İçeriğe atla

Józef Piłsudski

Józef Klemens Piłsudski
Polonya devlet başkanı
İkinci Polonya Cumhuriyeti devlet başkanı
Görev süresi
14 Kasım 1918 - 11 Aralık 1922
Başbakan Ignacy Daszyński, Jędrzej Moraczewski, Ignacy Jan Paderewski, Leopold Skulski, Władysław Grabski, Wincenty Witos, Antoni Ponikowski, Artur Śliwiński, Julian Nowak
Yerine geldiğiBağımsızlık
(Kral Naipliği Konseyi)
Yerine gelenGabriel Narutowicz
(Devlet Başkanı)
Polonya Başbakanı
20. İkinci Polonya Cumhuriyeti Başbakanı
Görev süresi
15 Ağustos 1930 - 4 Aralık 1930
BaşkanIgnacy Mościcki
Yerine geldiğiWalery Sławek
Yerine gelenWalery Sławek
Polonya Başbakanı
15. İkinci Polonya Cumhuriyeti Başbakanı
Görev süresi
2 Ekim 1926 - 27 Haziran 1928
BaşkanIgnacy Mościcki
Yerine geldiğiKazimierz Bartel
Yerine gelenKazimierz Bartel
Kişisel bilgiler
Doğum 5 Aralık 1867(1867-12-05)
Zułów (LitvancaZalavas), Litvanya, Rus İmparatorluğu
Ölüm 12 Mayıs 1935 (67 yaşında)
Varşova, Polonya
Partisi Yok (eskiden PPS)
Evlilik(ler) Maria Piłsudska;
Aleksandra Piłsudska
Dini Katolik
İmzası
Askerî hizmeti
Bağlılığı  Polonya
Branşı  Polonya Kara Kuvvetleri
Hizmet yılları 1914-1923, 1926-1935
Rütbesi Mareşal
Çatışma/savaşları I. Dünya Savaşı

Józef Klemens Piłsudski (['juzɛf piw'sutski], 5 Aralık 1867; Zułów, Rus İmparatorluğu [bugünkü Litvanya] - 12 Mayıs 1935; Varşova, Polonya), İkinci Polonya Cumhuriyeti'nin ilk devlet başkanı (1918-1922). İki savaş arası dönemde (1918-1939) Polonya ve Avrupa siyaset sahnesindeki en önemli kişilerden birisi olmuştur. Polonya'nın, 1795'ten 1918'e kadar devam etmiş Avusturya, Rusya ve Prusya arasındaki paylaşımına son vererek ülkenin tekrar bağımsızlığını kazanmasını sağlayan ulusal babası olarak görülüyor.[1][2][3] Hatırası Polonya'da bir kişi kültü haline gelmiştir.

Kaynakça

Bibliyografya

Siyasi görevi
Önce gelen:
Yeni makam
Polonya Devlet Başkanı
1918–1922
Sonra gelen:
Gabriel Narutowicz
Önce gelen:
Kazimierz Bartel
Polonya Başbakanı
1926–1928
Sonra gelen:
Kazimierz Bartel
Önce gelen:
Walery Sławek
Polonya Başbakanı
1930
Sonra gelen:
Walery Sławek

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">II. Dünya Savaşı</span> 1939-1945 yılları arasındaki küresel savaş

II. Dünya Savaşı, 1939'dan 1945'e kadar süren küresel savaştır. Savaşa dönemin büyük güçleri ve dünya ülkelerinin büyük çoğunluğu katıldı, Müttefikler ve Mihver olmak üzere iki karşıt askerî ittifak kuruldu. 30'dan fazla ülkeden gelen 100 milyondan fazla personelin doğrudan katıldığı bu topyekûn savaşta, savaşın büyük tarafları tüm ekonomik, endüstriyel ve bilimsel kapasitelerini savaş için seferber ettiler. 70 ila 85 milyon ölümle sonuçlanan II. Dünya Savaşı, insanlık tarihindeki en ölümcül savaştı ve savaş boyunca askerî personelden daha çok sivil kayıp verildi. Milyonlarca insan soykırımdan, planlanmış açlık ölümlerinden, katliamlardan ve hastalıklardan öldü. Tanklar, zırhlı araçlar, savaş uçakları, stratejik bombardımanlar, uçak gemileri, radar ve sonar, nükleer silahların geliştirilmesi ve roketler gibi birçok savaş teknolojisi savaşta önemli rol oynadı.

<span class="mw-page-title-main">Odessa</span> Ukraynanın güneybatısında yer alan Odesa Oblastının yönetim merkezi olan şehir

Odessa, Ukrayna'da Karadeniz kıyısında, Dniestr ve Dinyeper sığlıkları arasında bulunan kent. 1.015.826 nüf. (2021). "Karadeniz'in İncisi" olarak anılan şehir, 19. yüzyılda Rus İmparatorluğu'nda Moskova, Sankt Peterburg ve Varşova'den sonraki en büyük şehriydi. Ukrayna'nın güneybatısında bulunan ve Odessa Oblastı'nın yönetim merkezi ve önemli bir turizm, liman ve ulaşım merkezi olan şehir, ülkenin 3. en kalabalık şehridir. Zaman zaman "Karadeniz'in incisi", şehirde doğan Yahudi komedyenler yüzünden "Mizah başkenti" veya "Güney Palmira" olarak da adlandırılır. Kültür ve bilim merkezi Odessa, aynı zamanda Slav'dan çok Akdeniz tarzındaki mimarisiyle ülkenin en büyük sayfiye merkezlerinden biridir.

<span class="mw-page-title-main">Polonya'nın Hristiyanlaşması</span>

Polonya'nın Hristiyanlaşması Polonya'ya Hristiyanlığın tanıtımı ve başarılı bir şekilde yayılmasına denir. Sürecin uyarıcı gücü Polonya'nın Vaftizi olarak da anılan Leh devletinin ilk hükümdarı I. Mieszko ve maiyetinin vaftiz olması olayı olmuştur. Seremoni 14 Nisan 966 Kutsal Cumartesi'nde olmuş, yeri konusunda tartışmalar devam etse de muhtemelen Poznań ya da Gniezno kentlerinde meydana gelmiştir. Mieszko'nun eşi, Bohemyalı Dobrawa genellikle Mieszko'nun Hristiyanlığı kabulündeki ana etken olarak kabul edilir.

Marek Jan Chodakiewicz, Polonyalı-Amerikalı tarihçi 19. ve 20. yüzyıl Doğu ve Orta Avrupa tarihi hakkında uzmanlaşmıtır. Kendisinin tarihî eserler şunlardır: Holokost sonrası: Polonyalı-Yahudi İlişkilerinde Uyan Dünya Savaşıve Naziler ve Sovyetler Arasında: İşgal Siyasetinde Polonya. Chodakiewicz hayatını Washington, DC'de sürdürmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Ukrayna Halk Cumhuriyeti</span>

Ukrayna Halk Cumhuriyeti veya Ukrayna Ulusal Cumhuriyeti, günümüzdeki Ukrayna'nın atası olarak kabul edilen, Haziran 1917'de Rusya Cumhuriyeti'nin bir parçası olarak ilan edilen, ardından 25 Ocak 1918'de bağımsızlığını ilan eden devlet. 1921'de Ukrayna Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'ne dönüşmüş ve Sovyetler Birliği'nin kurucu üyesi olmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Jozef Tiso</span>

Jozef Tiso, Slovak Katolik rahip ve Slovakya Halk Partisi'nin önde gelen siyasetçilerinden biri. 1939'dan 1945'e kadar Nazi Almanyası'nın uydu devleti olan Birinci Slovak Cumhuriyeti'ni yönetti ve siyasi kariyeri boyunca aktif bir şekilde rahipliğini sürdürdü. II. Dünya Savaşı sonrasında Bratislava'da Ulusal Mahkeme tarafından vatan hainliğinin yanı sıra savaş suçu ve insanlığa karşı suç işlemekten tutuklanarak idam edildi.

<span class="mw-page-title-main">Emilia Plater</span> Polonyalı-Litvan soylu

Emilia Plater, parçalanmış Lehistan-Litvanya Birliği topraklarından bir asil ve devrimci. Yurtsever olarak yetiştirilen Plater, 1830'daki Kasım Ayaklanması'nda savaştı ve Polonyalı isyancılar arasında yüzbaşı rütbesine yükseldi. Ayaklanmanın sonuna doğru hastalandı ve öldü.

<span class="mw-page-title-main">Polonya Komünist Partisi</span> Polonyada siyasi parti

Polonya Komünist Partisi, 1918 yılında Polonya Sosyalist Partisi - Sol ve Polonya Krallığı ve Litvanya Sosyal Demokrasisi'nin birleşmesiyle Polonya'da kurulan komünist parti. Troçkist görüşlere kayması sebebiyle Büyük Temizlik sonrası 16 Ağustos 1938 tarihinde kapatıldı.

<span class="mw-page-title-main">Sovyet-Polonya Savaşı</span> Polonya ve SSCB arasında 20. yüzyılda yaşanmış savaş

Sovyet-Polonya Savaşı İkinci Polonya Cumhuriyeti, Ukrayna Halk Cumhuriyeti ve Sovyetler Birliği arasında, Batı Ukrayna ve Belarus'un bazı bölümlerinin kontrolünü elde etmek için yapılmış bir savaştır. Sovyet Rusya ve Ukrayna Sovyeti aynı komünist liderlik altında birleşmiş olsa da, teoride bağımsızlardı. Pratikte, 1918 yılına kadar Sovyetler Birliği'ne bağlı kaldılar. Birlik, 1922 yılında yasallaştırıldı.

<span class="mw-page-title-main">Varşova Muharebesi (1920)</span>

Varşova Muharebesi, Sovyet-Polonya Savaşı sırasında yaşanmış, 1920 yılında kesin Polonya zaferiyle sonuçlanan savaştır. Polonya, ağır bir yenilginin eşiğindeyken, istilacıları bastırıp Kızıl Ordu'yu yenmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Litvanya-Beyaz Rusya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti</span>

Litvanya-Beyaz Rusya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti veya Lit-Bel (Lit-Bel), 1919'da yaklaşık beş ay boyunca günümüz Belarus ve Doğu Litvanya topraklarında var olan Sovyet sosyalist cumhuriyetti. Eski Litvanya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti ile Beyaz Rusya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin birleşmesiyle kuruldu. Sovyet-Polonya Savaşı sırasında Polonya ordusunun Doğu Litvanya topraklarını ele geçirmesiyle birlikte cumhuriyet dağıldı.

<span class="mw-page-title-main">Józef Piłsudski kişi kültü</span> Józef Piłsudski üzerine kurulu kişi kültü

Józef Piłsudski kişi kültü, Polonyalı komutan ve politikacı Józef Piłsudski'nin şahsında, iki savaş arası dönemden başlayarak ve 1935'te ölümünden sonra günümüze kadar devam eden bir kişi kültüdür. İlk başta Polonya devletinin propagandasıyla yayıldı ve Piłsudski'yi usta bir stratejist ve politik vizyoner olarak nitelendirdi. Polonya'daki komünist dönem sırasında onlarca yıl süren baskılardan kurtuldu. Modern Polonya'da Piłsudski, Polonya tarihinde önemli ve büyük ölçüde olumlu bir figür olarak kabul edilmektedir.

Nisan 1920'deki Varşova Antlaşması, Józef Piłsudski tarafından temsil edilen İkinci Polonya Cumhuriyeti ile Symon Petliura tarafından temsil edilen Ukrayna Halk Cumhuriyeti ile Bolşevik Rusya'ya karşı askeri-ekonomik bir ittifaktı. Anlaşma 21 Nisan 1920'de, 24 Nisan'da askeri bir ilave yapılarak imzalandı.

<span class="mw-page-title-main">Ebedi Barış (1686)</span>

Ebedi Barış, Rus Çarlığı ile Lehistan arasındaki 16 Mayıs 1686'de Moskova'da imzalanan barış antlaşmasıdır. Bu antlaşma sonrasında ateşkes ilan edilen ancak barış antlaşmasında uzlaşılamamış olan 1654-1667 Rus-Polonya savaşını resmen sonlandırdı ve ihtilaflı olunan, savaş sonrasında Rus işgalinde kalan Ukrayna topraklarının akıbetini belirledi.

<span class="mw-page-title-main">Sosyal teori</span>

Sosyal teoriler, sosyal fenomenleri incelemek ve yorumlamak için kullanılan analitik çerçeveler veya paradigmalardır. Sosyal bilimciler tarafından kullanılan bir araç olan sosyal teoriler, farklı metodolojilerin geçerliliği ve güvenilirliği, yapının veya kurumun önceliği ve olasılık ile zorunluluk arasındaki ilişki hakkındaki tarihsel tartışmalarla ilgilidir. Kayıt dışı nitelikteki sosyal teori, akademik sosyal ve siyaset bilimi dışında kurulan yazarlık, "sosyal eleştiri", "sosyal yorum" veya "kültürel eleştiri" olarak adlandırılabilir ve hem resmi kültürel hem de edebi bilimle ve diğer akademik olmayan veya gazetecilik dışı yazı biçimleriyle ilişkilendirilebilir.

<span class="mw-page-title-main">Polonya'da Holokost</span>

Polonya'da Holokost, Nazi Almanyasının Avrupa çapında çoğunlukla 101.Yedek Ordnungspolizei Taburu eliyle işlediği Holokost'un o dönem Alman işgâlinde bulunan Polonya'daki tezahürlerini kapsar. Bu soykırım kapsamında üç milyon Polonya Yahudisi, yani Holokost'ta katledilmiş tüm Yahudilerin yarısı, öldürüldü.

<span class="mw-page-title-main">Eugeniusz Kwiatkowski</span> Polonyalı ekonomist ve siyasetçi (1888-1974)

Eugeniusz Kwiatkowski Polonyalı bir politikacı ve ekonomist, Polonya Başbakan Yardımcısı, hükûmet bakanı ve İkinci Polonya Cumhuriyeti yöneticisiydi.

<span class="mw-page-title-main">Nástup</span>

Nástup, 1933-1940 yılları arasında yayınlanan, Slovak özerkliğini, etnik milliyetçiliği ve antisemitizmi savunan bir Slovak dergisiydi. Ferdinand Ďurčanský ve kardeşi Ján Ďurčanský tarafından kurulan dergi, özellikle üniversite öğrencileri olmak üzere genç Slovak Katoliklere yönelikti. Derginin Slovak Halk Partisi'nin en radikal kanadını oluşturan okurları "Nástupistler" ya da "Nástup fraksiyonu" olarak adlandırılıyordu; birçoğu daha önce Rodobrana paramiliter örgütüne ve daha sonra Hlinka Muhafızları paramiliter örgütüne bağlıydı.

<span class="mw-page-title-main">Kongre Krallığı Ordusu</span>

Kongre Krallığı Ordusu, Polonya Krallığı'nın 1815-1831 döneminde var olan askerî güçlerini ifade eder.

<span class="mw-page-title-main">Kiev Taarruzu (1920)</span>

1920 Kiev saldırısı veya Kiev seferi Polonya-Sovyet Savaşı'nın önemli bir parçasıydı. Bu, yakın zamanda kurulan Józef Piłsudski liderliğindeki İkinci Polonya Cumhuriyeti'nin silahlı kuvvetleriyle, Symon Petlyura liderliğindeki Ukrayna Halk Cumhuriyeti ile ittifak halinde yaptığı bir girişimdi. Ekim Devrimi'nden sonra çoğunlukla Sovyet kontrolüne giren günümüz Ukrayna topraklarını Ukrayna Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nden geri almayı planladı.