İçeriğe atla

Huizhou Çincesi

Huizhou Çincesi
徽州話 / 徽州话
Ana dili olanlarÇin:
Huizhou bölgesi, güney Anhui, Zhejiang ile Jiangxi eyaletlerinde bu alana bitişik iller.
Dil ailesi
Çin-Tibet
  • Sinitik
Dil kodları
ISO 639-3czh
Huizhou Çincesinin konuşulduğu bölge.

Huizhou (Çince (basitleştirilmiş): 徽州话; Çince (geleneksel): 徽州話; pinyin: Huīzhōu-huà) ya da Hui (Çince (basitleştirilmiş): 徽语; Çince (geleneksel): 徽語; pinyin: Huī-yǔ), bir grup birbirine yakın Çin dilinin kolektif ismidir. İsmini aldığı tarihi Huizhou bölgesinin içi ve çevresinin yanı sıra güney Anhui eyaletinin sayılı dağlık illeri ve Zhejiang ile Jiangxi eyaletlerinin bazı illerinde konuşulur.

Hui'nin konuşulduğu alanın diğer Çince çeşitlerininkinden daha küçük olsa da, çok büyük oranda içsel çeşitlilik göstermektedir. Neredeyse her ilde, sadece birkaç il uzaklığında bulunan başka birinin anlayamadığı farklı bir lehçe konuşulur. Bu nedenle ikidillilik ya da çokdillilik, Hui konuşanların arasında yaygındır. Hui Çincesinin farklı çeşitlerini konuşan yaklaşık 4,6 milyon insanın var olduğu tahmin edilir.[1]

Ayrıca bakınız

Kaynakça

  1. ^ "Chinese, Huizhou". Ethnologue. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Çince</span> Çin ve çevresinde konuşulan bir dil

Çince, Çin anakarası ve çevresinde yaşayan bir milyardan fazla kişi tarafından konuşulan Eski Çinceden türemiş dillerin oluşturduğu diller grubudur. Dünyadaki her beş kişiden birinin anadili olarak konuştuğu Çince, lehçeleriyle birlikte dünyada en çok konuşulan dildir. Çince ve lehçeleri Büyük Çin olarak adlandırılan Çin anakarası, Hong Kong, Makao, Tayvan ve Malezya, Endonezya, Tayland, Singapur, Myanmar, Vietnam, Güney Kore gibi Doğu ve Güneydoğu Asya ülkelerinde konuşulmaktadır. Çince, dünyanın en çok konuşulan dil olmasına bağlı olarak Birleşmiş Milletler'in altı resmî dilinden biridir. Aynı zamanda Çin, Tayvan, Singapur, Hong Kong ve Makao'nun resmî dilidir.

<span class="mw-page-title-main">Çin karakterleri</span>

Çin karakterleri veya Çin harfleri, günümüzde Çince, Japonca ve nadiren Korecenin yazılmasında kullanılan simgesel grafikler ya da logogramlardır. Bunlara Mandarin Çincesinde hànzì, Japoncada kanji, Korecede hanja ya da hanmun, Vietnamcada ise hán tự ya da chữ nho adı verilir.

<span class="mw-page-title-main">Ningşia Huy Özerk Bölgesi</span>

Ningksia Huy Özerk Bölgesi, Çin'de bulunan bir özerk bölgedir. Ülkenin kuzeyinde bulunur.

<span class="mw-page-title-main">Fujian</span>

Fujian'in büyük bir kısmı Çin Halk Cumhuriyeti tarafından idare edilmektedir. Ancak Kinmen ve Matsu olmak üzere iki takım ada Çin Cumhuriyeti'nin (Tayvan) idaresi altındadır. Bu nedenle Çin Cumhuriyeti idari bölümlenmesinde de bir Fujian eyaleti bulunur.

<span class="mw-page-title-main">Çin dilleri</span> Doğu Asyada ki Sinitik diller

Çin dilleri ya da Çin dil ailesi, Çin'de yaşayan Hanların konuştuğu dillerin tümüne verilen addır. Çin-Tibet dil ailesine dahil kollardan birini oluşturmaktadır. Bu diller ayrıca Sinitik diller olarak da adlandırılır.

<span class="mw-page-title-main">Şensi</span>

Şensi ya da Shaanxi, Çin'de bir yönetim bölgesi. Wei Nehri ile verimli Loess Platosu'nu içeren bölge, İç Moğolistan'ın güneyinde yer alır. Yönetim merkezi Xi'an'dır.

<span class="mw-page-title-main">Anyang</span>

Anyang, Çin'in Henan eyaletinde bulunan bir şehirdir. Yüzölçümü 7.355 km² olan şehrin nüfusu 2010 yılı itibarı ile 5.172.834'tür.

<span class="mw-page-title-main">Kaifeng</span>

Kaifeng, Çin'in Henan eyaletinde bulunan bir il düzeyi şehirdir. Şehir, Sarı Nehrin güney kıyısında yer almaktadır. Yüzölçümü 6,247 km² olan şehrin nüfusu 2010 yılı itibarı ile 5 milyona yakındır. Kaifeng, bir zamanlar Song Hanedanı'nın başkentiydi.

<span class="mw-page-title-main">Huangshan (şehir)</span>

Huangshan, Çin'in Anhui eyaletinde bulunan bir il düzeyi şehirdir. Şehir, kuzeybatıda Chizhou ve kuzeydoğuda Xuancheng il düzeyi şehirleri ile güneybatıda Jiangxi ve güneydoğuda Zhejiang eyaletleri ile komşudur. Yüzölçümü 9,807 km² olan şehrin nüfusu 2010 yılı itibarı ile 1,358,980'dir.

<span class="mw-page-title-main">Dunganca</span>

Dunganca, Orta Asya'da yaşayan, Çin'in Hui etnik grubuna yakın bağları olan Dunganlar tarafından konuşulan Sinik dildir.

<span class="mw-page-title-main">Linxia (il)</span>

Linxia Hui Özerk İli, eski ismiyle Hezhou, Çin'in Gansu eyaletinde bulunan bir özerk ildir. Yüzölçümü 8.169 km² olan ilin nüfusu 2010 yılı itibarı ile 1.946.677'dir. İlin merkezi Linxia şehridir.

Min ya da Miin, 70 milyondan fazla kişi tarafından konuşulan Çin dilidir. Güneydoğu Çin Fujian eyaletinin yanı sıra Guangdong 'da, Hainan'da, Zhejiang'in güneyindeki üç ilde, Ningbo'nun dışındaki Zhoushan takımadasında, Liyang'daki bazı kasabalarda, Jiangsu-Jiangyin şehrinde ve Tayvan'da yaşayan Fujianli göçmenler tarafından konuşulur. Dilin ismi Fujian'deki Min Irmağı'ndan türetilmiştir. Min lehçelerinin diğer Çin dilleriyle karşılıklı anlaşılabilirliği yoktur.

Pinghua, başlıca olarak Guangksi Zhuang Özerk Bölgesi'nde konuşulan ve birbiriyle ilişkili olan Çince çeşitlerinden oluşan bir dil grubu. Ayrıca Yünnan eyaletinde de Pinghua konuşanlar vardır. Pinghua, Zhuang dillerini konuşanlar tarafından ikinci dil olarak konuşulduğu Guangksi eyaletinin bazı bölgelerinde ticaret dili olarak kullanılır. Bazı Pinghua konuşanlar resmi olarak Zhuanglar olarak sınıflandırılır, birçoğu da Çince konuşan Han çoğunluğundan genetik olarak farklıdır. Pinghua'nın kuzey alt grubu ağırlıklı olarak Guilin'de, güney alt grubu ise Nanning'de konuşulur. Güney Pinghua ağzı, dört ayrı giriş tonuna sahip olması ve Zhuang dilinden çeşitli sözcükler kullanması gibi çeşitli özelliklere sahip.

<span class="mw-page-title-main">Hebei</span>

Hebei (Çince: 河北; pinyin: Héběi, Çin'in Kuzey Çin bölgesinde bulunan bir eyalet. Eyalet isminin "jì" şeklinde kısaltılması, eski Han Hanedanı'na ait Ji Eyaleti 'nden alınır. Ji Eyaleti, günümüz güney Hebei'in üstünde bulunurdu. "Hebei" isminin tam anlamı "ırmağın kuzeyi". Bu, eyaletin Sarı Irmak 'ın kuzeyinde yer almasından dolayıdır.

<span class="mw-page-title-main">Heilongjiang</span>

Heilongjiang, Çin'in kuzeydoğusunda bulunan bir eyalet. "Heilongjiang"'ın asıl anlamı 'Kara Ejderha Nehri'; bu, Amur Nehri'nin Çince ismidir. Heilongjiang'ın tek karakterli kısaltılması 黑 (Hēi)'dir. Bölgenin Mançuca ismi, "Sahalin" isminin türettiği Sahaliyan ula 'dır; aynı anlamı taşıyan Moğolca ismi ise Qaramörin.

<span class="mw-page-title-main">Liaoning</span>

Liaoning, Çin'in kuzeydoğusunda bulunan bir eyalettir. Eyalet, günümüzdeki haliyle 1907 yılında Fengtian ismiyle kuruldu, ancak isim 1929'da "Liaoning" olarak değiştirildi. Eyalet başkenti ayrıca o dönemde Shenyang'ın eski ismi olan Shengjing'in Mançuca telaffuzu olan Mukden olarak bilinirdi. Japon Mançukuo kukla rejimi altında eyaletin ismi 1907'deki ismine dönüştürüldü, fakat Liaoning ismi 1945'te yine geri getirildi.

<span class="mw-page-title-main">Xiang Çincesi</span>

Xiang ya da Hsiang, Hunan dili olarak da bilinir, dilbilimsel açıdan birbirine benzeyen ve tarihi olarak birbiriyle ilişkili bir grup Çince lehçesi. Başta Hunan eyaleti olmak üzere, ayrıca kuzey Guangksi ve komşu Guizhou ve Hubei eyaletlerinin bazı bölgelerinde konuşulur. Araştırmacılar bu dili, beş ayrı alt gruba ayrıştırır: Chang-Yi, Lou-Shao, Hengzhou, Chen-Xu ve Yong-Quan. Xiang Çincesi, 2007 verilerine göre 38 milyon kişi tarafından konuşulmaktadır.

Han Ulusu'nun alt grupları, Çin lehçe grupları olarak da bilinir, dilbilimsel, kültürel, genetik ve bölgesel özelliklere dayanarak belirlenmektedir. Mandarin dilinde bu grupları tanımlamak için kullanılan terminoloji; Çin anakarasında "minxi", Tayvan'da ise "zuqun". Çinli Müslümanlar için kökeni göz önüne almaksızın Hui tanımının kullanılması dışında, Çin Halk Cumhuriyeti'nin resmi olarak tanıdığı 56 etnik gruptan biri olarak tanınan herhangi bir Han alt grubu yoktur.

<span class="mw-page-title-main">Anhui mutfağı</span>

Anhui mutfağı ya da Çin'de daha yaygın kullanımda olan kısa ismi ile Hui mutfağı, Çin'in Anhui Eyaleti'nin bölgesel mutfağıdır. Çin'in "Sekiz Büyük Mutfağı" 'ndan birini oluşturur. Bu mutfağın temeli, günümüz Anhui'in güneyindeki tarihî Huizhou bölgesinden kaynaklanır.

Hezhou dili Çin'in Kansu eyaletinde konuşulan kreolleşmiş karma dildir. Yüzyıllardır Linxia İli'nin lingua franca'sı olarak işlev göstermiştir. Uygurca ve belki de Salarcanın temellerinden oluşmuştur. Mandarin Çincesiyle yeniden sözcükleşme süreci geçirmiştir; yani sözcüklerin neredeyse tümü Çince kökenlidir. Buna rağmen, dilbilgisi açısından Türk dili özelliklerine sahiptir: Hezhou dilinde altı farklı isim hâli, eklemeli morfoloji ve özne-nesne-fiil cümle yapısı mevcuttur. Hezhou dilinde hem Türkçe hem de Çince kökenli son ekleri kullanılmaktadır; Çince kökenli olanlar özgün işlevlerini kaybetmişlerdir ve Çince anlambilimiyle ilişkilerinden yoksun sayılırlar. Fonolojisi Çinceye çok benzer: Hezhou dilinde üç farklı ton mevcuttur, fakat Hezhou dilindeki ton değişimi Çinceninkinden farklı şekilde çalışır. Han, Hui, Donşian ile Bao'an etnik gruplarında Hezhou dilini konuşanların arasında etnik gruba göre ton kullanımında farklılıklar gözlemlenmiştir, fakat Hezhou dilini anadil olarak konuşanlarda bu farklılıkların ortaya çıktığı yönünde belirtiler yoktur.