İçeriğe atla

John Zeleny

John Zeleny
Doğum26 Mart 1872
Racine, Wisconsin, Amerika Birleşik Devletleri
Ölüm19 Haziran 1951 (79 yaşında)
New Haven, Connecticut, Amerika Birleşik Devletleri
MilliyetAmerika Birleşik Devletleri Amerikan
Etnik kökenÇekya Çek
EğitimMinnesota Üniversitesi
Berlin Humboldt Üniversitesi
Cambridge Üniversitesi
EvlilikCarolyn Scheetz
Clara Rogers Dunn
Çocuk(lar)Henrietta Carolyn Zeleny
Elizabeth Rogers Zeleny
Kariyeri
DalıFizik
Çalıştığı kurumlarMinnesota Üniversitesi
Yale Üniversitesi
Doktora
danışmanı
Henry T. Eddy
Doktora öğrencileriLouis W. McKeehan

John Zeleny (26 Mart 1872 - 19 Haziran 1951), Çek asıllı Amerikalı fizikçi. Özellikle; elektro-eğirme, elektro-püskürtme, iyon hareketliliği, gazlar yoluyla elektrik iletimi, elektrostatik potansiyel yüzeylerini tanımlayan çalışmaları ve Zeleny elektroskobu ile tanınır. Bu çalışmalar alanında öncü olarak tanımlanmaktadır.[1][2]

Biyografi

26 Mart 1872'de Wisconsin eyaletinin Racine şehrinde, Çekya'dan Amerika'ya göç eden Anthony Herbert Zeleny ve Josephine Zeleny'nin çiftinin çocuğu olarak doğdu. 1892 yılında Minnesota Üniversitesi'nde öğrenimi tamamladı. Devamında Minnesota Üniversitesi'nde kalarak öğretmenlik ve doçentlik yaptı.[3] Daha sonra eğitim almak için Avrupa'ya gitti; 2 yıl Berlin Humboldt Üniversitesi'nde, 2 yılda Trinity College, Cambridge'de öğrenim gördü.Trinity College'da bulunduğu yıllarda J. J. Thompson danışmanlığında The Velocity of the Ions produced in Gases by Röntgen Rays teziyle lisansını tamamladı.[4] Amerika'ya döndüğünde Minnesota Üniversitesi'ndeki görevine devam etti. 1906'da Henry Turner Eddy danışmanlığında doktorasını tamamlayıp profesör oldu ve dekan vekilliği yaptı. 1915 yılında Amerikan Felsefe Topluluğu'na üye olarak seçildi ve aynı yıl Yale Üniversitesi'ne geçerek emekliliğine kadar akademik yaşamını orada sürdürdü. Bu süre boyunca fizik bölümünün başkanı oldu, ayrıca kendisine emeritus profesör ünvanı verildi. Uzun bir hastalığından ardından, bir sabah 44 Cold Spring'deki evinde öldü.[5]

Yayınlar

Kaynakça

  1. ^ Viehland, Larry A. (19 Aralık 2018). Gaseous Ion Mobility, Diffusion, and Reaction (İngilizce). Springer. s. 17. ISBN 978-3-030-04494-7. 
  2. ^ Cole, Richard B. (26 Nisan 2010). Electrospray and MALDI Mass Spectrometry: Fundamentals, Instrumentation, Practicalities, and Biological Applications (İngilizce). John Wiley & Sons. s. XXI. doi:10.1002/9780470588901. ISBN 978-1-118-21155-7. 
  3. ^ "John Zeleny". Physics History Network. Amerikan Fizik Enstitüsü. 25 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ağustos 2024. 
  4. ^ Dahl, Per F. (1997). Flash of the Cathode Rays: A History of J J Thomson's Electron (İngilizce). CRC Press. ss. 157-158. ISBN 978-1-4822-6846-1. 
  5. ^ "PROF. JOHN ZELENY OF YALE DIES AT 79; Noted Physicist, Departmen Head, 1915 to 1940, Was a Pioneer in Mobility of Ions". The New York Times (İngilizce). 20 Haziran 1951. ISSN 0362-4331. 11 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ağustos 2024. 

Diğer okumalar

Dış bağlantılar

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Dubniyum</span>

Keşif: 1970 - Birleşik Nükleer Araştırmalar Enstitüsü, yapay, radyoaktif. İsmini Moskova'nın kuzeyindeki Dubna kasabasından almıştır, çünkü element ilk olarak orada üretilebilmiştir. Doğada bulunamaz, yalnızca laboratuvar ortamında elde edilebilir.

Tennesin veya Ununseptiyum, periyodik tabloda atom numarası 117 ve sembolü Ts olan kimyasal elementtir.

<span class="mw-page-title-main">Steven Weinberg</span> Amerikalı teorik fizikçi (1933 – 2021)

Steven Weinberg Amerikalı teorik fizikçi. 1979'da Abdus Salam ve Sheldon Glashow ile birlikte zayıf etkileşim ile elektromanyetik etkileşimin birleştirilmesine ve temel parçacıklar arasındaki elektromanyetik etkileşime katkılarından dolayı Nobel Fizik Ödülüne layık görülmüştür

Yukarı kuark en hafif kuarktır, temel bir parçacıktır ve maddenin önemli bir bileşenidir. Aşağı kuarkla birlikte atom çekirdeğini meydana getiren proton ve nötronu oluşturur. Birinci nesil olarak sınıflandırılırlar. Elektrik yükü +2/3 e olup çıplak kütleleri 2,2+0,5
-0,4
 MeV/c2
olarak ölçülmüştür. Bütün kuarklar gibi yukarı kuark da 1/2 spine sahip temel fermiyondur ve dört temel etkileşimin hepsinden etkilenir. Yukarı kuarkın antiparçacığı olan yukarı antikuark ile elektriksel yük işareti gibi birkaç özellikte farklılaşır.

<span class="mw-page-title-main">Wolfgang Ketterle</span>

Wolfgang Ketterle, Alman fizikçi. 2001 yılında Eric Allin Cornell ve Carl Wieman ile beraber Nobel Fizik Ödülü'nü kazanmıştır.

Hüseyin Cavid Erginsoy, Türk fizikçi ve bilim insanı.

<span class="mw-page-title-main">David Lee (fizikçi)</span> Amerikalı fizikçi

David Lee Morris "helyum-3 süperakışkanlık buluşları için" Robert C. Richardson ve Douglas Osheroff ile Fizik 1996 Nobel Ödülü'nü kazanan Amerikalı fizikçi.

<span class="mw-page-title-main">Walter Kohn</span> Amerikalı fizikçi (1923 – 2016)

Walter Kohn, John A. Pople ile birlikte 1998 Nobel Kimya Ödülü sahibi Yahudi kökenli Amerikalı fizikçi. Walter Kohn ve John Pople bu ödülü kuantum kimyası üzerine bir birlerinden bağımsız olarak yaptıkları çalışmalar üzerine almaya hak kazanmışlardır. Kohn özelde bu ödülü Atomlar arasındaki kimyasal bağları açıklamak üzere karmaşık matematiği kuantum mekaniğine uygulayarak geliştirdiği yoğunluk fonksiyonları teorisi sayesinde kazanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Elliott H. Lieb</span>

Elliott Hershel Lieb Amerikalı fizikçi ve Princeton Üniversitesi'nde matematik ve fizik profesörüdür. Matematiksel fiziğe özellikle istatistiksel mekanik ve çoklu parçacık kuramına katkıları olmuştur.

Tetrakuark, parçacık fiziğinde, dört valans kuarktan oluşan ve varlığı tahmin edilmesine karşın henüz kanıtlanamamış egzotik mezondur. Prensipte, bir tetrakuark durumu kuantum renk dinamiği içinde yer alabilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Egzotik hadron</span>

Egzotik hadron, kuarklar ile gluonlardan meydana gelen, sıradan hadronların aksine iki ya da üç kuarktan fazlasını içeren atomaltı parçacıktır. Egzotik baryonlar, üç kuarka sahip sıradan baryonlardan; egzotik mezonlar ise birer kuark ve antikuarka sahip sıradan mezonlardan ayrılır. Teoride, renk yükü beyaz olduğu müddetçe bir hadronun kuark sayısında herhangi bir limit yoktur.

Parton, Richard Feynman tarafından ortaya atılan bir hadron modelidir. Stanford Doğrusal Hızlandırıcı Merkezi'nde (SLAC) 1968 yılında yapılan derin inelastik saçılma deneyleri, protonun daha küçük, nokta benzeri parçacıklardan oluştuğunu ve böylece bir temel parçacık olmadığını gösterdi. O dönemde fizikçiler bu nesneleri kuarklar ile ilişkilendirmek konusunda tereddütlü olduklarından parçacıklar, Feynman tarafından türetilen "parton" olarak adlandırdı. Bu deneyler sırasında gözlemlenen cisimler, diğer çeşnilerin de keşfedilmesiyle daha sonra yukarı ve aşağı kuark olarak tanımlanacaktı. Buna rağmen parton, hadronların bileşenlerini tanımlayan ortak bir terim olarak kullanımda kaldı.

<span class="mw-page-title-main">J/psi mezonu</span>

J/psi mezonu veya psion bir atomaltı parçacık. Bir tane tılsım kuark ve bir de tılsım antikuarktan oluşan bir çeşni değiştiren yüksüz mezonudur. Bir tılsım kuark ve bir tılsım antikuarkın bağlı hali ile oluşan mezonlar "karmoniyum" olarak anılır. En yaygın karmoniyum, düşük değişim kütlesi, 3.0969 GeV/c23,0969 GeV/c2 yani ηc̅ ' nin (2.9836 GeV/c22,9836 GeV/c2) biraz üzerinde, sebebi ile J/psi mezondur. Bu mezon ortalama 7.2×10−21 s7,2×10-21 s ömre sahiptir.Fakat bu süre tahmin edilen 1000 kat daha uzundur.

Parçacık fiziğinde asimptotik özgürlük, enerji ölçeği yükseldikçe ve ilgili uzunluk ölçeği azaldıkça iki parçacık arası bağın asimptotik olarak zayıf olmasına sebebiyet veren ayar teorilerinin özelliklerinden biridir.

Ksi baryonları, birinci çeşni nesillerinden bir kuarka, daha yüksek çeşnili nesillerinden ise iki kuarka sahip, Ξ sembolüyle gösterilen hadron parçacığı ailesidir. Bu nedenlerden ötürü bu tip parçacıklar birer baryondur, toplam izospinleri 1/2'dir ve nötr olabildikleri gibi +2, +1 ya da -1 temel yüke sahip olabilirler. Yüklü Ksi baryonları ilk kez 1952'de, Manchester grubu tarafından gerçekleştirilen kozmik ışın deneyleri sırasında gözlemlenmiştir. Nötr Ksi baryonlarının ilk kez gözlemlenmesi ise 1959'da, Lawrence Berkeley Ulusal Laboratuvarı'nda gerçekleştirildi. Kararsız durumları, bozunma zinciri sonucunda daha hafif parçacıklara bozunmaları sebebiyle geçmişte çağlayan parçacıklar olarak da anılmaktaydılar.

<span class="mw-page-title-main">Müon nötrinosu</span>

Müon nötrinosu, bir tür lepton olan ve
ν
μ
sembolüyle gösterilen temel parçacıktır. Müon ile birlikte leptonların ikinci neslini oluşturduğundan, müon nötrinosu adını almıştır. 1940'ların başında, farklı kişiler tarafından teorileştirilmiş; 1962'de Leon Lederman, Melvin Schwartz ve Jack Steinberger tarafından Brookhaven Ulusal Laboratuvarı'nda keşfedilmiştir. Bu keşifleri sayesinde bu üç fizikçi, 1988'de verilen Nobel Fizik Ödülü'nün sahibi olmuşlardır.

Parçacık fiziğinde Peccei – Quinn teorisi, güçlü CP sorununun çözümü için iyi bilinen, uzun süredir devam eden bir öneridir. 1977 yılında Roberto Peccei ve Helen Quinn tarafından formüle edildi. Teori, QCD Lagrangian'ın “terim” olarak bilinen CP'yi ihlal eden bir terimle uzatılmasını önermektedir.

<span class="mw-page-title-main">John Pendry</span>

Sir John Pendry, İngiliz fizikçi. Imperial College London'da teorik katı hâl fiziği anabilim dalında profesörlük yapan Pendry, metamalzemeler ve perdeleme teorileri üzerine yaptığı çalışmalar ile tanınmaktadır. 2004 yılında Sir unvanını alan fizikçi, 2014 yılında nano-optik alanına olan katkılarından dolayı Norveç Bilimler Akademisi tarafından Kavli Nanobilim Ödülü'ne layık görülmüştür.

<span class="mw-page-title-main">Yaroslav Blanter</span>

Yaroslav Mihayloviç Blanter, ekstraktif metalurji ve yoğun madde fiziği alanında uzmanlaşmış Rus fizikçidir. 2011'den beri Delft Teknoloji Üniversitesi'nde profesör olarak görev yapmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Raymond Thayer Birge</span> Amerikalı kimyager (1887–1980)

Raymond Thayer Birge Amerikalı fizikçi. Özellikle moleküler spektroskopi ve atom fiziği alanlarındaki çalışmaları ile tanınan Birge, Kaliforniya Üniversitesi, Berkeley'de uzun yıllar öğretim üyesi olarak görev yapmış ve burada fizik bölümünü yönetmiştir. Fiziksel sabitlerin hassas ölçümleri ve bu sabitlerin doğruluğunun artırılması konularında önemli katkılarda bulunmuştur.