İçeriğe atla

Hospodar

Hospodar veya gospodar "efendi" veya "lord" anlamına gelen Slav kökenli bir terimdir.

Etimoloji

Slav dilinde kullanımı

Slav dilinde hospodar, genellikle bir evin veya diğer mülklerin efendisi/sahibine ve ayrıca bir aile reisine denir. Hospodar'ın evine hospóda denir. Macaristan'da da yaygın olan gazda kelimesi de aile reisi için alternatif bir terimdir. Hospod, yalnızca Tanrı'dan bahsederken kullanılır.

Terim, İkinci Bulgar İmparatorluğu'nun sonlarına doğru kullanıldı. 1394-95'te İvan Şişman kendisinden bir Çar değil, Tırnovo gospodin'i olarak bahsetti ve yabancı kaynaklarda herzog veya "kafir bey" olarak adlandırıldı. Bu muhtemelen I. Bayezid'e karşı vasallığın kabulü veya imparatorluk unvanının İvan Sratsimir'e verilmesi anlamına geliyordu.[1]

Diğer dillerdeki kullanımı

Eflak ve Boğdan hükümdarları, 14. yüzyıldan 1866'ya kadar Slav yazılarında İngilizce karşılığı Lord (özerk hükümdar anlamında) olan hospodar olarak adlandırılıyordu. Hospodar, voyvoda (yani Dük) unvanına ek olarak kullanıldı. Rumence yazarken, Domn (Latince dominus) terimi kullanıldı. Bu dönemin sonunda, unvan Osmanlı Padişahının birçok vasalı tarafından kullanıldığı için, bu unvan Romanya Prensliği'nin bağımsızlığına ters olarak kabul edildi. Bu nedenle hospodar unvanı, 1881'de Romanya Krallığı'nın (1918'e kadar Erdel'i kapsamıyordu) ilanına kadar resmi hükümdar unvanı olmaya devam eden Domnitor veya kısaca Domn unvanı için terk edildi.

Ayrıca bakınız

Kaynakça

Özel

  1. ^ Павлов, Пламен (18 Temmuz 2006). Цар Константин II Асен (1397-1422) - последният владетел на средновековна България (Bulgarca). LiterNet. 30 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2007. 

Genel

 Chisholm, Hugh, (Ed.) (1911). "Hospodar". Encyclopædia Britannica (11. bas.). Cambridge University Press. 

 Bu madde artık kamu malı olan bir yayından alınan metni içeriyor: Chisholm, Hugh, (Ed.) (1911). "Hospodar". Encyclopædia Britannica. 13 (11. bas.). Cambridge University Press. s. 801. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Eflak</span> Romanyada bir bölge

Eflak veya Ulahya Romanya'nın tarihî ve coğrafî bölgelerinden biridir. Tuna Nehri'nin kuzeyi ile Güney Karpatlar'ın güneyinin arasında bulunmaktadır. Eflak bazen Munteniya olarak anılmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Vilayet</span> Osmanlı Devletinin son dönemlerindeki birinci derece mülki yönetim birimi

Vilâyet, 1864 yılında Teşkil-i Vilayet Nizamnamesi ile tanımlanan birinci dereceden bir yönetim birimidir. 19 ve 20. yüzyıllarda önce Osmanlı Devleti, ardından 1960'a kadar Türkiye Cumhuriyeti'nde, bir valinin yönetimi altındaki birimdir. Bugün Türkiye'de vilayet, il anlamında kullanılır.

<span class="mw-page-title-main">Mavrokordat ailesi</span> Soylu familya

Mavrokordat, Mavro Kordato ya da Mavrokordato ailesi, Osmanlı İmparatorluğu, Eflak, Boğdan ve Yunanistan tarihinde önemli roller oynamış bir Fenerli Rum ailesidir.

<span class="mw-page-title-main">Voyvoda</span>

Voyvoda, Slav dillerinde kumandan ya da prens anlamına gelir. Osmanlı İmparatorluğu Eflak ve Boğdan'ı topraklarına katmadan önce bu ülkelerin kralları voyvoda adıyla anılmaktaydılar. Osmanlı İmparatorluğu zamanında aynı terim Eflak ve Boğdan vilayetlerinde Osmanlı Padişahına bağlı olarak hüküm süren Hristiyan hükümdarlar için de kullanılmaya devam etmiştir. Voyvodalar Osmanlı İmparatorluğu'nun kadrolarında sancak beylerine denk konumdaydılar.

<span class="mw-page-title-main">Karbonat</span> Karbonik asitin esteri

Karbonat, kimyada karbonik asidin bir tuzudur. Karbonat iyonu CO32- varlığında nitelendirilir. Aynı zamanda ismi karbonik asidin esteri manasına da gelebilir.

<span class="mw-page-title-main">Paraná (eyalet)</span> Brezilyanın güneyinde eyalet

Paraná Brezilya'nın 26 eyaletinden biridir. Başkenti, Curitiba'dır. Eyalet ülkenin güneyinde Paraguay ve Arjantin sınırında yer alır. Bölge, 1853 yılında, Sao Paulo eyaletinden ayrılarak, eyalet olmuştur.

<span class="mw-page-title-main">III. Vasili</span> Moskova Devleti hükümdarı (1479-1533; büyük prens 1505-1533)

Vasili İvanoviç, 1505-1533 arasında Moskova Büyük Prensi. Vasili İvanoviç, III. İvan ile son Bizans imparatoru XI. Konstantinos'un kardeşi Thomas Paleologos'un kızı Zoi Palaiologina'nın (Sofia) oğluydu.

<span class="mw-page-title-main">III. Friedrich Wilhelm</span> 1797-1840 yılları arasında Prusya kralı

III. Friedrich Wilhelm, 1797-1840 yılları arasında Prusya kralı.

Yerberi (perigee), uzay biliminde günberi teriminin alt terimidir. Dünya'nın doğal uydusu olan Ay'ın, Dünya'ya en yakın olduğu noktayı adlandırmak için kullanılır. Adını, Dünya anlamında da kullanılan 'yer' ve yakınlık olarak yön bildiren 'beri' zarfının birleşiminden alır. Ay'ın Dünya'ya en uzak bulunduğu noktaya ise yeröte (apogee) adı verilir. Üst terim günberi ise herhangi bir gezegenin ya da göktaşının, yörüngesinde döndüğü cisme en yakın olduğu yeri görterir.

<span class="mw-page-title-main">Konstantinos Manasses</span> Bizanslı yazar

Konstantin Manasses, 12. yüzyılda I. Manuil döneminde görev yapmış Bizans Vakanüvisi.

<span class="mw-page-title-main">I. Theodorus</span> 73. Katolik Kilisesi papası (ö. 649; pd. 642-649)

Papa I. Theodore 24 Kasım 642 tarihinden öldüğü 649 yılına kadar papa.

<span class="mw-page-title-main">İrodis Attikos</span>

Herodes Attikus, ya da Attikus Herodes, Yunan aristokrat, sofist, Roma senatörü. 143 yılında Roma Konsülü'ne giren Attikus, consul suffectus değil consul ordinarius unvanı taşıyan ilk Yunan'dı. Latince tam adı Lucius Vibullius Hipparchus Tiberius Claudius Atticus Herodes'tir. Philostratus'a göre, Herodes Attikus II. Sofistik Dönem'in önemli isimlerindendi.

<span class="mw-page-title-main">Tahfif kemeri</span> lentolar üzerine inşa edilerek, yukarıdan gelen yükleri karşılayan sağır kemer.

Tahfif kemeri ya da boşaltma kemeri, mimari bir yapıda arşitrav ya da kapı ve pencere lentolarının üzerine inşa edilerek, yukarıdan gelen yükleri karşılayan sağır kemere verilen isimdir. Hafifletme kemeri olarak da bilinmektedir.

<span class="mw-page-title-main">II. Vasili</span> Moskova Büyük Prensi (1415-1462; hd. 1425-1462)

Vasili Vasilyeviç 1425 ile 1462 yılları arasında hüküm süren Moskova büyük prensi. II. Vasili, Moskova Sivil Savaşı'nda düşmanları tarafından yakalanıp, gözleri kör edildi ve tahttan uzaklaştırıldı. Ancak sonunda tahta dönmeyi başardı. Son yıllarında körlüğü nedeniyle oğlu III. İvan'ı prens ilan etti. 27 Mart 1462'de Moskova'da öldü.

<span class="mw-page-title-main">Kodaman</span>

Kodaman, "büyük", doğuştan soylu veya diğer nitelikleriyle yüksek sosyal konumda olan kişilere verilen unvan. Orta Çağ'a atıfta bulunulduğunda, terim genellikle soylu toprak sahiplerini; kont, dük ve prens gibi savaş efendilerini ve Polonya'da szlachta unvanlarıyla karşılaştırılabilir.

<span class="mw-page-title-main">Karolenj Hanedanı</span>

Karolenj Hanedanı, kökenleri 7. yüzyıl'a Arnulfing ve Pippinid klanlarına dayanan Charles Martel tarafından kurulan bir Frank hanedanıdır. Hanedan, 8. yüzyılda gücünü konsolide etti ve Frankların hükümdarı haline geldi. 751'de Frenklerini yöneten Merovenj Hanedanı, Papa'nın rızasıyla devrildi ve Martel'in oğlu Kısa Pepin, Frankların Kralı olarak taç giydirildi. Pepin'in oğlu Şarlman'ın 800 yılında Batı Roma İmparatoru olarak taç giymesiyle Karolenj Hanedanı gücünün zirvesine ulaştı. Şarlman'ın 814'teki ölümü, Karolenj İmparatorluğu'nun parçalanma dönemini başlattı ve sonunda Fransa Krallığı ve Kutsal Roma İmparatorluğu'nun evrimine yol açacak olan süreç başladı.

<span class="mw-page-title-main">Burgh</span>

Bir burgh İskoçya ve Kuzey İngiltere'de özerk bir belediye şirketi, genellikle İskoççada bir şehir, kasaba veya toun anlamına gelmektedir. Bu tür bir idari bölünme, Kral David'in ilk kraliyet burgh'larını kurduğu 12. yüzyıldan beri vardı. Burgh statüsü, Birleşik Krallık'ın geri kalanında bulunan ilçe statüsüne genel olarak benziyordu. 1975'te yerel yönetimin yeniden yapılanmasının ardından, "kraliyet burgh" unvanı birçok kasabada kullanılmaya devam etmekte olmasına rağmen, günümüzde törensel değerden biraz daha fazlasını ifade etmektedir.

Markgraf Kutsal Roma İmparatorluğu'nda sınır bölgelerinden birinin veya bir krallığın topraklarını korumak için görevlendirilmiş askeri komutanlara verilen Orta Çağ unvanıydı. Bu unvan, İmparatorluk'taki bazı feodal ailelerde devamlı olarak kullanılmaya başlandı ve 1806'da İmparatorluğun son bulmasına kadar bazı İmparatorluğa bağlı kontlukların yöneticileri tarafından kullanıldı. Selçuklu dönemi Uçbeyi ünvanı ile benzerlik gösterir.

<span class="mw-page-title-main">Gloucester dükü</span>

Gloucester Dükü genelde Birleşik Krallık hükümdarlarının oğullarına verilen bir soyluluk unvanıdır.. İlk dört verilişi İngiltere asilleri, son verilişi Birleşik Krallık asilleri içindir.

<span class="mw-page-title-main">Gika ailesi</span> Soylu bir Fenerli Rum ailesi

Gika ailesi, 17. ve 19. yüzyıllar arasında, Eflak Beyliği, Boğdan Beyliği ve Romanya Krallığı'nda aktif rol oynamış soylu bir ailedir. Osmanlı İmparatorluğu'ndaki Sisam Emareti için de bir dönem hükümdar olmuşlardır.