İçeriğe atla

John Harsanyi

John C. Harsanyi
Doğum29 Mayıs 1920(1920-05-29)
Budapeşte, Macaristan
Ölüm9 Ağustos 2000 (80 yaşında)
Berkeley, California, ABD
MilliyetAmerika Birleşik Devletleri
Mezun olduğu okul(lar)University of Lyon
University of Budapest
Sydney University
Stanford University
ÖdüllerNobel Ekonomi Ödülü (1994)
Kariyeri
DalıEkonomi
Çalıştığı kurumlarUniversity of California, Berkeley
Wayne State University
Australian National University
Doktora
danışmanı
Kenneth Arrow
Doktora öğrencileriEugene Fama
Michael Jensen
Richard Roll
Myron Scholes

John Charles Harsanyi (Macarca: Harsányi János Károly) (d. 29 Mayıs 1920 in Budapeşte, Macaristan - ö. 9 Ağustos 2000, Berkeley, California, ABD) Macar-Avustralyalı-Amerikalı ekonomist. 1994 yılında, John Forbes Nash ve Reinhard Selten ile birlikte, Nobel Ekonomi Ödülü'nü kazanmıştır.

En çok, oyun kuramı alanındaki çalışmalarıyla tanınmaktadır, özellikle onun geliştirdiği eksik bilgili oyunların analizi için geliştirdiği Bayesian game olarak adlandırılan hayli yenilikçi yöntemle tanınır. Aynı zamanda politik ve ahlaki felsefede (özellikle faydacılık etiği) ekonomik mantık ve oyun kuramının kullanımında yaptığı önemli katkılarla da tanınmaktadır.[1]

Bir süre önce Alzheimer hastalığı tanısı alan John Harsanyi, 2000 yılında Berkeley, California'da kalp krizi geçirerek öldü.[2]

Yayınları

Harsanyi faydacılık etiği üzerine çalışmaları, Brisbane'dayken başlamıştır. İki makale yayınlamış, yazar makalelerinde; ahlaki sorunları anlamaktan önce, insanların kişisel terihleri ve ahlaki tercihleri arasındaki farkın ayırt edilmeli olduğunu açıklamıştır.[3]

John Nash'in oyun kuramı hakkındaki yayınından sonra Hasanyi'nin bu konudaki ilgisi artmıştır.[3]

  • "Cardinal Utility in Welfare Economics and in the Theory of Risk-Taking", Journal of Political Economy (1953)
  • "Cardinal Welfare, Individualistic Ethics and Interpersonal Comparisons of Utility", Journal of Political Economy(1955)
  • "Bargaining in Ignorance of the Opponent's Utility Function", Journal of Conflict Resolution (1962)
  • "Games with Incomplete Information Played by "Bayesian" Players, I-III. Part I. The Basic Model", Management Science, Vol. 14, No. 3, Theory Series (1967)
  • Essays on Ethics, Social Behavior, and Scientific Explanation, Dordrecht, Holland: Reidel Publishing Company (1976)
  • Rational Behavior and Bargaining Equilibrium in Games and Social Situations, Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Press (1977)
  • Papers in Game Theory, Dordrecht, Holland: Reidel Publishing Company (1982)
  • A General Theory of Equilibrium Selection in Games (Reinhard Selten ile), Cambridge, MA: MIT-Press. (1988)

Kaynakça

  1. ^ "Economics Faculty Directory". 23 Kasım 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Nisan 2009. 
  2. ^ John A. Weymark (2006), John Charles Harsanyi, working paper no. 06-W07, Vanderbilt University
  3. ^ a b Breit, William and Barry T. Hirsch. Lives of the Laureates, 4th ed. Cambridge, Mass: The MIT Press, 2004.

Dış bağlantılar

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">John Forbes Nash Jr.</span> matematikçi

John Forbes Nash Jr., oyunlar teorisinde ve diferansiyel geometri alanında köklü değişiklikler yapmış; aynı zamanda kısmi diferansiyel denklem üzerinde de çalışmış Amerikalı matematikçi.

<span class="mw-page-title-main">John Hicks</span> İngiliz iktisatçı

John Richard Hicks İngiliz iktisatçıdır. 1972'de Kenneth Arrow ile ortak olarak Nobel İktisat Ödülü kazanmıştır. Hicks 20. yüzyılın en önemli ve en etkili olmuş iktisatçılarından birisidir. İktisat biliminin birçok alanlarında katkılardan en önemlileri mikroekonomi alanında tüketici talep teorisini geliştirmesi ve makroekonomi alanında ise Keynesiyen görüşleri açıklayıp özetleyen IS/LM modeldir.

<span class="mw-page-title-main">Gérard Debreu</span> Amerikalı matematikçi (1921-2004)

Gérard Debreu, Fransız asıllı fakat 1975'te ABD vatandaşlığına geçmiş olan bir matematikçi ve iktisatçı. 1962'de Kaliforniya Üniversitesi, Berkeley'ye iktisat profesörü olarak atanıp ün yapmıştır. 1983'te Nobel Ekonomi Ödülü'nü kazanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Roger Myerson</span> Amerikalı ekonomist

Roger Bruce Myerson Amerikalı ekonomist. 2007 yılında, Leonid Hurwicz ve Eric Maskin ile birlikte, Nobel Ekonomi Ödülü'nü kazanmıştır. Ödülü kazanma nedenleri "Mekanizma tasarım teorisinin temellerini atmaları" olarak açıklanmıştır."

<span class="mw-page-title-main">Eric Maskin</span> araştırmacı

Eric Stark Maskin Amerikalı ekonomist. 2007 yılında, Leonid Hurwicz ve Roger Myerson ile birlikte, Nobel Ekonomi Ödülü'nü kazanmıştır. Ödülü kazanma nedenleri "Mekanizma tasarım teorisinin temellerini atmaları" olarak açıklanmıştır."

<span class="mw-page-title-main">Edmund Phelps</span> Amerikalı ekonomist

Edmund Strother Phelps, Jr., Amerikalı ekonomist. 2006 yılında Nobel Ekonomi Ödülü'nü kazanmıştır. 1982'den beri Columbia Üniversitesi'nde profesör olan Phelps, ayrıca Columbia'da Kapitalizm ve Toplum Merkezi'nin direktörüdür.

<span class="mw-page-title-main">Reinhard Selten</span> Alman ekonomist (1930-2016)

Reinhard Selten, Nobel ödüllü Alman ekonomist.

<span class="mw-page-title-main">James Mirrlees</span>

Sir James Alexander Mirrlees, İskoç ekonomist. 1996 yılında William Vickrey ile birlikte Nobel Ekonomi Ödülü'nü kazanmıştır. 1998'de şövalye ilan edilmiştir.

Genel denge teorisi teorik ekonominin bir dalı. Birkaç veya birçok piyasalar ile ekonomideki arz, talep ve fiyat davranışlarını bir bütün içinde açıklamaya çalışır.

Karar teorisi matematik ve istatistikte; değerlerin, belirsizlikler ve diğer konularla ilgili tespiti ile bir karar verme ve elde edilen optimum karar ile ilgilenir. Kararları birbirini etkileyen, çıkar çatışması içinde olan oyuncu etkileşimleri hasebiyle oyun kuramı ile yakından ilgilidir.

<span class="mw-page-title-main">JEL sınıflandırma kodları</span>

Ekonomi alanındaki başlıklar Journal of Economic Literature (JEL) denilen bir makale sınıflandırma sistemiyle sınıflandırılırlar. On dokuz ana kategori bulunmaktadır ve her biri alt kategorilerine ayrılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Alvin E. Roth</span> Amerikalı profesör

Alvin Eliot "Al" Roth, Amerikalı iktisatçı. Hâlen Harvard Üniversitesi'nde profesör olmakla beraber, bu üniversiteden izinli olarak Stanford Üniversitesi'nde misafir profesör olarak çalışmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Lloyd Shapley</span>

Lloyd Shapley, Amerikalı matematikçi ve iktisatçıdır.

<span class="mw-page-title-main">Henry Sidgwick</span>

Henry Sidgwick İngiliz faydacı filozof ve ekonomist. 1883 yılından ölümüne kadar Cambridge Üniversitesi'ndeki Ahlaki Felsefe Profesörü olarak çalışmıştır ve en çok "The Methods of Ethics" adlı eseri ile tanınmıştır. Psişik Araştırmalar Derneği'nin kurucularından ve ilk başkanıydı ve Metafizik Derneği üyesiydi ve kadınların yükseköğrenimini destekledi. Ekonomi alanındaki çalışmaları da kalıcı bir etkiye sahipti.

Feminist etik, geleneksel etik teorilerinin, çoğunlukla erkek egemenliğinde olduğu için, kadının ahlaki deneyimine az değer verildiği inancına dayanan bir etik yaklaşımdır ve bu nedenle etiği dönüştürmek için bütüncül bir feminist yaklaşımla yeniden şekillendirmeyi seçer.

Sentientizm, ahlaki düşüncenin duyarlılığa dayandığı etik bir felsefedir. Sıklıkla hayvan hakları felsefesiyle ilişkilendirilir ve son zamanlarda türcülüğe bir alternatif olarak ve farklı bireylerin ahlaki değerini belirleyen diğer yöntemlere tartışılmıştır.

Oskar Morgenstern Alman-Amerikalı bir ekonomist. Matematikçi John von Neumann ile birlikte ekonomiye uygulanan von Neumann-Morgenstern fayda teoremi ile oyun teorisinin matematiksel alanını kurmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Ehud Kalai</span>

Ehud Kalai, oyun teorisi alanına ve bu alanın ekonomi, sosyal seçim, bilgisayar bilimi ve yöneylem araştırması ile arayüzüne yaptığı katkılarla tanınan önde gelen İsrailli bir Amerikalı oyun teorisyeni ve matematiksel ekonomisttir. Northwestern Üniversitesi'nde 1975-2017 yılları arasında James J. O'Connor Seçkin Karar ve Oyun Bilimleri Profesörü olarak görev yapmıştır ve şu anda Yönetim Ekonomisi ve Karar Bilimleri Emeritus Profesörüdür.

Martin Shubik, oyun teorisi, savunma analizi ve para ve finansal kurumlar teorisinde uzmanlaşmış Amerikalı bir matematiksel ekonomisttir. Savunma analizi, ana araştırma ilgi alanıydı ve 1959'da onu tanımlamak için "matematiksel kurumsal ekonomi " terimini ortaya koyarak ve ondan "beyaz balinası" olarak bahsetti. Kariyerinin büyük bölümünü, Cowles Ekonomi Araştırmaları Vakfı ile yoğun bir şekilde ilgilendiği Yale Üniversitesi'nde geçirdi ve sanal Para ve Finansal Kurumlar Müzesi'ni kurdu.

Uygulamalı etik, ahlaki değerlendirmelerin pratik yönüdür. Özel ve kamu yaşamında, mesleklerde, sağlıkta, teknolojide, hukukta ve liderlikte gerçek dünyadaki eylemlere ve bunların ahlaki değerlendirmelerine ilişkin etiktir.* Örneğin biyoetik; ötenazi, kıt sağlık kaynaklarının tahsisi veya insan embriyolarının araştırmalarda kullanılması gibi yaşam bilimlerindeki ahlaki sorunlara en iyi yaklaşımı belirlemekle ilgilenir. *** Çevre etiği, hükümet ve şirketlerin kirliliği temizleme sorumluluğu gibi ekolojik konularla ilgilenir.* İş etiği, ihbarcıların kamuya ve işverenlerine karşı görevlerini içerir.