumral saç, kızıl saç, titian saç renkleridir.

<span class="mw-page-title-main">Timüs</span>

Timüs, kemik iliği gibi birincil lenf organlarından biridir.

<span class="mw-page-title-main">Yün</span>

Yün bazı memelilerden elde edilen hayvansal kıl kökenli doğal bir elyaf türü. Sıcak tuttuğu için battaniye ve kışlık giysilerin üretiminde kullanılır. Yün elyafı koyundan genellikle canlı hayvanlardan kırkılmak suretiyle olmak üzere değişik yöntemlerle elde edilir. Bu tür yüne kırkım yünü denir. Bu yünün ticari değeri diğer yöntemlerle elde edilenlerinkinden yüksektir. Kasaplık hayvanların kesildikten sonra derilerinin işlenmesi ile elde edilen yüne ise tabak yünü veya kasapbaşı yünü denir. Herhangi bir nedenle ölmüş hayvanın postundan elde edilen yün ise post yapağısı adını alır. Tabak yünü veya post yapağısı (yapak) deriden yolunarak alınmışsa kıl köklerini de içerdiğinden kırkım yününe göre daha düşük kalitelidir.

<span class="mw-page-title-main">Tiftik</span>

Tiftik veya moher ; Ankara keçisinin uzun, parlak ve yumuşak kıllarından elde edilen doğal elyaf türü. Hafiftir, kumaş ve örgü yünü olarak kullanılır. Batılı dillerdeki karşılığı Arapçada seçilmiş, beğenilmiş anlamına gelen muhayyer kelimesinden türetilmiştir ve son kısmı İngilizce hair (kıl) sözcüğüne benzetilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Epilasyon</span> vücutta istenmeyen tüyleri alma

Epilasyon veya saç çıkarma vücuttaki istenmeyen kılların kalıcı veya geçici olarak vücuttan uzaklaştırılmasını sağlayan yöntemlerin genel adıdır.

<span class="mw-page-title-main">Vitiligo</span>

Vitiligo, derideki melanin pigmentinin azalması ya da yokluğu nedeniyle ortaya çıkan soluk lekelerdir. Derisi koyu renkli olan bireylerde daha belirgindir. Açık renkli derisi olan bireylerde güneş etkisiyle bronzlaşmada belirginleşirler. Lekeler farklı büyüklüktedir. Eller, bilekler, ağız ve göz çevresi derisi, anüs ve dış genital organların derisi vitiligonun en sık rastlandığı alanlardır. Yerel albinizm olarak bilinir.

<span class="mw-page-title-main">Lenf nodu</span> lenf sisteminin bir parçası olan birçok hücre çeşidini içeren bir organ yapısı

Lenf düğümü, lenf nodu veya lenf bezi, lenfatik sistemin ve adaptif bağışıklık sistemi'nin böbrek şeklinde bir ikincil lenfoid organ'ıdır.

<span class="mw-page-title-main">Gövde (botanik)</span> damarlı bir bitkinin yapısal ekseni

Gövde, bir vasküler bitkinin iki ana yapısal ekseninden biridir, diğeri ise kök'tür. Yaprakları, çiçekleri ve meyveleri destekler, ksilem ve floemde kökler ve sürgünler arasında su ve çözünmüş maddeleri taşır, besin maddelerini depolar ve yeni canlı doku üretir. Gövde normalde düğümlere ve ara düğümlere ayrılır:

<span class="mw-page-title-main">Biyolojik pigment</span>

Biyolojik pigmentler ya da basitçe pigmentler veya biyokromlar canlı organizmalar tarafından üretilen ve seçici soğurma yoluyla renkli görünen maddelerdi; bunlara endojen pigmentler denir. Biyolojik pigmentler içinde bitki pigmentleri ve çiçek pigmentleri de bulunur. Deri, gözler, kürk ve saç gibi birçok biyolojik yapı kromatofor denen özel hücrelerde melanin gibi pigmentler içerirler. Canlı organizmalardaki pigmentlerin bir bölümü çevrerden gelir.

Hayvan anatomisi veya Zootomi, anatominin hayvanlarla ilgilenen alt dalıdır.

<span class="mw-page-title-main">Hemokromatoz</span>

Hemokromatoz : Hemosiderozun yaygın olduğu ve hemosiderinin birçok dokuya biriktiği kalıtsal bir hastalıktır. Besinlerle alınan demir duodenumdan emilir. Normalde demirin duodenumdan fazla emilimine engel olan düzenleyici bir mekanizma vardır. Demir emilimi mekanizması bozuk olduğunda normalin 8 katına varan demir emilimi olur. Vücuttaki total demir miktarı artınca dokulara hemosiderin birikir, zamanla fibrozis oluşur. Hastaların büyük bölümü erkektir; orta ve ileri yaşlarda sıktır. Kadınlarda az görülmesi menstrüasyonda kan yitirilmesiyle açıklanmaktadır. Demir birikimi yıllarca sürer ve ilk belirtiler 40 yaşlarında görülür.

Lenf düğümü stromal hücreleri, işlevleri aşağıdakileri içeren lenf düğümünün yapısı ve işlevi için esastır : hematopoietik hücrelerin desteği için bir iç doku iskelesi oluşturmak; hematopoietik hücreler arasındaki etkileşimleri kolaylaştıran küçük moleküllü kimyasal habercilerin salınımı; hematopoietik hücrelerin göçünün kolaylaştırılması; adaptif bağışıklık sisteminin başlangıcında antijenlerin bağışıklık hücrelerine sunulması; ve lenfosit sayılarının homeostazı. Stromal hücreler, multipotent mezenkimal kök hücrelerden kaynaklanır.