İçeriğe atla

Jean-François de La Pérouse

Jean-François de La Pérouse
Doğum23 Ağustos 1741(1741-08-23)
Albi, Fransa
Ölüm1788?
Vanikoro, (Avustralasya)
Bağlılığı Fransa
Branşı Fransız Donanması (La Royale)
Hizmet yılları1756-1788
RütbesiKomodor
Çatışma/savaşlarıYedi Yıl Savaşı
Amerikan Bağımsızlık Savaşı
İmza

Jean-François de La Pérouse (23 Ağustos 1741 – 1788?), Fransız subay, denizci ve kâşif. Okyanusya'da yaptığı keşifler esnasında kaybolmuştur.[1]

XVI. Louis tarafından James Cook'un Pasifik Okyanusu'ndaki keşiflerini tamamlamak amacıyla Dünya turuna gönderilmiştir. Keşiflerinde Fransa için yeni ticaret yolları bulmak ve Fransız ilmi ile bilimsel kültürünü zenginleştirme amacı gütmüştür. 1786'da bugün Hawaii Adaları olarak bilinen Sandwich Adaları'na ayak bastı.[2] bunun yanında Maui adlı adaya ayak basan ilk Avrupalı oldu. Haziran 1786'da Alaska'daki St. Elias Dağı yakınlarında karaya çıktı[3] ve çevreyi keşfetti. Britanya Kolumbiyası'nın da kuzeybatı kıyılarını keşfetti. İlerleyen aylarda Kaliforniya'yı dolaştı ve çevresini keşfetti. Pasifik Okyanusu'nu 100 günde geçtikten sonra Makao'ya ulaştı. Burada Alaska'dan getirdiği kürkleri satarak ticaret yaptı. Elde edilen kârı adamları arasında bölüştürdü.[4] Ertesi yıl, 9 Nisan 1787'de,[5] Manila'yı ziyaret etti ve kuzeydoğu Asya kıyılarını keşfetti. Kore'ye de ziyarette bulundu. Japonya'nın Hokkaidō adasıyla Rusya'nın kuzeydoğu kıyılarını gezdi. Kamçatka Yarımadası kıyılarına çıktı. Sonra güneye doğru indi. 6 Aralık 1787'de Samoa adasında yerlilerin saldırısına uğradı. 20'ye yakın adamının yaralandığı saldırıdan kendisi yara almadan kurtuldu.[6] Tonga'yı da ziyaret ettikten sonra rotasını Avustralya'ya çevirdi.[7]

Sonradan bulunan defterinde Haziran 1789'da evine dönmeyi planlayan Pérouse, 1788'de Pasifik'teki Solomon Adaları civarındaki gemi kazasında kaybolmuştur.

Dış bağlantılar

Kaynakça

  1. ^ Novaresio, Paolo (1996). The Explorers. Stewart, Tabori & Chang, NY ISBN 1-55670-495-X. p. 180. "Lapérouse was born in 1741."
  2. ^ Novaresio, 1996. p. 186 "Lapérouse headed for Easter Island ... left the island two days after his arrival ... after a brief stop in the Hawaiian Islands"
  3. ^ Novaresio, 1996. p. 186 "Towards mid-June ... the coast of Alaska, dominated by ... Mount Saint Elias"
  4. ^ Novaresio, 1996. p. 187 "After 100 days of sailing ... reached the port of Macao. ... trying to trade the furs they had acquired in North America"
  5. ^ Novaresio, 1996. p. 187, 191 "On the 9th of April, 1787, ... set sail for Japan."
  6. ^ Novaresio, 1996. p. 191 "On the 6th of December, ... the explorers dropped anchor off a Samoan island."
  7. ^ Novaresio, 1996. p. 192 "After having reached Tonga, he headed toward Australia"

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Avustralya</span> Güney Yarımkürede yer alan kıta ülkesi

Avustralya, resmî adıyla Avustralya Milletler Topluluğu, Güney Yarımkürede yer alan bir kıta ülkesidir. Hint Okyanusu ve Büyük Okyanus arasında uzanır. Okyanusya kıtasında bulunur ve kıtanın çok büyük bir bölümünü kaplar. Komşuları Endonezya, Doğu Timor, Papua Yeni Gine, Solomon Adaları, Vanuatu, Yeni Kaledonya ve Yeni Zelanda'dır. Başkenti Canberra, en büyük şehri ise Sidney'dir.

<span class="mw-page-title-main">Tonga</span> Büyük Okyanusta bir ada devleti

Tonga ya da resmî adı ile Tonga Krallığı,, Büyük Okyanus'ta yaklaşık 169 adadan oluşan ada ülkesi. Toplam kara yüzölçümü yaklaşık 700 km2 olan ülke, Güney Pasifik Okyanusu'nun yaklaşık 700.000 km2 büyüklüğünde bir alanı kaplar. 2021 itibarıyla nüfusu 104.494 olan ada ülkesinin nüfusunun %70'i başkent Nuku'alofa'nın bulunduğu Tongatapu adasındadır. Ülke nüfusunun geri kalanı, ülkedeki 35 adada yaşamaktadır. Tonga, kuzebatısında Fiji ile Wallis ve Futuna (Fransa), kuzeydoğusunda Samoa, batısında Yeni Kaledonya (Fransa) ile Vanuatu, doğusunda Niue ve güneybatısında Kermadec ile sınırlanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Galápagos Adaları</span>

Galapagos Adaları, Colón Takımadaları olarak da bilinir, Büyük Okyanusun doğusunda Ekvador'a bağlı takımadalar. Uzak ve izole bir konumda olan adalar, Güney Amerika kıtasının yaklaşık 1000 km batısında yer alır. Galapagos takımadaları toplam 50.000 km² yüzölçüme sahiptir.

<span class="mw-page-title-main">Solomon Adaları</span> Büyük Okyanusta bir ada devleti

Solomon Adaları, Okyanusya'da 6 büyük ve 900'den fazla küçük adadan oluşan bir ülkedir. Papua Yeni Gine'nin doğusunda ve Vanuatu'nun kuzeybatısındadır. Yüzölçümü 28.400 km² ve nüfusu 650.000 civarındadır. Başkent Honiara, Guadalcanal adasındadır. Ülke ismini üzerinde bulunduğu Solomon Takımadaları'ndan alır, Melanezya'ya dâhil olan bu takımadalar Solomon Adaları ülkesinin yanı sıra Kuzey Solomon Adaları olarak adlandırılan Papua Yeni Gine'ye bağlı Bougainville'i de içerir. Ancak Solomon Adaları'na bağlı olan Santa Cruz Adaları ile Rennell ve Bellona bu takımadalara dâhil değildir.

<span class="mw-page-title-main">Marshall Adaları</span> Büyük Okyanusta bir ada devleti

Marshall Adaları ya da resmî adı ile Marshall Adaları Cumhuriyeti, Mikronezya ada öbeği içerisinde, Okyanusya'da Kuzey Pasifik Okyanusu'nda Hawaii ve Papua Yeni Gine arasında bulunan 31 adet yuvarlak ada grubu, 5 ada ve 1152 adet adacıktan oluşan ada devleti. Marshall Adaları, resmî adıyla Marshall Adaları Cumhuriyeti, bir ada ülkesi ve Uluslararası Tarih Çizgisinin biraz batısında, Pasifik Okyanusu'nda Ekvator'a yakın bir konumdadır. Coğrafî olarak, ülke daha büyük Mikronezya ada grubunun bir parçasıdır. Ülkenin 58.413 kişilik nüfusu 29 mercan atolü 1.156 ayrı ada ve adacıktan oluşmaktadır. Başkent ve en büyük şehir Majuro'dur. Ada %97,87 ile herhangi bir egemen devletin sudan oluşan topraklarının en büyük kısmına sahiptir. Adalar, kuzeyde Wake Adası, güneydoğuda Kiribati, güneyde Nauru ve batıda Mikronezya Federal Devletleri ile deniz sınırlarını paylaşır. Marshall Adalılarının yaklaşık %52,3'ü Majuro'da yaşıyor. Birleşmiş Milletler verileri, 2018'de 58.413 olan tahmini bir nüfusu göstermektedir. 2016 yılında nüfusun %73,3'ü "şehirli" olarak tanımlandı. BM ayrıca km² başına 295 nüfus yoğunluğunu belirtir ve 2020 yılı için öngörülen nüfusu 59.190'dır. Mikronezyalı kolonistler, MÖ 2. binyıl civarında kanolar kullanarak Marshall Adaları'na ulaştılar ve adalar arası navigasyon, geleneksel çubuk haritalar kullanılarak mümkün hâle getirildi. Sonunda buraya yerleştiler. Takımadalardaki adalar ilk olarak 1520'lerde Avrupalılar tarafından, İspanya'nın hizmetinde olan Portekizli bir kâşif olan Ferdinand Magellan, Juan Sebastián Elcano ve Miguel de Saavedra'dan başlayarak keşfedildi. İspanyol kâşif Alonso de Salazar, Ağustos 1526'da bir atol gördüğünü bildirdi. İspanyol ve İngiliz gemilerinin diğer seferleri izledi. Adalar, isimlerini 1788'de ziyaret eden John Marshall'dan almaktadır. Adalar tarihsel olarak bölge sakinleri tarafından "jolet jen Anij" olarak biliniyordu. İspanya, adaları 1592'de sahiplendi ve Avrupa güçleri adalar üzerindeki egemenliğini 1874'te tanıdı. 1528'den beri resmen İspanyol Doğu Hint Adaları'nın bir parçasıydılar. Daha sonra İspanya, adaların bir kısmını 1885'te Alman İmparatorluğu'na sattı ve onlar o yıl adalarda ticaret yapan ticaret şirketleri, özellikle Jaluit Şirketi tarafından yönetilen Alman Yeni Gine'nin bir parçası oldu. I.Dünya Savaşı'nda Japonya İmparatorluğu, 1920'de Milletler Cemiyeti'nin Güney Denizleri Mandası'nı oluşturmak için diğer eski Alman topraklarıyla birleştiği Marshall Adaları'nı işgal etti. İkinci Dünya Savaşı sırasında A.B.D., 1944'te Gilbert ve Marshall Adaları kampanyasında adaların kontrolünü ele geçirdi. Bikini Atoll'da nükleer testler 1946'da başladı ve 1958'de sona erdi.

<span class="mw-page-title-main">William Herschel</span> Alman asıllı İngiliz astronom ve besteci (1738-1822)

Sir William Herschel, KH, FRS, Almanca: Friedrich Wilhelm Herschel Almanya doğumlu, İngiliz astronom, teleskop üreticisi ve bestecidir. Hannover, Almanya'da doğmuştur. On dokuz yaşında İngiltere'ye göç edene kadar, Hanover Askeri Bandosu bünyesinde çalışmıştır. Güneş Sistemindeki 7. gezegen olan Uranüs'ü, Uranüs'ün iki büyük uydusu Titania ve Oberon'u ve Satürn'ün iki uydusu olan Enceladus ve Mimas'ı, kızılötesi radyasyonu keşfetmesi ve yazdığı 24 adet senfoni sayesinde ünlenmiştir.

Kâşif ya da bulucu, var olan ancak bilinmeyen bir şeyi bulan, ortaya çıkaran, keşfeden kimsedir. Daha çok coğrafi keşifleri yapan kişiler için kullanılmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Brian Schmidt</span> Amerikalı-Avustralyalı astrofizikçi (d. 1967)

Brian P. Schmidt astronomi ve astrofizik dalında çalışmaları bulunan, Stromlo Rasathanesi ve Araştırma Okulu'nda profesörlük görevi yapan, Avustralya Araştırma Konseyi Laureate Fellow 'da süpernovalar kullanarak yaptığı araştırmalar ile tanınan bilim insanı. 2011 yılında Nobel Ödülü kazanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Awa’uq Katliamı</span>

Awa'uq Katliamı, Rus Amerikası döneminin kurulum yıllarında Alaska'da 14 Ağustos 1784 tarihinde Rus kürk tüccarı Grigoriy Şelihov önderliğinde misket tüfeği ile savaş topları bulunan 130 kadar Rus promışlennik tarafından Kodiak Adası'ndaki Old Harbor'un hemen güney karşı sahilinde yer alan ve Kodiak Takımadası'nın üçüncü en büyük adası olan Sitkalidak adasının orta güney ucunda Partition Cove denen koyun ortasında yer alan üstü düz uçurum gibi yüksek Awa'uq kaya-adacığına sığınan Kodiak Adası'ndaki Qik'rtarmiut kabilesinden Supiklerin 2000 kadarının çoluk çocuk intikamvari vahşice katledilmesidir. Saldırıda Ruslardan herhangi bir kayıp verilmemiştir. 1992 yazında yapılan kazıda künt bir tokmak/sopa nesneyle kafataslarının ezildiği de görülmüştür. Amerika'nın Ruslar tarafından sömürgeleştirilmesi sürecinde işlenen en büyük ve en vahşi katliam olan Awa'uq Katliamı arkeolog Rick Knecht'e göre Wounded Knee Katliamı'nın Alaska versiyonudur. Bu katliam (massacre), Rusların Alaska'daki Supik topraklarına yayılmasını ve yerleşmesini vahşi biçimde sağladığı gibi Kodiak Adasındaki Supikler için de sonun başlangıcı olmuştur. 1784-1864 Rus döneminde Ruslarca Aleutlarla bir tutulan Yupik halklarından en güneyde yaşayanı olan ve Pasifik Yupikleri de denen Supiklere günümüzde gerçek adları olan Sugpiaq yanında hâlâ Rus dönemindeki Aleut kelimesinden bozma olan Alutiiq adı da verildiği gibi, 2000 ABD Nüfus Sayımı'nda Alaska yerlileri kabile birliklerine göre düzenlenen etnik kod listelerinde doğrudan "Aleut" kelimesiyle nitelendirilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Grigori Şelihov</span> Rus kaşif

Grigori İvanoviç Şelihov, Rus tüccar ve Rus Amerikası'nda promışlennik lideri. Rusların Alaska'daki ilk yerleşimini 1784 yılında Kodiak Adası'nın Three Saints Koyu'nda kurmuş olan Şelihov, aynı yıl yerlileri olan Supikleri 14 Ağustos 1784 tarihinde Awa’uq Katliamında vahşice katledip Alaska'daki Rus egemenliğini perçinleyen kişi olarak bilinir. Bu katliamdan sonra yıllarca esir ettiği Supikleri kurmuş olduğu kumpanya adına deniz samuru avlamaları için zorlamıştır. Şelihov 1786 yılında dönmemek üzere Rusya'ya geri döndüğünde Kodiak Supikleri kırıp geçirilmiş ve demoralize olmuş, Rus kontrolü böylece sağlamlaşmıştır. Şelihov kurduğu bu kürk ticareti kumpanyasını Rusya'dan idare etmiş ve Alaska sömürgesi üzerine emperyal bir tekel oluşturmuştur. Bu kumpanya daha sonra Rus-Amerikan Kumpanyası'na dönüşmüştür.

<span class="mw-page-title-main">Three Saints Koyu</span>

Three Saints Koyu, Amerika Birleşik Devletleri'ne bağlı Alaska eyaletinde Kodiak Adası'nın güneydoğu kıyılarında Eskimo halkı Supiklerin topraklarında bulunan ve 14 km uzunluğunda olan koy (inlet). Koyun güneyinde Sitkalidak adası bulunur ve ikisi birbirinden Sitkalidak Boğazı ile ayrılır. Burası, 1784 yılında Grigoriy Şelihov önderliğindeki Rus kürk tüccarları ve yerleşimcileri olan promışlenniklerin Alaska'da kurmuş olduğu ilk yerleşim yeridir. Bu yerleşim kalıntılarının bulunduğu alan günümüzde Three Saints Bay Site (KOD-083) arkeolojik sitidir.

<span class="mw-page-title-main">Galešnjak</span>

Galešnjak ayrıca bilinen adlarıyla Aşk Adası, Aşıklar Adası veya Otok zaljubljenih, Adriyatik Denizi'nde yer alan Hırvatistan'a bağlı bir adadır.

<span class="mw-page-title-main">Tongatapu</span>

Tongatapu, Büyük Okyanus'ta Polinezya ada öbeği içerisinde yer alan Tonga Krallığı'nın en büyük ve aynı zamanda başkent Nukuʻalofa'nın da bulunduğu adasıdır. Ada ülke nüfusunun %70,5'ini barındırmakta ve bu konumu ile ülkenin en kalabalık adasıdır. Tongatapu, hükûmetin ve monarşinin merkezi konumundadır. Ada 1647 yılından 18. yüzyılın sonlarına kadar Amsterdam Adası olarak adlandırılmaktaydı.

<span class="mw-page-title-main">Diogo Afonso</span>

Diogo Afonso Portekizli bir kaşifti.

Mihail Dmitrieviç Levaşov bir Rus kaşif ve Rus İmparatorluk Donanması'nda teğmendi. Vitus Bering'in 1741'deki trajik macerasından sonra Peter Kuzmiç Krenitzin ile birlikte Alaska ve Aleutlara ilk sefer düzenleyenler arasındaydı.

John Webber, Kaptan James Cook'a üçüncü Pasifik seferinde eşlik eden İngiliz bir sanatçıydı. Kendisi en çok Avustralasya, Hawaii ve Alaska'ya ait resimleriyle tanınır.

<span class="mw-page-title-main">Willem Schouten</span>

Willem Cornelisz Schouten Hollanda Doğu Hindistan Şirketi'nde bir denizciydi. Horn Burnu rotasıyla Pasifik Okyanusu'na giden ilk kişi oldu.

Louis-François-Marie-Nicolas Le Goarant de Tromelin, siyasi ve askeri görevlerle Pasifik Okyanusu'na gönderilen ve Phoenix grubundaki Phoenix Adası (Rawaki) ile Karolin Adaları'ndaki Fais Adası'nın keşfiyle tanınan on dokuzuncu yüzyıl Fransız Deniz Kuvvetleri amiraliydi.

<span class="mw-page-title-main">Otto von Kotzebue</span>

Otto von Kotzebue, Rus İmparatorluk Donanması'nda görevli Baltık Almanı deniz subayı. Keşif ve bilimsel araştırma amacıyla Pasifik'e iki deniz seferi düzenledi. İlk keşif gezisi Okyanusya'yı ve Kuzey Amerika'nın batı kıyısını araştırdı ve Arktik Okyanusu'na geçiş bulmak için Bering Boğazı'ndan geçti. İkinci yolculuğu Kamçatka'ya askeri ikmal görevi olarak planlanmıştı ancak yine Kuzey Amerika ve Okyanusya'nın batı kıyılarında önemli keşifler içeriyordu.

<span class="mw-page-title-main">Büyük Kuzey Keşif Gezisi</span>

Büyük Kuzey Keşif Gezisi veya İkinci Kamçatka Keşif Gezisi, Sibirya'nın Arktik kıyılarının çoğunu ve Kuzey Amerika kıyı şeridinin belli bölümünü haritalayarak haritalardaki "beyaz alanları" büyük ölçüde azaltan tarihin en büyük keşif girişimlerinden biriydi. Rusya İmparatoru Büyük Petro tarafından tasarlandı, ancak Rus İmparatoriçesi Anna ve Elizabeth tarafından uygulandı. Keşif gezisinin ana organizatörü ve lideri, daha önce Büyük Petro tarafından Birinci Kamçatka Keşif Gezisi'ne liderlik etmek üzere görevlendirilen Vitus Bering'di. İkinci Kamçatka Keşif Gezisi, kabaca 1733'ten 1743'e kadar sürdü ve daha sonra elde ettiği başarılar nedeniyle Büyük Kuzey Keşif Gezisi olarak adlandırıldı.