İçeriğe atla

I. Peter Adası

I. Peter Adası
Peter I Øy
I. Peter Adası bayrağı
Bayrak
I. Peter Adası haritadaki konumu
I. Peter Adası konumu
HükûmetBağlı toprak
V. Harald
Tarihçe 
• Norveç'in ilhakı
6 Mart 1931
23 Haziran 1961
Yüzölçümü
• Toplam
154 km2

I. Peter Adası (Norveçce: Peter I Øy),[1] Bellingshausen Denizi'nde kıta Antarktika'sından 450 kilometre (240 nmi) uzaklıkta yer alan, Norveç'in Bouvet Adası ve Kraliçe Maud Bölgesi ile birlikte kendisine bağımlı toprak olarak gördüğü ıssız bir volkanik adadır. Ada, Antarktika ve Subantarktika'daki Norveç'e bağlı üç bölgeden birini oluşturuyor. Ada yaklaşık 11 × 19 kilometre (7 × 12 mi) boyutlarında, 156 km2 (60 sq mi) alana sahip bir ada olup, en yüksek noktası 1.640-metre (5.380 ft) ile son derece belirgindir Lars Christensen Zirvesi'dir. Adanın neredeyse tamamı buzulla kaplıdır ve yılın büyük bölümünde buz kütleleriyle çevrili olduğundan çoğu zaman adaya erişilemez. Adada bazı deniz kuşları ve foklar dışında çok az omurgalı hayvan yaşamı vardır.

Ada ilk kez 21 Ocak 1821'de Fabian Gottlieb von Bellingshausen tarafından görüldü ve adını Rusya Kralı I. Peter'e ithafen I. Peter Adası olarak isimlendirdi. 2 Şubat 1929'da, Nils Larsen ve Ola Olstad'ın Lars Christensen tarafından finanse edilen ikinci Norvegia keşif gezisi başarılı oluncaya kadar kimse adaya ayak basmadı. Kâşifler, Norveç'in daha sonra 1931'de ilhak ederek, 1933'te bağımlı bölge hâline getirdiği adayı 1929'daki keşif gezisinde Norveç için hak iddiasında bulundular. Bir sonraki çıkarma 1948 yılında olmuş ve ada bazı bilimsel araştırmalara ve sınırlı miktarda turizme konu olmuştur. Ada 1961'de Antarktika Antlaşması'na tâbi oldu. 1987'den beri adada otomatik bir meteoroloji istasyonu bulunmaktadır. Üç amatör radyo DX yayını adayı ziyaret etti ve turistlerin ara sıra inişleri oluyor.

Image of barren, glacial coastline surrounded by ice cliffs and bergs
I. Peter Adası kıyı şeridi, 1994 yılında RV <i id="mwfQ">Polarstern'in</i> keşif gezisi sırasında ziyaret edildi
Adanın haritası

Siyaset

I. Peter Adası, diğeri Kraliçe Maud Toprakları olmak üzere Norveç'in Antarktika'daki iki toprak talebinden biridir.[1] Norveç, Avustralya, Fransa, Yeni Zelanda ve Birleşik Krallık, birbirlerinin Antarktika'daki iddialarını karşılıklı olarak tanıdı.[2] Ancak ABD dâhil diğer ülkeler bu iddiayı tanımıyor. I. Peter Adası 90°B ve 150°B aralığındaki tek iddiadır ve aynı zamanda sektör olmayan tek iddiadır.[3] 60°G'nin güneyinde yer alan ada, Antarktika Antlaşması'na tâbidir.[4] Anlaşma, her türlü bilimsel araştırma için adaya ücretsiz erişim sağlıyor ve adaya yalnızca barışçıl amaçlarla kullanılabileceğini belirtiyor.

Adanın Norveç yönetimi, Oslo'da bulunan Adalet ve Kamu Güvenliği Bakanlığı'na bağlı Kutup İşleri Dairesi tarafından yürütülmektedir.[5] Adanın ilhakı 24 Mart 1933 tarihli Bağımlılık Yasası ile düzenlenmiştir. Adada geçerli olduklarını açıkça belirten diğer yasaların yanı sıra, Norveç ceza hukukunun, özel hukukun ve usul hukukunun ada için geçerli olduğunu tespit eder. Ayrıca tüm arazinin devlete ait olduğunu tespit ediyor ve nükleer ürünlerin depolanmasını ve patlatılmasını yasaklıyor.[6]

5 Mayıs 1995'ten bu yana Norveç yasaları, I. Peter Adası da dâhil olmak üzere Antarktika'daki tüm Norveç faaliyetlerinin Antarktika için uluslararası çevre hukukuna uymasını zorunlu kılmaktadır. Bu nedenle, I. Peter Adası'nda faaliyet planlayan tüm Norveç vatandaşları, herhangi bir uygunsuz faaliyeti reddedebilecek olan Norveç Kutup Enstitüsü'ne rapor vermelidir. Adayı ziyaret eden herkesin, doğanın korunması, atıkların arıtılması, kirlilik ve arama kurtarma operasyonlarının sigortası ile ilgili yasalara uyması gerekmektedir.[7]

Kaynakça

  1. ^ a b "Peter I Øy". Norwegian Climate and Pollution Agency. 14 Mayıs 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Ağustos 2011.  Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi: "miljostatus" adı farklı içerikte birden fazla tanımlanmış (Bkz: )
  2. ^ National Research Council (U.S.). Polar Research Board (1986). Antarctic treaty system: an assessment. National Academies Press. s. 370. ISBN 978-0-309-03640-5. 
  3. ^ Kyvik et al. (2008): 57
  4. ^ Barr (1987): 65
  5. ^ "Polar Affairs Department". Norwegian Ministry of the Environment. 8 Ağustos 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Ağustos 2011. 
  6. ^ "Lov om Bouvet-øya, Peter I's øy og Dronning Maud Land m.m. (bilandsloven)" (Norveççe). Lovdata. 2 Aralık 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Ağustos 2011. 
  7. ^ "Antarktis". Norwegian Ministry of the Environment. 8 Ağustos 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Ağustos 2011. 

Dış bağlantılar

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Antarktika</span> kutup kıtası

Antarktika, Güney Yarımküre'nin en güneyinde bulunan ve Güney Kutbu'nu içeren kıta. Afrika ve Okyanusya'nın güneyinde olan ve içinde ülke bulunmayan tek kıta. Dünyanın en kurak yeridir, kıtanın bazı yerlerine 2 milyon sene yağmur yağmamıştır.

<span class="mw-page-title-main">Norveç</span> Kuzey Avrupada bir ülke

Norveç, resmî adıyla Norveç Krallığı, Kuzey Avrupa'da bulunan İskandinav Yarımadası'nın batısında bir ülke. Finlandiya, İsveç ve Rusya ile komşu olan ülkenin batıda Atlas Okyanusu'nun bir kolu olan Norveç Denizi'ne kıyısı vardır. Kıyıları binlerce fiyordla çizilidir.

.bv, Norveç'e ait ıssız bir bölge olan Bouvet Adası için ayrılmış internet ülke kodu üst seviye alan adıdır (ccTLD). Alan adı kaydı ve sponsoru Norid'dir fakat .bv, kayıt için açık değildir. .bv 21 Ağustos 1997 tarihinde adlandırıldı ve .no altında yer aldı. Norveç politikası, Bouvet Adası'na bağlı kurumlar için .no alan adının yeterli olduğunu belirttiler ve bu yüzden alan adının kaydı açık değildir. Norveç politikasında alan kaynaklarını ticarileştirmek yoktur dolayısıyla .bv alan adının satılmasına dair bir plan yoktur. Alan adının sonradan kullanıma açılması durumunda .no için uygulanan kuralların benzeri Norveç Posta ve Telekomünikasyon Kurumu tarafından uygulanacaktır.

<span class="mw-page-title-main">Bellingshausen Denizi</span>

Bellingshausen Denizi, Antarktika'da, Antarktika Yarımadası'nın batısında, Alexander Adası ile Thurston Adası arasında yer alan su kütlesidir. Deniz ismini 1821 yılında bölgeyi keşfeden Amiral Fabian Gottlieb von Bellingshausen'dan alır. Denizin yüzölçümü 487.000 km²'dir. En derin yerinin 4115 metre olduğu ölçülmüştür. Deniz 71°00′G - 85°00′B koordinatlarında yer alır. Güneyde, batıdan doğuya, Eights Sahili, Bryan Sahili ve Batı Antarktika'nın İngiliz Kıyısı vardır. Cape Flying Fish'in batısında Amundsen Denizi'ne katılır.

<span class="mw-page-title-main">Bouvet Adası</span> Norveçe bağlı ada

Bouvet Adası, Atlas Okyanusunun güneyinde, Norveç'e ait ıssız bir adadır. Ümit Burnu'nun yaklaşık 2.400 km güneybatısında, Antarktika ana karasının yaklaşık 1.600 km kuzeyinde yer alır. Yüzölçümü 49 km²'dir, deniz düzeyinden yüksekliği 935 m'dir. Kıyısını çevreleyen buz yarları ve kayalık yüzey yapısı karaya çıkmayı olağanüstü zorlaştırır.

<span class="mw-page-title-main">Güney Shetland Adaları</span>

Güney Shetland Adaları, Antarktika Yarımadası'nın 120 km kuzeyinde bulunan bir takımadadır. 1962'den bugüne Birleşik Krallık tarafından Britanya Antarktika Toprakları adı altında yönetilmektedir. 1959 yılında imzalanan Antarktika Antlaşması gereğince imza atan diğer ülkeler, adaların idaresini ne resmî tanımışlardır ne de reddetmişlerdir. Askerî amaç haricî imza atan her ülke bu adaları dilediği şekilde kullanabilir.

<span class="mw-page-title-main">Kraliçe Maud Toprakları</span> Norveçin Antarktikada hak iddia ettiği bölge

Kraliçe Maud Arazisi, Antarktika'da Norveç'e bağlı bölge. 2.700.000 km2'lik bir alanı kaplamaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Alexander Adası</span>

Alexander Adası ya da I. Alexander Adası, I. Alexander Toprakları, Alexander Arazisi, I. Alexander Takımadası, Zemlja Alexandra I, Antarktika'da bulunan en büyük adadır. Bellingshausen Denizi'nde, Antarktika Yarımadası'nda Palmer Toprakları'nın batısında yer alır. Alexander Adası kuzey-güney doğrultusunda yaklaşık 240 mil (390 km) uzunluğunda, kuzeyde 50 mil (80 km) ve güneyde 150 mil (240 km) genişliğindedir. Alexander Adası dünyadaki en büyük ikinci ıssız adadır.

<span class="mw-page-title-main">Ross Bölgesi</span> Yeni Zelandanın üzerinde hak iddia ettiği Antarktika bölgesi

Ross Bölgesi veya Ross Bağımlılığı, Antarktika'da bulunan ve Yeni Zelanda tarafından hak iddia edilen bir bölgedir. 160° doğu ile 150° batı meridyenleri ve 60° güney boylamı arasında kalan bölge olarak tanımlanır. Bölge ismini Ross Denizi'nin kâşifi Sir James Clark Ross'dan almıştır.

<span class="mw-page-title-main">Macquarie Adası</span> Avustralyada ada

Macquarie Adası, Pasifik Okyanusu'nun güneybatısında Yeni Zelanda ve Antarktika arasında hemen hemen tam ortada yer alan bir adadır. Siyasi olarak 1900 yılından beri Avustralya, Tasmanya'nın bir parçasıdır. 1978 yılında Tasmanya'nın koruma altına alınan bir bölgesi olmuş ve 1997 yılında UNESCO'nun Dünya Mirası listesine alınmıştır. Yıllık yumurtlama dönemlerinde küresel kraliyet pengueni popülasyonunu bu adada bulunur.

<span class="mw-page-title-main">Antarktik</span>

Antarktik, bir kutup bölgesidir, özellikle dünyanın güney kutbu etrafındaki alanı tanımlamak için kullanılır, kuzey kutbunun çevresini ifade eden Arktika'nın zıttıdır. Antarktik tanımı, Antarktika Kıtası'nı ve Güney Okyanusu'nda yer alan buzulları, suyu ve ada topraklarını 60. güney enleminin güneyini tamamen içerir. Güney Yarımküre topraklarının %20'sini kaplayan alanın %5.5'lik kısmı kıta topraklarının yüz ölçümüne denk gelir.

<span class="mw-page-title-main">Yeni Svabya</span>

Yeni Svabya, Antarktika'da 20. doğu meridyeni ile 10. batı meridyeninde yer alan bölgeydi. 1939 başlarında Nazi Almanyası tarafından keşfedilmiş olup adını Schwabenland gemisinden almaktaydı ve Norveç'in hak iddia ettiği Kraliçe Maud Toprakları ile çakışmaktaydı. Bölgede 19 Ocak 1939 tarihinden 8 Mayıs 1945 tarihinde teslim olmasına kadar Nazi Almanyası tarafından hak iddia edilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Vostok Adası</span> Büyük Okyanusta güney Line Adalarında yer alan ve Kiribatiye bağlı bir mercan adası

Vostok Adası, Büyük Okyanus'ta güney Line Adaları'nda yer alan ve Kiribati'ye bağlı bir mercan adasıdır. Ada, Flint Adası 158 km kuzeybatısında yer almakta olup üzerinde yerleşim bulunmamaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Elisabeth Isaksson</span>

Elisabeth Isaksson, buz çekirdekleri üzerindeki çalışmalarına dayanarak kutup iklimi tarihini araştırmış olan İsveçli bir buzulbilimci ve yerbilimcidir. Ayrıca Norveç'in Svalbard adasında kar ve buz kirliliği hakkında çalışmış ve Antarktika iklim değişikliği ile ilgili ödüllü Avrupa projelerine katılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Zavodovski Adası</span> Britanya denizaşırı bölgesi Güney Georgia ve Güney Sandviç Adalarına bağlı ada

Zavodovski Adası, Güney Okyanusu'nda Traversay Adaları'nda bulunan bir adadır. Ada, Güney Georgia Adası'nın 350 km güneydoğusunda yer almakta olup Güney Sandwitch Adaları'nın en kuzeydeki adasıdır.

Antarktika'da suç nispeten nadir olsa da, izolasyon ve can sıkıntısı bölgedeki bazı insanları olumsuz şekilde etkileyip suça yol açabilmektedir. Alkolizm adada bilinen bir problemdir ve kavgalar ile istenmeyen teşhirciliğe yol açmıştır. Antarktika'da gerçekleşmiş diğer suçlara yasadışı uyuşturucu kullanımı, vahşi hayvanlara işkence etmek ve öldürmek, çevresel olarak hassas bölgelerde motosiklet yarıştırmak, ölümcül bir silahla saldırı, cinayete teşebbüs ve kundakçılık dahildir. Kıtada cinsel istismar da rapor edilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Antarktika tarihi</span>

Antarktika coğrafyasında geçen olayların tarihidir. Antarktika'nın tarihi oldukça yenidir. 1820 yılında keşfedilmiştir. Tarihi boyunca birçok devlet hak iddia etmişti taki Antarktika anlaşmasına kadar. Günümüzde sadece bilimsel araştırma için kullanılıyor.

<span class="mw-page-title-main">Norveç'in bölgeleri</span>

Norveç genellikle beş ana coğrafi bölgeye ayrılır. Bu bölgeler tamamen coğrafidir ve herhangi bir idari amacı yoktur. Ancak 2017'de hükûmet, Norveç'in mevcut ilçelerini kaldırmaya ve bunların yerine daha az sayıda, daha büyük idari bölgeler (regioner) koymaya karar verdi. Bu yeni alanların ilki, 1 Ocak 2018'de Nord-Trøndelag ve Sør-Trøndelag'ın Trøndelag'ı oluşturmak üzere birleşmesi ile ortaya çıkmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Larsøya</span>

Larsøya ya da Lars Adası, Atlas Okyanusu'nun güneyindeki Bouvet Adası'nın güneybatısındaki Catoodden burnundan birkaç yüz metre uzakta bulunan ve Norveç'e bağlı olan kayalık bir adadır. Ada yaklaşık 340 metre uzunluğunda ve 190 metreye kadar genişliğe sahiptir.

<span class="mw-page-title-main">Norveç'in bağımlı bölgeleri</span>

Avrupa ülkesi Norveç'in üç bağımlı bölgesi vardır ve bunların hepsi ıssız olup, Güney Yarımküre'de bulunmakta. Bouvet Adası (Bouvetøya), Atlas Okyanusu'nun güneyindeki bir Subantarktik adasıdır. Kraliçe Maud Toprakları, Antarktika'nın 20. meridyen batı ile 45. meridyen doğu arasındaki bölgesini kapsamaktadır. I. Peter Adası, Antarktika'nın Ellsworth Toprakları kıyılarının 450 kilometre (280 mi) açıklarında bulunan volkanik bir adadır. Tüzel kişiliği olmayan alanlar olmasına rağmen, ne Svalbard ne de Jan Mayen resmî olarak bağımlı bölgeler olarak kabul edilmemektedir. Svalbard Antlaşması, Arktik bölgenin bazı yönlerini düzenlerken, adaların Norveç'in bir parçası olduğunu kabul ediyor. Benzer şekilde Jan Mayen de Norveç'in ayrılmaz bir parçası olarak kabul edilmektedir.