İçeriğe atla

Hint-Arap rakam sistemi

Hint-Arap rakam sistemi, ilk olarak antik Hindistan'da kullanılmış, daha sonra Arap matematikçileri sayesinde batı dünyasına da yayılmış onluk tabanda rakam sistemidir. Sistem on (başlangıçta dokuz) farklı glife dayalıdır. Hint-Arap rakam sistemi üç ana aileye bölünebilir, bunlar Avrupa ve Mağrip'te kullanılan Batı Arap rakamları, Orta Doğu'da kullanılan Doğu Arap rakamları ve Hindistan'da kullanılan Hint rakamlarıdır.

Semboller

Batı 0123456789
Arap٠١٢٣٤٥٦٧٨٩
Pers ۰۱۲۳۴۵۶۷۸۹
Devanagari
Gujarati
Gurmukhi
Limbu
Assamese & Bengali
Oriya
Telugu
Kannada
Malayalam
Tamil
Tibetan
Burmese
Thai
Khmer
Lao
Lepcha
Balinese
Sundanese
Ol Chiki
Osmanya 𐒠𐒡𐒢𐒣𐒤𐒥𐒦𐒧𐒨𐒩
Saurashtra

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Hârizmî</span> Fars matematikçi, astronom ve coğrafyacı

Hârizmî ya da tam künyesiyle Ebû Ca'fer Muhammed bin Mûsâ el-Hârizmî ; matematik, gök bilim, coğrafya ve algoritma alanlarında çalışmış Fars bilim insanı. Hârizmî 780 yılında Harezm bölgesinin Hive şehrinde dünyaya gelmiştir. 850 yılında Bağdat'ta ölmüştür.

<span class="mw-page-title-main">Hint Okyanusu</span> Okyanus

Hint Okyanusu, kuzeyde Asya, batıda Afrika ve Arabistan Yarımadası, doğuda Malay Yarımadası, Sunda Adaları ve Okyanusya tarafından çevrilen, dünyanın üçüncü büyük okyanusudur. Agulhas Burnu'nun güneyinde 20° Doğu boylamının geçtiği yerde Atlas Okyanusu'ndan; 147° Doğu boylamının geçtiği yerde de Pasifik Okyanusu'ndan ayrılır. En kuzeyde Basra Körfezi'nde, 30° enlemine kadar uzanır. Dünya sularının %20'sini kapsar. Afrika'dan Avustralya'ya kadar okyanusun genişliği 10.000 kilometre kadardır. Bu alanda yaklaşık olarak 73.566.000 km² yer kaplar. Hacminin yaklaşık olarak 292.131.000 km³ olduğu tahmin edilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Roma rakamları</span> Roma rakam sisteminde kullanılan sayılar

Roma rakamları veya Romen rakamları sayısal sistemi, antik Roma kaynaklıdır. Orta Çağ'ın son dönemlerine dek, Avrupa'da yaygın olarak kullanılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Rakam</span>

Rakam, sayıları yazılı olarak göstermeye yarayan sembollerden her biri. Pek çok dil ve kültürde kullanılan Arap kökenli rakamlar şunlardır:

<span class="mw-page-title-main">Ebced hesabı</span>

Ebced, İslamiyet'in kabulünden ve Arabistan'da Hint rakamları kullanılmaya başlanmadan önce hesap yapabilmek için harflerin rakam olarak kullanıldığı bir sayı sistemidir. Çağdaş ondalık sayı sistemi olan Hint sayıları çıktıktan sonra hesap yapmak için uygun olmayan ebced terk edilmiştir. Ebced rakamları kullanılarak ebced hesabı yapılabilir.

<span class="mw-page-title-main">Umman Denizi</span> Hint Okyanusunun Arap yarımadası ve Hindistan arasında kalan bölümü.

Umman Denizi Hint Okyanusu'nun bir bölümüne verilen addır. Doğusunda Hindistan, kuzeyinde Pakistan ve batısında da Umman Körfezi, Arap Yarımadası ve Aden Körfezi, yer alır.

<span class="mw-page-title-main">Doğu Hint Adaları</span>

Doğu Hint Adaları, Güneydoğu Asya'da, başlıcaları Malezya Takımadaları olan adalar. Geçmişte Baharat Adaları olarak da anılan adalar, dünyanın en büyük takımadalarıdır.

<span class="mw-page-title-main">Hint rakamları</span>

Hint rakamları, Hint-Arap rakam sistemi'nde yer almaktadır. Onluk tabanda rakam sistemidir.

<span class="mw-page-title-main">Aryabhata</span>

Āryabhaṭa, klasik Hint matematik ve astronomi geleneklerinden bir Hint bilim insanıdır. Bugün evrensel olarak kullanılan Hint-Arap rakam sisteminin babasıdır. Tanınmış eserleri Aryabhatiya ve Arya-Siddhanta'dır.

<span class="mw-page-title-main">Pencapça</span> Pakistan ve Hindistanda konuşulan bir Hint dili

Pencapça, ağırlıklı olarak Pencaplar tarafında Pakistan ve Hindistan'da yer alan Pencap bölgesinde konuşulan bir Hint-Aryan dilidir. Pakistan'daki 80 milyonu aşkın konuşuruyla ülkedeki en yaygın, yaklaşık 31 milyonluk konuşur sayısıyla Hindistan'da ise 11. en yaygın dildir. Toplam ana dil olarak Pencapça konuşan nüfusun 113 milyon kişi olduğu tahmin edilmektedir. Güney Asya dışında Kuzey Amerika, Batı Avrupa ve Birleşik Arap Emirlikleri'nde de önemli sayıda konuşura sahiptir.

<span class="mw-page-title-main">Arap rakamları</span> on sembolden herhangi biri (0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 ve 9)

Arap rakamları, kavram olarak günümüzde sayıları göstermek için yaygın olarak kullanılan on adet rakamı ifade eder. Aslında Hint matematikçiler tarafından tanımlanmıştır. Daha sonra Kuzey Afrikalı Arap matematikçiler tarafından düzenlenmiş ve buradan Orta Çağ'da Avrupa'ya yayılmıştır. Avrupalıların sömürgecilik faaliyetleri sonrası dünyada yaygın olarak kullanılır olmuştur. Günümüzde Arap rakamları dünyada en çok kullanılan rakamlardır.

<span class="mw-page-title-main">Kiril rakamları</span>

Kiril rakamları, Kiril alfabesinden türemiş sayısal sistemdir. İlk olarak 10. yüzyıl sonlarında Birinci Bulgar İmparatorluğu'nda geliştirilmiş ve Birinci Bulgar İmparatorluğu, Güney ve Doğu Slavları tarafından kullanılmıştır. Rusya'da bu sistem 18. yüzyılda I. Petro'nun Arap rakamları kullanılmasının başlamasına kadar kullanıldı. Günümüzde Kiril rakamları hala Kilise Slavcası'yla yazılmış kitaplarda bulunmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Doğu Arap rakamları</span> Osmanlı rakamlar

Doğu Arap rakamları veya Hint-Arap rakamları, Arap dünyasının doğusunda, Asya'da ve İran platosunda Arap alfabesiyle birlikte kullanılan Hint-Arap rakam sisteminin bir parçası olan sayı sistemidir.

<span class="mw-page-title-main">Brahmi alfabesi</span>

Brahmi alfabesi, ünlüleri ünsüz sembollerle ilişkilendirmek için bir aksan işaretleri sistemi kullanan bir abugidadır. Yazı sistemi, Maurya döneminden erken Gupta dönemine kadar yalnızca nispeten küçük evrimsel değişiklikler geçirdi ve MS 4. yüzyılda bile okuma yazma bilen bir kişinin Maurya yazıtlarını hala okuyabildiği düşünülmektedir. Bundan bir süre sonra, orijinal Brahmi yazısını okuma yeteneği kayboldu. En eski ve en iyi bilinen Brahmi yazıtları, kuzey-orta Hindistan'daki Asoka'nın MÖ 250-232'ye tarihlenen kayaya oyulmuş fermanlarıdır. Brahmi'nin deşifresi, 19. yüzyılın başlarında, Hindistan'daki Doğu Hindistan Şirketi yönetimi sırasında, özellikle Kalküta'daki Bengal Asya Topluluğu'nda, Avrupa'nın akademik ilgisinin odak noktası haline geldi. Brahmi, Cemiyetin sekreteri James Prinsep tarafından 1830'larda Cemiyetin dergisinde yayınlanan bir dizi bilimsel makalede deşifre edildi. Buluşları, diğerleri arasında Christian Lassen, Edwin Norris, H. H. Wilson ve Alexander Cunningham'ın epigrafik çalışmalarına dayanıyordu.

<span class="mw-page-title-main">Bağdadi Yahudiler</span>

Bağdadi Yahudiler, Hindistan'daki ana Yahudi cemaatlerinden biridir.

<span class="mw-page-title-main">Takvim, saat ve ölçülerde değişiklik</span> 1925 ve 1931de yapılan yasal düzenlemelerle Türkiyede kullanılan zaman sistemleri, ağırlık ve uzunluk ölçülerinin değiştirilmesini içeren Atatürk devrimi

Takvim, saat ve ölçülerde değişiklik, 1925 ve 1931ʼde gerçekleştirilen yasal düzenlemelerle Türkiye Cumhuriyeti’nde kullanılan takvim, saat, rakam sistemleri, ağırlık ve uzunluk ölçülerinin değişmesi ile bayram ve tatil günlerinin düzenlenmesini içeren Atatürk devrimidir.

<span class="mw-page-title-main">Sayısal sistem</span> sayıları ifade etmek için gösterim

Sayısal sistem, sayıları temsil eden simgeler için bir yazma sistemi yani matematiksel bir gösterim sistemidir.

<span class="mw-page-title-main">Hintler</span> Hindistan vatandaşları veya sakinleri

Hintler veya Hindistanlılar, geniş anlamda etnik vurgu yapmayan Hindistan vatandaşları, dar anlamda ise anadili Hintçe olan etnik grup. Türkçede Hint kelimesi esas olarak hem Hintler hem de Hint toprakları (Hindistan) için kullanılır. İngilizcede Hintler için kullanılan Indian kelimesi Yeni Dünya'nın keşfinden sonra Kızılderililer için de kullanılmaya başlanmış, son dönemlerde ise bu ikili karışık anlamı bertaraf etmek için Kızılderililer American Indian tamlamasından kısaltma Amerindian adıyla da anılmaktadır. 1 milyar 250 milyonluk nüfuslarıyla dünya nüfusunun %17,31 kadarını oluştururlar.

<span class="mw-page-title-main">Suzhou rakamları</span> rakam

Suzhou rakamları, Çin'de Arap rakamlarının kullanılmaya başlanmasından önce kullanılan rakamlardı.

<span class="mw-page-title-main">Onlu sayı sistemi</span> on tabanlı sayı sistemi

Onlu sayı sistemi, tam sayı olan ve olmayan sayıları belirtmek için kullanılan ve Hint-Arap sayı sistemini referans alan on tabanlı sayı sistemidir. Sistem, Hindistan'dan Arap yarımadasına oradan da İslam Devletleri'nin genişlemesine paralel olarak Kuzey Afrika ve Endülüs üzerinden Avrupa'ya ulaşmıştır. Sıfır da dahil olmak üzere onluk sistemle ilgili işlemlerin eski Hint âlimi Brahmagupta'nın astronomi ile ilgili 632'de yazılan Siddhanta adlı eserinde gösterildiği bilinmektedir. 830 yılında el-Hârizmî onluk sistem ile ilgili işlemlerin nasıl yapılacağını gösteren bir kitap yazmıştır. Kendisi Bicâye'de yetişmiş olan ünlü matematikçi Fibonacci 1202 de yayınladığı Liber Abaci adlı eserinde bu sistemi Avrupa'ya tanıtmıştır. Şu anda dünya üzerinde en çok kullanılan sayı sistemidir.