İçeriğe atla

Jaruga Hidroelektrik Santrali

Jaruga Hidroelektrik Santrali, Hırvatistan'da, Dalmaçya'nın Šibenik-Knin ilçesinde bulunan Krka nehri üzerindeki bir hidroelektrik santralidir.

Jaruga, dünyanın en eski enerji üretim tesislerinden biridir. Günümüzde bulunduğu yerin tarihi, 1895 yılında inşa edilmiş olan yakındaki orijinal Jaruga güç istasyonundan taşındığı 1903 yılına kadar uzanmaktadır.[1][2][3][4]

Tarihi

Kruga Ulusal Parkı'nın merkezindeki Jaruga 2 santrali.

İlk Jaruga enerji santrali, Hırvatistan'daki ilk alternatif akım (AC) güç merkeziydi. Şibenik'teki sokak lambalarına güç vermek için tasarlandı ve çok fazlı bir alternatif akım (AC) sistemiyle çalışan sokak lambalarıyla aydınlatılan dünyanın ilk şehri oldu.

1893'te Šibenik'in belediye başkanı Ante Šupuk ve Vjekoslav Meichsner çalışmalara başladı ve Krka nehrinin sularını kullanma lisansı aldı. 1894'te elektrik gücü ile sokakları aydınlatmaya başlamak için belediye sınırları içinde elektrik hatları kurma izni aldılar. Jaruga'nın inşası 1894'te başladı ve 16 ay sürdü.[5]

İki jeneratör (her biri 42 Hz, 550 kW) ve transformatörler Macar şirketi Ganz tarafından üretildi ve kuruldu. Santralden Şibenik şehrine iletim hattı ahşap direklerden oluşuyordu ve 11 km (6,8 mi) uzunluğundaydı ve altı adet belediye dağıtım şebekesi 3000V/110V trafo istasyonu içeriyordu.[5][6] Orijinal Jaruga sistemi, Şibenik'te 340 sokak lambası ve bazı elektrikli evlere elektrik tedarik etti.

Hırvat Postası 1995 yılında bu santrali anmak için bir pul bastı.[5] Hırvat ulusal elektrik şirketi HEP, kuruluşu olarak aynı olay ve tarihi listelemekte ve işaret etmektedir.[6][7]

İlk Jaruga'nın inşa edilmesinden üç yıl sonra, günümüzdeki konumunda ikinci Jaruga hidroelektrik santralinin inşası başladı. 1903 yılında kapasitesi 6 MW olarak tamamlanmıştır.[6]

Yapımından bu yana mevcut Jaruga 1916, 1937, 1970, 1995 ve 2008'de yenilenmiştir, ancak tesisin temel konsepti korunmuştur. 1936'da kapasitesini 5,6 MW'a çıkaran ikinci bir jeneratör kuruldu.[6]

Kaynakça

  1. ^ "Archived copy" (PDF). 21 Ağustos 2014 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ağustos 2014. 
  2. ^ "HE na Krki - Krka River Hydro Power Plants". Hydroelectric Power Plants in Croatia. HEP. 5 Ekim 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2010. 
  3. ^ Marko Delimar; Josip Moser; Aleksandar Szabo (3 Ağustos 2007). "First AC Power Systems in Croatia". 2007 IEEE Conference on the History of Electric Power Schedule/Program. IEEE. 6 Mayıs 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2010. 
    Marko Delimar; Josip Moser; Aleksandar Szabo (Ağustos 2007). "First AC Power Systems in Croatia". Croatian Scientific Bibliography - Bibliographic record number: 342396. 3 Haziran 2005 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2020. 
  4. ^ Marko Delimar; Aleksandar Szabo; Luka Lugarić (Eylül 2007). "First Integrated Electric Power System in Croatia". Croatian Scientific Bibliography - Bibliographic record number: 305497. 25 Ağustos 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2020. 
  5. ^ a b c "HP: Marka br: 153 100 GODINA OD GRADNJE HIDROELEKTRANE" (Hırvatça). Croatian Post. 14 Haziran 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2010. 
  6. ^ a b c d "HEP Proizvodnja - history" (Hırvatça). HEP. 3 Haziran 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2010. 
  7. ^ "HEP - history". HEP. 18 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2010. 

Dış bağlantılar

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Hırvatistan</span> Balkanlarda bir ülke

Hırvatistan, resmî adıyla Hırvatistan Cumhuriyeti (Hırvatça: Republika Hrvatska

Türkiye'de her yıl yaklaşık 300 TWsa elektrik üretilmektedir. Burada en önemli santraller listelenmiştir.

Watt, SI'de, uluslararası standart güç birimidir.

<span class="mw-page-title-main">Yenilenebilir enerji</span> Bir enerji türü

Yenilenebilir enerji, güneş ışığı, rüzgar, yağmur, gelgitler, dalgalar ve jeotermal ısı gibi karbon nötr doğal kaynaklardan elde edilebilen ve insan zaman ölçeğinde doğal olarak yenilenen kaynaklardan elde edilebilen enerjiye denir. Bu kaynaklar güneş enerjisi, rüzgâr enerjisi, dalga enerjisi, jeotermal enerji, hidrolik enerjisi, biyokütle enerjisi olarak sıralanabilir. Bu tür bir enerji kaynağı, yenilenmekte olduklarından çok daha hızlı kullanılan fosil yakıtların tam tersidir.

<span class="mw-page-title-main">Batman Barajı ve Hidroelektrik Santrali</span>

Batman Barajı, Türkiye'nin Diyarbakır ilinin Silvan ilçesinde yer alan bir barajdır. Batman Çayı üzerinde, sulama, taşkın önleme ve enerji üretmek amacıyla 1986-1999 yılları arasında inşa edilmiştir. Barajda enerji üretimi Eylül 2003'te başlamıştır.

Kargı Barajı, Ankara, Eskişehir sınırında, Sakarya Nehri üzerinde, enerji üretmek amacıyla 2000 yılında inşasına başlanan ve 2009 yılında bitirilmesi planlanan bir barajdır. Beypazarı ilçesi, Kargı, Beypazarı köyü yakınlarındadır. Başlanan baraj inşaatı bir süre sonra durmuş, 2015 yılında yeniden başlamıştır. Baraj 2017 yılında elektrik üretmeye başlamıştır.

<span class="mw-page-title-main">Akkuyu Nükleer Güç Santrali</span> Türkiyede inşa edilen nükleer enerji santrali

Akkuyu Nükleer Güç Santrali, Türkiye'nin yapımı devam eden ilk nükleer enerji santralidir. İdari olarak Mersin ilinin Gülnar ilçesine bağlı, en yakın yerleşim merkezi Büyükeceli beldesi olan sahada inşa edilmektedir. 27 Nisan 2023'te yakıt çubukları getirilmiş ve yapı nükleer tesis olarak anılmaya başlanmıştır. İlk reaktördeki elektriğin 2025 dolaylarında üretilmesi beklenmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Bilgin Holding</span>

Bilgin Enerji Yatırım Holding A.Ş. veya bilinen adlarıyla Bilgin Enerji veya Bilgin Holding, Ankara merkezli holding kuruluşu.

<span class="mw-page-title-main">Elektrik üretimi</span>

Elektrik üretimi, elektrik ve diğer kaynaklardan birincil enerji üretme sürecidir. Elektrik üretiminin temel ilkeleri İngiliz bilim insanı Michael Faraday tarafından 1820'lerde ve 1830'ların başında keşfedildi. Onun temel yöntemi bugün hâlâ kullanılmaktadır: Elektrik, bakır gibi iletken bir telin manyetik bir alan içinde hareket ettirilmesi ile üretilir. Elektrik jeneratörü, bir mıknatıs içinde dönen sarılı iletken tellerin bulunduğu ve bu tellerin mıknatıs içinde dönmesiyle elektrik akımı üreten bir makinedir. Evlerimizde, işyerlerimizde, endüstride gereksinim duyduğumuz büyük miktardaki elektrik enerjisini elde etmek için, elektrik jeneratörlerini döndürecek büyük güç santrallarına ihtiyaç duyarız. Çoğu güç santrali, jeneratörü döndürmek için ısı üretiminde bulunurlar. Fosil yakıtlı santrallar ısı üretimi için doğal gaz, kömür ve petrol yakarlar. Nükleer santrallar da uranyum yakıtını parçalayarak ısı üretirler. Ancak bütün bu değişik tip santrallar ürettikleri ısıyı, suyu buhar haline dönüştürmek için kullanırlar. Oluşan buhar ise elektrik jeneratörüne bağlı olan türbine verilir. Su buharı, türbin şaftı üzerinde bulunan binlerce kanatçık üzerinden geçerken daha önce üretilen ısıdan almış olduğu enerjiyi kullanarak, türbin şaftını döndürür. İşte bu dönme, jeneratörün elektrik üretmek için gereksinim duyduğu mekanik harekettir. Jeneratörde oluşan elektrik ise iletim hatları denilen iletken teller ile kullanılacağı yere gönderilir. Türbinden çıkan, enerjisi diğer bir deyişle basınç ve sıcaklığı azalmış buhar ise yoğunlaştırıcı (kondenser) denilen bölümde soğutulup su haline dönüştürüldükten sonra, tekrar kullanılmak üzere santralın ısı üretilen bölümüne geri gönderilir. Yoğunlaştırıcıda soğutma işini sağlayabilmek için deniz, göl veya ırmaklarda bulunan su kullanılır. Su kaynaklarından uzak bölgelerde ise santralın hemen yanında bulunan ve uzaktan bakıldığı zaman geniş dev bacalara benzeyen soğutma kuleleri kullanılır. Bu kulelerin üzerinde görülen beyaz duman ise su buharıdır.

<span class="mw-page-title-main">Josip Manolić</span>

Josip "Joža" Manolić, 24 Ağustos 1990-17 Temmuz 1991 tarihleri arasında Hırvatistan'ın 2. Başbakanı olan bir Hırvat siyasetçi. Bugüne kadar görevdeki en yaşlı kişiydi ve en uzun ömürlü Hırvat başbakanı seçildi. Daha sonra 1993-1994 yılları arasında İller Birliğinin ilk sözcüsü olarak görev yapmıştır.

Peri Çayı ya da Peri Suyu Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan bir akarsudur.

<span class="mw-page-title-main">Bratsk Hidroelektrik Santrali</span> Rusyada bir baraj

Bratsk Hidroelektrik Santrali veya diğer adlandırmayla Büyük Ekim Devriminin 50. yılı, Angara Nehri üzerinde yer alan baraj ve enerji santrali. Rusya'ya bağlı İrkutsk Oblastı'ndaki Angara Nehri şelalesinde kuruludur. Santralin 1966'da kurulmasından itibaren, Krasnoyarsk Hidroelektrik Santrali 1971'de 5.000 MW'ye ulaşana kadar dünyanın en büyük tek elektrik üreticisi oldu. Her yıl 22.6 TWh elektrik üretir. Türbin Salonu'nda her biri 250 MW olmak üzere toplam 18 adet Francis hidroturbin ünitesi mevcuttur. Yıllık üretim bazında Rusya'nın en büyük ikinci hidroelektrik üreticisidir.

Enguri Barajı, Gürcistan'daki Enguri Nehri'nin üzerinde yer alan bir hidro elektrik barajıdır. Günümüzde 271.5 metrelik yüksekliğiyle dünyadaki en yüksek ikinci beton kemer barajı olma özelliğini taşımaktadır. Jvari kentinin kuzeyinde konumlanmıştır. Bazı bölümleri Abhazya'da bulunan Enguri hidroelektrik santralinin (HES) bir parçasıdır.

<span class="mw-page-title-main">Ugljevik Enerji Santrali</span>

Ugljevik Enerji Santrali, Bosna-Hersek'in Ugljevik kentinde bulunan yakıtı kömür olan bir elektrik santralidir. Elektroprivreda Republike Srpske'nin ortaklığıyla enerji santrali Rudnik i termoelektrana Ugljevik'e aittir ve Rudnik i termoelektrana Ugljevik tarafından işletilmektedir. RiTE Ugljevik, entegre bir kömür madenciliği ve enerji üretim şirketidir.

Sırbistan'da enerji, Sırbistan'daki enerji ve elektrik üretimi, tüketimi ve ithalatını açıklar.

Itaipu Barajı Brezilya ile Paraguay arasındaki sınırda bulunan Paraná Nehri üzerinde bulunan bir hidroelektrik barajdır. Barajın inşasına ilk olarak Arjantin itiraz etmiş, ancak müzakereler ve Arjantin-Brezilya entegrasyonu ile anlaşmazlığın çözümü sağlanmıştır.

Sultan Mahmud Elektrik Santrali ya da Kenyir Barajı, Malezya'nın Terengganu eyaletinde bulunan Kenyir Gölü'nü oluşturan hidroelektrik santrali. Kuala Terengganu'nun 50 kilometre güneybatısındaki Kenyir Nehri üzerinde yer almaktadır. Çok amaçlı kullanım için inşa edilen proje, hem bölgedeki selleri önlemek hem de hidroelektrik güç üretmek için kullanılır.

<span class="mw-page-title-main">Zaporijya Nükleer Santrali</span> Ukraynada nükleer santral

Zaporijya Nükleer Santrali, güneydoğu Ukrayna'daki, Avrupa'nın en büyük ve dünyanın en büyük 10 nükleer santralinden biridir. 2022 yılından bu yana Rusya'nın kontrolündedir. Sovyetler Birliği tarafından Dinyeper nehri üzerindeki Kahovka Baraj Gölü'nün güney kıyısındaki Enerhodar şehrinin yakınında inşa edilmiştir. Ukrayna'nın diğer üç nükleer santralini işleten Energoatom tarafından işletilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Krško Nükleer Santrali</span>

Krško Nükleer Santrali Slovenya'nın Krško Belediyesine bağlı Vrbina ilçesinde bulunmaktadır. Santral 2 Ekim 1981'de elektrik şebekesine bağlandı ve 15 Ocak 1983'te ticari olarak işletmeye açıldı. O zamanlar Yugoslavya'nın bir parçası olan Slovenya ve Hırvatistan'ın ortak girişimi olarak inşa edildi.

Ante Šupuk, Šibenik belediye başkanı olarak görev yapan Hırvat bir politikacı ve girişimci 1895 yılında dünyanın ilk hidroelektrik santrallerinden biri olan Jaruga Hidroelektrik Santrali'ni inşa etti ve alternatif akım kullanarak bir aydınlatma sistemine bağladı.