İçeriğe atla

Horloogiyn Çoybalsan

Horloogiyn Çoybalsan
Хорлоогийн Чойбалсан
4. Devlet Küçük Hural Prezidyumu Başkanı
Görev süresi
24 Ocak 1929 - 27 Nisan 1930
Yerine geldiğiJamtsangin Damdinsüren
Yerine gelenLosolın Lagan
Moğolistan Bakanlar Konseyi Başkanı
Görev süresi
24 Mart 1939 - 26 Ocak 1952
Yerine geldiğiAnandın Amar
Yerine gelenYumjagiyn Tsedenbal
Kişisel bilgiler
Doğum 7 Şubat 1895(1895-02-07)
Açit Beysiyn, Qing Hanedanı[1]
Ölüm 26 Ocak 1952 (56 yaşında)
Moskova, Sovyetler Birliği
Partisi Moğol Devrimci Halk Partisi
Dini Ateist
Ödülleri Moğolistan Halk Cumhuriyeti Kahramanı Moğolistan Halk Cumhuriyeti Kahramanı KGB fahri memuru
Sühbatar Nişanı Sühbatar Nişanı Sühbatar Nişanı Sühbatar Nişanı
Kızıl Bayrak Nişanı (Moğolistan) Kızıl Bayrak Nişanı (Moğolistan) Kızıl Bayrak Nişanı Kızıl Bayrak Nişanı (Moğolistan)
Kızıl Bayrak Nişanı (Moğolistan) Kızıl Bayrak Çalışma Nişanı Kutup Yıldızı Nişanı Moğol Halk Devrimi'nin 25. Yıldönümü (1946)
Lenin Nişanı Lenin Nişanı Kızıl Bayrak Nişanı (SSCB) Kızıl Bayrak Nişanı (SSCB)
1. Sınıf Suvorov Nişanı 1941-1945 yılları Büyük Vatan Savaşı'nda Almanya'ya Karşı Galibiyet Nişanı Japonya'ya Karşı Galibiyet Nişanı İşçi ve Köylü Kızıl Ordusu'nun 20. Yıl Jübile Madalyası
Sovyet Ordusu ve Donanması'nın 30. Yıl Jübile Madalyası
Askerî hizmeti
Bağlılığı  Moğolistan
Branşı  Moğolistan Kara Kuvvetleri
Hizmet yılları 1921–1952
Rütbesi Mareşal
Çatışma/savaşları II. Dünya Savaşı

Horloogiyn Çoybalsan (MoğolcaХорлоогийн Чойбалсан; 8 Şubat 1895 – 26 Ocak 1952), Moğolistan Halk Cumhuriyeti'nin 1930'lardan ölümüne kadar lideri olan Moğol komünist siyasetçi ve mareşal.

Çoybalsan Moğolistan'ın modern tarihinde tüm siyasi yetkileri elinde bulunduran tek lider olup aynı zamanda Moğolistan'ın Stalini olarak anılmaktaydı. Yönetimi sırasında çok sayıda aydın, muhalif, rahip ve diğer "devrim düşmanları" Stalin tarzı temizliklerle tasfiye veya idam edilmiş olup bununla birlikte Moğolistan'ın SSCB ile olan ekonomik, siyasi ve askeri bağları gelişmiş, ülkenin altyapı ve okuryazarlık oranları yükselmiş ve özellikle II. Dünya Savaşı'ndan sonra ülkenin uluslararası alanda bağımsızlığı tanınmıştır.

Ölümü

1951'in sonlarında Choibalsan, böbrek kanseri tedavisi için Moskova'ya gitti. 26 Ocak 1952'de orada öldü.

Choibalsan'ın naaşı tam askeri onurla Moğolistan'a iade edildi ve başkentte hem Moğol hem de Sovyet yetkililerinin katıldığı bir devlet cenazesi verildi. Ulan Batur'daki Altan Ulgii mezarlığına gömüldü. Temmuz 1954'te cenazesi, Sükhbaatar Meydanı'nın kuzey tarafındaki Hükûmet Konağı'nın önünde yeni inşa edilen Sükhbaatar Mozolesi'ne taşındı. Anıt Mezar 2005 yılında yıkılmış ve her iki hükümdarın cesetleri Budist din adamlarının gözetiminde törenle yakılmış ve küller tekrar Altan Ulgii mezarlığına gömülmüştür.

Kaynakça

  1. ^ Sanders, Alan J. K. (1996). Historical Dictionary of Mongolia. Lanham: Scarecrow Press. s. 41. ISBN 0-8108-3077-9. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Josef Stalin</span> Sovyetler Birliği lideri (1924–1953)

Josef Stalin, Gürcü asıllı Sovyet devlet adamı ve Sovyetler Birliği Komünist Partisi Genel Sekreteri (1922-1953). Sovyetler Birliği'ni 1924'ten ölümüne kadar diktatörlük rejimi ile yönetti. Stalin; Sovyetler Birliği'ni endüstriyel ve askerî bir süper güce dönüştürdü, fakat bunu gerçekleştirirken totaliter politikalar uyguladı ve milyonlarca Sovyet vatandaşı diktatörlüğü sırasında hayatını kaybetti. Stalin döneminde; 3 ila 20 milyon arasında insan çalışma kampları, zorunlu kolektivizasyon, kıtlık ve yargısız infazlardan dolayı ölmüştür.

<span class="mw-page-title-main">Moğolistan</span> Doğu ve Orta Asyada yer alan karasal bir ülke, devlet

Moğolistan, Doğu ve Orta Asya'da bulunan denize kıyısı olmayan bir ülkedir. Ülke toprakları tarihî Dış Moğolistan bölgesine denk düşer. Kuzeyde Rusya; güney, doğu ve batısında Çin'e bağlı İç Moğolistan ile Sincan Uygur Özerk Bölgesi vardır. Moğolistan'ın Kazakistan'a sınırı olmamasına rağmen ülkenin en batısı Kazakistan'ın doğu ucuna 37 kilometre uzaklıktadır. Ayrıca Kazakistan'dan sonra denize kıyısı olmayan en büyük ikinci ülkedir. Yüzölçümü 1.564.116 kilometre kare, nüfusu 3,3 milyon civarı olan Moğolistan, en geniş on dokuzuncu ülke ve en seyrek nüfuslu ülkedir. Ülke çok az ekilebilir toprağa sahiptir. Topraklarının çoğu bozkırdır. Kuzey ve batıda dağlar ve güneyde Gobi Çölü bulunur. Ulan Batur, ülkenin başkentidir ve yaklaşık olarak ülke nüfusun %38'ine ev sahipliği yapar. Ayrıca dünyanın en soğuk başkentlerinden biridir. Moğolistan yarı başkanlık sistemi ile yönetilen cumhuriyettir.

<span class="mw-page-title-main">Moğollar</span> Doğu Asyada yaşayan etnik halk ya da etnik grup

Moğollar, Doğu ve Orta Asya kavimlerindendir. Asıl yurtları olan Moğolistan'ın ve Moğolistan devleti ile sınır paylaşan, fakat Çin'e bağlı olan İç Moğolistan bölgesinin yerli halkıdırlar.

<span class="mw-page-title-main">Nikita Kruşçev</span> 1953ten 1964e kadarki Sovyetler Birliği lideri

Nikita Sergeyeviç Kruşçev, Sovyet devlet adamı ve Sovyetler Birliği Komünist Partisi Birinci Sekreteri. Doğru okunuşu ve Türkçe yazım kurallarına göre soyadının doğru yazılışı Hruşçov olmasına rağmen, Türkçeye İngilizce Khrushchev kelimesinin okunuşu olan Kruşçev kelimesi geçmiş ve yaygınlık kazanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Georgi Jukov</span> Sovyet mareşal

Georgi Jukov, II. Dünya Savaşı sırasında Kızıl Ordu'nun başlıca komutanlarından biri, Sovyet Mareşal (1943), Savunma Bakanı (1955-1957). Stalingrad Muharebesi'nin kaderini değiştiren en önemli komutan olmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Moğol İmparatorluğu</span> 13. ve 14. yüzyılda hüküm sürmüş olan, tarihin bitişik sınırlara sahip en büyük kara imparatorluğu

Moğol İmparatorluğu, 13. ve 14. yüzyıllarda tarihin en büyük bitişik imparatorluğuydu. Doğu Asya'da bugünkü Moğolistan'da ortaya çıkan Moğol İmparatorluğu, en güçlü döneminde Japon Denizi'nden Doğu Avrupa'nın bazı bölgelerine kadar uzandı, kuzeye doğru Kuzey Kutbu'nun bazı bölgelerine kadar uzandı; doğuya ve güneye doğru Hint alt kıtasının bazı bölgelerine girdi, Güneydoğu Asya'yı istila etmeye çalıştı ve İran Platosu'nu fethetti; ve batıya doğru Levant ve Karpat Dağları'na kadar uzandı.

<span class="mw-page-title-main">Lenin'in Mozolesi</span>

Lenin Mozolesi, Rusya'nın başkenti Moskova'nın merkezindeki Kızıl Meydan'da Sovyetler Birliği'nin kurucusu Vladimir İlyiç Lenin'in tahnit edilmiş naaşının bulunduğu ve halka ziyarete açık olan yerdir.

<span class="mw-page-title-main">Sovyetler Birliği Komünist Partisi</span> Sovyetler Birliğini yöneten parti

Sovyetler Birliği Komünist Partisi, Rusya Sosyal Demokrat İşçi Partisi'nin Bolşevik kanadınca kurulan ve 1917 Büyük Ekim Sosyalist Devrimi'nden sonra 1991 yılına dek Sovyetler Birliği'ni yöneten parti. Rusya Sosyal Demokrat İşçi Partisi olarak iktidara gelen parti 1918 yılında Komünist Parti adını aldı.

<span class="mw-page-title-main">Mihail Frunze</span> Bolşevik İhtilali önderi

Mihail Vasilyeviç Frunze, Ekim Devrimi'nde Bolşevik önderi. Bir Rumen ve Rus aileye mensuptu. Frunze babası Herson Guberniyası'nda görevli bir askerî doktordu. Savaşta Pyotr Vrangel'ı mağlup etmesiyle bilinir.

<span class="mw-page-title-main">Roman Ungern von Sternberg</span>

Kan Dökücü Baron ve Deli Baron olarak da tanınan Roman Nickolai Maximilian von Ungern-Sternberg, Baltık-Almanı kökenli bir subay ve Moğolistan'ı Mart-Ağustos 1921 tarihleri arasında yöneten korgeneraldir. Moğolistan ve Baykal Gölü çevresinde monarşik bir yapı kurmayı amaçlayan Sternberg, Mihail Aleksandroviç Romanov önderliğindeki Rus egemenliğini diriltmek ve Bogd Han'ın yönetimindeki Moğol Hanlığı'nı bu oluşuma destek vermeye çağırmayı amaçlamaktaydı. Baron, çoğunlukla komünistler ve Yahudilere karşı savaşmıştır. Sternberg, Kızıl Ordu tarafından ele geçirildikten sonra birçok savaş suçuyla yüz yüze kalmış ve idam edilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Erdene Zuu Manastırı</span>

Erdene Zuu Manastırı Moğolistan'da bulunan, Eski Moğol hükümranlıkları dönemine ait Budist manastırı. Övörhangay eyaletindeki, bugünkü Harhorin yakınlarında bulunan eski Moğol başkenti Karakurum'da bulunur. Orhun Kültürel Doğa Vadisi'nin Dünya Mirası listesi'ne dahil olan bölümündedir.

<span class="mw-page-title-main">Tsahiagiyn Elbegdorc</span> 4. Moğolistan devlet başkanı

Tsahiagiyn Elbegdorc, Moğol siyasetçi. Moğolistan'nın 2009-2017 yılları arası Cumhurbaşkanı. 24 Mayıs 2009'da seçimleri kazandı. Demokrat Parti adayı olarak Moğolistan Halkın Devrimci Partisi üyesi ve Batılı eğitimi alan ilk cumhurbaşkanı oldu. Tsahiagiyn Elbegdorc, Moğolistan Parlamentosu başkan yardımcısı ve sözcüsü olmak üzere, bir kez parlamento çoğunluk lideri ve dört kez parlamentonun bir üyesi ve de iki kez Moğolistan Başbakanı olmuştur. Elbegdorc demokrasi yanlısı, özgürlükçü bir politikacı olarak biliniyor. Elbegdorc Ardçilal kurucusudur.

<span class="mw-page-title-main">1921 Moğol Devrimi</span>

1921 Moğol Devrimi, Moğolistan'da gerçekleşmiş komünist devrimdir. Devrim sonucunda Moğolistan Çin'den bağımsızlığını kazanarak Moğolistan Halk Cumhuriyeti ilan edildi.

<span class="mw-page-title-main">Moğolistan Demokratik Devrimi</span>

Moğolistan Demokratik Devrimi, 1990 yılında Moğolistan'da gerçekleşen demokratik barışçıl devrimdir. Devrim, sosyalist hükûmete karşı açlık grevleri ve protesto gösterileri ile başladı. Başkent Ulan Batur'un Sühbatur Meydanı'nda çoğunlukla gençler tarafından öncülük edilen protestolar kansız bir şekilde otoriter yönetimin istifasıyla sona erdi ve yeni bir anayasa oluşturuldu ve çok partili demokratik düzene geçildi.

<span class="mw-page-title-main">Dornod (il)</span>

Dornod ili, Moğolistan'ın 21 ilinden biridir. İl, ülkenin doğusunda yer almaktadır. Yüzölçümü 123,597.43 km² olan ilin nüfusu 2011 yılı itibarı ile 69,552'dir. İlin merkezi Çoybalsan şehridir.

<span class="mw-page-title-main">Moğolistan-Rusya ilişkileri</span> Moğolistan ve Rusya Arasındaki Diplomatik İlişkiler

Moğolistan-Rusya ilişkileri Sovyetler Birliği'nin Moğol Halk Cumhuriyeti'ni desteklediği komünizm döneminden beri güçlüdür. Komünizm sonrasında da kardeş ülke olarak kalmışlardır. Rusya'nın iki başkonsolos generali ve Ulan Batar'da bir büyükelçiliği bulunur. Moğolistan'ın ise Moskova'da bir başkonsolosluğu, üç başkonsolos generali ve Yekaterinburg'da elçiliği vardır. İki ülkede Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı'nın tam üyesidir.

<span class="mw-page-title-main">Uhnaagiyn Hürelsüh</span> 6. Moğolistan devlet başkanı

Uhnaagiyn Hürelsüh, Moğol siyasetçi. Asya ülkesi Moğolistan'da 25 Haziran 2021 tarihinde devlet başkanlığı makamına geldi. Hürelsüh, 2017-2021 yılları arasında da başbakanlık makamında bulunmuştur.

Moğolistan başbakanı, Asya ülkesi Moğolistan'da 1912 yılından bu yana hükûmetin başında bulunan kişiye verilen unvandır.

<span class="mw-page-title-main">Navaandorciyn Cadambaa</span> Moğol politikacı

Navaandorciyn Cadambaa, Moğol siyasetçi. Cadambaa, Asya ülkesi Moğolistan'da 1924 yılında bir günlüğüne devlet başkanlığı makamında bulunmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Moğolistan Halk Cumhuriyeti</span> 1924-1992 yılları arasında Doğu Asyada hüküm sürmüş sosyalist devlet.

Moğolistan Halk Cumhuriyeti (Moğolca: Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улс, Bügd Nairamdakh Moğol Ard Uls, 1924 ile 1992 yıllar arasında Asya kıtasında bugünkü Moğolistan sınırları içerisinde egemen olan sosyalist devlet.