İçeriğe atla

Huế kimyasal saldırıları

Saldırıların gerçekleştiği Ben Ngu köprüsü

Huế kimyasal saldırıları 3 Haziran 1963'te Vietnam Cumhuriyeti Ordusu (ARVN) askerlerinin, Huế, Güney Vietnam'daki dua eden Budistlerin kafalarına göz yaşartıcı gaz bombalarından sıvı kimyasallar dökmeleriyle meydana geldi. Budistler, Roma Katolik Cumhurbaşkanı Ngô Đình Diệm tarafından dini ayrımcılığa karşı protesto ediyorlardı. Saldırılar, 67 kişinin cilt kabarması ve solunum rahatsızlıkları nedeniyle hastaneye kaldırılmasına neden oldu.

Protestolar, Budist krizinin bir parçasıydı. Güney Vietnam'daki Budist çoğunluğun, devlet güçleri tarafından dokuz kişinin öldürülmesi ve Budist bayrağının Vesak'ta uçmasını engelleyen bir yasağa meydan okuduktan sonra dini eşitlik için kampanya yürüttüler. Bu olaydan dolayı ABD Diệm hükûmetinin desteğini geri çekmekle tehdit etti ve Amerikalılar birkaç ay sonra hükûmete maddi yardımı azaltınca ordu bunu darbe için yeşil ışık olduğunu anladı. Bir soruşturma, saldırıda kullanılan kimyasalın eski Fransız göz yaşartıcı gaz bombalarının sıvı bir bileşeni olduğunu belirledi. Böylece ARVN askerleri zehir veya hardal gazı kullanmaktan suçlu bulunmadı. Saldırıdan yana yaratılan baskıdan dolayı, Diệm'u Budist liderlerle dini eşitlik ile ilgili görüşmek için üç bakanından oluşan bir panel atamaya zorlamıştı. Görüşmeler Ortak Tebliğ'in imzalanmasına yol açtı, ancak sağladığı politika değişiklikleri uygulanmadı. Yaygın protestolar devam edince Diệm askerî darbede yapılan suikast sonucu öldürüldü.

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Kitle imha silahı</span> Çok sayıda insan ölümüne ve büyük hasarlara neden olan silah türü

Kitle imha silahı ya da ABC silahı, insanlar başta olmak üzere canlılar üzerinde büyük miktarda yıkıma sebep olabilecek anti-personel silahlarının genel adıdır. Çoğunlukla kimyasal, biyolojik, radyoaktif ve nükleer silahlar(KBRN silahları) bu adla anılırlar. Bu ibare ilk olarak 1937'de İspanya'nın Guernica kentinin Naziler tarafından uğratıldığı hava saldırısı için kullanılmış ve de 2003'te Amerika Birleşik Devletleri tarafından Irak'ın işgali için sebep olarak gösterilmiştir; fakat daha sonra bu iddianın Irak'ta hiçbir KİS bulunmamasıyla doğru olmadığı kanıtlanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Bomba</span> yakıcı ve yıkıcı maddelerle doldurulmuş, türlü büyüklükte patlayıcı

Bomba, içi patlayıcı ve yanıcı maddeyle dolu, bir ateşleme düzeneğiyle donatılmış, çeşitli şekillerde bulunan yok edici patlayıcı silah. Son derece ani ve şiddetli bir enerji salınımı sağlamak için patlayıcı bir kimyasalın ekzotermik reaksiyonunu kullanır. Patlamalar, esas olarak, zeminden ve atmosferden iletilen mekanik stres, basınçla yönlendirilen mermilerin çarpması ve nüfuz etmesi, basınç hasarı, şarapneller ve patlamanın oluşturduğu etkiler yoluyla hasar verir. Sözcük, Latince bombus'tan gelir. Yunanca βόμβος romanlaştırılmış bombos'tan gelir, 'patlayan' ve 'uğultu' anlamlarına gelen onomatopoetik bir terimdir.

Katalizör, bir kimyasal tepkimenin aktivasyon enerjisini düşürerek tepkime hızını artıran ve tepkime sonrasında kimyasal yapısında bir değişiklik meydana gelmeyen maddelerdir. Katalizörün tepkime üzerinde yaptığı bu değişikliğe kataliz denir. Kataliz olayı, katalizör ve reaktantlar aynı fazda ise homojen kataliz, katalizör ve reaktantlar farklı fazda olduğunda ise heterojen kataliz olarak adlandırılır. Heterojen kataliz mekanizmaları hâlâ tam olarak aydınlatılmış değildir.

<span class="mw-page-title-main">Patlayıcı madde</span> patlamaya neden olabilecek büyük miktarda potansiyel enerji içeren reaktif madde

Patlayıcı madde, hararet veya şok tesiri ile kimyasal değişikliğe uğrayan, yüksek derecede ısı, çok hacimde gaz meydana getiren, katı, sıvı veya gaz hâlindeki kimyasal maddelerdir.

<span class="mw-page-title-main">Kimyasal savaş</span> Savaşta kimyasal silah kullanma

Kimyasal savaş, kimyasal silahların kullanıldığı saldırılara verilen isimdir.

<span class="mw-page-title-main">Güney Vietnam</span> Güneydoğu Asyada eskiden var olan bir devlet

Vietnam Cumhuriyeti, 1955'ten 1975'e kadar Vietnam'ın güneyinde var olmuş devlet.

<span class="mw-page-title-main">Nguyen Van Thieu</span>

Nguyễn Văn Thiệu, Vietnamlı asker ve siyasetçi. Güney Vietnam'ın devlet başkanlığını yapmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Ngô Đình Diệm</span> 1955-1963 arasında Güney Vietnamın devlet başkanı

Ngô Đình Diệm, 1955-1963 arasında Güney Vietnam'ın devlet başkanı. Baskıcı bir yönetim kurmuş ve askeri bir darbe sonucu öldürülmüştür.

<span class="mw-page-title-main">Kimyasal silah</span> Bireyleri öldürmek veya zarar vermek için kimyasallar kullanan cihaz

Kimyasal silahlar, insan üzerinde fiziksel veya psikolojik tahrip etkisi yapmak üzere kimyevî maddelerin zehirleyici özelliklerinden yararlanılarak üretilmiş olan maddelerdir. Bu maddeler, cansız olmaları nedeniyle çoğalmaları veya insandan insana veya diğer canlılara bulaşmaları söz konusu değildir.

<span class="mw-page-title-main">Huế</span> Vietnamın eski başkenti

Hué, Vietnam'ın Thừa Thiên Huế ilinin merkezi olan şehirdir. Şehir, ülkenin orta kesiminde Kuzey Merkez Sahili'nde Parfüm Nehri'nin kıyısında yer almaktadır. Yüzölçümü 72 km² olan şehrin nüfusu 2018 yılı itibarı ile 455.230'dur.

1962 Güney Vietnam Bağımsızlık Sarayı bombalı saldırısı, Güney Vietnam'ın başkenti Saigon'da bulunan, başkanın ikamet ettiği Bağımsızlık Sarayı'na düzenlenen hava saldırısıdır. Saldırıyı düzenleyenler, farklı görüşlerdeki iki Vietnam Hava Kuvvetleri pilotu olan Teğmen Nguyễn Văn Cử ile Üsteğmen Phạm Phú Quốc'tu. Pilotlar, başkan Ngô Đình Diệm ile aynı zamanda siyasi danışmanları da olan ailesini öldürmek amacı gütmüşlerdi.

Nguyen Van Luc, Viet Nam Quoc Dan Dang'ın lideri olan Vietnamlı bir teğmendi. Ngo Dinh Diem rejimine karşı çıkmaktaydı. 1960 yılında, Diem Luc'u "hükümet karşıtı faaliyetler" yüzünden bir aylığına hapse gönderdi. Oğlu Nguyễn Văn Cử, 1962 Güney Vietnam Bağımsızlık Sarayı bombalı saldırısını gerçekleştiren iki pilottan biriydi. Luc, katılığıyla tanınıyordu ve bir keresinde küçük bir çocuğu askeri bir eğitim sırasında öldürdüğü bildirilmişti.

<span class="mw-page-title-main">1960 Güney Vietnam darbe girişimi</span>

1960 Güney Vietnam darbe girişimi, 11 Kasım 1960 günü Güney Vietnam'da başkan Ngô Đình Diệm'i devirmek amacıyla gerçekleştirilmiş bir darbe girişimidir. Vietnam Cumhuriyeti Ordusu'ndan Vuong Van Dong ve Nguyen Chanh Thi tarafından gerçekleştirilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">1964 Brinks Oteli bombalı saldırısı</span> Saygonda Viet Cong bombalaması

1964 Brinks Oteli bombalı saldırısı; Güney Vietnam'ın başkenti Saygon'daki Brinks Oteli'ne, Vietnam Savaşı sırasında, 24 Aralık 1964 akşamında Vietkong tarafından gerçekleştirilen bombalı saldırıdır. İki Vietkong casusunun, ABD Ordusu'na ev sahipliği yapan otelin altındaki bir arabaya koydukları bombanın patlaması sonucunda biri subay, biri ise astsubay olmak üzere iki Amerikalı öldü. Askerî personel ile Vietnamlı sivillerden oluşan yaklaşık altmış kişi ise saldırıyı yaralı olarak atlattı.

<span class="mw-page-title-main">İsyan kontrolü</span>

İsyan kontrolü, bir isyan, gösteri veya protestoya katılan sivilleri kontrol etmek, dağıtmak ve tutuklamak amacı ile polisler, askerî kuvvetler veya diğer emniyet kuvvetlerinin aldığı tedbirleri kasteder. Uzun zamandır kanun uygulayıcı memurlar ile askerler kalabalıkları dağıtmak ve isyancıları tutuklamak için cop ve kamçı gibi öldürücü olmayan silahlar kullanmışlardır. 1980'lerden beri isyan kontrolü memurları ayrıca göz yaşartıcı gaz, biber gazı spreyi, plastik mermiler ve şok tabancıları kullanmışlardır. Bazı bağlamlarda çevik kuvvetler ayrıca tazyikli su fışkırtma araçları, zırhlı savaş araçları, polis köpekleri veya atlı polis kullanabilirler. İsyan kontrolü uyguluyan memurlar tipik olarak isyan kaskı, yüz vizörü, gövde zırhı, gaz maskesi ve polis kalkanı gibi koruyucu ekipmanlar takarlar. Bununla birlikte bir protesto veya ayaklanmayı şiddetli bir şekilde bastırmak için öldürücü silahların kullanıldığı olaylar yer almıştır. Örneğin Boston Katliâmi, Haymarket Olayı, Macar Devrimi, Kent State Katliâmı ve 1989 Tiananmen Meydanı Olayları.

2017 Fransa ayaklanmaları 2 Şubat tarihinde medyaya yansıyan kamera kayıtlarında Paris'te bulunan "Aulnay-sous-Bois" banliyösünde kimlik kontrolü için polis tarafından durdurulan 22 yaşındaki Siyahi Théo adında gencin Fransız polisince tecavüze uğradığının görülmesinin ardından Paris banliyölerinde bir dizi ayaklanma meydana gelmiş, polis karşıtı protestolar Fransa'nın bazı bölgelerine yayılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Trần Ngọc Châu</span>

Tran Ngoc Chu, Vietnamlı asker (yarbay), sivil yönetici, siyasetçi ve daha sonra siyasi mahkûm.

Türkiye'deki 2011–2012 Kürt protestoları, ülkedeki Kürt azınlık haklarının kısıtlanmasına karşı BDP liderliğinde Türkiye'de yapılan protestolardır. Türkiye'deki Kürtlerin uzun protesto eylemlerin sonucu olarak, Orta Doğu ve Kuzey Afrika'da da protestolar olmuştur. Hürriyet gazetesi, Mısır ve Tunus'ta devrimlere neden olan ve "Arap Baharı" olarak adlandırılanın kalkınmanın, Ortadoğu'nun kuzey kesimlerinde bir "Kürt Yazı"na yol açabileceğini öne sürdü. Protestocular hem İstanbul'da hem de Türkiye'nin güneydoğusunda sokaklara döküldü. Bazı gösteriler de Anadolu ve İzmir'de yapıldı.

<span class="mw-page-title-main">Krulak-Mendenhall görevi</span>

Krulak-Mendenhall görevi, Kennedy yönetimi tarafından Eylül 1963'ün başlarında Güney Vietnam'a gönderilen bir gerçek bulma seferiydi. Seferin belirtilen amacı, Güney Vietnam yönetimini ve ABD askeri danışmanları tarafından Viet Cong isyanına karşı savaşın gidişatını araştırmaktı. Görev Victor Krulak ve Joseph Mendenhall tarafından yönetildi. Krulak, Birleşik Devletler Deniz Piyadeleri'nde tümgeneral iken Mendenhall, Vietnam işleriyle uğraşma konusunda deneyimli kıdemli bir Dış Servis Subayıydı.

Tet Taarruzu Vietnam Savaşı'nın en büyük askeri harekâtlarından biriydi. Viet Cong (VC) ve Kuzey Vietnam Halk Vietnam Ordusu (PAVN), 30 Ocak 1968'de Vietnam Cumhuriyeti Güney Vietnam Ordusu (ARVN), Amerika Birleşik Devletleri Silahlı Kuvvetleri ve müttefiklerine karşı sürpriz bir saldırı başlattı. Bu, Güney Vietnam'daki askeri ve sivil komuta ve kontrol merkezlerine yönelik sürpriz saldırılardan oluşan bir seferdi. Bu isim, Vietnamca Ay Yeni Yılı festivali adının kısaltılmış versiyonudur, Tết Nguyên Đán ve çoğu ARVN personelinin izinli olduğu bir tatil döneminde seçilmiştir. Hanoi Politbürosu'nun geniş çaplı saldırısının amacı, şehir merkezlerine yönelik kitlesel silahlı saldırıların ayrılıkları ve isyanları tetikleyeceği inancıyla siyasi istikrarsızlığı tetiklemekti.