İçeriğe atla

Jan Kalinowski

Jan Kalinowski (17 Mayıs 1857 - Haziran 1941), Asya ve Güney Amerika'da çalışan Polonyalı bir kaşif ve biyolojik örnek toplayıcıydı. 1885'ten 1888'e kadar Polonya'nın Branicki ailesi için koleksiyon yaparak Kore Yarımadası'nın faunasını keşfeden ilk Avrupalılar arasındaydı.

Yaşam ve iş

Kalinowski, babasının ormancı olduğu Okuniew'de doğdu. Varşova'daki Zooloji Müzesi'nde Władysław Taczanowski için çalışmaya başladı. Kont Konstanty Branicki'nin (1824-1884) desteğiyle yaptığı ilk toplama gezisi Benedict Dybowski ile Kamçatka'yaydı. Dybowski'nin dönüp Japonya ve Kore'yi keşfetmesinin ardından 1883'ten beri orada kaldı. Çok sayıda böcek ve kuş topladı. Topladığı örnekler Rus böcek bilimci General Oktawiusz Radoszkowski tarafından incelendi ve yeni tür olduğu belirlendi. Kalinowski, 1888'de Varşova'ya döndü ve Taczanowski tarafından Peru'da toplama görevi verildi. Burada Peru'ya yerleşen Maria Villamonte ile tanıştı ve evlendi. Başlangıçta Quillabamba'nın, ardından Quincemil'in yakınında kaldı ve daha sonra Cusco'nun 100 mil güneydoğusundaki Markapata'ya taşındı ve "La Cadena" adlı bir çiftlik kurdu ve örnekler toplamaya devam ederek bunları Avrupa ve Amerika'daki müzelere gönderdi.[1] Konstanty Branicki (1824–1884) ve Aleksander (1821–1877) kardeşler de dahil olmak üzere zengin Avrupalı müze koleksiyoncuları tarafından desteklendi. Konstanty'nin ölümünden sonra oğlu Ksawery Branicki (1864-1926) toplama gezilerini desteklemeyi sürdürdü.[2] Diğer destekçiler arasında Hans von Berlepsch de vardı.[3]

Kalinowski, 1941 yılının Haziran ayında Peru'da, karısını ve on sekiz çocuğunu geride bırakarak öldü; bunlardan biri, Manú Milli Parkı'nın korunması ve kurulması için çalışan doğa bilimci, koleksiyoncu ve tahnitçi Celestino Kalinowski Villamonte'dir (1924 - 1986).[4][5]

Koleksiyonlarından tanımlanan bir dizi türe, Kalinowski'nin mastiff yarasası (Mormopterus kalinowskii Thomas, 1893), Kalinowski'nin Oldfield faresi (Thomasomys kalinowskii Thomas, 1894), Kalinowski'nin agouti'si (Dasyprocta kalinowskii Thomas, 1897) ve Kalinowski'nin fare opossumu (Hyladelphys kalinowskii Hershkovitz, 1992) da dahil olmak üzere onun adı verilmiştir.[6]

Kaynakça

  1. ^ Shydlovskyy I.; Zatushevskyy A. (2015). "Jan Kalinowski – outstanding naturalist of Far East and South America". Contribution of Amateur Naturalists Into Biological Diversity Studies. Proceed. Intern. Scien. Conf. Devoted to the 200th Anniversary of Lajos Vagner's Birthday, 14-16 May 2015 (PDF). Beregszasz, Ukraine. ss. 93-95. 24 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 28 Mart 2024. 
  2. ^ Mierzwa-Szymkowiak, D.; Breure, A. S. H. (2017). "Inside and outside the Neotropics: three Polish naturalists during the late nineteenth and early twentieth centuries". Archives of Natural History (İngilizce). 44 (1): 151-158. doi:10.3366/anh.2017.0423. ISSN 0260-9541. 23 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Mart 2024. 
  3. ^ Andrzej, Wadas (2009). "The letters of Jan Kalinowski from Korea (1885-1887): some remarks on early contacts between Poland and Korea". Przegląd Orientalistyczny. 1–2: 17-28. 
  4. ^ Ramos, José Gutiérrez (2016). "La colección del Museo Celestino Kalinowski del parque de las leyendas, 2005 (Lima–Perú)". Sagasteguiana. 4 (1): 1-24. 6 Şubat 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Mart 2024. 
  5. ^ Shydlovskyy I.; Zatushevskyy A. (2015). "Jan Kalinowski - outstanding naturalist of Far East and South America". Contribution of amateur naturalists into biological diversity studies. Proceedings of International Scientific Conference devoted to the 200th anniversary of Lajos Vagner's birthday (PDF). Uzhhorod. ss. 93-95. 24 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 28 Mart 2024. 
  6. ^ Beolens, Bo; Watkins, Michael; Grayson, Michael (2009). The Eponym Dictionary of Mammals. JHU Press. s. 218. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Karl Marx</span> Almanya doğumlu filozof (1818–1883)

Karl Marx, 19. yüzyılda yaşamış Alman filozof, politik ekonomist ve bilimsel sosyalizmin kurucusu. Bir müddet gazetecilik de yapan Marx, iktisadi ve beşerî konularda eleştirel fikirler ve tespitler ortaya koymuştur.

<span class="mw-page-title-main">Botanik</span> bitki yaşamı bilimi

Botanik veya bitki bilim(ler)i, bitki biyolojisi, fitoloji, bitki yaşamı ile ilgili bir bilim dalı ve biyolojinin bir koludur. Bir botanikçi, bitki bilimcisi veya fitolog, bu alanda uzmanlaşmış bir bilim insanıdır. "Botanik" terimi; otlak, ot veya yem anlamına gelen Grekçe: βοτάνη (botanē) kelimesinden türetilmiştir. Geleneksel olarak, botanik, mantarları ve algleri de de içine alan bir bilim dalıdır. Günümüzde, botanikçiler, 391.000'i damarlı bitki türü ve yaklaşık 20.000'i kara yosunu olan yaklaşık 410.000 kara bitkisi türünü incelemektedir.

<span class="mw-page-title-main">Charles Darwin</span> İngiliz biyolog ve doğabilimci (1809-1882)

Charles Robert Darwin evrimsel biyolojiye yaptığı katkılarla tanınan İngiliz doğa bilimci, jeolog ve biyologdur. Tüm yaşam türlerinin ortak bir atadan türediği yönündeki önermesi günümüzde genel kabul görmekte ve bilimde temel bir kavram olarak kabul edilmektedir. Alfred Russel Wallace ile ortak bir yayında, evrimin bu dallanma modelinin, var olma mücadelesinin seçici üremede yer alan yapay seçilime benzer bir etkiye sahip olduğu doğal seçilim adını verdiği bir süreçten kaynaklandığına dair bilimsel teorisini ortaya koymuştur. Darwin insanlık tarihinin en etkili isimlerinden biri olarak tanımlanmış ve Westminster Abbey'e gömülerek onurlandırılmıştır.

Evrim, popülasyondaki gen ve özellik dağılımının nesiller içerisinde seçilim baskısıyla değişmesidir. Bazen dünyanın evrimi, evrenin evrimi ya da kimyasal evrim gibi kavramlardan ayırmak amacıyla organik evrim ya da biyolojik evrim olarak da adlandırılır. Evrim, modern biyolojinin temel taşıdır. Bu teoriye göre hayvanlar, bitkiler ve Dünya'daki diğer tüm canlıların kökeni kendilerinden önce yaşamış türlere dayanır ve ayırt edilebilir farklılıklar, başarılı nesillerde meydana gelmiş genetik değişikliklerin bir sonucudur.

<span class="mw-page-title-main">İnsan</span> embriyodan yetişkine kadar Homo cinsinin mevcut benzersiz türü olan Homo sapiensin herhangi bir üyesi

İnsan ya da modern insan, primatların en yaygın türüdür. İki ayaklılığı ve yüksek zekâsıyla karakterize edilen büyük insansı maymun olan insan, çeşitli ortamlarda gelişip son derece karmaşık araçlar geliştirmiş, karmaşık toplumsal yapılar ve medeniyetler oluşturmuştur. İnsanlar son derece sosyaldir; tek bir insan, ailelerden ve yaşıt gruplarından şirketlere ve siyasi devletlere kadar iş birliği yapan, farklı ve hatta rekabet eden sosyal grupların çok katmanlı bir ağına ait olma eğilimindedir. Bu nedenle, insanlar arasındaki sosyal etkileşimler, her biri insan toplumunu destekleyen çok çeşitli değerleri, sosyal normları, dilleri ve gelenekleri oluşturmuştur. İnsanlar aynı zamanda son derece meraklıdır: Olguları anlama ve etkileme arzusu, insanlığın bilim, teknoloji, felsefe, mitoloji, din ve diğer bilgi çerçevelerindeki gelişimini motive etmiştir; insanlar aynı zamanda antropoloji, sosyal bilimler, tarih, psikoloji ve tıp gibi alanlar aracılığıyla da kendilerini incelerler.

<span class="mw-page-title-main">Ölüm</span> yaşamsal fonksiyonların kalıcı olarak durması

Ölüm, bir organizmayı ayakta tutan tüm biyolojik işlevlerin geri döndürülemez bir şekilde sona ermesidir. Beyni olan organizmalar için ölüm, beyinsapı da dahil olmak üzere tüm beynin işlevinin geri döndürülemez bir şekilde sona ermesi olarak da tanımlanabilir ve beyin ölümü bazen ölümün yasal tanımı olarak kullanılır. Eski bir organizmanın kalıntıları normalde ölümden kısa bir süre sonra çürümeye başlar. Ölüm, önünde sonunda tüm organizmalarda meydana gelen kaçınılmaz bir süreçtir. Turritopsis dohrnii gibi bazı organizmalar biyolojik olarak ölümsüzdür. Ancak yine de yaşlanma dışında başka nedenlerle de ölebilirler.

<span class="mw-page-title-main">Leonhard Euler</span> Matematikçi ve Fizikçi

Leonhard Euler, çizge teorisi çalışmasını kuran bir İsviçreli matematikçi, fizikçi, astronom, coğrafyacı, mantıkçı ve mühendisti. Topoloji ve analitik sayı teorisi, karmaşık analiz ve sonsuz küçük hesap gibi matematiğin diğer birçok dalında öncü ve etkili keşifler yaptı. Bir matematiksel fonksiyon kavramı da dahil olmak üzere, modern matematiksel terminolojinin ve gösterim'in çoğunu tanıttı. Ayrıca mekanik, akışkan dinamiği, optik, astronomi ve müzik teorisi alanındaki çalışmalarıyla da tanınır.

<span class="mw-page-title-main">Siyasi parti</span> politik hayatın en önemli ögesi olan ve belli bir siyasi görüşü temsil eden siyasal örgüt

Siyasi parti, belirli bir ülkenin seçimlerinde yarışacak adayları koordine eden bir örgütlenmedir. Bir parti üyelerinin genellikle politika konusunda benzer fikirlere sahip olması yaygındır ve partiler belirli ideolojik veya politika hedeflerini destekleyebilir.

<span class="mw-page-title-main">Yaşam</span> biyolojik süreçler gösteren canlıların bir özelliği

Yaşam veya hayat sinyalizasyon ve kendi kendini idame ettirme süreçleri gibi biyolojik süreçlere sahip olan maddeyi, bu özelliklere sahip olmayan maddeden ayıran bir niteliktir ve büyüme, uyaranlara tepki verme, metabolizma, enerji dönüşümü ve üreme kapasitesi ile tanımlanır. Bitkiler, hayvanlar, mantarlar, protistler, arkealar ve bakteriler gibi çeşitli yaşam biçimleri mevcuttur. Biyoloji, yaşamı inceleyen bilim dalıdır.

<span class="mw-page-title-main">İklim değişikliği</span> Dünyanın ortalama sıcaklığındaki mevcut artış ve buna bağlı olarak hava modellerindeki büyük ölçekli değişimler

İklim değişikliği, küresel ısınmayı ve bunun Dünya'nın iklim sistemi üzerindeki etkilerini ifade eder.

<span class="mw-page-title-main">Hun İmparatorluğu</span> Orta Çağda kurulmuş, çeşitli etnik gruplardan oluşmuş bir konfederasyon

Batı Hun İmparatorluğu ya da Avrupa Hun İmparatorluğu, 376 yılında başlayan çeşitli akınlarla Avrupa'daki Hun etkisinin artmasının kuruluşuna zemin hazırladığı, 434 ile 469 yılları arasında hüküm süren Hun kavimlerinin birleşmesi ile oluşmuş bir bozkır konfederasyonu.

<span class="mw-page-title-main">Leylek</span> Büyük ve uzun bacaklı bir tür kuş

Leylek, leylekgiller (Ciconiidae) familyasından büyük ve uzun bacaklı bir kuş türü. Siyah kanat uçuş tüylerinin dışında tamamen beyazdır, gagası ve bacakları erişkinlerde kırmızı, yavrularda ise siyahtır. Büyük bir kuş olup 100–115 cm uzunluğunda, 2,3 ila 4,5 kg ağırlığındadır, kanat açıklığı ise 155–215 cm'dir. Cüssesi biraz farklı olan iki alt türü ise Avrupa'da, kuzeybatı Afrika'da ve güneybatı Asya'da bulunur. Leylekler uzun mesafelere göç ederler. Çoğunlukla tropikal Sahraaltı Afrika'dan Güney Afrika'nın güneyine ve hatta Hindistan alt kıtasının güneyine kadar olan bölgede kışı geçirirler. Avrupa'dan Afrika'ya göç ederken Akdeniz üzerinden değil, doğuda Levant üzerinden, batıda da Cebelitarık Boğazı'ndan geçerler. Bunun nedeni uçmak için gereksinim duydukları hava termallerinin deniz üzerinde oluşmamasıdır. Yerde yürürken durmadan, yavaşça hareket ederler. Leylekgiller ailesinin diğer üyeleri gibi boynu tamamen gerilmiş şekilde uçarlar.

<span class="mw-page-title-main">Boz sincap</span> Ağaç sincabı

Özellikle Kuzey Amerika'nın doğu gri sincabı adlandırması dışında sadece gri sincap olarak da bilinen boz sincap, Sciurus cinsinden bir ağaç sincabıdır. Anavatanı Kuzey Amerika'nın doğusu olup, buradaki en muhteşem ve ekolojik açıdan en önemli doğal orman yenileyicisidir. Dünyanın belirli yerlerine yaygın olarak getirilen boz sincap, özellikle Avrupa'da istilacı bir tür olarak kabul edilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Şarkıcıların takma adları listesi</span> Vikimedya liste maddesi

Şarkıcıların takma adları listesi, çoğunlukla medya veya hayranlar tarafından bir sanatçının önemini belirtmek için kullanılan terimlerin listesi. Genellikle dinî, ailevi veya asil ve aristokrat unvanlar verilir ve mecazi anlamda kullanılır. Mozart'ın "Modern müziğin babası" ve Bach'ın "Modern piyano müziğinin babası" olarak adlandırılmasıyla Avrupa'da klasik müzikte on dokuzuncu yüzyılın başlarında bile takma adlar müzisyenler için kullanılmıştır. Bu takma isimler, İç Savaş sonrası dönemdeki Afro-Amerikan kültüründe Duke Ellington ve Count Basie gibi figürlerle ön plana çıktılar.

<span class="mw-page-title-main">Adını insanlardan alan canlılar listesi</span>

Biyolojide organizmalara verilen bilimsel adlar sıklıkla bir kişiye ithafen verilebilmektedir. Bilimsel adlar genellikle bilimsel dergilerde adı verilen taksonların tanımlamaları ve diğer taksonlardan ayırt edici özellikleri ile birlikte yayımlanır. Latince gramer kurallarına uygun olarak bir erkeğin adından üretilen tür ya da alt tür adlarının sonu genellikle -i ya da -ii ile biterken bir erkek grubu ya da erkek ya da kadınlardan oluşan grup isimleri -orum ile biter. Benzer şekilde bir kadın isminden gelen adlar sıklıkla -ae ile biterken iki ya da daha fazla sayıda kadın için -arum ile biter.

Bu madde kayda değer biyologların listesidir. Zoologlar, botanikçiler, ornitologlar, malakologlar, doğa bilimciler ve diğer uzmanlıkları da içermektedir.

<span class="mw-page-title-main">E. O. Wilson</span>

Edward Osborne Wilson Amerikalı bir biyolog, doğa bilimci ve yazardı. Wilson, birçok kez "Yeni Darwin", "Darwin'in doğal varisi" veya "21. yüzyılın Darwin'i" lakapları verilen etkili ve ünlü bir biyolog olmuştur. Biyoloji bilimindeki uzmanlık alanı zoolojinin karıncalarla ilgili çalışma alanı olan mirmekoloji idi. Kendisi bu konuda dünyanın önde gelen uzmanlarından biri sayılmıştır ve bu çalışmalarından dolayı ona "Karınca adam" lakabı takılmıştır.

<i>Zygaenodini</i> böcek oymağı

Zygaenodini Anthribinae altfamilyasına bağlı bir böcek oymağıdır.

<span class="mw-page-title-main">Dru Drury</span> Britanyalı böcekbilimci (1724-1803)

Dru Drury, doğa tarihi örneklerinin toplandığı ve bir entomolog olan İngiliz bir koleksiyoncudur. Henry Smeathman dahil gemi subayları ve koleksiyoncular ağı aracılığıyla dünya çapında toplanan örnekleri vardı. Koleksiyonları, o dönemin birçok entomologu tarafından yeni türlerin isimlendirilmesi ve tanımlanması için kullanılmıştır. En çok bilinen kitabı olan "Doğal Tarih İllüstrasyonları" adlı eseri, 1770 ile 1782 yılları arasında parçalar halinde yayınlanmıştır ve bu eserde Mozes Harris tarafından hazırlanan bakır baskı gravürlerle birlikte birçok böcek türünün adı ve tanımı yer almaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Antikacı</span> Antik eşya tarihçisi

Antikacı veya antika meraklısı, antikalara veya geçmişe ait şeylere meraklı veya öğrenci olan kimse. Daha spesifik olarak, bu terim, özellikle antik eserler, arkeolojik ve tarihi mekanlar veya tarihi arşivler ve el yazmaları olmak üzere tarih incelemesi yapan kişiler için kullanılır. Antikacılığın özü, geçmişin ampirik kanıtlarına odaklanmaktır ve belki de en iyi şekilde 18. yüzyıl antikacısı Sir Richard Colt Hoare'un benimsediği "Teoriden değil, gerçeklerden konuşuyoruz" sözüyle özetlenebilir.