İçeriğe atla

I. Dünya Savaşı Balkan Cephesi

Balkan Cephesi
I. Dünya Savaşı

İtalyan askerleri Arnavutluk'un Avlonya şehrinde
Tarih3 Ağustos 1914 - Ağustos 1918
Bölge
Sonuç Versailles Barış Antlaşması, Brest Litovsk Barış Antlaşması, Neuilly Antlaşması, Trianon Antlaşması, Bükreş Antlaşması
Taraflar
Avusturya-Macaristan İmparatorluğu Avusturya-Macaristan
Alman İmparatorluğu Alman İmparatorluğu
Bulgaristan Krallığı Bulgaristan Krallığı
Osmanlı İmparatorluğu Osmanlı İmparatorluğu
Rus İmparatorluğu Rus İmparatorluğu
Fransa Fransa
Birleşik Krallık Büyük Britanya
İtalya Krallığı İtalya
Sırbistan Krallığı Sırbistan Krallığı
Romanya Romanya
Yunanistan Krallığı Yunanistan
Komutanlar ve liderler
Avusturya-Macaristan İmparatorluğu Conrad von Hötzendorf
Avusturya-Macaristan İmparatorluğu Oskar Potiorek
Bulgaristan Krallığı Nikola Jekov
Alman İmparatorluğu Paul von Hindenburg
Alman İmparatorluğu Erich von Falkenhayn
Alman İmparatorluğu August von Mackensen
Rus İmparatorluğu Aleksey Brusilov
Fransa Louis Franchet d'Esperey
Fransa Maurice Sarrail
İtalya Krallığı Luigi Cadorna
İtalya Krallığı Armando Diaz
Sırbistan Krallığı Radomir Putnik
Romanya Constantin Prezan
Yunanistan Krallığı Panagiotis Danglis

Balkan Cephesi, I. Dünya Savaşı dahilinde Balkanlar'da meydana gelen muharebeleri kapsayan cephedir. I. Dünya Savaşı, Avusturya-Macaristan ve Sırbistan arasında yaşanan çatışmalarla başlamış olması açısından Balkanlar'da çıkmıştır. Balkan Cephesi'ndeki savaşa sonradan Rusya, Osmanlı İmparatorluğu, İtalya ve Bulgaristan gibi ülkeler de katılmıştır.

Rusya'nın savaşa katılmaktaki amacı, Bulgaristan ve Avusturya-Macaristan'ı savaş dışı bırakıp Balkanlar'ı ele geçirmek ve sıcak denizlere inmek olmuştur. İtalya savaştan önce Almanya ve Avusturya-Macaristan ile yakınlaşmış[1] ancak savaş başladığında tarafsız kalmıştır. Londra Antlaşması'nın imzalanması sonucunda, Arnavutluk ve Dalmaçya'da güç kazanmayı amaçlayan İtalya, Almanya ve Avusturya-Macaristan'a savaş ilan etmiştir. Bulgaristan'ın savaşa katılmasında Rusya ve Balkan ülkelerine karşı duyduğu güvensizliğin artması, Avusturya-Macaristan ve Osmanlı İmparatorluğu ile yakınlaşması[2] ve Makedonya'da ilerlemeyi hedeflemesi gibi nedenler etkili olmuştur. Yunanistan'ın temel amacı ise Megali İdea'yı gerçekleştirmek üzerine kurulmuştur.

Avusturya-Macaristan ve Sırbistan arasındaki savaşta, Sırbistan 1915'in sonlarına kadar büyük bir direniş göstermiştir. Rusya'nın Avusturya-Macaristan üzerinde kurduğu baskı, Sırbistan'ın direnişinin uzun sürmesinde etkili olmuştur. Bulgaristan'ın savaşa katılmasıyla Arnavutluk'a çekilen Sırp birlikleri, savaşın Balkanlar'ın kalanında da yayılmasına neden olmuştur. İtalya, Sırp birliklerinin Yunanistan başta olmak üzere çeşitli bölgelere tahliye edilmesine yardımcı olmuştur.

Romanya'nın İtilaf Devletleri'nin yanında savaşa katılması, cephedeki çatışmaların daha da şiddetlenmesine neden olmuştur. Alman ve Avusturya-Macaristan birlikleri, Romanya'nın büyük çoğunluğunu işgal edip durumu İttifak Devletleri lehine döndürmeye çalışmıştır. Rusya ve Romanya, cephedeki etkinliğini yitirmiştir.

1917'de Yunanistan, İtilaf Devletleri'nin yanında savaşa katılmıştır. İtilaf Devletleri, kısa sürede Büyük Britanya ve Fransa'nın da aralarında olduğu birçok ülkeden birlikler toplamış ve kuzeye doğru bir saldırı başlatmıştır. Bu saldırı sonucunda, Bulgaristan barış görüşmelerine başlamış ve savaştan çekilme kararı almıştır. Sırbistan, yeniden İtilaf Devletleri'nin kontrolüne geçmiştir.

Bulgaristan'ın savaştan çekilmesiyle Almanya ve Osmanlı İmparatorluğu arasındaki iletişim kesilmiş, İttifak Devletleri'nin cephede başarısız olmasının önü açılmıştır. 1918'in ortalarında, İtilaf Devletleri'nin zaferi kesinleşmiştir.

Osmanlı İmparatorluğu, Balkan Cephesi'nde Makedonya'daki cephelere 25.000[3] asker ve Romanya'daki cephelere 21.000[4][5] asker göndermiştir. Romanya'da Osmanlı İmparatorluğu yaklaşık 19.000[4][6] kadar zayiat vermiştir.

Kaynakça

  1. ^ "Military history of Italy during World War I". 5 Şubat 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  2. ^ "Balkans theatre". 14 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  3. ^ [1] 20 Temmuz 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. turkeyswar.com, Campaigns: Eastern Europe (Macedonia) (İngilizce)
  4. ^ a b [2] 19 Ocak 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. turkeyswar.com, Campaigns: Eastern Europe (Romania) (İngilizce)
  5. ^ Българската армия в Световната война 1915 - 1918, vol. VIII, pag. 283 (Bulgarca)
  6. ^ Erickson, Edward J. Ordered to die : A history of the Ottoman army in the first World War,ISBN 0313315167, sayfa 147 (İngilizce)

Wikimedia Commons'ta I. Dünya Savaşı Balkan Cephesi ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">I. Dünya Savaşı</span> Avrupada başlayan küresel savaş (1914–1918)

I. Dünya Savaşı, 28 Temmuz 1914 tarihinde başlayıp 11 Kasım 1918 tarihinde sona eren Avrupa merkezli küresel bir savaştır. II. Dünya Savaşı'na (1939-1945) kadar Dünya Savaşı veya Büyük Savaş olarak adlandırılmıştır. Savaşın taraflarından biri olan Osmanlı İmparatorluğu'nda "Genel Savaş" anlamında Harb-i Umumi, halk arasında ise Seferberlik olarak adlandırılmıştır. 1917'de Amerika Birleşik Devletleri'nin savaşa katılmasına kadar bu savaş ABD basınında Avrupa Savaşı olarak anılmıştır. Savaşan taraflar, çoğunlukla Avrupa, Kafkasya, Amerika, Orta Doğu ve Afrika ile Asya'nın bazı bölgelerinde çatıştılar.

<span class="mw-page-title-main">93 Harbi</span> Osmanlı İmparatorluğu ile Rus İmparatorluğu arasında 1877-1878 yılları arasında yapılmış savaş

93 Harbi ya da 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı, Osmanlı padişahı II. Abdülhamit ve Rus çarı II. Aleksandr döneminde yapılmış olan bir Osmanlı-Rus Savaşı'dır. Rumi takvime göre 1293 yılına denk geldiğinden Osmanlı tarihinde 93 Harbi olarak bilinir. Hem Osmanlı Devleti'nin batı sınırındaki Tuna (Balkan) Cephesi'nde, hem de doğu sınırındaki Kafkas Cephesi'nde savaşılmıştır. Savaşa hazırlıksız yakalanan Osmanlı Devleti, çok ağır bir yenilgi almıştır. Savaşın başlıca sebepleri; Osmanlı Devleti'nde yaşanan azınlık isyanları, Rusya ve Batı Avrupa ülkelerinde, Osmanlı Devleti'nde yaşayan Hristiyanların insan haklarının çiğnendiği konusunda oluşan tek taraflı kamuoyu, Rusya'nın Balkanlardaki genişleme siyaseti, Romanya ve Bulgaristan'ın bağımsızlık istekleri ve Panslavizm akımıdır. Avrupa'nın büyük güçleri savaşı önlemek için İstanbul'da Tersane Konferansı'nı toplamışlar, ancak Osmanlı Devleti'ne yaptıkları taleplerin reddedilmesi üzerine savaş patlak vermiştir.

<span class="mw-page-title-main">Balkan Savaşları</span> 1912-1913 yıllarında Balkan Yarımadasında yaşanan iki savaş

Balkan Savaşları, Osmanlı İmparatorluğu'nun Balkanlardaki 8 Ekim 1912 - 10 Ağustos 1913 arasında dört devlete karşı yaptığı savaşlardır. Çatışmaların temel nedeni Bulgaristan Krallığı ile Sırbistan Krallığı'nın Balkanlarda hızlanan yayılma faaliyetleridir.

<span class="mw-page-title-main">Avusturya-Macaristan İmparatorluğu</span> 1867 ile 1918 yılları arasında Orta Avrupada var olan bir monarşi

Avusturya-Macaristan İmparatorluğu, Orta Avrupa'da hüküm sürmüş ve I. Dünya Savaşı'ndan sonra yıkılmış bir imparatorluktur. Bu imparatorluğu oluşturan Avusturya İmparatorluğu ve Macaristan Krallığı aslında içişlerinde bağımsız iki ayrı ülkeydi fakat dışişleri açısından, Avrupa'nın birçok ülkesinde hüküm süren Habsburg Hanedanı'na mensup tek bir Habsburg imparatoru tarafından yönetilmekteydi. Resmî para birimi Kron'du.

<span class="mw-page-title-main">Berlin Antlaşması (1878)</span> 13 Temmuz 1878de imzalanan barış antlaşması

Berlin Antlaşması, Osmanlı İmparatorluğu, Rus İmparatorluğu, Büyük Britanya, Alman İmparatorluğu, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu, İtalya Krallığı ve Fransa arasında 13 Temmuz 1878 tarihinde Berlin'de imzalanan barış antlaşmasıdır.

<span class="mw-page-title-main">Ferdinand (Bulgaristan çarı)</span> Bulgaristan Çarı

I. Ferdinand, Ferdinand Karl Leopold Maria, Bulgaristan prensi (1887-1908) ve bağımsız Bulgaristan'ın ilk çarı (1908-1918).

<span class="mw-page-title-main">I. Dünya Savaşı'na katılan ülkeler</span> Vikimedya liste maddesi

I. Dünya Savaşı'nın başlamasının çok öncesinde ve savaşa yakın zamanlarda gruplaşmalar olmuş ve bu gruplaşmalar sonucu İtilaf Devletleri ve İttifak Devletleri olmak üzere iki grup ortaya çıkmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Birinci Balkan Savaşı</span> Balkan Birliği ile Osmanlı Devleti arasında 7 Ekim 1912-30 Mayıs 1913 tarihleri arasında gerçekleşen savaş

Birinci Balkan Savaşı, 7 Ekim 1912-30 Mayıs 1913'te Bulgaristan Krallığı, Sırbistan Krallığı, Yunanistan Krallığı ve Karadağ Krallığı'ndan oluşan Balkan Birliği'nin Osmanlı Devleti'ne karşı başlattığı savaş. Bu savaş ile Balkan devletleri, Osmanlı Devleti'nin Balkanlardaki topraklarının büyük bir bölümünü ele geçirmiştir. Bu savaş sonucunda Osmanlı Devleti Edirne ve Kırklareli'ne kadar olan Midye-Enez Hattı'nın batısındaki tüm topraklarını Balkan devletlerine bırakmak zorunda kaldı.

<span class="mw-page-title-main">Bulgaristan Krallığı</span> Güneydoğu Avrupada 1908-1946 arasında hüküm sürmüş krallık

Bulgaristan Krallığı veya Bulgaristan Çarlığı, 1908-1946 yılları arasında var olmuş bir devlet. 1885'te Doğu Rumeli'yi Osmanlılardan alan Bulgaristan Prensliği'nin 5 Ekim 1908 tarihinde krallık olmasıyla kurulmuştur. Bulgaristan de jure olarak Osmanlı'ya karşı bağımsızlığını bildirmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Romanya Krallığı</span>

Romanya Krallığı, 1881 ile 1947 yılları arası varlığını sürdürmüş eski bir parlamenter monarşik Rumen devletidir. Devlet 26 Mart 1881 tarihinde ilan edilmiştir. I. Carol da Romanya'nın ilk kralı olarak Sinaia Peleş Sarayında taç giymiştir. I. Carol ise Alman Hohenzollern Hanedanı'ndan gelmektedir ve önceki adı Prens Karl Eitel Friedrich Zephyrinus Ludwig 'dir. Romanya Krallığı, 1913 yılında Bulgaristan'a karşı diğer Balkan ülkeleriyle birleşerek II. Balkan Savaşı'na katılmıştır. Sonuç olarak Güney Dobruca'yı Bulgaristan'dan almıştır. Ancak I. Dünya Savaşı'nda Almanya'ya yenilmiş, Romanya toprakları işgal edilmiş ve Almanya ile barış imzalamak zorunda kalmıştır. Ancak savaşın sonunda Almanya, İtilaf Devletleri'ne yenilince Romanya'nın şansı tekrar değişmiş, Versailles Barış Antlaşması'nda Bukovina ve Transilvanya'yı elde etmiştir. II. Dünya Savaşı'nda Romanya, Ion Antonescu önderliğinde Mihverler'in yanında savaşa girdi. Bu seferki sonuç çok farklı oldu, Romanya savaşı kaybetti. Ion Antonescu'nun diktatörlüğü yıkıldı. 1947 yılında Sovyet güçlerinin de etkisiyle ve desteğiyle komünist yönetim başa geçti ve Romanya Halk Cumhuriyeti kuruldu.

<span class="mw-page-title-main">Üçlü İttifak (1882)</span> 1882den 1914e kadar Almanya, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu ve İtalya arasında kurulan ittifak

Üçlü İttifak Almanya, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu ve İtalya arasında yapılanan ve 1882'den 1914'te I. Dünya Savaşı'nın başlamasına kadar süren askeri ittifaktır. Antlaşmaya göre eğer bir üye diğer büyük güçlerden biri tarafından saldırıya uğrarsa diğerleri ona yardım edecektir. İlave olarak, İtalya kendi teşebbüslerinin doğrudan Büyük Britanya'ya karşı yapılmış olarak değerlendirilemeyeceğini beyan etmiştir. Temmuz 1902'te İttifakın yenilenmesinden kısa bir süre sonra İtalya benzer bir garantiyi Fransa'ya da vermiştir. Yine özel bir anlaşmaya göre, ne Avusturya-Macaristan ne de İtalya Balkanlar'daki statükoyu önceden diğerine danışmadan değiştirmeyecektir. 7 Ekim 1879 tarihinde Alman İmparatorluğu ile Avusturya-Macaristan İmparatorluğu arasında gerçekleştirilen İkili İttifak, bu antlaşmanın öncülü kabul edilir. Bir görüşe göre Mihver Devletleri de ardılıdır.

<span class="mw-page-title-main">I. Dünya Savaşı Doğu Cephesi</span>

Doğu Cephesi, I. Dünya Savaşı'nda Orta Avrupa ve Doğu Avrupa'da, Almanya ile Avusturya-Macaristan'ın doğusunda ve Bulgaristan'ın kuzeyinde, Rusya ve Romanya'nın ise batısında kalan cephedir.

<span class="mw-page-title-main">Makedonya Cephesi</span> I. Dünya Savaşında bir cephe

Makedonya Cephesi, I. Dünya Savaşı'nda 1915 sonbaharından itibaren İttifak Devletleri tarafından saldırıya uğrayan Sırbistan'a destek amacıyla İtilaf Devletleri'nin açmış olduğu, Balkan Cephesi'nde bulunan bir dizi çarpışmadır. İttifak devletleri safında yer alan Osmanlı İmparatorluğu da 1916-1917 yılları arası 25.000 askerle, Bulgaristan, Almanya ve Avusturya-Macaristan'a destek verdi. Bu cephenin açılması aslında çok daha önce planlanmasına rağmen Yunanistan'da süren iç karışıklıklar cephenin açılmasını geciktirdi. Çarpışmalar sonucunda, İttifak devletleri'ne bağlı kuvvetler Sırbistan ve Makedonya'dan çekildi. Cephe Bulgaristan'ın ateşkes teklif etmesi ve Sırbistan'ın İttifak devletleri işgalinden kurtulmasıyla kapandı. Bu cephedeki çatışmalarda ölen İtilaf Devletleri askerlerinin mezarları Zeytinlik Mezarlığında bulunmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Bismarck'ın İttifaklar Sistemi</span>

Bismarck (Bismark)'ın İttifaklar Sistemi (1872-1915),Otto von Bismarck'ın Alman İmparatorluğu için düşündüğü savaş olasılıkları içerisinde en zorlayıcı olanı Rus İmparatorluğu ve Fransa Cumhuriyeti ile aynı anda yapılacak olan çift cepheli savaştı. Almanya savaş kuvveti gereği, Avrupa'nın en güçlü devletiydi fakat Rusya ve Fransa'nın ittifakı durumunda ikiye bölünecek Alman Ordusu zayıflayan gücü sebebiyle yenilecektir. Bu sebeple Otto von Bismarck Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'yla ve Rusya İmparatorluğu'yla 1872 yılında Üç İmparatorlar Birliği'ni kurdu. Kutsal İttifak'tan kalma Alman-Slav-Leh-İtalyan birliği bu sayede devam edecektir.

<span class="mw-page-title-main">Osmanlı İmparatorluğu dağılma dönemi</span>

Osmanlı İmparatorluğu dağılma dönemi, Rus İmparatorluğu ile Yaş Antlaşması'nın imzalandığı 1792 yılından, saltanatın kaldırılarak devletin lağvedildiği 1922 yılına kadar sürer. Bu dönemde devlet en büyük toprak kayıplarını yaşamış ve Kurtuluş Savaşı sayesinde yalnızca Anadolu kurtarılabilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Arnavutluk'un bölünmesi</span>

Arnavutluk'un bölünmesi, Arnavutluk heyeti Avlonya'da toplandıktan sonra, gelecekteki Arnavutluk devletinin sınırlarını 28 Kasım 1912'de açıkladı. Birçok yönden, Arnavutluk'un güney ve kuzey sınırları Birinci Balkan Savaşı'nın iki savaşı ile tanımlandı: Bizans Savaşı ve İşkodra kuşatması. Bu savaşlarda bir yandan Yunanistan ve Karadağ güçleri, diğer yandan Osmanlılar savaştı. Büyük güçlerin katılımıyla yapılan bir dizi uluslararası toplantı sınırların çizilmesini etkiledi. 29 Temmuz 1913 tarihinde Londra Barış Konferansı'nda çizilen Arnavutluk sınırlarını dünyanın altı süper gücü yani; İngiltere, Fransa, Avusturya-Macaristan, Rusya, Almanya ve İtalya kabul etti. Ancak Arnavutluk ulusal hareketi temsilcileri, Arnavutların bir kısmı Arnavutluk eyaletine ait olmayan topraklarda kalmaları gerektiğinden konferansın kararını ülkenin bir bölümü olarak kabul ettiler. Birinci Dünya Savaşı, sırasında ve sonrasında Arnavutluk'un bölünmesi planlanmıştı. Ancak, bu planlar gerçekleşmedi ve Arnavutluk egemenliğini korudu. Bölünme girişimleri II. Dünya Savaşı'na ve savaş sonrası yıllara kadar devam etti.

<span class="mw-page-title-main">Berlin Kongresi</span> 1878de büyük Avrupa güçlerinin temsilcilerinin toplantısı

Berlin Kongresi, dönemin Avrupa'daki altı büyük gücünün, Osmanlı İmparatorluğu ve dört Balkan devletinin temsilcilerinin bir araya geldiği bir toplantıdır. 93 Harbi sonrası Balkan Yarımadası'ndaki devletlerin topraklarını belirlemeyi amaçlayan ve Rusya ile Osmanlı İmparatorluğu arasında üç ay önce imzalanan Ayastefanos Antlaşması'nın yerini alan Berlin Antlaşması'nın imzalanmasıyla sona erdi.

Modern Avrupa tarihi modern dönemde Avrupa'da meydana gelen olayları kapsar.

<span class="mw-page-title-main">Sırbistan, Arnavutluk ve Karadağ'ın Kurtuluşu (1918)</span>

Sırbistan, Arnavutluk ve Karadağ'ın Kurtuluşu, I. Dünya Savaşı'nın son haftalarında Balkanlar'da gerçekleştirilen bir askerî harekâttı. 29 Eylül ve 11 Kasım 1918 tarihleri arasında Doğu Müttefik Ordusu, bu üç ülkeyi İttifak Devletleri'nin işgalinden kurtardı.

Aşağıdaki anahat, I. Dünya Savaşı'na genel bir bakış ve konusal bir rehber olarak verilmiştir: