İçeriğe atla

Hüseyin Sağnıç

Hüseyin Sağnıç (1926; Horozdere, Hizan, Bitlis) Kürt yazar.[1]

Sağnıç çocuk yaşta duvar işçiliği ve marangozluk gibi işlerle uğraştı. 1938 yılında girdiği medresede aldığı eğitimden sonra “Feqi” (Medrese Öğrencisi) unvanına kavuştu.[2] Kendi olanaklarıyla Latin harfleriyle okuma yazmayı da öğrenen Sağnıç, anadilinin dışında Türkçe, Arapça ve Farsça da biliyordu.

Sağnıç'ın birçok dile hâkim olması onu dil üzerinde çalışmaya sevk etmiştir. 1983 yılında dergilerde yazılar yazmış, Kürt dili üzerine araştırmalar yapmıştır. Bu süre zarfında darbe dönemleri dahil birçok sefer cezaevine girmiştir.

18 Nisan 1992'de Musa Anter, İsmail Beşikçi, İbrahim Gürbüz ve Cemşid Bender gibi aydınlarla birlikte kurduğu İstanbul Kürt Enstitüsü’nde Kürt dili, coğrafyası ve etnografyası ile ilgili çalışmalarda bulunan Sağnıç, aynı zamanda Enstitü’den bir yıl önce kurulan Mezopotamya Kültür Merkezi’nde Kürtçe dersler veriyordu.[3] Bunun yanında başta Rewşen dergisi olmak üzere birçok yerde Kürt dili ve kültürü ile ilgili yazılar kaleme aldı.

Son eseri "Dîroka Wêjeya Kurdî” (Kürt Edebiyatı Tarihi) yayınlanacağı sırada, bilgisayar başında başka bir çalışmayla meşgulken yüksek tansiyon nedeniyle beyin kanaması geçirir. Uzun süre komada kalan Sağnıç, 12 Mart 2003'te hayatını kaybeder

Eserleri

  • Hêmana Rêzimana Kurdî-1991(Kürdçe Dilbilgisi),
  • Pêşerîya Hewisîna Zimanê Kurdî 1-1991-(Kürdçe Öğrenme Metodu 1),
  • Pêşerîya Hewisîna Zimanê Kurdî 2 -1992 (Kürdçe Öğrenme Metodu 2),
  • Yûsiv û Zuleyxa-1998-(Arap harflerinden latin harflere çevirme),
  • Çîrokên Kurdî-1999- (Kürtçe Masallar,derleme),
  • Portreler-2000-(Kürd siyasi şahsiyetler),[4]
  • Dîroka Wêjeya Kurdî-2002- (Kürd Edebiyat Tarihi)[5]

Kaynakça

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Celadet Ali Bedirhan</span> Kürt dilbilimci

Celadet Ali Bedirhan, Kürt milliyetçisi dilbilimci, yazar, diplomat ve siyasetçi. Öğrenimini İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nde tamamlamıştır. Daha sonra Münih Ludwig Maximilian Üniversitesinde doktorasını tamamlamıştır. Kürt milliyetçi örgütü Hoybun'un ilk başkanıdır.

Musa Anter, Kürt asıllı Türk yazar, şair ve gazeteci.

<span class="mw-page-title-main">İsmail Beşikçi</span>

İsmail Beşikçi, Türk sosyolog ve yazar. Özellikle Kürtler, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşu ve Türkiye'de tek partili dönemine ait eserleriyle tanınır.

<span class="mw-page-title-main">Kürt dilleri</span> Hint-İran dillerinin Kuzeybatı İran koluna giren dil

Kürt dilleri veya Kürtçe, Hint-Avrupa dil ailesine bağlı Hint-İran dillerinin Kuzeybatı İran koluna giren ve Türkiye'nin doğu ve güneydoğusu, Suriye'nin kuzeyi, Irak'ın kuzeyi ve kuzeydoğusu ile İran'ın batısında yaşayan Kürtler tarafından konuşulan bir dil koludur. Kürtçe Irak'ta, Irak'a bağlı Kürdistan Bölgesel Yönetimi'nde ve de facto özerk olan Kuzey ve Doğu Suriye Özerk Yönetimi'nde resmî dil statüsüne sahiptir. Kürt dillerinin yukarıda belirtilenler haricinde Ermenistan, Gürcistan, Türkmenistan, Lübnan, Afganistan, Rusya gibi ülkelerde az sayıda konuşanı bulunmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Mehmed Uzun</span> Kürt yazar ve edebiyatçı (1953–2007)

Mehmed Uzun, Kürt yazar.

<span class="mw-page-title-main">Selim Temo</span> Kürt yazar

Selim Temo, Kürt şair, yazar, akademisyen ve çevirmen.

Kürt edebiyatı, Kürtçe ile yaratılmış sözlü ve yazılı edebi eserleri kapsayan edebiyat. İslam öncesi Kürt edebiyatına dair hiçbir bilimsel bulgu ve bilgi yoktur. Kürt anlatılarının büyük bir kısmı sözlü şekilde yayılmış ve bu sözlü edebiyat bugün de sürmektedir. 20. yüzyılın başına kadar olan yazılı edebiyat ise şiir şeklindedir. Nesrin gelişmesi ise daha çok politik ve sosyal gelişmeler sayesinde olmuştur. Avrupa ülkelerine göçün artmasıyla birlikte yüzü kendi topraklarındaki gelişmelere dönük olan yeni bir tür sürgün edebiyatının da geliştiği görülmektedir.

Kürt enstitüleri, Kürt dili üzerine bilimsel araştırmalar yapmak ve yayınlar hazırlamak üzere değişik ülkelerde kurulmuş olan araştırma kurumlarıdır.

<span class="mw-page-title-main">İstanbul Kürt Enstitüsü</span>

İstanbul Kürt Enstitüsü, 18 Nisan 1992 tarihinde İstanbul'da kurulan, Kürt dilini, kültürünü ve edebiyatını merkeze alan araştırma kurumuydu.

<span class="mw-page-title-main">Kürt alfabeleri</span>

Kürt alfabeleri, Kürt dillerinin yazılması için kullanılan yazı sistemleridir. Günümüzde çoğunlukla kullanılan iki sistem vardır. Türkiye'deki Kürtler tarafından kullanılan şekli 1932 yılında, Celadet Ali Bedirhan tarafından Latin alfabesinden uyarlanmıştır. Bu alfabeye Kurmancî, Hawar ya da Bedirxan alfabesi de denir. Türkiye ve Suriye'deki Kürtler tarafından kullanılmaktadır. Arap alfabesinden uyarlanmış olan Soranî alfabesi ise Irak ve İran'da kullanılmaktadır. Eski Sovyet cumhuriyetlerinde ve Orta Asya'da yaşayan Kürtler ise Kiril alfabesini kullanırlar. Bütün alfabelerin bir yazı sisteminde birleştirilmesini amaçlayan bazı Kürt dilbilimciler Yekgirtî adında yeni bir Latin alfabesi hazırladılar.

Osman Sebrî, Kürt şair ve yazar. Kürtçe alfabe, makaleler, şiirler, anılar kaleme aldı.

<span class="mw-page-title-main">Zana Farqînî</span> Kürt dilbilimci

Zana Farqînî (d.1967) Kürt yazar, çevirmen ve dilbilimci.

İbrahim Seydo Aydoğan, Kürt yazar, eleştirmen, çevirmen ve araştırmacı.

<span class="mw-page-title-main">Erebê Şemo</span>

Erebê Şemo (Rusça: Arab Şamoyeviç Şamilov, Sovyet Kürdü yazar. İlk Kürtçe roman olan Şivanê Kurmanca’yı kaleme almıştır. Kürt romanının babası Şemo, latin harflerinden oluşan Kürtçe alfabenin de mimarlarından biri olmuştur. Ermenistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti Emektar Kültür İşçisi ve Kızıl Bayrak Nişanı gibi ödüllerin sahibidir. 1930'lu yılların başlarında oluşturulan Kürtçe alfabe Şemo-Marogulov alfabesinin hazırlıyıcılarındandır.

<span class="mw-page-title-main">Kanate Kurdo</span> Kürt yazar

Kanate Kurdo,, Sovyet Kürdü yazar, dilbilimci, akademisyen, Sankt-Peterburg Devlet Üniversitesi Şarkiyat Enstitüsü Kürdoloji bölümü başkanı.(1961-1985)

<span class="mw-page-title-main">Roşan Lezgîn</span> Kürt Yazar

Roşan Lezgîn Kürt yazar, çevirmen, şair ve gazeteci.

Mahmud Beyazidi Kürt tarihçisi, İslam âlimi ve Kürdolog.

Nûbihara Biçukan, 1683 yılında Ahmed-i Hani tarafından kaleme alınan Kürtçe manzum eser. Hani bu eseri Kürdistan medreselerinde Kürtçe eğitim vermek için yazmıştır. Kitap Kürtçe-Arapça manzum bir sözlük olup, Kürt tarihindeki ilk Kürtçe sözlük sayılmaktadır.

Musa Anter ve Özgür Basın Şehitleri Gazetecilik Ödülleri, 1993 yılından beri Musa Anter anısına Kürtçe ve Türkçe iki dilde verilen ödüller. Her yıl özgür basın geleneğinden gelen basın yayın organları tarafından, Türkçe haber, Kürtçe haber, fotoğraf ve karikatür olmak üzere dört dalda verilir.

Emînê Evdal veya Emin Abdal, Sovyet Kürdü yazar, dilbilimci ve şair. Sovyetler Birliği'ndeki Kürtleri konu alarak Ermenistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nde çok sayıda çalışma üretti. O zamanlar Rus İmparatırluğu kontrolü altında olan Kars Oblastı yakınlarındaki Yaman çayır köyünde bir Yezidi ailesinde doğdu. Türk-Ermeni çatışması sırasında köyü yıkılmış, annesi, babası ve erkek kardeşini kaybetmiştir. 1924 yılında Tiflis'teki işçi okuluna gitti ve 1926'da Alagyaz Dağı yakınlarındaki Yezidi köylerinde ders vermeye başladı. 1931'de Erivan Üniversitesi filoloji bölümüne girdi ve aynı dönemde Kürt gazetesi Riya Teze'de çalışmaya başladı. İlk kitabını 1933 yılında Kürtçenin Kurmanci lehçesi ile yayınladı. 1933'ten 1937'ye kadar Kurmanci dil eğitiminde birçok ders kitabı yayınladı. Doktorasını 1944 yılında Yazidoloji alanında aldı ve tezi geleneksel ailede Kürt kadını olarak adlandırıldı. Mezun olduktan sonra Ermeni Tarih Enstitüsü'nde Yazidoloji alanında çalıştı ve 1959'da Ermeni Bilimler Akademisi Doğu Araştırmaları Bölümü tarafından işe alındı. 1960 yılında Ermenistan Parlamentosu tarafından En İyi Emekli Öğretmen unvanını aldı.