İçeriğe atla

Işgın zümrütü

Işgın zümrütü
Biyolojik sınıflandırma
Üst âlem: Eukaryota
Âlem: Animalia
Alt âlem: Eumetazoa
Şube: Arthropoda
Alt şube: Hexapoda
Sınıf: Insecta
Takım: Lepidoptera
(Pul kanatlılar)
Familya: Lycaenidae
Cins: Callophrys
Tür: C. mystaphia
Callophrys mystaphia
Miller, 1913

Işgınzümrütü[1] ya da minik zümrüt[2][3] (Callophrys mystaphia), Lycaenidae familyasından Türkiye ve İran'da endemik olan ve tırtılı ışgın yapraklarıyla beslenen bir kelebek türü.

Besin bitkisi

Tırtılları Türkiye'de Rheum ribes (ışgın) ile, İran'da ise Rheum persicum ile beslenmektedir. Besin bitkisine birkaç metreden daha uzak bir mesafede görülmediği için yayılma yetisinin oldukça zayıf olduğu düşünülmektedir. Ayrıca etrafta başka çiçekler olmasına rağmen, kelebekler sadece ışgın çiçeklerinden balözü toplamayı tercih etmektedir. Tırtılları ışgın üzerinde mayısın son günlerinden temmuzun ortalarına kadar beslenir. Bu dönem aynı zamanda ışgının köylülerce toplanma zamanıdır ve ışgının sökülmesiyle birlikte kelebek tırtılları da erginleşip yumurta dökmeden önce imha olmaktadır[2]

Yayılımı

Dünyada yalnızca Türkiye (Iğdır, Van, Hakkâri, Kars, Siirt) ve İran'da (Zagros dağlarındaki Dena (دنا) ya da Kuh-i Dinar denilen tepelerde) yaşayan endemik türdür.

Soy tehlikesi

Ana besin bitkisi ışgının aşırı toplanması kelebeğin soyunu tehlikeye atmaktadır.[3] Bunun yanı sıra aşırı otlatma ve erozyon nedeniyle de tehdit altında olan türün üzerindeki baskıyı azaltmak için ışgın bitkisinin yetiştirilmesi öneriliyor.[4]

Kaynakça

  1. ^ Van Gölü Havzasında Kelebek Çeşitliliği (Diversity of the butterflies in Van Lake Basin East Turkey) by Muhabbet Kemal, 2008
  2. ^ a b "TRAKEL (Türkiye'nin Anonim Kelebekleri)". 12 Mayıs 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ağustos 2012. 
  3. ^ a b E. Karaçetin, H.J. Welch, A. Turak, Ö. Balkız ve G. Welch. Türkiye’deki Kelebeklerin Koruma Stratejisi 15 Temmuz 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Doğa Koruma Merkezi, Ankara, Türkiye, 2011
  4. ^ "Radikal : "Kelebekler son dansını yapmasın", 18/08/2011". 3 Haziran 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ağustos 2012. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Van</span> Van ilinin merkezi olan şehir

Van, Türkiye'nin Van ilinin merkezi olan şehirdir. Anadolu'nun en büyük kapalı havzası olan Van Gölü kıyısında toprakları verimli, akarsuları bol, iklim koşulları oldukça elverişli bir yerleşim merkezidir. Dünya'nın hâlâ yaşanılan en eski kentlerinden biridir.

<span class="mw-page-title-main">Gölbaşı, Ankara</span> Ankara ilçesi

Gölbaşı, Ankara ilinin metropol ilçelerinden biridir.

<span class="mw-page-title-main">Fındık</span>

Fındık, huşgiller (Betulaceae) familyasından Corylus cinsini oluşturan çalı ve ağaç türlerinin ortak adı.

<span class="mw-page-title-main">Kelebek</span>

Kelebek, böceklerin, pul kanatlılar veya kelebekler (Lepidoptera) takımının kanatlı fertlerine verilen genel ad. 150.000 kadar türü bilinmektedir.

<i>Centaurea tchihatcheffii</i>

Sevgi çiçeği veya bilimsel adıyla Centaurea tchihatcheffii, Asteraceae (Papatyagiller) familyasının Centaurea (Peygamberçiçeği) cinsine ait ve Türkiye'ye endemik olan bir türdür.

<i>Rumex</i>

Rumex, Polygonaceae familyasına bağlı bir bitki cinsidir. Rumex türleri, bir dizi Lepidoptera türünün larvaları tarafından besin bitkisi olarak kullanılır ve Lycaena rubidus'un tek konakçı bitkileridir.

<span class="mw-page-title-main">Rumex obtusifolius</span> bitki türü

Yabani labada, kuzukulağıgiller familyasından, Avrasya ve Kuzey Afrika'da yetişen, 20-50 cm boyunda, çok yıllık bir labada türü. Tarımda mücadele edilmesi gereken yabancı ot muamelesi görür.

<span class="mw-page-title-main">Munzur Vadisi Millî Parkı</span>

Munzur Vadisi Millî Parkı, Tunceli ve Ovacık arasında uzanan Munzur Vadisi'nde, 42.000 hektarlık bir alandır. 1971 yılında millî park olarak ilan edilmiştir. Bu bölgenin millî park olarak ilan edilmesinde, başta akarsu kaynakları ve gözeler olmak üzere, zengin doğal veriler, endemik bitki türleri ve yöreye özgü hayvan türleri ile zenginleşen bitki örtüsü ve yaban hayvan varlığıdır.

<span class="mw-page-title-main">Ravent</span>

Ravent, kuzukulağıgiller (Polygonaceae) familyasından, Rheum cinsinden, yaprak sapı etli, yaprak ayası süslü çok yıllık otsu bitki. Türkçede Rheum ribes için kullanılan «ışgın» adı bazen ravent için de kullanılmaktadır. Ravendin yaprak sapı pişirilerek yenirken, ışgının çiçek sapı çiğ olarak yenmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Mogan Gölü</span> Ankarada bir alüvyal set gölü

Mogan Gölü, Ankara'nın Gölbaşı ilçesinde bulunan bir set gölüdür. Göl ve çevresi, Barselona Sözleşmesi çerçevesinde Türkiye'de ilan edilen 15 özel koruma bölgesinden bir tanesini oluşturan "Gölbaşı Özel Çevre Koruma Bölgesi" içinde yer alır. Bulunduğu coğrafyada önemli bir sulak alan ve rekreasyon mekanı olmasının yanı sıra florası ve faunası bakımından da ülkenin önemli doğal yaşam alanlarından bir tanesidir.

<span class="mw-page-title-main">Birlikte evrim</span>

Birlikte evrim veya eş evrim, biyolojide iki veya daha fazla canlı türünün, birbirlerinin evrimini karşılıklı olarak etkilemesidir. Daha kapsamlı olarak tanımlamak gerekirse, "biyolojik bir canlının veya organik bir nesnenin, ilişkili olduğu diğer organik obje veya objelerin değişmesi ile kendisinde de değişimlerin baş göstermesidir".

<span class="mw-page-title-main">Işgın</span>

Işgın ya da Işkın, kuzukulağıgiller (Polygonaceae) familyasından 1000 – 4000 m yüksekliklerde yetişen, mayıs-haziran aylarında sarımsı beyaz çiçek açan, 40–150 cm boyunda, çok yıllık, otsu bir ravent türü. Tanımlanmış 103 Rheum türünden biridir ve nominat (autonym) seksiyonda sınıflandırılır. Güneybatı Asya'nın ılıman ve subtropikal bölgelerinde yayılım gösterir ve Türkiye'de yabani olarak yetişen tek ravent (Rheum) türüdür. Cinsin diğer türleriyle serbestçe melezlenebilen ışgının çiçekleri hermafrodittir ve tozlaşması rüzgâr tarafından yapılır. Tıbbi bitkilerden olup farmakolojik araştırmalarda çok sık kullanılır.

<i>Xylena exsoleta</i>

Xylena (Xylena) exsoleta, Noctuidae familyasından Avrasya ve Kuzey Afrika'da yaşayan ve tırtıl hali çok değişik bitkilerle beslenen güve türü.

<span class="mw-page-title-main">Ağrı Dağı Millî Parkı</span> 2004 yılında, Ağrı dağı ve çevresindeki 88.014 ha alanda ilan edilen millî park

Ağrı Dağı Millî Parkı, 2004 yılında, Ağrı dağı ve çevresindeki 88.014 ha alanda ilan edilen millî park. Nuh tufanı, Türkiye'nin en yüksek dağı ve en büyük buzulu, meteor çukuru, yaban hayatın çeşitliliği ile dikkat çeker.

<span class="mw-page-title-main">Astragalus beypazaricus</span> Baklagiller familyasının Geven cinsine ait bir tür bitki

Beypazarı geveni veya bilimsel adıyla Astragalus beypazaricus; Ankara'ya endemik olan 22 bitki türünden bir tanesidir. Fabaceae (Baklagiller) familyasının Astragalus (Geven) cinsine ait bir türdür.

Eğri göbek veya bilimsel adıyla Jurinea ancyrensis, Asteraceae (Papatyagiller) familyasından Jurinea (Geyikgöbeği) cinsine ait bir türdür.

Astragalus nigrocalycinus, Türkiye'de yalnızca Oltu'da yetişen, kritik tehlike altında olan, endemik bir bitki türüdür.

<span class="mw-page-title-main">Konya Tropikal Kelebek Bahçesi</span>

Konya Tropikal Kelebek Bahçesi, 2015 yılında Konya ilinin Selçuklu ilçesinde açılan bir tropikal kelebek ve bitki evidir.

<span class="mw-page-title-main">Kafkas güzelesmeri</span>

Kafkas güzelesmeri veya bilimsel adıyla Erebia graucasica 1908 yılında Jachontov tarafından tanımlanmış, Nymphalidae familyasından bir kelebek türüdür. Ön kanat açıklığı 18 ila 23 milimetre arasında değişmektedir. Kafkasya, Türkiye'nin Doğu Karadeniz bölgesi, Ermenistan ve İran'ın kuzeyine endemiktir. Habitatlarının rakımı 1700 ila 3000 metredir. Uçma dönemi Temmuzun son haftaları ve Ağustos aylarındaki güneşli günlerdir. Yumurtaları oval, hafif nervürlü, yeşilimsi, parlak ve yaklaşık 1 mm uzunluğundadır. Tırtıl koyu renklidir.

Mecnun güzelesmeri veya Erebia melancholica, Erebia cinsinden bir kelebek türüdür.