İçeriğe atla

Huēhuecoyōtl

Codex Borgia'daki Huehuecoyotl.[1]
Codex Telleriano-Remensis'teki Huehecóyotl.

Aztek mitolojisinde Huehuecóyotl Kolomb öncesi dönemin müzik, dans, yaramazlık ve şarkı tanrısıdır. Sınırsız cinselliğin koruyucusudur ve genellikle uğurlu kabul edilir.[2][3]

Tarih

Codex Telleriano-Remensis'ten türetilen hikâyeler, Huehuecóyotl'u, şakalarını genellikle diğer tanrılara ve hatta insanlara yapan iyi huylu bir şakacı olarak nitelendirdi. Büyük bir parti veren, sıkıntısını gidermek için insanlar arasında savaşlar yarattığı da iddia edildi. Meksikalı tanrıların Tezcatlipoca (Dumanlı Ayna) ailesinin bir parçasıydı ve şekil değiştirme güçlerini miras aldı.

Diğer tanrılardan kötü kader belirtileri olanlar, bazen kaderlerini hafifletmek veya tersine çevirmek için Huehuecóyotl'a başvururlardı. Huehuecóyotl ile ilgili unsurların kökeni Coyote hikâye anlatımına ve Kuzey Amerika kabilelerinin hikâyeleri ile ilişkiliydi.[4]

Tüm Aztek tanrıları gibi, Huehuecóyotl da iyiyi ve kötüyü uygulamasında dualistikti ve dengeli bir tanrı olarak algılanıyordu. Karanlık tarafının tasvirleri, geleneksel yeşil tüylerin aksine siyah veya sarı tüylü bir çakal görünümünü (insan olmayan) içerir.

O, Xolotl'un (ikizler, hastalık ve deformite tanrısı) tek arkadaşıydı ve ölülere Aztek mitolojisinin yeraltı dünyası Mictlan'a eşlik etti. İlişkileri, her iki tanrının köpek doğasından doğmuştur.

Hakkında

Gün işareti Xochitl

Huehuecóyotl (veya Ueuecoyotl) bir Meksika mitolojisi tanrısıdır. Codex Borbonicus'ta, bir davulcunun eşlik ettiği, insan eli ve ayaklarıyla dans eden bir çakal olarak tasvir edilmiştir. "Çok yaşlı çakal" anlamına gelen ismi Azteklere olumlu anlamlar taşıyordu; çakallar kurnazlığın, dünyevi bilgeliğin, pragmatizmin, erkek güzelliğinin ve gençliğin bir simgesiydi. Nahuatl'da "çok eski" anlamına gelen "huehue" ön eki, Aztek mitolojisinde yaşlılıklarına, bilgeliklerine, felsefi anlayışlarına ve ilahi olanla bağlantılarına saygı duyulan tanrılara eklenmiştir. Huehuecóyotl hikâyelerde sıklıkla erkek olarak görünse de, Tezcatlipoca'nın birçok çocuğunun yapabildiği gibi cinsiyeti değiştirebilir. Aynı zamanda hoşgörü, erkek cinselliği, iyi şanslar ve hikâye anlatımı ile ilişkilendirilebilir. Önde gelen kadın sevgililerinden biri, Meksika saunası olarak da bilinen, banyo ve ter banyosu (temazcalli) tanrıçası Temazcalteci (ayrıca Temaxcaltechi) idi. Bir diğeri aşk, güzellik, kadın cinselliği, fahişeler, çiçekler ve genç annelerin tanrıçası Xochiquetzal'dı.

Huehuecóyotl'un çoğu tasvirinde, onu Mezoamerikan kültüründe istisnai olan bir insan davulcusu veya ona dostça görünen (ibadet etmek yerine) görünen insan grupları izler.

On üç günlük Meksika haftasının dördüncü günü Huehuecóyotl'a aitti.

Kaynakça

  1. ^ Los Dioses en los Códices Mexicanos del Grupo Borgia: Una Investigación Iconográfica (İspanyolca). María Martínez Peñaloza (translator). México. 1975. ISBN 968-16-1029-6. 
  2. ^ "Article". www.azteccalendar.com. 4 Aralık 2005 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  3. ^ "Huehuecóyotl, the Erotic God Worshipped by Mexican Antiquities". The Yucatan Times. 12 Temmuz 2020. 22 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Temmuz 2020. 
  4. ^ "HUEHUECOYOTL". www.godchecker.com. 20 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. 

İlgili Araştırma Makaleleri

Mısır tanrıları Mısır mitolojisinde adı geçen tanrılardır.

<span class="mw-page-title-main">Athena</span> Yunan mitolojisinde zeka, sanat, strateji, ilham ve başarı tanrıçası

Athena, Yunan mitolojisinde zekâ, sanat, strateji, ilham ve barış tanrıçasıdır. Roma mitolojisinde Minerva ile eşit kabul edilir. Babası Tanrıların başı Zeus, annesi ise Zeus'un ilk karısı olan hikmet tanrıçası Metis'tir. Sembolleri, kalkan, mızrak, zeytin dalı ve baykuştur. Mızrak savaşı, zeytin dalı barışı, gök gözlü baykuş da bilgeliği temsil eder. Athena, Atina kentinin baş tanrıçası ve koruyucusudur, kent ismini de ondan almıştır. Athena ve sembolize ettiği karakterler birçok kültürde benzer formlarda bulunur. Athena ayrıca Troya savaşında Akhaların yardımına koşup tahta atın yapılmasına yardım etmiştir. Athena özel bir kalkan taşır. Bu kalkan Aegis olarak isimlendirilmiştir. Kalkanın üzerinde, değişik süslemelerle birlikte Medusa'nın başının resmi bulunur. Bu kalkanın önünde en güçlü ordular bile bozguna uğrar. Zeus'un en sevdiği kızı olduğu için Zeus'un yıldırımlarını da bir tek o kullanabilir. Gigantlar arasındaki karşıtı Enceladus'dur.

<span class="mw-page-title-main">Anubis</span>

Anubis (Anpu), Antik Mısır mitolojisine göre ölüm ve cenaze tanrısıdır. Osiris ve Nephthys'in oğludur. Çakalların mezarlar etrafında dolaşması nedeniyle çakal başlı Anubis ölümle beraber anılır. Daha sonra Set tarafından öldürülen Osiris'i mumyaladığı için mumyalama tanrısı olmuştur. Görevi tüm ölüleri korumak ve yüceltmektir. Bu yüzden mumyalamayla görevli kişiler Anubis maskesi takarlardı. Ölen kişi diğer dünyada yargılanırken Anubis ona yardım eder. Anubis diğer dünyada ölülerin koruyucusu ve ölüler kentinin efendisidir. Anubis, Antik Mısır tanrıları arasında en saygın olanlarındandır. Ölüleri tekrar hayata döndürme gibi bir özelliği de olduğu sanılmaktadır. Yüzünde bir çakal ısırığı vardır. Kutsal mumyalayıcı olarak da bilinir.

<span class="mw-page-title-main">Pers mitolojisi</span>

Pers mitolojisi, İran platosu ve onun sınır bölgeleri ile Karadeniz'den Hoten'e kadar uzanan Orta Asya bölgelerinde yaşamış ve birbirleriyle kültürel ve dilsel olarak ilişkili olan eski halkların inanç ve ibadet uygulamalarının bütününe verilen isimdir.

<span class="mw-page-title-main">Odin</span> İskandinav Baş Tanrısı

Odin, Cermen mitolojisinde yer alan önemli bir tanrı. Odin ile ilgili günümüze ulaşan çoğu bilginin kaynağı olan İskandinav mitolojisi; Odin'i bilgelik, şifa, ölüm, kraliyet, bilgi, savaş, zafer, büyücülük, şiir, çılgınlık, şamanlık, ilham, şairlik, hava, rüzgar ile ilişkilendirir. İskandinav mitolojisine göre tanrıça Frigg'in kocasıdır. Genellikle en yüce Cermen tanrısı olarak kabul edilir. Eski İngilizce ve Eski Saksoncada Wōden, Eski Felemenkçede Wuodan ve Eski Yüksek Almancada Wuotan adıyla bilinir. Tüm bu adların kökeni ise Ana Almanca *Wōđanaz'dır. İngilizce dahil birçok Cermen dilinde çarşamba günü, bu tanrının adını taşır.

<span class="mw-page-title-main">Freyja</span> Tanrıça

Freyja veya Freya, İskandinav mitolojisinde deniz tanrısı Njord'un kızı ve Freyr'in kız kardeşidir. Önemli bir bereket tanrıçası ve Germen tanrılarının ayrıldığı iki koldan biri olan Vanir'in bir üyesidir. Vanir, aralarındaki bir savaştan sonra yerini daha genç tanrıçalardan oluşan ve başlarını Odin'in çektiği Aesir'e bırakmak zorunda kalır. Freyja'nın en büyük hazinesi Brising'lerin kolyesidir. Onu elde etmek için kolyeyi yapan dört cüceyle birlikte olmuştur. Güzelliği yüzünden pek çok hayranı vardır ve bunlardan biri de domuza çevirdiği Ottar'dır. Şahin kılığında uçabilen bir büyücü olduğu da söylenir. Frigg'in Freyja ile pek çok ortak noktası bulunur. İki tanrıçanın kökeninde, aynı toprak tanrıçası olması olasılığı da yüksektir. Odin de Frejya da kahraman ölülerle ilgilidir. Her savaşın sonunda ölüleri paylaşırlar. Ölenlerin yarısını Odin Valhalla'ya alırken, Freyja diğer yarısını da kendisinin yönettiği Fólkvangr çayırlarına alır.

<span class="mw-page-title-main">Aztek dini</span>

Aztek mitolojisi veya Aztek dini, Tolteklerin çöküşünün ardından 13-16. yüzyıllar arasında Meksika Vadisi'nde önemli bir uygarlık olarak ortaya çıkan Aztekler tarafından geliştirilmiş bir inanç, efsane ve gelenekler bütünüdür. 100'den fazla tanrısıyla çok tanrılı pantheona sahip sahip Aztek dini, gerek kendisinden eski gerekse kendisiyle eş zamanlı olarak aynı coğrafi bölgede ortaya çıkmış inançlar, mitler, kültürel ve kozmik imgelerden yoğun oranda etkilenmiştir. Ayrıca Aztek dini çok önemli ve sıkı bir mistik karaktere sahiptir ve liturjik açıdan çok gelişmiştir. Seremoniler ve ritüeller büyük bir titizlikle, belirli takvimleri çok sıkı bir şekilde takip ederek gerçekleştirilir ve dinî olduğu kadar siyasi ve toplumsal açıdan da önem arz ederdi. Ayrıca uzun yıllar boyunca kurgu eserlerinde yer almış antik ritüellerde insan kurban edilmesi anlayışı da Aztek inancında yer etmiş, ritüellerde gerçekten insan kurban edilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Æsir</span>

Aesir ; İskandinav mitolojisinde başlıca tanrı topluluğunun genel adı. Diğer topluluğun adı Vanir'dir ve Odin'le birlikte ölümlü insanların hayatlarını yönetirler. Asgard'da yaşarlar. Tanrılar güçlü, güzel ve normal insanlardan daha iridirler. İnsanlardan uzun yaşarlar ama ölümsüz değillerdir. Her tanrı değişik alanlarda bilgiye sahiptir. İyi, sıcakkanlı ve yardımseverdirler. Asgard'da çok uzun süreden beri yaşayan Vanir'ler de Æsir tanrıları arasında sayılırlar.

Sümer mitolojisi, Sümerler'in yıkılışlarına kadarki dönemde din ve bilimle ilgili kültürünü içerir. Birçok tanrı ve tanrıçaları vardır ve onlar Sümer mitolojisini oluşturur. Bu tanrılar ve tanrıçalar Yaradılış Destanı, Tufan hikâyesi gibi edebî eserlerde açıkça belirtilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Aztek mutfağı</span>

Aztek mutfağı, 1519'da Avrupa ile etkileşime girmeden önce Meksika Vadisi'ndeki eski Aztek İmparatorluğu ve Nahua halklarının mutfağıdır.

Cupid veya Kupid arzu, erotik aşk, çekicilik ve şefkat tanrısıdır. Sık sık aşk tanrıçası Venüs'ün ve savaş tanrısı Mars'ın oğlu olarak tasvir edilir. Latincede Amor ("Aşk") olarak da bilinir. Onun Yunan versiyonu olan Eros Klasik Yunan sanatında genellikle ince kanatlı bir genç olarak tasvir edilse de, Helenistik dönemde, giderek daha fazla tombul bir çocuk olarak tasvir edildi. Kendisinin oku ve yayı onun güç kaynağını temsil eder: Aşk Tanrısının okuyla vurulan bir kişi, hatta bir tanrı, kontrol edilemeyen arzu ile dolar. Efsanelerde, Cupid çoğunlukla olay örgüsünü harekete geçirmeye hizmet eden küçük bir karakterdir. O sadece Aşk Tanrısı ve Ruh hikâyesinde bir ana karakterdir, kendi silahlarıyla yaralandığında aşk çilesi yaşar. Güçleri, özdeş olmasa da Hindu insan sevgisi tanrısı Kamadeva'ya benzer.

<span class="mw-page-title-main">Neith</span> Antik Mısır tanrıçası

Neith, ilk ve birincil yaratıcı olduğu söylenen erken bir eski Mısır tanrısıydı. Evrenin ve içerdiği her şeyin yaratıcısı olduğu söyleniyordu ve nasıl işlediğini o yönetiyor. Bilgeliğin, dokumanın, kozmosun, annelerin, nehirlerin, suyun, doğumun, avlanmanın, savaşın ve kaderin tanrıçasıydı. Savaşçı bir tanrıçaydı.

<span class="mw-page-title-main">Bilgi tanrılarının listesi</span> Vikimedya liste maddesi

Bilgi tanrıları, mitolojilerde bilgi, bilgelik veya zeka ile ilişkili tanrılardır.

<span class="mw-page-title-main">Aşk ve şehvet tanrıları listesi</span> Vikimedya liste maddesi

Aşk tanrısı, mitolojide romantizm, seks, şehvet veya cinsellikle ilişkilendirilen tanrıdır. Aşk tanrıları mitolojilerde oldukça yaygındır ve birçok çok tanrılı dinde bulunabilir. Kadın aşk tanrıçaları genellikle güzellik ve diğer geleneksel dişil niteliklerle ilişkilendirilir.

<span class="mw-page-title-main">Hava tanrısı</span> Tanrı

Hava tanrıları, gök, yıldırım, yağmur, rüzgar, fırtına, kasırga ve kasırgalar gibi konularla ilişkilendirilen tanrılardır. Çok tanrılı dinlerde yaygın olarak bulunurlar.

Doğurganlık tanrısı, doğurganlık, cinsellik, hamilelik, doğum ve ekinlerle ilişkili bir tanrı veya tanrıçadır. Bazı durumlarda bu tanrılar bu deneyimlerle doğrudan ilişkilidir, diğerlerinde ise daha soyut sembollerdir. Doğurganlık ayinleri ibadetlerine eşlik edebilir. Aşağıdaki, doğurganlık tanrılarının bir listesidir.

<span class="mw-page-title-main">Nanshe</span>

Sümer mitolojisinde Nanshe Enki ve Ninhursag'ın kızıydı. Bir tanrıça olarak işlevleri çeşitliydi. Sosyal adalet, kehanet, doğurganlık ve balıkçılık tanrıçasıydı. Babası gibi, o da suyla yoğun bir şekilde ilişkiliydi. Basra Körfezi ve içindeki tüm hayvanlar üzerinde hakimiyet kurdu. Onun kült merkezi, Lagaş şehrinde bulunan Sirara tapınağıydı. Eşi Nindara'ydı.

<span class="mw-page-title-main">Uni</span> Etrüsk doğurganlık tanrıçası

Uni, Etrüsk dininde ve mitinde eski evlilik, doğurganlık, aile ve kadın tanrıçasıdır ve Perugia'nın koruyucu tanrıçasıdır. Roma mitolojisinde Juno'nun ve Yunan mitolojisinde Hera'nın Etrüsk eşdeğeri olarak tanımlanır. Etrüsk panteonunun yüce tanrıçası olarak gökyüzü tanrısı kocası Tinia ve bilgelik tanrıçası kızı Menrva'dan oluşan Capitoline Üçlüsü'nün özgün öncüsü olan Etrüsk üçlüsünün bir parçasıdır.