İçeriğe atla

Idriz Ajeti

Idriz Ajeti
Doğum26 Haziran 1917(1917-06-26)
Tupale, Sırbistan Krallığı
Ölüm13 Şubat 2019 (101 yaşında)[1]
Priştine, Kosova
MilliyetArnavut asıllı Kosovalı
MeslekDilbilimci, tarihçi ve eğitimci

Idriz Ajeti (26 Haziran 1917 -13 Şubat 2019), Arnavutluk dili ve tarihi konusunda uzmanlaşmış Arnavut asıllı Kosovalı dilbilimci, tarihçi ve eğitimcidir.

Yaşamı ve kariyeri

II. Dünya Savaşı sonrası Arnavut dili üzerine çalışmalar konusunda önde gelen araştırmacı ve otoritelerden biri olarak bilinmektedir. Priştine Üniversitesi'nde (1969-99) çalıştı ve yedi yıl boyunca başkanlığını sürdürdüğü Kosova Bilim ve Sanat Akademisi'nin üyesi olarak faaliyette bulundu.[2][3][4]

Kaynakça

  1. ^ "Ndahet nga jeta akademik Idriz Ajeti" (Arnavutça). Prishtina, Kosovo: telegrafi.com. 13 Şubat 2019. 13 Şubat 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Şubat 2019. 
  2. ^ Akademik Idriz Ajeti – Rilindasi i fundit [Academic Idriz Ajeti – the last Rilindas] (Arnavutça), Gazeta Telegrafi, 5 Şubat 2013, 22 Kasım 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi, erişim tarihi: 13 Şubat 2019 
  3. ^ Biography of Idriz Ajeti 9 Temmuz 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., ashak.org; accessed 22 September 2017.
  4. ^ Robert Elsie (2011), Historical Dictionary of Kosovo, Historical Dictionaries of Europe (79) (II bas.), Scarecrow Press, ss. 21-22, 4 Mayıs 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi, erişim tarihi: 13 Şubat 2019 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Arnavutça</span>

Arnavutça, başta Balkanlar'daki Arnavutlar olmak üzere Avrupa, Türkiye, Amerika ve Okyanusya'daki Arnavut diasporası tarafından konuşulan bir Hint-Avrupa dilidir. Dünyada yaklaşık 7.5 milyon insan tarafından konuşulan Arnavutça, Hint-Avrupa dil ailesinin özgün bir koludur ve hemen hemen hiçbir dille yakından akraba değildir.

<span class="mw-page-title-main">Arnavutlar</span> etnik grup

Arnavutlar veya Arnavudlar, ortak bir Arnavut soyunu, kültürünü, tarihini ve dilini paylaşan, Balkan Yarımadası'na özgü bir etnik gruptur. Çoğunlukla Arnavutluk, Kosova, Kuzey Makedonya, Karadağ, Sırbistan'ın yanı sıra Hırvatistan, Yunanistan, İtalya ve Türkiye'de yaşıyorlar. Ayrıca Avrupa, Amerika ve Okyanusya'da yerleşik çeşitli topluluklardan oluşan büyük bir diaspora oluşturuyorlar.

<span class="mw-page-title-main">Gilan, Kosova</span> Kosovada kent

Gilan, Kosova'nın doğusunda bir şehir.

<span class="mw-page-title-main">Kosova</span> Güneydoğu Avrupada bir ülke

Kosova, resmî adıyla Kosova Cumhuriyeti, Balkanlar'da bulunan ve dünyada sınırlı tanınırlığa sahip denize kıyısı olmayan bir ülkedir. Kuzeyde ve doğuda Sırbistan, güneyde Kuzey Makedonya ve Arnavutluk, batıda ise Karadağ ile komşudur. 1999'da Birleşmiş Milletler kontrolü altına alınan Kosova, 2008'de Sırbistan'dan tek taraflı olarak bağımsızlığını ilan etti. Mart 2020 itibarıyla 97 ülke tarafından tanınmaktadır. Kosova'nın bağımsızlığını tanımayan Sırbistan, bölgeyi kendisine bağlı Kosova ve Metohiya Özerk Bölgesi olarak kabul etmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Büyük Arnavutluk</span> Katolik, Müslüman ve Ortodoks Arnavutların bağımsızlık ve birliğini savunan siyasi görüş

Büyük Arnavutluk, irredentist ve milliyetçi bir kavramdır, Arnavutların kendi ulusal vatanları olduklarının düşündükleri toprakları birleştirmeyi amaçlar. Arnavut nüfusunun bu bölgelerdeki günümüzdeki veya tarihsel varlığına ilişkin iddialara dayanmaktadır. Mevcut Arnavutluk'a ek olarak, terim komşu ülkelerdeki bölgelere ilişkin iddiaları içermektedir, alanlar arasında Kosova, Sırbistan'ın Preşova Vadisi, güney Karadağ'daki bölgeler, kuzeybatı Yunanistan, ve Kuzey Makedonya'nın bir batı kısmı yer alır.

<span class="mw-page-title-main">Kastriot</span> Kosovada kent

Kastriot veya Obiliç, Kosova'nın orta kesiminde, başkent Priştine’nin kuzeybatısında bir şehir ve belediyedir. Yugoslavya dönemi ve sonrasında kullanımda kasabanın adı “Obiliç” olarak da geçer.

Kosova'daki Yahudilerin tarihi bazı istisnalar hariç Sırbistan'daki Yahudilerin tarihinin aynasıdır. İstisnalardan biri Holokost sırasında İtalya hakimiyetindeki Arnavutluk'a bağlı Kosova döneminde yaşananlar ve bir diğer istisna da 1999'da Sırbistan'dan ayrılırken gerçekleşen 1998-1999 Kosova Savaşı dönemidir.

<span class="mw-page-title-main">Alban Meha</span>

Alban Syla Meha, orta saha pozisyonunda görev yapan Arnavut asıllı Kosovalı millî futbolcudur. Almanya 5. lig takım takımlarından KSV Hessen Kassel'de oynamaktadır.

Kosova Arnavutları, Kosova'daki en kalabalık etnik gruptur.

<span class="mw-page-title-main">Arnavut millî uyanışı</span>

Arnavut millî uyanışı veya Ulusal Uyanış, 1870'te Osmanlı İmparatorluğu'nda Arnavut aydınlar arasında başlayan ve Arnavutluk'un bağımsızlığını ilan ettiği 1912 yılına kadar süren bir harekettir. Aktivistleri dirilişçi (rilindas) olarak tanımlanmaktaydı.

Kosova'nın dış ilişkileri, Kosova Dışişleri Bakanlığı'nın çabalarıyla gerçekleştirilir. Kosova, yurtdışında 24 elçilik işletiyor ve Priştine'de 21 elçiliğe ev sahipliği yapıyor. Kosova'nın birçok uluslararası örgüte üyeliği var.

<span class="mw-page-title-main">Kosova demografisi</span>

Kosova Demograsinin incelemesini yapan, Kosova İstatistik Ajansı, nüfusun yoğunluğu, etnik köken, eğitim düzeyi, nüfusun sağlığı, ekonomik durumu, dini bağlantıları ve nüfusun diğer yönleri gibi Kosova nüfusunun çeşitli demografik özelliklerini takip etmektedir. Normalde on yıllık aralıklarla yapılan nüfus sayımları nüfusun demografik özelliklerini kaydeder. 2011 yılında 2008 bağımsızlık ilanından sonra yapılan ilk nüfus sayımına göre, Kosova'nın daimi nüfusu Kuzey Kosova hariç 1.739.825'e ulaşmıştır. Toplam nüfusun %93'ünden fazlası ile Arnavutlar Kosova'nın çoğunluğunu oluşturuyor; önemli azınlıklar arasında Sırplar ve diğerleri yer alıyor. 2015 yılı tahmini Kosova nüfusu 1.870.981'e ulaşmıştır. Kosova Avrupa'daki en genç nüfusa sahiptir. BM Kalkınma Programı UNDP'nin yakın tarihli bir raporuna göre, kabaca 2 milyonluk nüfusunun yarısı 25 yaşın altında. Hükûmet verilerine göre, nüfusun yüzde 65'inden fazlasının 30 yaşından küçük olduğu tahmin ediliyor. Kosova'nın doğum oranı Avrupa'da en yüksek olmaya devam ederken, nüfus artışına sahip tek belediyeler güneyde Kosova'nın yanındaki Arnavutluk azınlık yerleşim bölgeleri.

<span class="mw-page-title-main">Kosova'da COVID-19 pandemisi</span>

Bu makale COVID-19 pandemisi'nin (COVID-19) Kosova'daki etkisini belgelemektedir.

<span class="mw-page-title-main">2004 Kosova'da karışıklık</span>

2004'teki Kosova'daki karışıklık, bölünmüş Mitroviça şehrinde olmuş olan ve 1999'da Kosova Savaşı'ndan sonra yüzlerce yaralı ve en az 14 kişinin öldüğü Kosova'nın en kötü etnik şiddet olayıdır. Karışıklık, Kosovalı Arnavut medyasında üç Kosovalı Arnavut çocuğun bir grup Kosovalı Sırp tarafından Ibar Nehri'ne kadar kovalandıktan sonra boğulduğunu iddia eden yanıltıcı raporlarla tetiklendi.UNMIK görevlileri ve KFOR birlikleri, Sırplar ve etnik Arnavutlar arasında şiddetli bir silah savaşı oluşacak şekilde mücadele ettiler. Sırbistan'da olaylara Mart Kıyımı da denirken, Kosova'da Mart Huzursuzluğu olarak adlandırılıyor.

<span class="mw-page-title-main">Vetëvendosje</span>

Lëvizja Vetëvendosje Kosova'da ilerici, sosyal demokrat, Arnavut milliyetçisi siyasi bir partidir. Ayrıca Arnavutluk'ta kâr amacı gütmeyen bir kuruluş olarak faaliyet göstermektedir.

Idriz Voca, Kosova millî takımında orta saha olarak oynayan Kosovalı profesyonel bir futbolcudur.

<span class="mw-page-title-main">Manastır Kongresi</span> Arnavut alfabesini standartlaştırmak amacıyla Manastır şehrinde düzenlenen akademik konferans

Manastır Kongresi Arnavut alfabesini standartlaştırmak amacıyla 14-22 Kasım 1908 tarihleri arasında Manastır şehrinde düzenlenen akademik konferanstır. 22 Kasım artık Arnavutluk, Kosova ve Kuzey Makedonya'da ve ayrıca Arnavut diasporası arasında Alfabe Günü olarak bilinen bir anma günüdür. Kongreden önce, Arnavutça altı veya daha fazla farklı alfabenin ve ayrıca bir dizi alt varyantın bir kombinasyonu ile temsil ediliyordu.

<span class="mw-page-title-main">Arnavut Halkının Haklarını Savunma Merkez Komitesi</span>

Arnavut Halkının Haklarını Savunma Merkez Komitesi, Hasan Tahsini, Fraşirili Abdül Bey, Veysel Bey Dino, Iljaz Pasha Dibra, Ömer Efendi Prizreni, Şemseddin Sâmi, Zija Prishtina, Ahmet Koronica, Mehmed Ali Viryoni, Seid Toptani, Mustafa Nuri Vlora, Vasa Paşa, Jani Vreto, Mihal Harito, Pandeli Sotiri, Koto Hoxhi ve Mane Tahiri gibi etkili bir Arnavut aydın, vatansever ve politikacı grubu tarafından 18 Aralık 1877'de İstanbul'da kurulmuştur. Komite başkanı Abdül Bey seçildi. Komite daha sonra daha pratik bir adla İstambul Komitesi olarak anılacaktır.

<span class="mw-page-title-main">Ronela Hajati</span> Arnavut şarkıcı ve dansçı

Ronela Hajati, ayrıca bilinen adıyla Ronela, Arnavut şarkıcı ve dansçıdır. Müzik kariyerine başlamadan önce çocukken çeşitli şarkı ve dans yarışmalarında sahne almaya başladı. Hajati, müzik, stil ve yorumlamadaki çok yönlülüğü ile tanınır. Hajati 2021 yılında 60. Festivali i Këngës yarışmasını kazanmasından dolayı 2022 Eurovision Şarkı Yarışması'nda Arnavutluk'u "Sekret" adlı şarkıyla temsil edecektir.

<span class="mw-page-title-main">Arlind Ajeti</span>

Arlind Afrim Ajeti, Romanya Liga I kulübü CFR Cluj ve Arnavutluk millî takımında stoper olarak oynayan profesyonel bir futbolcudur. Arnavut ve İsviçre çifte vatandaşlığına sahiptir.