İçeriğe atla

Japoncanın lehçeleri

Japoncanın lehçeleri

Japoncanın lehçeleri (Japonca方言, romanize: hōgen), Batı ve Doğu olmak üzere ikiye ayrılırlar. Doğu lehçeleri ağırlıklı olarak Tokyo'ya dayanırken batı lehçeleri ise Kyoto'ya dayanmaktadır. Kyūshū ve Hachijō lehçeleri genellikle ek dallar olarak ayırt edilir.[1][2]

Lehçeler hem kelime dağarcığı hem de telaffuz açısından farklılık gösterir, aynı zamanda ses perdesi ve ga ve wa eklerinin kullanımı açısından da farklılık gösterir.[3]

Ryukyu Adaları'nda konuşulan Ryukyu dilleri Japon dilleri ailesinin ayrı bir kolunu oluşturur ve bazen bu şekilde anılsalar da Japon lehçelerinden ayrı diller olarak kabul edilirler.

Sınıflandırma

Lehçeler arasındaki ilişkiler aşağıda yaklaşık olarak gösterilmiştir.

Japonca 
Kyūshū

Kagoshima

Hichiku

Hōnichi

 Batı 

Chūgoku

Umpaku

Shikoku

Kansai

Hokuriku

Doğu

Tōkai-Tōsan

Kantō

İç Hokkaidō

Tōhoku

Kıyı Hokkaidō

Hachijō

Kaynakça

  1. ^ "Glottolog 4.4 - Japanese". glottolog.org. 26 Ekim 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Mart 2024. 
  2. ^ "Japanese dialects - A brief overview of the major dialects in Japan". arcgis.com. 2021. 13 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Mart 2024. 
  3. ^ "Japanese Dialects". Asian Absolute Ltd, UK. 28 Nisan 2017. 13 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Mart 2024. 

Dış bağlantılar

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Japonya</span> Doğu Asyada bir ada ülkesi

Japonya, Doğu Asya'da yer alan bir ada ülkesidir. Büyük Okyanus'un kuzeybatısında konumlanan ülke; Japon Denizi'nden Çin, Kuzey Kore, Güney Kore ve Rusya'nın doğusuna; kuzeyde Ohotsk Denizi'nden güneyde Doğu Çin Denizi ve Tayvan'a kadar uzanır. De facto başkenti ve en büyük şehri Tokyo'dur. Adını oluşturan kanji karakterler, "güneş" ve "köken" anlamına geldiğinden "Doğan Güneşin Ülkesi" olarak adlandırılır.

<span class="mw-page-title-main">Arapça</span> Afroasya dilleri ailesinin Sami koluna mensup bir dil

Arapça, Afroasya dilleri ailesinin Sami koluna mensup bir dildir. Batıda Atlantik Okyanusu'ndan doğuda Umman Denizi'ne, kuzeyde Akdeniz'den güneydoğuda Afrika Boynuzu ve Hint Okyanusuna uzanan geniş bir coğrafyada konuşulmaktadır. Tüm lehçeleri ile birlikte 420 milyonu aşkın kişi tarafından konuşulduğu tahmin edilmektedir. Arap Birliği'ne üye 22 ülke ile Çad ve Mali dâhil olmak üzere 24 ülkede resmî dildir. Aynı zamanda kısmî olarak tanınan Sahra Demokratik Arap Cumhuriyeti, Somaliland ile Tanzanya'da (Zanzibar) resmî dil statüsündedir. Arap Birliği'nin ve Birleşmiş Milletler'in kabul edilen altı resmî dilinden biridir. Nijer, Senegal ve Kıbrıs Cumhuriyeti'nde ulusal/azınlık dili olarak tanınmıştır. Arapça İran, İsrail, Pakistan, Filipinler ve Güney Afrika Cumhuriyeti anayasalarında özel dil statüsüne sahiptir.

<span class="mw-page-title-main">Çince</span> Çin ve çevresinde konuşulan bir dil

Çince, Çin anakarası ve çevresinde yaşayan bir milyardan fazla kişi tarafından konuşulan Eski Çinceden türemiş dillerin oluşturduğu diller grubudur. Dünyadaki her beş kişiden birinin anadili olarak konuştuğu Çince, lehçeleriyle birlikte dünyada en çok konuşulan dildir. Çince ve lehçeleri Büyük Çin olarak adlandırılan Çin anakarası, Hong Kong, Makao, Tayvan ve Malezya, Endonezya, Tayland, Singapur, Myanmar, Vietnam, Güney Kore gibi Doğu ve Güneydoğu Asya ülkelerinde konuşulmaktadır. Çince, dünyanın en çok konuşulan dil olmasına bağlı olarak Birleşmiş Milletler'in altı resmî dilinden biridir. Aynı zamanda Çin, Tayvan, Singapur, Hong Kong ve Makao'nun resmî dilidir.

<span class="mw-page-title-main">Japonca</span> Doğu Asya dili

Japonca, Japonlar tarafından konuşulan Japon dil ailesine bağlı bir dildir. Başta Japonya ve Japon diasporasındakiler olmak üzere yaklaşık 128 milyon kişi tarafından konuşulmaktadır. Japonya'da de facto millî dil olarak kabul edilip Palau'da tanınmış azınlık dilidir.

<span class="mw-page-title-main">Japonlar</span>

Japonlar, Japon Takımadalarına ve %98,5'ini oluşturdukları Japonya'ya özgü bir etnik gruptur.

<span class="mw-page-title-main">Çin dilleri</span> Doğu Asyada ki Sinitik diller

Çin dilleri ya da Çin dil ailesi, Çin'de yaşayan Hanların konuştuğu dillerin tümüne verilen addır. Çin-Tibet dil ailesine dahil kollardan birini oluşturmaktadır. Bu diller ayrıca Sinitik diller olarak da adlandırılır.

Lişan Didan bir modern Yahudi Aramicesi dilidir ve genellikle Neo-Aramice denir. Asıl olarak Salmas ve Mahabad bölgeleri arasında Urmiye Gölü civarında konuşulurdu. Bu dili konuşanların birçoğu şu anda İsrail'de yaşamaktadır. Lişan Didan "bizim dilimiz" anlamına gelir; bu sebeple bu dil için yakın anlamı olan Lişanan ("dilimiz") veya Lişanid Naş Didan terimleri de kullanılır. Bu terimler Lişana Deni ve Lişanid Noşan gibi diğer lehçelerin adlarına benzediği için dilbilimciler daha teknik bir terim olan İran Azerbaycanı Yahudi Neo-Aramicesini tercih ederler. Lişan Didan'ı diğer lehçelerden ayırabilmek için edat ve zamirlerinde farklılık olduğunu belirtmek amacıyla bazen Lakhlokhi veya Galihalu ("benim-senin") isimleri de kullanılır.

Hantıca ya da Hantı dili veya Ostyak dili, Rusya'nın Hanti-Mansi ve Yamalo-Nenets özerk bölgelerinde yaşayan ve Hantılar tarafından konuşulan bir Ural dildir. 1994 yılında Salminen ve Janhunen tarafından yapılan araştırmalara göre Rusya'da 12,000 adet Hantıy dili konuşan nüfus bulunmaktadır. Ural dillerinin Ugor koluna mensup Hantı dili, Mansi dili ile beraber Ob-Ugor dillerini oluşturmaktadır. Dil ayrıca Macarca ile akrabadır.

<span class="mw-page-title-main">Lehçe</span> Batı Slav dili

Lehçe, Polonyalıların konuştuğu dil. Polonya'nın resmî dilidir ve 39 milyonu Polonya'da olmak üzere dünyada toplam 50 milyon kişi tarafından konuşulduğu tahmin edilir. Hint-Avrupa dilleri ailesinin Slav dilleri öbeğine bağlı bir dildir. Dünyada yaklaşık 44 milyon insanın ana dilinin olduğu tahmin edilmektedir. Bu dil esas olarak Polonya sakinleri ve sözde kişilerin temsilcileri tarafından konuşulmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Japon dilleri</span>

Japon dilleri, Japonya'nın ana adalarında konuşulan Japonca ile Ryukyu Adaları'nda konuşulan Ryukyu dillerini içeren bir dil grubudur. Japon dillerin ortak atasının Proto-Japonca olduğu ve bunların Yamato döneminde (250-710) ayrılmaya başlandığı tahmin edilmektedir. Günümüzde Japon dillerinin toplam 130 milyondan fazla kişi tarafından konuşulduğu tahmin edilmektedir.

Japonya'da İslam, Japonya'nın İslam ile ilgilenmesi 19. yüzyılın ikinci yarısında başlamıştır. Kur'an'ın Avrupa dillerinden Japoncaya tercümesi 19. yüzyılın sonlarında başladı. 20. yüzyılın 2. yarısında ise Kur'an Arapça orijinalinden Japoncaya tercüme edildi. 1980'ler ve 1990'larda ise iki önemli hadis kitabı Japoncaya çevrildi.

Batı İran dilleri, Doğu İran dilleri ile birlikte Hint-Avrupa dil ailesinin İran dilleri grubunu oluşturan iki koldan biridir. Batı İran dilleri temelde Kuzeybatı İran dilleri ve Güneybatı İran dilleri olmak üzere iki kola ayrılmaktadır. Eski Farsça, Medce, Partça ve Orta Farsça gibi diller İran dillerinin batı grubunda yer almış belgelenmiş en eski dilleridir. Farsça, Kürtçe, Beluçça, Lurca, Zazaca, Talışça, Tatça, Simnanca, Sengserce, Gilekçe gibi diller bu grupta yer almaktadır.

Hezhou dili Çin'in Kansu eyaletinde konuşulan kreolleşmiş karma dildir. Yüzyıllardır Linxia İli'nin lingua franca'sı olarak işlev göstermiştir. Uygurca ve belki de Salarcanın temellerinden oluşmuştur. Mandarin Çincesiyle yeniden sözcükleşme süreci geçirmiştir; yani sözcüklerin neredeyse tümü Çince kökenlidir. Buna rağmen, dilbilgisi açısından Türk dili özelliklerine sahiptir: Hezhou dilinde altı farklı isim hâli, eklemeli morfoloji ve özne-nesne-fiil cümle yapısı mevcuttur. Hezhou dilinde hem Türkçe hem de Çince kökenli son ekleri kullanılmaktadır; Çince kökenli olanlar özgün işlevlerini kaybetmişlerdir ve Çince anlambilimiyle ilişkilerinden yoksun sayılırlar. Fonolojisi Çinceye çok benzer: Hezhou dilinde üç farklı ton mevcuttur, fakat Hezhou dilindeki ton değişimi Çinceninkinden farklı şekilde çalışır. Han, Hui, Donşian ile Bao'an etnik gruplarında Hezhou dilini konuşanların arasında etnik gruba göre ton kullanımında farklılıklar gözlemlenmiştir, fakat Hezhou dilini anadil olarak konuşanlarda bu farklılıkların ortaya çıktığı yönünde belirtiler yoktur.

<span class="mw-page-title-main">Batı Oğuz dilleri</span>

Batı Oğuz dilleri veya Batı Oğuzca, Türkî diller ailesine bağlı Oğuz dil grubunun batı kolunu oluşturan diller. Glottolog'a göre dil grubu Gagavuzca, Rumeli Türkçesi ve Türkçe olmak üzere üçe ayrılmaktadır. Bazı kaynaklarda, diğer kaynakların Orta Oğuz dillerine dahil ettiği Azerice de Batı Oğuz dili olarak ele alınmıştır. Gruba ait değişkeler, coğrafî açıdan Güney ve Doğu Balkanlar, Anadolu, Kıbrıs ve Suriye'nin kuzey sınır kısımlarında konuşulmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Kansai lehçesi</span>

Kansai lehçesi, ağırlıklı olarak Japonya'nın Kansai bölgesinde konuşulan bir grup Japonca lehçesidir. Kansai lehçesi, özellikle Osaka-ben olarak anılan, Kansai'nin büyük şehri Osaka'nın konuşmasıyla karakterize edilir. Standart Japonca konuşan kişiler tarafından hem daha melodik hem de daha sert olarak nitelendirilir.

<span class="mw-page-title-main">Eski Japonca</span>

Eski Japonca, Nara dönemine ait belgelerde kaydedilen, Japoncanın onaylanmış en eski aşamasıdır. Heian döneminde Erken Orta Japonca haline geldiyse de aşamaların kesin olarak sınırlandırılması tartışmalıdır. Eski Japonca, Japon dil ailesinin erken bir üyesiydi.

<span class="mw-page-title-main">Hachijō dili</span> Japonyanın Izu ve Daitō adalarında konuşulan bir Japon dilidir

Hachijō dili, Japonya'nın Izu ve Daitō Adaları'nda konuşulan bir Japon dilidir. Kimi zaman Japoncanın bir lehçesi olarak kabul edilsede karşılıklı anlaşılırlık kriterine dayanarak ayrı bir Japon dili olarak da kabul edilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Kunigamice</span>

Kunigamice veya Kuzey Okinawaca, Japonya'nın Yanbaru olarak da bilinen Okinawa Adaları'ın kuzeyinde konuşulan bir Ryukyu dilidir.

<span class="mw-page-title-main">Yaeyamaca</span>

Yaeyamaca, Japonya'nın Yaeyama Adaları'ıda konuşulan bir Ryukyu dilidir. Dil yaklaşık 50.000 kişi tarafından konuşulmakta olup Miyakoca ile yakından ilişkilidir.

<span class="mw-page-title-main">Japonya'da konuşulan diller</span>

Japonya'daki konuşulan diller, Japonya'da konuşulan çeşitli dil ve lehçeleri ifade eder. Japonya'nın resmî bir dili olmayıp en çok konuşulan dil, Standart Japonca olarak kabul edilen Tokyo lehçesiyle çeşitli lehçelere ayrılan Japoncadır.