İçeriğe atla

José Eduardo dos Santos

José Eduardo dos Santos
2. Angola Cumhurbaşkanı
Görev süresi
10 Eylül 1979 - 26 Eylül 2017
Başbakan Fernando José de França Dias Van-Dúnem (1991-1992), (1996-1999)
Marcolino Moco (1992-1996)
Fernando da Piedade Dias dos Santos (2002-2008)
Paulo Kassoma (2008-2010)
Yerine geldiğiAgostinho Neto
Yerine gelenJoão Lourenço
Kişisel bilgiler
Doğum 28 Ağustos 1942
Luanda, Portekiz Angolası
Ölüm 8 Temmuz 2022 (79 yaşında)
Barselona, İspanya
Partisi MPLA
Evlilik(ler) Ana Paula dos Santos
Bitirdiği okul Azerbaycan Devlet Petrol ve Sanayi Üniversitesi

José Eduardo dos Santos (d. 28 Ağustos 1942, Luanda - ö. 8 Temmuz 2022, Barselona), Angolalı siyasetçi. Santos, Afrika kıtası ülkesi Angola'nın başa gelen ikinci Cumhurbaşkanı olarak 1979 - 2017 yılları arasında cumhurbaşkanlığı makamında bulunmuştur.

Angola Silahlı Kuvvetleri (FAA) başkomutanı ve 1975 yılında bağımsızlık ilanından bu yana Angola iktidar olan MPLA'nın başkanıdır.

José Eduardo dos Santos, okulda okurken MPLA'ya katıldı ve bu siyasi kariyerinin başlangıcı oldu. Sömürge hükûmeti baskı nedeniyle, Dos Santos, 1961 yılında Kongo Brazzaville'ye sürgüne gitti. Oradan MPLA ile iş birliği yaptı ve yakın zamanda resmi bir parti üyesi oldu. Öğrenimine devam etmek için, Sovyetler Birliği, Bakü'de Azerbaycan Petrol ve Kimya Enstitüsü mühendislik diplomasını aldı. 1970 yılında o zamanlar Portekiz'e bağlı bir bölge olan Angola'ya geri döndü.

Dos Santos, 2001 yılında sonraki cumhurbaşkanlığı seçimlerinde istifa edeceğini açıkladı. Ancak, Aralık 2003 yılında MPLA başkanı olarak seçildi. Cumhurbaşkanlığı seçimlerini 2006, 2007'de ve nihayet 2009 yılında cumhurbaşkanlığı seçimini yapılacağını duyurdu. Iktidardaki MPLA ezici bir zafer kazanarak 2010 yılının başında başlanan bir yeni bir anayasa üzerinde çalışmaya başladı. Meclis'te en çok sandalye ile yeni bir anayasa açısından otomatik olarak ülkenin devlet başkanı oldu.

José Eduardo dos Santos, üç kez evlendi ve evlilik dışı doğan bir çocuğu vardır. Onun ve ailesinin önemli bir kişisel serveti vardır. Gerçek servetinin değeri bilinmemektedir ancak son yıllarda aile servetini yöneten kızı Isabel dos Santos, Angola'ya milyon dolarlık yatırımlar yaptı.

Dos Santos, Şubat 2017'de yaptığı açıklamada Ağustos 2017 için planlanan devlet başkanlığı seçimlerine katılmayacağını açıklamıştır. Dos Santos 38 yıllık iktidarının sona ereceğini bildirdiği açıklamada partisi MPLA'nın cumhurbaşkanı adayının Savunma Bakanı João Lourenço olacağını bildirmiştir.[1] João Lourenço 2017 yılında gerçekleştirilen seçimlerde galip gelerek 26 Eylül 2017 tarihi itibarıyla görevi dos Santos'tan devralarak ülkenin yeni cumhurbaşkanı olmuştur.

Eylül 2021'de José Eduardo dos Santos, ülkede iki yıllık ayrılığın ardından Angola'ya döndü.

Haziran 2022'de sağlık sorunları nedeniyle bulunduğu Barcelona'da hastaneye kaldırılan ve bir süre yoğun bakımda da tedavi gören dos Santos, 8 Temmuz 2022'de hayatını kaybetti.[2]

Kaynakça

  1. ^ "Dos Santos 38 yıllık iktidarına son vereceğini açıkladı". 12 Şubat 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Şubat 2017. 
  2. ^ BBC News - Angola’s José Eduardo dos Santos: The flawed 'architect of peace' https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-61426699 8 Temmuz 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Angola'yı 38 yıl yöneten dos Santos hayatını kaybetti

Dış bağlantılar

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Angola</span> Güneybatı Afrikada bulunan bir ülke

Angola, resmî adıyla Angola Cumhuriyeti, Afrika kıtasının güneybatı bölümünde yer alan bir ülkedir. Kimbundu, Umbundu ve Kikongo dillerinde Ngola olarak adlandırılan ülkenin komşularını güneyde Namibya, kuzeydoğuda Kongo DC, doğuda Zambiya oluşturmakta olup, ülkenin batısında Atlas Okyanusu yer almaktadır. Angola'ya bağlı olmasına rağmen anakara ile fiziki bağlantısı bulunmayan ve ülkenin kuzeyinde Atlas Okyanusu kıyısında yer alan Cabinda bölgesi de Kongo Cumhuriyeti'nin yanı sıra yine Kongo DC ile sınıra sahiptir. Resmi dili Portekizcedir.

<span class="mw-page-title-main">MPLA</span> Angolayı 1975 yılındaki bağımsızlığından sonra yöneten siyasi parti

MPLA, Angola'yı 1975 yılındaki bağımsızlığından sonra yöneten siyasi partidir. 1961-1975 yılları arasında bağımsızlık için Portekiz ile savaşmış, 1975-2002 yılları arasında ise çıkan iç savaşta UNITA ve FNLA ile savaşmış ve zafer kazanmıştır.

Angola İç Savaşı yeni bağımsızlığını kazanmış olan Angola'nın Portekiz himayesinden Nisan 1974'te çıkmasından sonra oluşmuş bir ihtilaftır. Afrika'nın en uzun süren anlaşmazlığıdır. 2002 yılında resmen biten ve 27 yıl süren savaş, bitene kadar 500,000 insanın ölümüne ve binlerce insanın da göçüne sebep olmuştur.

<span class="mw-page-title-main">2007 Türkiye cumhurbaşkanlığı seçimi</span> Türkiyenin 11. cumhurbaşkanını belirleyen seçim

2007 Türkiye cumhurbaşkanlığı seçimi, Türkiye'nin 11. cumhurbaşkanının belirlenmesi için yapılan seçim. Nisan ayında başlayan ve olaylı geçen süreç 28 Ağustos'ta Abdullah Gül'ün cumhurbaşkanı seçilmesiyle tamamlanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Portekiz Sömürge Savaşları</span> Portekiz Ordusuyla Portekiz’in Afrika’daki sömürgeleri arasında 1961-1974 yılları arasındaki yaşanmış savaşlar

Portekiz Sömürge Savaşları, aynı zamanda Denizaşırı Savaş ve Kurtuluş Savaşı olarak da bilinir, Portekiz Ordusuyla Portekiz'in Afrika'daki sömürgeleri arasında 1961-1974 yılları arasındaki savaşların adı. Soğuk Savaş döneminde Afrika kıtasındaki belirleyici ideoloji ve silahlı çatışmalardır. Portekiz, diğer Avrupa uluslarının aksine 1950 ve 1960'lı yıllarda Afrika'daki sömürgelerini bırakmamıştır. 1960'lı yıllarda sayısız silahlı kurtuluş örgütü ülkelerdeki komünist hareketin de gelişmesiyle bağımsızlık savaşı vermeye başlayacaktır. Bölgede ABD, Çin ve aparthayd yönetimindeki Güney Afrika desteğinde örgütlenen anti-komünist silahlı kuvvetlerle bağımsızlık yanlıları arasında iç savaşa varacak çatışmalar yaşanacaktır. Bölgedeki Portekiz'e karşı en belirgin kurtuluş savaşı veren ülkeler Angola, Mozambik ve Gine-Bissau olacaktır. Angola'da MPLA, Gine-Bissau'da PAIGC, Mozambik'de FRELIMO koordineli verdikleri silahlı mücadele karşısında Portekiz yönetimi zorlansa da öldürücü darbeyi 1974 yılında Lizbon'da gerçekleşen Karanfil Devrimi indirecektir. Portekiz Ordusu içerisinde örgütlenen Movimento das Forças Armadas Afrika'da sürmekte olan kanlı sömürge savaşları ve Salazar yönetiminden genel olarak kamuoyunun rahatsızlığı nedeniyle halkı da arkasına alarak darbe yapmış ve devrim sürecini başlatmıştır. Ülkedeki siyasal yapıda çok önemli değişiklikler gerçekleştiren yeni yönetim sömürgelerde kalan askerî birlikleri hızla geri çekecek ve Afrika'daki sömürgelerde iktidar yerel örgütlere hızla bırakılacaktır. Nisan 1974'te Lizbon'da gerçekleşen Karanfil Devriminin sömürge savaşını sona erdirmesinin ardından sömürge ülkelerindeki yüzbinlerce Portekiz vatandaşı ülkeye geri dönmeye başlamış, askerî personelin yanı sıra değişik etnik kökenden Afrikalı-Portekiz dönmüştür. Bu devasa göçten sonra özellikle Angola ve Mozambik'de uzun yıllar sürecek olan iç savaşlar çıkmıştır. Eski sömürge ülkeleri bağımsızlıklarını ilan ettikten sonra ciddi sorunlarla karşılaşacak, ekonomik ve sosyal gerilemenin yanı sıra, yolsuzluk, yoksulluk, eşitsizlik ve merkezi planlama eksikliği bağımsızlık dönemi üzerine kurulan beklentileri yerine getirmeye engel olacaktır. Afrika'da ilk sömürge sahibi olan Avrupalı ülke olan Portekiz, sömürgelerini de en son terkeden ülke olacaktır. Eski sömürgelerdeki ülkeler olan Angola'da Agostinho Neto, Mozambik'de Samora Machel, Gine-Bissau'da ise Luis Cabral devlet başkanı olacaklardır.

<span class="mw-page-title-main">Cumhurbaşkanlığı Kabinesi</span> Türkiye Cumhuriyetinin yürütme organı

Cumhurbaşkanlığı Kabinesi, Hükûmet veya Kabine, Türkiye'de Cumhurbaşkanının başkanlık ettiği ve tüm bakanların bir araya gelip kararlar aldığı kuruldur. Her bakan, kendi bakanlığını ilgilendiren iş ve emri altındaki kamu personelinin yerine getirdikleri işlem ve eylemlerinden sorumludur.

<span class="mw-page-title-main">Samora Machel</span> Mozambik devlet başkanı (1975-1986)

Samora Moisés Machel, Mozambikli askeri komutan, devrimci ve siyasetçi. Machel, Afrika ülkesi Mozambik Halk Cumhuriyeti'nin 1975 yılında bağımsızlığını kazanmasında büyük rol oynamış, 1975 yılında üstlendiği devlet başkanlığını 1986 yılındaki ölümüne kadar yürütmüştür. 1986 yılında devlet başkanlığı uçağı Mozambik, Esvatini ve Güney Afrika Cumhuriyeti sınırlarının olduğu dağlık bölgede yere çakılmış ve Machel ölmüştür.

<span class="mw-page-title-main">Kim Yong-nam</span>

Kim Yong-nam, 1998 ile 2019 yılları arasında Kuzey Kore Yüksek Halk Meclisi başkanıdır. 2010 yılında Kore İşçi Partisi merkez komitesi politbüro başkanlık üyesi seçildi.

<span class="mw-page-title-main">François Hollande</span> 24. Fransa cumhurbaşkanı

François Hollande tam adı ile François Gérard Georges Nicolas Hollande, Fransız siyasetçi. 2012-2017 döneminde Fransa cumhurbaşkanı ve Andorra eş prensi olarak görev yapmıştır.

Bu Brezilyalı futbolcuların isimlerini içeren bir listedir.

<span class="mw-page-title-main">Fernando da Piedade Dias dos Santos</span> Angolalı siyasetçi

Fernando da Piedade Dias dos Santos, Nando olarak bilinen, 2010-2012 tarihleri arası Angola Başkan Yardımcısı olan bir Angolalı politikacı. Kendisi 2002 ila 2008 yılları arası Angola Başbakanı oldu ve 2008 ile 2010 yılları arası Angola Millet Meclisi Başkanı olarak görev yaptı.

<span class="mw-page-title-main">Angola cumhurbaşkanları listesi</span> Vikimedya liste maddesi

Angola cumhurbaşkanı, Afrika ülkesi Angola'nın bağımsızlığını kazandığı 1975 yılından bu yana ülkenin en üst makamında yer alan kişiye verilen unvandır. Ülkeyi yöneten cumhurbaşkanları 1975 ile 1992 yılları arasında Angola Halk Cumhuriyeti'ni, 1992 yılından itibaren de Angola Cumhuriyeti'ni yönetmektedirler.

<span class="mw-page-title-main">Tunus cumhurbaşkanları listesi</span> Vikimedya liste maddesi

Tunus cumhurbaşkanı, Tunus'un devlet başkanıdır ve doğrudan halk tarafından beş yıllık bir dönem için seçilir. Makam sahibi, başbakanla birlikte Tunus hükümetinin yürütme organına liderlik eder ve Tunus Silahlı Kuvvetlerinin başkomutanıdır.

Afrika ülkesi Angola'da bağımsızlığın kazanıldığı 1975 yılından itibaren farklı dönemlerde devlet başkanlığı ve parlamento seçimleri gerçekleştirilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">1992 Angola devlet başkanlığı seçimi</span>

1992 Angola devlet başkanlığı seçimi, Afrika ülkesi Angola'da 29-30 Eylül 1992 tarihleri arasında gerçekleştirilen seçimlerdir.

<span class="mw-page-title-main">Azerbaycan'da siyaset</span>

Azerbaycan'da siyaset yarı başkanlık cumhuriyeti çerçevesinde gerçekleşirken, Azerbaycan Cumhurbaşkanı Devlet başkanı'dır, Azerbaycan'ın Başbakanı'sa, hükûmet başkanlığı yapıyor. İcra gücü cumhurbaşkanı ve hükûmet tarafından uygulanmaktadır. Yasama yetkisi hem hükûmet hem de parlamentoya aittir. Yargı — yürütme ve yasama organından bağımsızdır.

Sosyalist Parti, Portekiz'deki sosyal demokrat bir siyasi partidir. 19 Nisan 1973 tarihinde Bad Münstereifel kentinde Portekiz Sosyalist Hareket militanları tarafından kuruldu. PS, Portekiz siyasetindeki iki büyük partiden biridir ve rakibi merkez sağ Sosyal Demokrat Parti (PSD)'dir. PS'nin mevcut lideri Pedro Nuno Santos'dur. Portekiz Parlamentosu'nda şu anda 230 sandalyeden 77'sine sahip olan parti, en son 2015 seçimlerinden 2024 seçimlerine kadar iktidarda kalmıştır.

<span class="mw-page-title-main">João Lourenço</span> Angolalı siyasetçi, Angolanın 3. devlet başkanı

João Lourenço, Angolalı siyasetçi. Lourenço, Afrika ülkesi Angola'da 38 yıllık José Eduardo dos Santos iktidarından sonra ülkenin üçüncü Cumhurbaşkanı olarak 26 Eylül 2017 tarihinden bu yana cumhurbaşkanlığı makamında bulunmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Cezayir cumhurbaşkanı</span> Cezayirin devlet başkanı

Cezayir Demokratik Halk Cumhuriyeti cumhurbaşkanı, Cezayir'in devlet başkanıdır ve aynı zamanda Cezayir Halk Ulusal Silahlı Kuvvetlerinin başkomutanıdır.

<span class="mw-page-title-main">Angola cumhurbaşkanı</span> Angolanın devlet ve hükûmet başkanı

Angola cumhurbaşkanı Angola'da hem devletin hem de hükümetin başıdır. Angola'da 2010 yılında kabul edilen anayasaya göre başbakanlık makamı kaldırılmıştır; yürütme yetkisi, kararname ile yönetebildiği için bir dereceye kadar yasama yetkisine de sahip olan cumhurbaşkanına aittir.