İçeriğe atla

Kürdilihicazkâr

Kürdilihicazkâr, Klasik Türk müziğinde rast perdesinde bir şed makam. Kürdî makamının Rast perdesine göçürülmüş şeddidir ve İnici bir makamdır. Karar perdesi Rast, güçlüsü Neva, yedeni ise Acemaşiran olup donanımına Si, Mi ve La için üç tane küçük mücennep konur. Şuh ve parlak bir makam olan kürdilihicazkâr makamı ile özellikle çok sayıda şarkı bestelenmiştir ve günümüzde de en çok sevilen ve kullanılan makamların başında gelir.

Kürdilihicazkâr, 1850'li yıllarda Hacı Ârif Bey tarafından kuruldu ve onun devrinden günümüze kadar şarkı formunda çok kullanılan makamların başında geldi. Makam, Kürdî makamının bir tam ses peste rast (sol) perdesine aktarılmış şeklidir.

Güçlüsü 4. derecesi olan çargâh (do) perdesidir, niseb-i şerife sayısı, kürdîde olduğu gibi 9'dur. Donanımına si, mi, la için 3 tane küçük mücenneb bemolü konur (kürdî, nîm hisar ve nîm zengûle için). Orta sekizlisindeki sesleri tizden pese doğru şöyledir: gerdâniye (sol), acem (fa), nîm hisar (mi b), nevâ (re), çargâh (do), kürdî (si b), nîm zengûle (la b) ve rast.

Bu makamın dizisinin seyri inicidir. Kürdilihicazkâr, farklı şekillerde de kullanılmış ve hicazkâr-kürdî de denmiştir. Kürdilihicazkâr adının, hicazkar makamındaki segâh perdesinin kürdî olmasından dolayı ortaya çıktığı anlaşılmaktadır. Çeşitli eserlerde, hicazkâr ve kürdî dizisi veya hicazkâr dörtlüsünün karışımı görülür. Bundan başka, makamda çok defa neva üzerinde uşşak geçkisi yapılması bir gelenektir. Böylece nîm hisar perdesi koma bemolü alarak dik hisar olur. Hicazkâr geçen yerlerde de la bekar ve fa bakiyye diyezi (evc) ile si koma bemolü (segâh) yapılır.

Ayrıca bakınız

İlgili Araştırma Makaleleri

Ney, üflemeli çalgıdır. Kaşgarlı Mahmut, Divân-ı Lügati't-Türk adlı Türk kültür ve dilini anlatan eserinde, sagu denilen, "erler" için düzenlenen, ölüm, erdem ve acıları anlatan törenlerde kullanıldığını aktarmıştır.

Evcara (Evc-ÂrÂ), Klasik Türk müziğinde bir makam. Irak perdesindeki Hicaz beşlisine Nim Hicaz perdesinde Hicaz dörtlüsünün eklenmesiyle oluşmuş inici bir makamdır. Zirgüleli Hicaz Makamının Irak perdesindeki şeddidir. Seyir; tiz durak Eviç perdesi civarından seyre başlanır, eviç perdesinde eksik segah çeşnisi ile yarım karar yapılır, Nim Hicaz perdesinde asma karar yapılır. Yeden Acem Aşirandan sonra karar Iraktır. Evcara Eserler

Hicâz, Klasik Türk müziğinde dügah perdesinde karar kılan bir makam ve perde. Hicaz perdesi Türk müziğinde do diyez notasını andıran perdedir. Bu perde makamın yapısındaki en karakteristik perde olduğu için, makama da adını vermiştir.

Hüzzam, Klasik Türk müziğinde segah perdesinde karar eden bir makamdır. 16. yüzyılın dahi bestekârlarından Gazi Giray Han, Hüzzam makamının ilk tarifini vermiştir. Hüzzam makamında elimizde bulunan ilk eser yine Gazi Giray Han'a ait bir peşrevdir. Neva'da Hicaz göstererek seyrine başlar. Gerdaniye'de asma kalışlar yapılır. Gerdaniye üzerine Buselik dizisi eklenerek genişletilirse Neva'da Hümayun gösterilmiş olur. Sonra Segah'ta Hüzzam dörtlüsü gösterilip karara Nim Hisar gösterilerek gidilir.

<span class="mw-page-title-main">Segâh</span>

Segâh (Segah), Klasik Türk müziğinde si perdesine yakın seste bir nota ve bu perdeyi karar sesi almış bir makamdır.

Kürdî, Klasik Türk müziğinde si bemol notasını andıran perde ve dügah perdesindeki bir makam. I. Sultan Murad zamanında yazılmış olan Kitâb-ı Mûsikî ve Edvâr-ı Makâmât'ta Kürdî adına rastlanmamaktadır. Makâmın, Kürdî adını daha sonra almış olması görünmektedir. Bununla birlikte bu iki kitapta ve Zeyn'ül-Elhân'da bu makâmı Ebî-Selîk veya Ebû-Selîk makâmı olarak görülmektedir. Lâdikli Mehmet Çelebi döneminde Ebu-Selîk adı Kürdî olarak değiştirilmiştir.

Rast, Klasik Türk müziğinde bir makam.

Uşşak, Klasik Türk müziğinde ana makamlardan biridir. Şevki Bey'in bu makamda pek çok eseri mevcuttur. Çıkıcı bir seyre sahiptir. Yerinde Uşşak dörtlüsüne Neva'da Buselik beşlisi eklenmesiyle meydana gelmiştir. Dörtlü ve beşlinin ek yerindeki Neva perdesi makamın güçlüsüdür. Segâh perdesinin özellikle inişlerde 2-3 koma pes basılması gerekir.

Neva (Nevâ), Klasik Türk müziğinde bir makam adı ve Yegâh'tan bir oktav tiz olan İtalyan nota sisteminde 3. çizgide gösterilen re perdesidir.

Mahur, Klasik Türk musikisinde bir makam. En sevilen makamlardan biridir. İran ve Hindistan'da Mahur isminde şehirler vardır. Mahur makamı ismini muhtemelen bu şehirlerden almıştır. Çeşitli kâr-ı nâtık güftelerinde de Mahur adının coğrafi isim olarak kullanılması bu görüşü doğrulamaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Göksel Baktagir</span> Türk kanun sanatçısı

Göksel Baktagir, kanun sanatçısı ve bestekârdır.

Hüseyni makamına Irak makamının dizisinden bir parçanın eklenmesinden mürekkep/15'tir. Bu dörtlü ile Irak perdesinde durur. Güçlü birinci dereceden Hüseyni'nin güçlüsü olan Hüseyni ve ikinci derecede Hüseyni'nin durağı olan Dügah'dır. Donanımı si için koma bemolü ve fa bakıyye diyezi konulur. Dilkeşhaveran'ın terkibindeki her iki makamın donanımı aynı olduğundan, nota içinde geçkiler haricinde bir değişikliğe gerek kalmaz.

Farsça kökenli Nihâvend sözcüğü, Klasik Türk müziğinde birçok anlam ifade etmektedir:

<span class="mw-page-title-main">Rakım Elkutlu</span>

Rakım Elkutlu, Türk klâsik mûsikîsi bestekârlarındandır.

<span class="mw-page-title-main">Muğam</span>

Muğam,, esas Azerbaycan müziğidir. Tasnif ve âşık ile tezat oluşturur. Muğam sözü, Arapçadaki makam sözünden türemiştir. Tahminen 14. yüzyıla kadar yakın doğu ülkelerinin ortak müziği olmuş ama daha sonra ortaya çıkan siyasi-iktisadi değişikliklerden dolayı parçalara ayrılmıştır. Klasik doğu muğamı aslen 12 tür ve 6 koldan oluşmaktadır. Asli muğamlar: Uşşak, Neva, Buselik, Rast, Irak, İsfahan, Zirefkand, Büzürk, Zengüle, Rehavi, Hüseyni ve Hicaz; kolları ise, Şahnaz, Selmek, Maya, Nevruz, Kerdaniye ve Güvaşt'tan oluşmaktadır.

Klasik Türk mûsikîsinde bir makam. Hicaz ailesi makamlarındandır. Dügah perdesi üzerindeki hicaz dörtlüsüne neva perdesinde buselik beşlisinin eklenmesi ile oluşur. Karar perdesi Dügah (La), güçlü perdesi Neva (Re), yeden perdesi Zengule (sol#)'dür. Hem çıkıcı, hem de inici özelliklere sahiptir.

Türk musikisinde, kullanılan ses dizilerinin (gam) belli kurallar çerçevesinde kullanılmasıdır. Makamların dizileri, aralıkları eşit toplamı 53 koma olan sekiz sesten oluşur. Dizileri aynı olan makamlar birbirlerinden seyirlerine göre ayrılır. Bu yüzden makamda seyir çok önemlidir. Türk musikisinde diziler perdelerden oluşur ve 43 adet perde mevcuttur. Makamların karar sesleri, güçlüsü, yedeni, asma kararları ve bazen de ikinci güçlüleri olur.

Mısırlı İbrahim Efendi, Klasik Türk müziği'nin ünlü udisi ve bestecisidir.

Ekrem Güyer, Türk müziği bestecisi ve ses sanatçısı.

Zeki Duygulu,, Klasik Türk müziği şarkıcısı, bestecisi ve söz yazarı.