İçeriğe atla

James Douglas, Douglas Lordu

William Hole tarafından 1898 yılında yapılan resimde soldan üçüncü James Douglas'dır

Sir James Douglas veya Black Douglas (yaklaşık 1286 - 1330) İskoç şövalye ve lord. İskoç Bağımsızlık Savaşlarında önemli komutanlardan birisidir.

Hayatı

Gençliği

James'in babası Sir William Douglas'dır. Baba Douglas, İskoç bağımsızlığının savunucusu William Wallace'ın önemli destekleyicilerindi. James'in annesi ise Elizabeth Stewart idi. Annesi o küçük yaştayken ölmüş, babası 1288 yılında yeni bir evlilik yapmıştır. İskoçya'daki kayıtların yanmış olması tarihlerin kesinleştirilmesine engel olmaktadır.

James, bağımsızlık savaşının ilk dönemlerinde güvenliği için Fransa'ya gönderilmiş ve Paris'de eğitim alması sağlanmıştır. Burada İskoçya'daki St.Andrews kasabasında rahiplik yapan William Lamberton ile tanışmış ve hizmetine girmiştir. Lamberton ile ülkesine dönen James, ailesinin topraklarına ayaklanmaya katıldıkları gerekçesiyle el konduğunu ve Robert Clifford'a verildiğini öğrenir. İşgalci İngiliz kuvvetlerinin doğrudan karargâhına giderek durumunu bizzat kral I. Edward'a iletse de kral tarafından reddedilmiş ve kovulmuştur.

İngilizlere karşı

Douglas'ın bundan sonraki faaliyetleri 1307 yılında tahta çıkan II. Edward'a karşı İskoçya kralı Robert the Bruce saflarında verdiği mücadeleyi içerir. İskoç tahtında hak iddia eden John Comyn'in öldürülmesi sürecine dahil olduğu için Papa V. Clemens tarafından aforoz edilen Robert 25 Mart 1306'da kral olarak taç giymiştir. İngiliz kuvvetlerine 19 Haziran 1306 tarihinde Methven Muharebesinde ağır şekilde yenilen Robert, bu tarihten sonra güçlü İngiliz birliklerine karşı gerilla savaşına başvurmuştur.

Douglas da bu savaşın önemli bir unsuru olmuş, 19 Mart 1307 tarihinde eskiden ailesine ait olan Douglas Şatosunu hedef almıştır. Dallar Bayramı kutlamaları öncesinde kilisede bulunan İngiliz birliklerine küçük bir grupla gizlice saldırıp çoğunu öldürdükten sonra kaleyi kullanılmaz hale getirmiş, su kuyularını zehirlemiş, tutsakların tamamını öldürmüştür. Douglas Larder olarak anılan olay sonrasında kendisine Black Douglas denilmeye başlanmıştır.

İngiliz birliklerinin 23-24 Haziran 1314'te Bannockburn Muharebesinde kesin olarak yenilmesinin ardından kuzeyde korumasız kalan İngiliz yerleşim yerlerine yönelik saldırılarda bulunmuştur. II. Edward'ın bu dönemden sonra başarısız olacak kuzey seferlerinin ardından karısı ve onun sevgilisi Wigmore Lordu Roger Mortimer tarafından düzenlenen saray darbesinin ardından II. Edward tasfiye edilir, yerine oğlu III. Edward tahta geçirilir. Savaşın mahvettiği İngiliz ekonomisinin ihtiyaçları doğrultusunda barış imzalanmak durumunda kalınır. 1328 tarihli Edinburgh-Northampton Antlaşmasıyla İskoçya'nın bağımsızlığı tanınmış olur.

Sonraki dönem

Endülüs'e bağlı Teba kasabasında Douglas anısına dikilmiş olan anıt

1329 yılında I. Robert ölüm döşeğinde James Douglas'dan öldükten sonra kalbini Kudüs'deki Kutsal Kabir Kilisesine götürmesini ister. 1187 yılından beri Müslümanların denetiminde olan bölgeye doğru yola çıkan Douglas ve beraberindekiler Flanders'da karaya çıkarlar. Burada Kastilya kralı XI. Alfonso'nun Müslüman Gırnata Emirliğine karşı savaşa girmek üzere olduğunu öğrenince bölgeye gitmeye karar verir. Sevilla'ya deniz yoluyla gider Douglas kral Alfonso tarafından karşılanır ve ordusuna dahil olur. 25 Ağustos 1330 tarihindeki Teba Muharebesini Kastilya kazansa da muharebe sırasında Douglas hayatını kaybeder.

Geleneği

Douglas hanedanı dokuz kuşak boyunca sürmüş, 1455 yılında hanedanın hakları tasfiye edilmiştir. Hanedanın son üyesi 9. Douglas Earlü James Douglas 1488 yılında ölmüştür.

Popüler kültürdeki yeri

Kaynakça

  1. ^ Sanatçının imdb sayfasından 7 Şubat 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce) 8 Şubat 2023 tarihinde erişilmiştir

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">William Wallace</span> I. İskoç Bağımsızlık Savaşı önderi (1270-1305)

Sir William Wallace, Birinci İskoç Bağımsızlık Savaşı sırasında ana liderlerden biri olan bir İskoç şövalyesiydi.

<span class="mw-page-title-main">I. William</span> İngiltereyi fetheden Normandiya dükü

I. William, Fatih William ve Piç William olarak bilinir. 1035-1087 yılları arasında Normandiya Dükü ve 1066-1087 yılları arasında İngiltere'nin ilk Norman kökenli kralı olarak görev yapmıştır.

<i>Cesur Yürek</i>

Cesur Yürek; (İngilizce: Braveheart) Mel Gibson'in yönettiği ve başrolünü oynadığı tarihî, yarı kurgusal film. William Wallace'ın hayatını anlatır. Film Türkiye sinemalarında yıllarca gösterilerek bir rekora imza atmıştır. 1996 yılında 10 dalda Oscar'a aday olan yapım, yönetim, görüntü yönetimi, efekt, makyaj ve en iyi film dallarında ödüle layık görülmüştü.

<span class="mw-page-title-main">I. Elizabeth</span> İngiltere ve İrlanda Kraliçesi (1558–1603)

I. Elizabeth, 17 Kasım 1558'den 1603'teki ölümüne kadar İngiltere ve İrlanda kraliçesi idi. Bakire Kraliçe olarak da bilinen Elizabeth, Tudor Hanedanı'nın beş hükümdarının sonuncusudur.

<span class="mw-page-title-main">I. Edward</span> 1272-1307 arasında hüküm sürmüş İngiltere kralı

I. Edward, lakabıyla Uzun Bacaklı Edward veya İskoçların Çekici, 1272'den 1307'ye kadar İngiltere Kralıydı. Aynı zamanda İrlanda Lordu ve 1254'ten 1306'ya kadar Fransa kralının vasalı sıfatıyla Akitanya Dükü olarak Gaskonya'yı yönetti. Tahta çıkmadan önce genellikle Lord Edward olarak anılırdı. Henry'nin en büyük oğlu olan Edward, küçük yaşlardan itibaren babasının saltanatının siyasi entrikalarına dâhil oldu. 1259'da kısa bir süreliğine baronluk reform hareketinin yanında yer alarak Oxford Hükümleri'ni destekledi. Babasıyla uzlaştıktan sonra, İkinci Baronlar Savaşı olarak bilinen silahlı çatışma boyunca sadık kaldı. Lewes Muharebesi'nden sonra Edward, isyancı baronlar tarafından rehin alındı, ancak birkaç ay sonra kaçtı ve 1265'te Evesham Savaşı'nda baronluk lideri Simon de Montfort'u yendi. İki yıl içinde isyan bastırıldı ve İngiltere'nin sakinleşmesiyle Edward, 1270'te Kutsal Topraklara düzenlenen Dokuzuncu Haçlı Seferi'ne katılmak üzere yola çıktı. 1272'de babasının ölüm haberini aldığında eve dönmek üzereydi. Yavaş bir dönüş yaparak 1274'te İngiltere'ye ulaştı ve Westminster Abbey'de taç giydi.

<span class="mw-page-title-main">II. Edward</span> İngiltere kralı

II. Edward, tahttan feragatten sonra Edward Caernarvonlu, 1307-1327 arasında İngiltere kralı. Yetkilerini sınırlamak isteyen güçlü baron grubuna karşı uzun ve umutsuz bir mücadeleye girişmiş ve sonunda karısı ile onun sevgilisi Baron Roger Mortimer tarafından tahttan indirilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">III. Edward</span> İngiltere kralı

III. Edward, lakabı Windsor'lı Edward - Edward of Windsor, Fransa ile Yüz Yıl Savaşları'nı (1337-1453) başlatan İngiltere kralı (1327-1377). Çocukları arasındaki taht mücadelesi kuşaklar boyunca sürmüş ve Güller Savaşı (1455-1485) ile doruğuna ulaşmıştır.

<span class="mw-page-title-main">1707 Birlik Yasaları</span> Büyük Britanya Krallığını kuran Parlamento yasaları

1707 Birlik Yasaları, İngiltere Parlamentosu'nda kabul edilen 1706 İskoçya ile Birlik Yasası ile İskoçya Parlamentosu'nda kabul edilen 1707 İngiltere ile Birlik Yasası olmak üzere iki farklı yasadır. Aynı hükümdara bağlı olmalarına karşın farklı devletler olan ve farklı yasama organlarına sahip İngiltere Krallığı ile İskoçya Krallığı'nın birleşmesi amacıyla 22 Temmuz 1706'da imzalanan Birlik Antlaşması, bu yasalarla yürürlüğe girmiştir.

<span class="mw-page-title-main">I. Roibert</span> İskoçya kralı (1274-1329; hd. 1306–1329)

I. Roibert ya da Robert Bruce, İskoçya kralı. Roibert, Birinci İskoç Bağımsızlık Savaşı sırasında savaştı ve Bannockburn Muharebesi'nde büyük bir zafer elde etti. 1328'de İskoçya'nın bağımsızlığını garantileyen Edinburgh-Northampton Antlaşması'nı imzaladı.

<span class="mw-page-title-main">İskoçya Krallığı</span> 843ten 1707ye kadar Büyük Britanyanın kuzeyine egemen bir tarihî devlet

İskoçya Krallığı, 843'ten 1707'ye kadar Büyük Britanya'nın kuzeyine egemen bir tarihî devlet. Daha sonra İngiltere Krallığı ile birleşerek Büyük Britanya Krallığı oldu.

<span class="mw-page-title-main">İskoçya hükümdarları listesi</span> Vikimedya liste maddesi

İskoçya Krallığı hükümdarları listesi İskoçya Krallığı devletinde hükümdarlık yapan kişilerin listesidir. İskoçya Krallığı 843'ten 1707'ye kadar devam eden Britanya adasının kuzeyinde kurulmuş bir devlettir. Bu İskoçya Krallığı devletinin hükümdarları İskoçya Krallarıdır.

Restorasyon İngiltere'de iç savaş döneminde kral I. Charles'ın 30 Ocak 1649 tarihinde idam edilmesiyle başlayan ve Fetret Devriyle devam eden süreçte İngiltere monarşisinin II. Charles'ın 29 Mayıs 1660 tarihinde Londra'ya girmesiyle başlayan dönemi anlatır. II. Charles İngiltere, İskoçya ve İrlanda monarşilerini birleştirmiştir. Süreç II. Charles'ın tüm saltanata dönemini (1660-1685) ve kardeşi II. James'in hüküm sürdüğü bir dönemi (1685-1688) de kapsar. Bazen süreç Muhteşem Devrimle iktidara gelmiş olan Orange-Nassau Hanedanına kadar götürülür.

Üç Krallık Savaşları 1639 - 1651 yılları arasında İngiltere, İrlanda ve İskoçya'yı da içine alacak şekilde gerçekleşen çok sayıda olayı kapsar. Bu olaylardan en önemlisi İngiliz İç Savaşıdır ve savaşın sonunda 1649 yılında Parlamento tarafından alınan kararla kral I. Charles idam edilmiştir. Üç Krallık Savaşları dönemi 1660 yılında II. Charles'ın tahta çıkmasıyla başlayan Restorasyon dönemine kadar uzatılır. Savaşlar toplumsal hayatta dini ve sosyal meselelere dair biriken sorunların patlaması olarak da değerlendirilebilir. Din alanında halk, monarşisinin müdahalesi olmaksızın özgürce ibadet etme arzusunu dile getirmiştir. Sosyal alanda da monarşinin yetkilerinin parlamento tarafından düzenlenmesi arzusu bulunuyordu. İngiltere, İrlanda ve İskoçya topraklarında yaşanan bu toplumsal olayların bir de ulusal boyutu olmuştur. İrlanda ve İskoçya birleşik krallık altında İngiliz hakimiyetine de başkaldırmıştır. Oliver Cromwell komutasındaki Parlamento yanlılarının monarşi, İrlanda ve İskoçya'ya galip gelmesi günümüzdeki meşruti monarşiyle yönetilen Londra merkezli Büyük Britanya'nın da temellerini atmıştır. Aynı dönemde meydana gelen ve İspanyol İmparatorluğuna karşı yaşanan Portekiz ve Hollanda bağımsızlık savaşları da bu dönemde yaşanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Dunbar Muharebesi</span>

Dunbar Muharebesi, 3 Eylül 1650 günü yapılan ve İngiliz İç Savaşı içindeki önemli bir muharebedir. İç savaşın üçüncü aşamasında yapılan muharebede Oliver Cromwell komutasındaki Parlamento yanlısı Yeni Ordu birlikleri, David Leslie komutasındaki II. Charles yanlısı İskoç birliklerini yener. 5 Şubat 1649 günü İskoçların kralı ilan edilen II. Charles'ın tahta çıkma umutları giderek azalır. Günümüzde muharebe alanı İskoçya tarihi açısından öneminden ötürü koruma altındadır.

Falkirk Muharebesi, ; 22 Temmuz 1298 tarihinde gerçekleşen İskoçya'nın özgürlük savaşı niteliğini taşıyan ilk savaşıdır. William Wallace önderliğindeki İskoç Ordusunu, I. Edward önderliğindeki İngiliz Ordusu mağlup etti.

<span class="mw-page-title-main">V. James</span>

V. James,, 9 Eylül 1513'ten ölümüne kadar İskoçya kralıdır. V. James'in babası IV. James Annesi ise Margaret Tudor dur. V. James üçüncü oğulları olarak dünyaya gelmişti. Bu birliğin bebeklik döneminde ölmeyen tek soyundandı.İlk karısı Madeleine von Frankreich düğünden birkaç ay sonra öldü. İkinci karısı Marie de Guise ile bebeklik döneminde ölen iki oğlu ve tahtını devralacak bir kızı Mary Stuart vardı. İskoçya'yı Fransız-Papalık kampına sokma kararlılığı, İngiltere Kralı amcası Henry VIII'e karşı savaşa yol açtı. James V, İskoçlar tarafından Solway Moss Savaşı'nda ezici bir yenilgiden kısa bir süre sonra öldü.

<span class="mw-page-title-main">Birinci İskoç Bağımsızlık Savaşı</span> İskoçların İngiliz esaretine karşı bağımsızlık mücadelesi

Birinci İskoç Bağımsızlık Savaşı İngiliz ve İskoç güçleri arasındaki bir dizi savaşın ilkiydi. 1296'da İngilizlerin İskoçya'yı işgalinden 1328'de Edinburgh-Northampton Antlaşması ile İskoç bağımsızlığının de jure restorasyonuna kadar sürdü. De facto bağımsızlık 1314'te Bannockburn Muharebesi'nde kuruldu. Savaşlar, İngiliz krallarının İskoçya üzerinde otoritelerini kurmaya çalışırken, İskoçlar İngiliz yönetimini ve otoritesini İskoçya dışında tutmak için savaşırken ortaya çıktı.

<span class="mw-page-title-main">John Comyn</span>

John Comyn, İskoç Bağımsızlık Savaşı'nda önemli bir rol oynayan önde gelen bir İskoç asilzadeydi.

<span class="mw-page-title-main">1701 Veraset Yasası</span>

Veraset Yasası, İngiltere ve İskoçya tahtının yalnızca Protestanlara verileceğini kabul edilen İngiltere Parlamentosu yasasıdır. Yasa ile I. Charles’in soyundan gelen katolikler taht sıralamasından çıkarılmış, ve taht I. James’in torunu Sophia’nın katolik olmayan varislerine geçmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Berwick'in Yağmalanması (1296)</span>

Berwick'in yağmalanması, 1296'daki Birinci İskoç Bağımsızlık Savaşı'nın ilk önemli muharebesiydi.