İçeriğe atla

I. Bukka Raya

I. Bukka Raya
I. Bukka Raya ait sikke (Pagoda)
Vijayanagara imparatoru
Hüküm süresi1356 – 1377 (gayri resmi)
Önce gelenI. Harihara
Sonra gelenII. Harihara
Ölüm1377 CE
Vijayanagar, Vijayanagar İmparatorluğu
(günümüzde Hampi, Karnataka, Hindistan)
Çocuk(lar)ıKumara Kampana
II. Harihara
HanedanSangama
BabasıBhavana Sangama
AnnesiMaravve Nayakiti
DiniHinduizm (1323'e kadar; 1334 - 1377)
Sünni İslam (1323 - 1334)[1][2]

Bukka ಬುಕ್ಕ್ ya da I. Bukka Raya, 1356-1377 yılları arasında Vijayanagar İmparatorluğu'nu yöneten, Sangama Hanedanı'ndan ikinci hükümdar.[3]

I. Bukka Raya'nın hayatı, abisi I. Harihara'ya nispeten çok az bilinmektedir ve yaşamı hakkında çeşitli teoriler vardır. Bir teori Bukka ve Harihara'nın Kuruba adlı bir kabilede doğduklarını, Warangal kralının ordusunda komutanlık yaptıklarını belirtir. Bir savaşta Warangal kralı Delhi sultanı Muhammed bin Tuğluk'a yenilince Bukka ve Harihara esir alınarak Delhi'ye gönderilmişti. Burada her ikisi de Müslüman yapıldı. Bukka ve abisi nihayetinde kaçmış ve Hindu inanışlarına geri dönerek Brahmin bilge Vidyaranya'nın tesiriyle Vijayanagar Krallığı'nı kurmuşlardı. Başka bir söylenti ise onları Hoysala İmparatorluğu'yla aralarında bir bağlantı kurar. Bu söylentiye göre onlar Karnataka'nın Hampi yakınlarındaki bir yerleşim yerinde doğmuşlardı ve bu yüzden Hoysala İmparatorluğu'nun doğal varisleriydiler. Bu teorilerin doğruluğu halâ tartışmalıdır.

Bukka Raya 21 yıllık hükümdarlığında, Güney Hindistan'daki krallıkların çoğunu fethederek hem ülke topraklarının genişlemesini sağladı, hem de ülke hazinesinin zenginleşmesini sağladı. O, Arcot'taki Shambuvaraya Krallığı'nı ve Kondavidu'daki Reddileri yenilgiye uğratarak 1360 yılına kadar Penukonda'nın çevresinin tamamını ilhak etti. 1371 yılında Madurai Sultanlığı'nı yenilgiye uğratarak güneydeki topraklarını Rameswaram'a kadar genişletti. Bukka döneminde Behmeni sultanları ile birçok çarpışma yaşandı. Bu çarpışmalar ilk olarak I. Muhammed Şah döneminde başladı. 1374 yılında, Bahmanilerden Tungabhadra ve Krishna nehirleri arasındaki bölgeleri almış, Goa'da kontrolü sağlamış ve Orissa'yı ele geçirmişti. Jaffna Krallığı ve Malabar ise haraçgüzar devlet haline gelmişti. Bukka Raya devletin başkentini Anegondi'den Vijayanagar'a taşımıştı. I. Bukka Raya 1380 yılı civarlarında öldü ve yerine II. Harihara geçti.

Kaynakça

  1. ^ Subrahmanyam, Sanjay (1998). "Reflections on State-Making and History-Making in South India, 1500-1800". Journal of the Economic and Social History of the Orient. 41 (3): 382-416. doi:10.1163/156852098323213147. JSTOR 3632419. 15 Ocak 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Kasım 2023. 
  2. ^ Wagoner, Phillip B. (1996). "Sultan among Hindu Kings": Dress, Titles, and the Islamicization of Hindu Culture at Vijayanagara". The Journal of Asian Studies. 55 (4): 851-880. doi:10.2307/2646526. JSTOR 2646526. 27 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Kasım 2023. 
  3. ^ Prof A V Narasimha Murthy: Rare Royal Brothers: Hakka and Bukka 13 Ekim 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Önce gelen:
I. Harihara
Vijayanagar İmparatoru
1356–1377
Sonra gelen:
II. Harihara

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Lahor</span> Pakistanda bir şehir

Lahor, Pakistan'ın Pencap eyaletinin başkenti ve en büyük şehridir. Karaçi'den sonra Pakistan'ın en büyük ikinci, 13 milyonu aşan nüfusuyla da dünyanın en büyük 26. şehridir. Pencap'ın kuzeydoğu bölgesinde, Ravi Nehri boyunca yer almaktadır. Lahor, Pakistan'ın başlıca sanayi ve ekonomi merkezlerinden biridir. Geniş Pencap bölgesinin tarihi başkenti ve kültür merkezi olmakla birlikte Pakistan'ın sosyal açıdan en liberal, ilerici ve kozmopolit şehirlerinden biridir.

<span class="mw-page-title-main">Babürlüler</span> Bir zamanlar Hindistan alt kıtasının büyük kısımlarına uzananan hanedan imparatorluğu

Babürlüler veya Babür İmparatorluğu, günümüzdeki Hindistan ve çevresi üzerinde kurulmuş ve hüküm sürmüş Türk-Moğol kökenli devlet. Çağatay Türkü bir şef ve Timurlu Hanedanı'ndan olan Babür Şah tarafından 1526 yılında kurulan ve 17. yüzyılın sonu ile 18. yüzyılın başında imparatorluğun gücünün zirvesinde olduğu dönemde, Hindistan'ın büyük bölümüne hakim olan imparatorluğun nüfusunun o tarihlerde 3,2 milyon kilometre karelik bir bölge üzerinde 110 milyon ila 150 milyon arasında olduğu tahmin edilmektedir. Babür İmparatorluğu'nun hakimiyet alanı, en geniş olduğu dönemde bugünkü Hindistan, Pakistan, Bangladeş ve Afganistan'ı kapsamaktaydı.

<span class="mw-page-title-main">Hoysala mimarisi</span>

Hoysala mimarisi, günümüz Hindistanı'nda Karnataka eyaletinin olduğu bölgede 11. ve 14. yüzyıllar arasında hüküm sürmüş olan Hoysala İmparatorluğu döneminde gelişen özgün mimari tarzdır. Hoysala nüfuzu Güney Deccan yaylasına egemen olduğu 13. yüzyılda doruk noktasına erişmiştir. Bu dönemde inşa edilen Belur'daki Çennakeşava tapınağı, Halebidu'daki Hoysaleşvara tapınağı ve Somanathapura'daki Keşava tapınağı gibi irili ufaklı birçok tapınak Hoysala mimarisinin örnekleri olarak günümüze kadar ulaşmıştır. Hoysala mimari ustalığının diğer örnekleri Belavadi, Amrithapura, Hosaholalu ve Nuggehalli'de bulunan tapınaklardır. Hoysala mimari tarzının incelenmesi sonucunda Hint-Aryan etkisinin önemsiz olduğu ve asıl Güney Hint tarzının baskın olduğu anlaşılır.

<span class="mw-page-title-main">Britanya Hindistanı</span> Büyük Britanyanın Hindistan kolonisi (1858-1947)

Sömürge Hindistanı, Britanya Hindistanı, Britanya Rajı ya da Hindistan İmparatorluğu 1858'den 1947'ye kadar Birleşik Krallık'ın Hindistan kolonisinin adıdır. Bu dönem ayrıca dominyon periyodu olarak da adlandırılmıştır. İngiltere kontrolündeki bölge güncel kullanımda Hindistan (India) adıyla bugünkü Hindistan, Pakistan Bangladeş ve Myanmar ülkelerini kapsıyordu. Yöneticisi İngiliz Kraliyet ailesi idi. Başkenti Kalküta (1858-1912) ve Yeni Delhi (1912-1947) olmuştu. Hindistan olarak,1945’te San Fransisco’da II. Dünya Savaşı’nın ardından oluşturulan Birleşmiş Milletler'in kurucu üyesi olmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Kutbşahlar</span> Gülkonda Sultanlığını 1518-1687 arasında yöneten hanedan

Kutub Şah Hanedanı, soyu Türk kökenli Karakoyunlu hükümdarı Kara İskender'e dayanan ve 1512-1687 yılları arasında Hindistan'ın güneyine hakim olmuş hanedan. Behmeni Sultanlığı'nın yıkılmasından sonra Kutbşahlar hanedanı 1512'de iktidara geldi. Bu hanedanın ilk hükümdarı Sultankulu Kutbü'l-Mülk'tür. İngilizce kaynaklarda bu hükümdara genellikle Guli Kutubşah adı verilir.

<span class="mw-page-title-main">Vijayanagar İmparatorluğu</span>

Vijayanagar İmparatorluğu, Hint Yarımadası’nın güneyinde, Dekkan platosunda konuşlanmış bir imparatorluktur. 1336 yılında I. Harihara ve kardeşi I. Bukka Raya tarafından kurulmuştur. İmparatorluk, 1565 yılında Dekkan sultanlıkları karşısında aldığı büyük yenilgiden sonra yıkıldığı tarih olan 1646 yılına kadar yavaş bir çöküş içine girmiştir. Başkenti, imparatorluğun da ismini aldığı Vijayanagar idi.

<span class="mw-page-title-main">I. Harihara</span>

I. Harihara ya da Hakka ಹಕ್ಕ veya I. Vira Harihara, 1336-1356 yılları arası hükümdarlık yapmış olup Vijayanagar İmparatorluğu'nun kurucusudur. Kuruba kabilesinden Sangama Hanedanı'nın kurucusu Bhavana Sangama'nın en büyük oğlu olarak günümüz Karnataka'sının batı sahillerinde dünyaya geldi. Kayıtlardaki bilgilere göre 1339 yılında Karnataka'nın kuzey bölgelerini Gutti'nin Ananthpur yöresinden yönetmekteydi. Başlangıçtaki askeri başarıları ile, Tungabhadra nehri ovasındaki yönetimi ele aldı ve aşama aşama Konkan ve Malabar sahillerini ele geçirdi. Bu sıralarda son Hoysala hükümdarı III. Veera Ballala, Madurai sultanıyla yaptığı savaşta ölmüş, Harihara'nın hükümdar olması kolaylaşmıştı. Bu olaydan sonra Hoysala vilayetleri doğrudan onun egemenliğine girdi. Kannada kitabeleri onu bu dönemde Karnataka Vidya Vilas, Bhashegetappuvarayaraganda, Arirayavibhada gibi unvanlarla adlandırır.

<span class="mw-page-title-main">Dekken sultanlıkları</span>

Dekkan sultanlıkları, orta-güney Hindistan'da yer alan İslam devletleri Bijapur, Golkonda, Ahmadnagar, Bidar ve Berar'a verilen genel isimdir. Dekkan sultanlıkları Krişna nehri ve Vindhya arasında, Dekkan platosunda bulunur. Bu sultanlıklar, Behmeni Sultanlığı'nın dağılma sürecinde bağımsızlıklarına kavuşmuştur. 1490 yılında Ahmadnagar bağımsızlığını ilan etmiş, arkasından Bijapur ve Berar'da aynı yıl içerisinde bağımsızlık beyanında bulunmuştur. Golkonda 1518'de, Bidar ise 1528'de bağımsız olmuştur.

Seuna, Sevuna ya da Devagiri Yadavaları (850–1334), en parlak dönemini Tungabhadra ve Narmada nehirleri arasında bugünkü Maharaştra’da, Kuzey Karnataka ve Madhya Pradesh’in de bazı bölümlerini kapsayan bölgede kurdukları krallıkla yaşayan hanedandır. Kurdukları devletin başkenti Devagiri idi. Başlangıçta Seunalar, Batı Çalukya hakimiyetindeki bazı yerlerde toprak sahibiydi. 12. Yüzyıl ortalarında bağımsızlıklarını ilan ettiler ve II. Singhana döneminde en parlak dönemlerini yaşadılar.

<span class="mw-page-title-main">İskoçya Krallığı</span> 843ten 1707ye kadar Büyük Britanyanın kuzeyine egemen bir tarihî devlet

İskoçya Krallığı, 843'ten 1707'ye kadar Büyük Britanya'nın kuzeyine egemen bir tarihî devlet. Daha sonra İngiltere Krallığı ile birleşerek Büyük Britanya Krallığı oldu.

I. Deva Raya, 1406-1377 yılları arasında Vijayanagar İmparatorluğu’nu yöneten, Sangama Hanedanı’ndan hükümdar. II. Harihara’nın ölümünden sonra onun oğulları arasında Vijayanagar tahtı için gerçekleşen mücadeleden Deva Raya galip çıktı. I. Deva Raya oldukça güçlü ve becerikli bir liderdi. Yaptırdığı sulama çalışmalarıyla meşhur olmuştu. Vijayanagar ordusunu süvarilere verdiği önem ve istihdam ettiği Türki okçularla geliştirmiştir. İtalyan gezgin Niccolo de Conti tarafından Hindistan’ın en güçlü kralı olarak tanımlanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Yusuf Adil Şah</span>

Yusuf Adil Şah (1450-1511), Adilşahlar hanedanının kurucusudur.

<span class="mw-page-title-main">Peşaver Muharebesi (1001)</span>

Peşaver Muharebesi, 27 Kasım 1001'de Mahmud Gaznevî'nin ordusu ile Peşaver yakınlarındaki Jayapala'nın Hindu Şahi ordusu arasında gerçekleşti. Jayapala yenildi ve yakalandı, bu yenilgi yüzünden aşağılandığını düşünen Jayapala bir süre sonra kendini cenaze ateşine gömdü. Bu, Gazneli Mahmud tarafından Gazneliler'in Hint alt kıtasına yayılmasındaki birçok büyük savaşın ilkidir.

<span class="mw-page-title-main">Ramappa Tapınağı</span>

Rudreshwara tapınağı olarak da bilinen Ramappa Tapınağı, Güney Hindistan'daki Telangana eyaletinde bulunan bir UNESCO Dünya Mirası alanıdır. Warangal'dan 66 kilometre (41 mi), Mulugu'dan 15 kilometre (9,3 mi), Haydarabad'dan 209 kilometre (130 mi) uzakta yer almaktadır. Mulugu ilçesinin Venkatapur mandalında, 13. ve 14. yüzyıllarda görkemli zamanlar geçiren Palampet köyündeki bir vadide yer almaktadır. Tapınaktaki bir yazıttan edinilen bilgiler, yapının MS 1213'te bir Kakatiya generali olan Recharla Rudra tarafından, Kakatiya hükümdarı Ganapati Deva döneminde inşa edildiğini göstermektedir.

<span class="mw-page-title-main">Behmeni Sultanlığı</span>

Behmeni Sultanlığı, Güney Hindistan'daki Dekan yaylası bölgesinde kurulan Farslaşmış Türk Sünni Müslüman imparatorluğudur. Deccan'daki ilk bağımsız Müslüman krallığıydı ve Hindu rakipleri Vijayanagara ile var olan daimi savaşlarıyla biliniyordu.

<span class="mw-page-title-main">Jauhar</span>

Jauhar, Jowhar veya Juhar, Hint alt kıtasında; bir savaş sırasında kesin bir yenilgiyle karşı karşıya kalındığında kadınlar tarafından yakalanmaktan, köleleştirilmekten ve tecavüzden kaçınmak için gerçekleştirilen kitlesel olarak kendini ateş verme uygulamasıdır. Jauhar hakkındaki bazı raporlarda, çocuklarıyla birlikte kendini kurban eden kadınlardan bahsedilir. Bu uygulama tarihsel olarak Hindistan'ın kuzeybatı bölgelerinde gözlemlendi ve kayıtlı tarihteki en ünlü jauhar uygulaması Racastan'daki Hindu Rajput krallıkları ile düşman Müslüman orduları arasındaki savaşlar sırasında meydana geldi. Jauhar, savaş sırasında, genellikle zafer şansının olmadığı durumlarda yapılır.

Talikota Muharebesi, Vijayanagar İmparatorluğu ile Dekkan sultanlıkları ittifakı arasında yapılan bir dönüm noktası muharebedir. Savaş, Aliya Rama Raya'nın yenilgisiyle sonuçlandı ve bu, yönetimin nihai olarak çökmesine ve Deccan siyasetinin yeniden yapılandırılmasına yol açtı.

Krishnadevaraya, 1509'dan 1529'a kadar hüküm süren Vijayanagara İmparatorluğu'nun bir imparatorudur. Tuluva hanedanının üçüncü hükümdarıydı. Hint tarihinin en büyük hükümdarlarından biri olarak kabul edilir. İslami Delhi Sultanlığı'nın düşüşünden sonra Hindistan'daki en büyük imparatorluğu yönetti. İmparatorluğun zirvesindeyken, birçok Hint tarafından bir ikon olarak görülüyordu. Andhra Telugu Vallabha Karnatakaratna Simhasanadeeshwara, Yavana Rajya Pratistapanacharya, Kannada Rajya Rama Ramana, Gaubrahmana Pratipalaka ve Mooru Rayara Ganda gibi farklı ünvanlara sahiptir. Bijapur, Golconda, Bahmani Sultanlığı ve Odisha Gajapatis sultanlarını yenerek yarımadanın hakim hükümdarı oldu ve Hindistan'ın en güçlü Hindu hükümdarlarından biriydi.

<span class="mw-page-title-main">Muhammed bin Tuğluk</span>

Muhammed bin Tuğluk, tahtın veliahtı olduğu sırada Cavna Han olarak bilinen, Deli Sultan lakabıyla da tanınan; Delhi Sultanlığı’nın on sekizinci padişahıdır. Şubat 1325'ten 1351 yılındaki ölümüne kadar hüküm sürdü.Tuğluk hanedanının kurucusu Gıyâseddin Tuğluk’un en büyük oğluydu. 1321'de genç Muhammed, babası tarafından Kakatiya hanedanına karşı yürütülen askeri bir sefere katılmak üzere Deccan Platosu’na gönderildi. 1323'te Warangal’daki Kakatiya başkentini başarıyla kuşattı. Kral Prataparudra'ya karşı kazanılan bu zafer Kakatiya hanedanının sonunu getirdi.

<span class="mw-page-title-main">Vijayanagar</span>

Vijayanagar günümüzdeki konumu yaklaşık olarak Hindistan'daki Karnataka eyaletine bağlı Hampi şehrine denk düşen bir şehirdi. Vijayanagar, tarihi Vijayanagar İmparatorluğu'nun başkentiydi. Tungabhadra Nehri kıyısında yer almaktaydı. Hampi Anıtlar Topluluğu olarak bilinen Vijayanagar kalıntılarının bir kısmı UNESCO Dünya Mirası Alanı olarak belirlenmiştir.