İçeriğe atla

Jubba Vadisi

Jubba Nehri ve Shebelle Nehri drenaj havzasının haritası

Doğu Afrika'da bulunan bir vadidir. Hint Okyanusu'nun kuzeyinde bulunan Somali ve Etiyopya'daki Jubba Nehri'nden dolayı oluşur. Etiyopya-Kenya sınırında iki kola ayrılır.

Tarihçe

Tarih boyunca Somali için köle ticareti popüler bir yer kapladı. 1800-1890 yılları arasında Somalili 25.000 ila 50.000 köle Jubba Vadisi'ne tarım işçiliği için gönderildi. Zamanla azalan baskılar neticesinde köleler, Jubba Vadisi'nde köyler kurarak yerleşim alanları oluşturdu. 1991 yılına kadar Jabba Vadisi'nde tarımla ilgilinen Somali halkı, 1991 yılında Siad Barre rejimin devrilmesi ile iç savaş sırasında şiddete maruz kaldı.

Jubba Vadisi'nin verimli tarım arazisi ve su kaynakları için birçok milis grubu çatışmalara girişti. Milisler çiftlikleri, yaşam alanlarını ve insanları hedef alarak yağmaladı. Somalilerin birçoğu Jubba Vadisi'nde öldü veya aileleri ile birlikte farklı alanlara kaçtılar. Bu nedenle Jubba Vadisi'nde insan popülasyonu azalmıştır.[1] Günümüze kadar tarımsal faaliyetlerin az olduğu vadide, Somali hükûmeti yeni kalkın planları ile vadiyi tarıma tekrar kazandırmayı amaçlamaktadır.[2]

Kaynakça

  1. ^ "Jubba Valley History". 16 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Aralık 2021. 
  2. ^ Besteman, Catherine L. "Genocide in Somalia's Jubba Valley and Somali Bantu Refugees in the U.S." Items (İngilizce). 25 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Aralık 2021. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Cibuti</span> Doğu Afrika ülkesi

Cibuti, resmî adı ile Cibuti Cumhuriyeti, Doğu Afrika'da yer alan bir ülkedir. Komşuları; kuzeyde Eritre, batıda ve güneyde Etiyopya, güneydoğusunda ise Somali'dir. Kızıldeniz'e ve Umman Denizi'nin Aden Körfezi'ne kıyısı vardır. Arap Yarımadası'nda bulunan Yemen'e 20 kilometre uzaklıktadır. Başkenti, ülke ile aynı ismi taşıyan Cibuti şehridir. Halkın %95'i Müslüman'dır.

<span class="mw-page-title-main">Etiyopya</span> Afrikanın doğusunda, Afrika Boynuzunda, bir devlet

Etiyopya veya Etyopya, resmî adıyla Etiyopya Federal Demokratik Cumhuriyeti Afrika Boynuzu'nda yer alan büyük bir Doğu Afrika ülkesi. Ülkenin başkenti yerel dilde "yeni çiçek" anlamına gelen Addis Ababa'dır. Sudan, Güney Sudan, Eritre, Cibuti, Somali ve Kenya, Etiyopya'nın komşularıdır. Afrika kıtasının en kalabalık ikinci ülkesidir.

<span class="mw-page-title-main">Somali</span> Doğu Afrikada bir ülke

Somali, resmî olarak Somali Federal Cumhuriyeti ve komünist yönetimde önceki bilinen adıyla Somali Demokratik Cumhuriyeti olarak anılan, Doğu Afrika'da Afrika Boynuzu denilen coğrafî bölgede bulunan bir ülkedir. 1991’de Somali İç Savaşı'nın başlamasından beri devletin çoğu bölgesinde merkezî bir hükûmet kontrolü yoktur. Uluslararası olarak tanınmış Federal Geçiş Hükûmeti, ülkenin sadece küçük bir parçasını yönetmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Somaliland</span> Somaliden tek taraflı bağımsızlık ilan eden ancak bağımsızlığı hiçbir ülke tarafından tanınmayan ülke

Somaliland, resmî olarak Somaliland Cumhuriyeti, Afrika Boynuzu'nda tanınmayan fiili bir egemen devlettir. Kuzeybatıda Cibuti, güneyde ve batıda Etiyopya ve doğuda Somali ile sınır komşusudur. İddia edilen bölgesi, 2021 itibarıyla yaklaşık 5,7 milyon sakinle 176.120 kilometrekarelik bir alana sahiptir. Başkent ve en büyük şehir Hargeisa'dır. Somaliland hükûmeti, kısa bir süre bağımsız olan Somaliland Devleti olarak 1960'tan 1991'e kadar Somali Vesayet Bölgesi ile birleşerek Somali Cumhuriyeti'ni oluşturan İngiliz Somaliland'ın halefi devlettir.

<span class="mw-page-title-main">Doğu Afrika</span>

Doğu Afrika, Afrika kıtasının doğusunda, Cibuti, Eritre, Etiyopya, Kenya, Somali, Tanzanya ve Uganda'yı içine alan bölge. Mozambik genellikle Güney Afrika içinde, Ruanda ve Burundi ise Orta Afrika içinde sınıflandırılır.

<span class="mw-page-title-main">Büyük Rift Vadisi</span> Etiyopyanın kuzeyinden Mozambikin ortalarına kadar uzanan yaklaşık 6.000 kilometre uzunluğundaki coğrafi ve jeolojik şekil

Büyük Rift Vadisi yaklaşık 6.000 kilometre uzunluğunda, Etiyopya'nin kuzeyinden Afrika'nın doğusunda Mozambik'in ortalarına kadar uzanan engin bir coğrafi ve jeolojik şekildir. Vadinin genişliği otuz ilâ 100 kilometre arasında değişir. Derinliği ise birkaç yüz metreden binlerce metreye değişir. Adı kâşif John Walter Gregory tarafından konmuştur. Aynı zamanda bu çöküntü hattı Dünyanın en büyük fay hattıdır.

<span class="mw-page-title-main">Vadi</span> coğrafyada tepeler arasındaki alçak alan

Vadi ya da koyak, akarsuyun içinde aktığı, kaynaktan ağıza doğru sürekli inişi bulunan ve birkaç kilometre ile binlerce kilometre arasında olabilen coğrafi alandır. Kısaca vadi, iki dağın arasında zamanla oluşan çukurluktur. Vadiler, akarsuların yaptığı aşınmayla yanlamasına, derinlemesine gelişir. Genellikle dağ ya da tepelerle çevrelenirler.

<span class="mw-page-title-main">Ogaden Savaşı</span>

Ogaden Savaşı (1977-1978), Etiyopya ile Somali arasında Etiyopya'nın Ogaden denilen bölgesinde meydana gelen savaş.

<span class="mw-page-title-main">Kutsal Vadi</span>

'Kutsal İnka Vadisi ya da Urubamba Vadisi, Peru Andları'nda yer alan, İnkalar'ın başkenti Cuzco yakınlarında bulunan bir vadidir. Yerli halkların yaşadığı bu vadi, Pisac ile Ollantaytambo arasındaki ve Urubamba Nehri'ne, diğer adlarıyla Vilcanota Nehri ya da Willkamayuya paralel kalan tüm alanı kapsar. Birçok nehrin aktığı küçük vadilerden oluşan Kutsal Vadi bu nehirler tarafından beslenir ve birçok İnka arkeolojik sit alanını barındırır. İnkalar'ın bu vadiye çok önem vermelerinin en önemli nedeni çok özel iklim koşullarına ve özel coğrafik özelliklere sahip olmasıdır. İnkalar, coğrafi özellikleri ve özel iklim koşulları nedeniyle bu vadiden çeşitli bakımlardan çok yararlanmışlardır. Vadi, topraklarının zenginliği sayesinde temel tarım merkezlerinden biri olmuş, imparatorluğun en önemli doğal sağlık merkezi olmasının yanı sıra en önemli mısır üretim bölgesi olmuştur. Aynı zamanda Peru'daki en iyi mısır burada üretilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Death Valley</span> ABDnin Kaliforniya eyaletinde bulunan bir çöl vadisi

Death Valley, ABD'nin Güney Kaliforniya bölgesinde yer alan bir çöl vadisidir. Mojave Çölü'nün bir parçasıdır. Kuzey Amerika'daki en alçak, en kurak ve en sıcak yerdir.

<span class="mw-page-title-main">Orta Vadisi (Kaliforniya)</span>

Kaliforniya'nın Orta Vadisi, ABD'nin Kaliforniya eyaletinin coğrafi merkezi büyük olup, düz bir vadiye sahiptir. (60–100 km) 40 60 mil genişliğinde ve kuzeybatı, Güney-Güneydoğu, Kuzey (720 km) yaklaşık 450 mil Pasifik kıyısı boyunca uzanır, Batı Virginia eyaletinde daha küçük olup Kalifornia'daki toplam arazi bölümü (58.000 km²) yaklaşık 22.500 mil kare, 13.7'ini kapsamaktadır. Sierra Nevada doğuda bağlı ve Sahil batıya uzanan, dünyanın en verimli Kaliforniya'nın en verimli tarım bölgesi ve bir yarım meyvedir, ABD'de yetiştirilen sebze ve fındık fazla üretiyor. 7 milyondan Fazla dönüm, göletler ve kanallar geniş bir sistem ile sulandı. valley ayrıca birçok büyük şehirlerde, Redding, Stockton, Modesto, Bakersfield, Fresno ve eyalet başkenti Sacramento dahil olmak üzere yoğun yerleşim vardır.

<span class="mw-page-title-main">Valle de los Ingenios</span>

Valley de los Ingenios veya Şeker Değirmenleri Vadisi adı ile de bilinen Valle de los Ingenios, Küba'nın, Trinidad şehrinin yaklaşık 12 kilometre dışında birbirine bağlı üç vadi dizisidir. Üç vadi, San Luis, Santa Rosa ve Meyer, 18. yüzyılın sonlarından 19. yüzyılın sonuna kadar şeker üretimi için bir merkezdi.

<span class="mw-page-title-main">Côa Vadisi'ndeki Tarih Öncesi Kaya Sanatı Sitesi</span>

Côa Vadisi'ndeki Tarih Öncesi Kaya Sanatı Sitesi, Portekiz-İspanya sınırı boyunca uzanan, Portekiz'in kuzeydoğu bölgesinde bulunan Paleolitik bir açık hava arkeolojik alanıdır.

<span class="mw-page-title-main">San Fernando Vadisi</span>

San Fernando Vadisi, Amerika Birleşik Devletleri'nin Kaliforniya eyaletinin güneyinde bulunan bir vadidir. Vadi Los Angeles County sınırları içerisinde yer almakta olup Transverse Dağları tarafından çevrilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Dikmen Vadisi</span>

Dikmen Vadisi; adını Ankara'nın Çankaya ilçesine bağlı bir semt olan Dikmen'den alan bir vadidir. Yıllar boyunca kaçak ve gecekondu tipi yapılaşmaya maruz kalan vadide bir süre önce Dikmen Vadisi Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Projesi adı altında bir yenileme ve yeniden kazandırma çalışmaları başlatılmış; etaplar halinde bu yapılar yıkılarak vadi ve çevresi yeniden düzenlenmiştir. Günümüzde Ankara Büyükşehir Belediyesi'ne bağlı bir park olarak hizmet veren vadide spor ve yürüyüş alanları, kafeler, süs havuzları ve çocuk oyun sahaları bulunmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Jubaland</span>

Jubaland, Juba Vadisi veya Azania, Güney Somali'de bir Federal Üye Devlettir. Doğu sınırı, Jubba Nehri'nin 40–60 km doğusunda, Gedo'dan Hint Okyanusu'na kadar uzanırken, batı tarafı, sömürge döneminde Jubaland'dan oyulmuş olan Kenya'daki Kuzey Doğu Eyaletini çevreliyor.

<span class="mw-page-title-main">Geledi Sultanlığı</span>

Geledi Sultanlığı Gobroon Hanedanı olarak da bilinen, 17. yüzyıl sonları ve 19. yüzyıl boyunca Afrika Boynuzu'nun bazı kısımlarını yöneten bir Somali krallığıydı. Saltanat, Gobroon Hanedanı tarafından yönetildi. Ajuran Sultanlığı'nın çeşitli vasallarını yenen ve Gobroon Hanesi'ni kuran Geledi askeri İbrahim Adeer tarafından kuruldu. Hanedanı Sultan ardışık saltanatları altında doruk noktasına ulaştı Mahamud İbrahim Geledi ordu kurdu ve başarıyla püskürtüldü Oromo işgalini ve Sultan Yusuf Mahamud İbrahim'i başarıyla Geledi ekonomisini modernize edilerek sırasında Geledi gücünü konsolide, Bardera Fethi 1843 yılında, ve Umman İmparatorluğu'nun hükümdarı Said bin Sultan'dan haraç almaya devam edecekti. Geledi Sultanlarının güçlü bölgesel bağları vardı ve Swahili sahilinde Pate ve Witu Sultanlığı ile ittifaklar kurdular. Ticaret ve Geledi gücü, güçlü Sultan Ahmed Yusuf'un 1878'deki ölümüne kadar güçlü kalmaya devam edecekti. Saltanat nihayet 1908'de İtalyan Somaliland'ına dahil edildi ve 1910'da Osman Ahmed'in ölümüyle sona erdi.

<span class="mw-page-title-main">Vézère Vadisi'nin Tarih Öncesi Alanları ve Dekore Edilmiş Mağaraları</span>

Vézère Vadisi'nin Tarih Öncesi Alanları ve Dekore Edilmiş Mağaraları, Fransa'da yer alan bir Dünya Mirası Alanıdır. 1979'dan beri UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer almaktadır. Özellikle, Dordogne ilindeki Vézère vadisinde, çoğunlukla "Tarih Öncesi'nin Başkenti" olarak adlandırılan Les Eyzies-de-Tayac-Sireuil ve çevresinde bulunan 15 tarih öncesi bölgeyi kapsamaktadır. Bu vadi, 25'i dekore edilmiş mağara dahil 150'den fazla bilinen alanı ile tarih öncesi alanlar açısından son derece zengindir ve Paleolitik dönem ve sanatının araştırılmasında önemli bir rol oynamıştır. Alanların üçü, ismini tarih öncesi dönemlerden almıştır: Micoquien, Musteryen ve Magdalenian. Ayrıca, Cro-Magnon kaya sığınağı, Avrupa erken modern insanlarının genel adı olan Cro-Magnon'un isminin kökenidir. Alanların çoğu, yirminci yüzyılın başlarında arkeologlar Henri Breuil ve Denis Peyrony tarafından keşfedilmiştir. Bu alanların en istisnai kaya sanatına sahip olan Lascaux ise 1940 yılında keşfedilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Büyük Rift Vadisi (Kenya)</span>

Büyük Rift Vadisi, Kenya'da, kuzeyden güneye uzanan kıta içi çöküntü koyağı sisteminin bir parçasıdır. Güneyde Tanzanya'da başlayan ve kuzeye, Etiyopya'ya doğru devam eden Doğu Afrika Rifti'nin doğu kolu olan Gregory Rifti'nin bir parçasıdır. Üç ana tektoniğin, Arap, Nubiye ve Somali levhalarının etkileşimleri sonucunda oluşan bir coğrafi yükselti olan "Kenya Kubbesi" üzerinde meydana gelmiştir. Eskiden, Madagaskar'dan Suriye'ye doğru uzanan "Büyük Rift Vadisi"nin bir parçası olarak görülüyordu. Vadinin çoğu, eski Rift Vadisi İli sınırları içinde yer almaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Baydabo Kuşatması</span>

Baydabo Kuşatması, Somali İç Savaşı'nda Temmuz 2008 ve Ocak 2009 arasında gerçekleşen, Eş-Şebab milislerinin Somali Federal Geçiş Hükümeti'nin (FGH) başkentini kuşattığı bir silahlı eylemdi.