İçeriğe atla

Jan Carstenszoon

Jan Carstenszoon veya daha yaygın olarak Jan Carstensz,[1] 17. yüzyılda Hollandalı bir kaşifti. Carstenszoon, 1623'te Hollanda Doğu Hindistan Şirketi tarafından, Willem Janszoon'un Duyfken gemisiyle yaptığı 1606 seferlerinde daha güneyde görülen kara parçasının raporlarını takip etmek üzere Yeni Gine'nin güney kıyılarına ve ötesine bir keşif gezisine liderlik etmesi için görevlendirildi.

Hollanda Doğu Hint Adaları'ndaki Ambon'dan iki gemi, Pera (Carstenszoon'un kaptanlığındaydı) ve Arnhem (Willem Joosten van Colster'ın kaptanlığındaydı) ile yelken açtılar,[2] Yeni Gine'nin güney kıyısı boyunca yolculuk ettiler, sonra güneye doğru Cape York Yarımadası ve Carpentaria Körfezi'ne yol aldılar. 14 Nisan 1623'te Keerweer Burnu geçildi.[2] Stokları için tatlı su aramak üzere karaya çıkan Carstenszoon, bölgenin yerli Avustralyalı sakinlerinden oluşan bir grupla karşılaştı. Carstenszoon, onları "değerli metaller veya baharatlar hakkında hiçbir bilgisi olmayan" "yoksul ve sefil görünümlü insanlar" olarak tanımladı.

8 Mayıs 1623'te Carstenszoon ve ekibi, Duyfken Burnu yakınlarındaki küçük bir nehrin ağzında (adını Janszoon'un bölgeyi daha önce ziyaret etmiş olan gemisinden almıştır) 200 Aborijin ile bir çatışmaya girdi ve Pennefather Nehri'ne indi. Carstenszoon, o sırada Hollanda Doğu Hint Adaları Genel Valisi olan Pieter de Carpentier'in onuruna küçük nehre Carpentier Nehri ve Carpentaria Körfezi adını verdi. Carstenszoon, tekrar kuzeye gitmeden önce Staaten Nehri'ne ulaştı. Pera ve Carstenszoon, Ambon'a geri dönerken; Arnhem, Carpentaria Körfezi'ni geçerek Arnhem Land'in doğu kıyısını gördü.

Endonezya'nın Irian Jaya'daki Carstensz Piramidi, onun adını almıştır. Carstenszoon, 1623'te dağın doruğundaki buzulları gördü ve ona Sneebergh adını verdi; Ekvator yakınlarında kar gördüğünü söylediğinde Avrupa'da alay konusu oldu. Carstenszoon, Avustralya'nın kuzey kıyısı boyunca yer alan birkaç başka yer şekline de adını verdi.

Ayrıca bakınız

  • Avustralya'nın Avrupa keşfi

Kaynakça

  1. ^ In Dutch patronyms ending in -szoon were almost universally abbreviated to -sz
  2. ^ a b Gerda E.E. Feeken (1970). The Discovery and Exploration of Australia. Melbourne: Nelson. s. 37. ISBN 0-17-001812-1. 9 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Temmuz 2009.  Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım); Yazar eksik |soyadı2= (yardım)

Dış bağlantılar

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Avustralya</span> Güney Yarımkürede yer alan kıta ülkesi

Avustralya, resmî adıyla Avustralya Milletler Topluluğu, Güney Yarımkürede yer alan bir kıta ülkesidir. Hint Okyanusu ve Büyük Okyanus arasında uzanır. Okyanusya kıtasında bulunur ve kıtanın çok büyük bir bölümünü kaplar. Komşuları Endonezya, Doğu Timor, Papua Yeni Gine, Solomon Adaları, Vanuatu, Yeni Kaledonya ve Yeni Zelanda'dır. Başkenti Canberra, en büyük şehri ise Sidney'dir.

<span class="mw-page-title-main">James Cook</span> 18. yy.da yaşamış İngiliz denizci, kaşif.

James Cook İngiliz denizci ve kâşif. Özellikle Büyük Okyanus'ta yaptığı seyirleri ve bu seyirlerde yaptığı ada keşifleri ile ünlüdür. Yeğeni Tahora, Osmanlılı din alimi Ebubekir Efendi ile evliydi.

<span class="mw-page-title-main">Ümit Burnu</span> Coğrafi Keşifler

Ümit Burnu, Güney Afrika Cumhuriyeti'ndeki Cape Yarımadası'nın güneydeki uç noktasıdır.

<span class="mw-page-title-main">Tazmanya</span> Avustralyanın güneydoğusunda bulunan bir ada ve eyalet

Tasmanya ya da Tazmanya, Avustralya'nın güneydoğusunda bulunan bir ada. Avustralya'nın bir eyaleti olup, başkenti Hobart, en büyük ikinci şehri ise Launceston'dur.

<span class="mw-page-title-main">Horn Burnu</span> Güney Amerikanın en güney ucu kabul edilen burun

Horn Burnu ya da Boynuz Burnu, 55° 58' 48" güney paraleli ve 67° 17' 21" batı meridyeninde bulunan ve Güney Amerika'nın en güney ucu kabul edilen burundur. Atlas Okyanusu ile Büyük Okyanus'u birbirinden ayırır.

<span class="mw-page-title-main">Abel Tasman</span> Hollandalı kâşif ve tüccar

Abel Janszoon Tasman Hollandalı denizci, kâşif ve tüccar. 1642 ve 1644 yıllar arasında Hollanda Doğu Hindistan Şirketi adına yaptığı yolculuklar ile bilinir. Yeni Zelanda, Fiji Adaları ve Tasmanya'ya ulaşan ilk Avrupalı kâşiftir.

<span class="mw-page-title-main">Amboyna Olayı</span>

Amboyna Olayı, 1623 yılında Ambon Adası'nda on tanesi İngiliz Doğu Hindistan Şirketi hizmetinde olmak üzere Japon ve Portekizli tüccarlar ile bir Portekizliden oluşan yirmi bir kişinin Hollanda Doğu Hindistan Şirketi (VOC) ajanları tarafından vatana ihanet suçlamasıyla işkence edilerek idam edilmesidir. Olay İngiltere ve Birleşik Eyaletler Doğu Hindistan şirketleri arasında baharat ticaretinde yaşanan yoğun rekabetin bir sonucunda çıkmış ve 17. yüzyılın sonlarına kadar iki ülke arasında bir gerilim yaratmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Hollanda tarihi</span> hollanda tarihi

Hollanda tarihi bugünkü Hollanda Krallığı topraklarının tarih öncesi dönemlerden günümüze kadar uzanan tarihini kapsar.

Kâşif ya da bulucu, var olan ancak bilinmeyen bir şeyi bulan, ortaya çıkaran, keşfeden kimsedir. Daha çok coğrafi keşifleri yapan kişiler için kullanılmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Willem Janszoon</span>

Willem Janszoon, Hollandalı denizci ve sömürge valisi, Avustralya kıyılarını 1606 yılında gören ilk Avrupalıdır. Adı zaman zaman Willem Jansz. şekillerde kısaltılarak kullanılmıştır. Janszoon, 1631 - 1611 ve 1612 - 1616 tarihlerinde Fort Henry Valisi olarak ve çeşitli dönemlerde Hollanda Doğu Hint Adalarında görev yaptı.

<span class="mw-page-title-main">Avustralya tarihi</span>

Avustralya tarihi, Avustralya yüzölçümünün ve insanlarının, önceki yerli ve sömürge toplumlarının tarihini ifade eder. Avustralya Aborjinlerinin ilk olarak 40.000 ila 60.000 yıl önce Malay Takımadalarından tekneyle Avustralya anakarasına geldiklerine inanılıyor. Kurdukları sanatsal, müziksel ve spiritüel gelenekleri, insanlık tarihinin en uzun süre yaşatılan gelenekleri arasındadır.

<span class="mw-page-title-main">Jan van Riebeeck</span>

Jan Anthoniszoon van Riebeeck, Hollandalı doktor, tüccar ve Cape Kolonisi'nin kurucusu ve ilk yöneticisi.

<span class="mw-page-title-main">Cape York Yarımadası</span>

Cape York Yarımadası, Avustralya'nın KD ucunu oluşturan yarımadadır.

<span class="mw-page-title-main">Carpentaria Körfezi</span>

Carpentaria Körfezi, Avustralya'nın kuzeyinde yer alan, kuzeyinde Arafura Denizi'nin doğrusu ile sınırlanmış körfezdir. Kuzey sınırı genellikle kuzeydoğuda Queensland, Slade Point'ten batıdaki Kuzey Bölgesi Cape Arnhem'e doğru bir çizgi olarak tanımlanır.

Avrupalılar, Avustralya'yı keşfetmeden önce bu adada Aborjinler yaşamaktaydı. Avustralya’yı ilk keşfeden Avrupalı, Hollandalı Willem Janszoon olmuştur. Şubat 1606'da ise Cape York Yarımadası'na iniş yaptı. Aynı yılın Ekim ayında İspanyol bir kâşif olan Luis Vaz de Torres, Torres Straits Adaları'na gemi yolculuğu yapmıştı. 17. yüzyılda 29 farklı Hollandalı navigatör, adanın batı ve güney tarafını keşfetmiş ve buldukları bu kıtaya “New Holland” ismini vermişlerdi. Diğer Avrupalı kâşifler, 1770’e kadar keşif yapmaya çalışmışlar, ta ki James Cook’a kadar. James Cook, Avustralya’nın doğu kısmını keşfetmiş ve o bölgeyi Büyük Britanya’nın kolonisi haline getirmekte önemli bir rol oynamıştır. Günümüzde Sydney olarak bilinen Botany Bay, koloniyi başlattığı yerdir. İlk İngiliz gemileri 1778 yılının Ocak ayında Botany Bay (Sydney)'e gelmiştir. Bu da Avustralya’nın üzerindeki ilk koloni bölgesidir. Bu yüzyılda Büyük Britanya, bölgede başka koloniler kurmak istiyordu ve diğer Avrupalılar da bu konuda hevesliydi. Karşılarında olan Avustralya yerlileri yani Aborjinler, kolonicilere karşı çok güçsüzlerdi ve kolayca yenilgiye uğruyorlardı. Avrupalıların, Avustralya'yı keşfi sonrasında asıl adayı ekolojik ve coğrafi açıdan keşfettiler. Çoğu hayvanı ve ormanı yok ettiler. Bu durumdan en çok yerli olan Aborjinler zarar gördü. Ormanlar yok edildiğinde onların barınağı ve yemek kaynakları da yok oldu. Adada 1778 yılından 1920 yılına kadar küçük çatışmalar yaşandı. Bu çatışmalarda en az 20.000 Aborjin ve 2.000-2.500 arası Avrupalı öldü.

<span class="mw-page-title-main">Nicolaas Pieneman</span> Hollandalı ressam

Nicolaas Pieneman Hollandalı bir ressam, sanat koleksiyoncusu, litografici ve heykeltıraştı. Çalışmaları, 1928 Yaz Olimpiyatları sanat yarışmasındaki resim etkinliğinin bir parçasıydı.

<span class="mw-page-title-main">Ambon Valiliği</span>

Ambon, Ambon Adası ve komşusu olan on adadan oluşan bir Hollanda Doğu Hindistan Şirketi valiliğiydi. Şirketin amirallerinden birisi olan Steven van der Hagen'in adanın merkezi olan Fort Victoria'yı 22 Şubat 1605'te Portekizlilerden ele geçirmesiyle valilik idaresi oluşturulmuştur. 1619 yılına kadar Ambon, Doğu Asya'daki Hollanda topraklarının başkenti olarak görev yaptı. 1619'da Hollanda Doğu Hindistan Şirketi'nin Asya'daki ana limanı olması planlanan Batavia kuruldu ve merkez oraya taşındı. Ada, 19. yüzyıla kadar dünyanın karanfil üretim merkeziydi. Hollandalılar, Ambon'un karanfil tekelini güvence altına almak için, kendi yönetimlerine tabi diğer tüm adalarda karanfil ağacının yetiştirilmesini yasaklamışlardır.

Jan Cornelisz Rijp, Güney'deki İspanyol ve Portekiz filolarından kaçınarak Doğu'ya giden bir rota bulunmasında Willem Barentsz'e katılmasıyla tanınan Hollandalı bir denizciydi.

<span class="mw-page-title-main">Jacob Le Maire</span>

Jacob Le Maire, 1615 ve 1616'da dünyanın çevresini dolaşmış olan Hollandalı kâşifti. Ateş Toprakları ile Isla de los Estados arasındaki boğaza, onun onuruna Le Maire Boğazı adı verildi. Eendracht'taki konseye yeni geçidin kendi adıyla anılmasını öneren Le Maire'in bizatihi kendisiydi ve konsey de Le Maire'i oybirliğiyle kabul etti. The Relation'ın yazarları ise bu konuda Eendracht kaptanı Willem Schouten'in tarafını tuttu:

“... Adamlarımızın her biri, güzel mutluluğumuzun nişanesi olarak üçer kadeh şarap içtiler... ve Le Maire Boğazı'nın adı, her ne kadar haklı olarak Willem Schouten Boğazı olarak adlandırılması gerekse de, akıllıca yönetimi ve söz söyleme becerisiyle aynı şeyi bulan kaptanımızın adıyla anılmalıydı...
<span class="mw-page-title-main">Maarten Gerritszoon Vries</span>

Maarten Gerritszoon Vries veya Fries, aynı zamanda de Vries olarak da anılır, 17. yüzyıldan Hollandalı bir haritacı ve kaşifti, Ezo, Sakhalin, Kuril Adaları ve Okhotsk Denizi'ne ziyaretini anlatan ilk Batı Avrupalıydı.