İçeriğe atla

Hedong'un Pei klanı

Hedong'un Pei klanı[1][2] (河東裴氏) Han hanedanlığından Beş Hanedanlık ve On Krallık döneminin sonuna kadar siyasi olarak aktif olan önemli bir Çin klanıydı. Atalarının evi Hedong Kumandanlığı'ndaydı. Kurucu babaları, arkaik Feng klanından gelen Jiepei (解𨛬君) Lordu Pei Ling (裴陵) idi.[3]

Pei klanı Doğu Han hanedanlığı döneminde iktidara geldi. Bu klanın pek çok üyesi merkezi hükûmette ya da komutanlıklarda önemli görevlerde bulunmuştur. Pei ailesi siyasi olarak etkili olmakla birlikte, Konfüçyüs klasiklerinin incelenmesi konusundaki bilginliğiyle de ünlüydü. Sekiz Pei (八裴), Altı Hanedanlık döneminde önemli bir rol oynayan bir diğer siyasi aile olan Langya'nın Wang ailesiyle aynı üne sahip Pei ailesinden sekiz kardeşe atıfta bulunmaktadır.[4] Altı Hanedanlık döneminde Pei ailesinin üyeleri farklı imparatorluklara hizmet etmiş ve her biri Pei ailesinin siyasi nüfuzunun pekişmesine katkıda bulunmuştur.

Kuzey Çin'deki Sui hanedanlığı 590 yılında güney Çin'deki Chen hanedanlığını fethedip Çin'i kendi yönetimi altında birleştirdiğinde, Pei klanının bu iki farklı hanedanlıkta görev yapan kolları da yeniden bir araya geldi. Tang hanedanlığı döneminde Pei klanı refah ve ihtişamın zirvesine ulaştı. Pei klanından 17 kişi Tang imparatorluk hükûmetinde şansölye olarak görev yaparken,[3] daha küçük görevlerde bulunan çok sayıda başka kişi de vardı. Pei Du, Pei Xingjian ve Pei Yaoqing gibi bazı önemli isimler hayatlarını Tang İmparatorluğu'na hizmet etmeye adamıştır.

Pei klanı, Tang hanedanlığının sonuna giden kaotik yıllarda ve Tang hanedanlığının sonunu takip eden Beş Hanedanlık ve On Krallık döneminde ciddi zarar gördü. Pei ailesi hiçbir zaman siyasi nüfuzunu geri kazanamadı ve farklı sosyal sınıflar içinde eriyip gitti.

Pei klanının kökenleri

Pei klanının kökeni Çin tarihi bilginleri tarafından tartışılmaktadır. Konfüçyüsçü bir ayin bilgini olan Lin Bao, Pei ailesinin Qin hanedanının öncüsü olan Qin devletinin kurucusu Feizi'nin soyundan geldiğini savunmaktadır.[5] Öte yandan, Pei ailesi üyelerinin bazı mezar taşları kökenlerini Jin devletine giden ve Jin hükümdarı Dük Ping'den bir tımar alan sürgündeki bir Qin soylusu olan Pei Zhen'e dayandırmaktadır. Tımarın adı Pei idi, bu yüzden onun soyundan gelenler Pei'yi soyadı olarak benimsediler. Her iki durumda da Pei klanı, doğrudan Feizi'nin soyundan gelen Qin hanedanının ilk imparatoru Qin Shi Huang ile uzaktan akrabaydı.[6]

Soylar

Bunlar Hedong'lu Pei ailesinin kolları ve bazı alt kollarıydı.[7] Pei ailesinin kolları Çincede Juan (眷) olarak da anılırdı.

  • Batı Juan Pei (西眷裴)
    • Orta Juan Pei (中眷裴)
    • Xima Pei (洗馬裴)
    • Güney'den Wu Pei (南來吳裴)
  • Doğu Juan Pei (東眷裴)
İlgili klanlar
  • Pei ailesi gibi Feizi'nin soyundan gelen Tianshui'nin Zhao klanı.
  • Pei ailesiyle aynı komutanlıkta yaşayan Hedong'un Liu klanı.

Ata tapınağı

Çin'de ayakta kalan en eski ata tapınağı Pei klanı tapınağıdır (裴氏祠).[8]

Kaynaklar

  1. ^ Link, Eugene Perry (2009). The Scholar's Mind: Essays in Honor of Frederick W. Mote. Chinese University Press. s. 199. ISBN 9789629964030. 
  2. ^ Chittick, Andrew (2010). Patronage and Community in Medieval China: The Xiangyang Garrison, 400-600 CE. SUNY Press. ss. 71,72,186. ISBN 9781438428994. 
  3. ^ a b Xin Tang Shu vol. 71.
  4. ^ Jin Shu vol. 35.
  5. ^ Lin Bao (812). Yuanhe Xingzuan. Chang An. 
  6. ^ Zhou, Zhengsong (2000). 魏晋隋唐间的河东裴氏. Shanxi Education Press. ss. 18-23. ISBN 9787544017480. 
  7. ^ Zhao chao (1998). The edited list of chancellors of New book of Tang. Pekin: Zhonghua Book Company. ISBN 7-101-01392-9. 
  8. ^ 中国文化科目认证指南. 华语教学出版社. Sinolingua. 2010. s. 63. ISBN 978-7-80200-985-1. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Tabgaçlar</span> Çinde yaşamış kökeni tartışmalı toplum

Tabgaçlar, Siyenpilerin bir boyu.

<span class="mw-page-title-main">Çin Hanedanı</span>

Çin Hanedanı, MÖ 221 - MÖ 206 yılları arasında Çin'i yönetmiş ilk hanedandır. Qin Hanedanlığı adını bugün Gansu ve Shaanxi eyaletlerinin kalbinde bulunan Qin bölgesinden alır. Qin Hanedanlığı'nın gücü, Shang Yang'ın MÖ 4. yüzyılda Savaşan Devletler Çağı'ndaki kanunlarda yaptığı legalist reformlarla artmıştır. MÖ 3. yüzyılın ortalarında ve sonlarında, Qin Hanedanlığı güçsüz Zhou Hanedanlığı'ndan başlayıp kalan diğer altı savaşan devleti de fethetmiş ve tüm Çin üzerinde kontrol elde ederek yönetimi tek çatı altında toplamıştır.

<span class="mw-page-title-main">Tang Hanedanı</span> 618-907 yılları arasında Çinde hüküm sürmüş bir hanedanlık

Tang Hanedanı, Sui Hanedanı'nın ardından Çin'e hüküm sürmüş hanedandır. 618'de Li Shimin, Sui Hanedanı'nı devirerek Tang Hanedanı'nı kurdu. Li Shimin daha çok Tang Hanedanı'nın kurucusu İmparator Taizong olarak bilinir. Çin imparatorlarının en ünlülerinden biridir. Tang Hanedanı döneminde Çin'in komşularının üzerinde çok büyük etkisi vardı ve birçok komşu krallıkları vergiye bağlamıştı. Bununla birlikte Göktürk Kağanlığı 659 yılında, İkinci Doğu Göktürk Kağanlığı ise 744 yılında Tang Hanedanı'nın egemenliği altına girmiştir. Yaklaşık 300 yıl yönetimde kalan Tang Hanedanı zamanında Han Hanedanı'ndan bile daha parlak bir dönem yaşandı. Bu dönemde imparatorluk toprakları genişletildi; değişik ırk, kültür ve dinlerden halklarla ilişkiler kuruldu ve sonradan Batılı toplumları şaşkınlığa uğratacak bir yönetim sistemi kuruldu. Bazı kaynaklarda Tang Hanedanı'nın Çinleşmiş Türk-Tabgaç kökenli olduğu geçmektedir.

Çin felsefesinde Legalizm, bir politik sistemin temellerini içeren felsefedir. İlkbahar ve Sonbahar Dönemi'yle Savaşan Beylikler Dönemi'nde yaygın olan dört felsefe okulundan biriydi. MÖ 770-MÖ 221 yıllarını içine alan bu dönem, Çin'de büyük kültürel mayalanmanın olduğu ve yeni düşünce tarzlarının ortaya çıktığı dönemdir.

<span class="mw-page-title-main">Silla</span> krallık

Silla Kore Yarımadası'nın güney ve orta kesimlerinde bulunmuş eski krallıklardan biridir. Silla, Baekje ve Goguryeo ile birlikte Üç Kore Krallığı'nı oluşturmuştur. Nüfusu 7. yüzyılda 894,680 iken 8. yüzyılda 2,000,000' a kadar çıktı. Resmî dili Şillaca idi. Öncülleri Jinhan konfederansı ve Gojoseon iken varisi Goryeo olmuştur. Bugünkü Kuzey Kore ve Güney Kore topraklarında yer almıştır.

<span class="mw-page-title-main">Çin tarihi</span> ulusal tarih

Çin tarihi, yazılı kaynaklara göre 3500 yıldan fazla geriye uzanmakta olup yazılı Çin tarihi ise MÖ 1500'lerde Shang Hanedanı döneminden başlamaktadır. Çin binlerce yıllık tarihi ile dünyanın en eski medeniyetlerinden biri ve uygarlığın beşiği olarak kabul edilmektedir. Çin uzun tarihi boyunca değişimli olarak birleşik bir devlet olarak veya birçok devlet halinde parçalanmış olarak varlığını sürdürmüştür.

<span class="mw-page-title-main">Han (devlet)</span>

Han, Çin'in Zhou Hanedanı döneminde MÖ 403-230 yılları arasında var olan bir devletti.

<span class="mw-page-title-main">Sima Zhao</span>

Sima Zhao, Çin'in Üç İmparatorluk döneminde yaşamış siyasetçi, general ve Wei Hanedanı naibi.

Jin Hanedanlığı'nın altıncı imparatoru olan Jin İmparatoru Zhangzong, kişisel adıyla Madage ve Çinceleştirilmiş adıyla Wanyan Jing, Çin'deki Curçen yönetiminde hüküm sürmüştür. Zhangzong, 20 Ocak 1189'dan 29 Aralık 1208'e kadar saltanat sürmüştür.

Jin Hanedanı'nın üçüncü imparatoru olan Xizong, kişisel adı Hela ve Çinleştirilmiş adı Wanyan Dan olan bir Jin lideriydi. 1119 yılında doğmuş ve 1150 yılına kadar yaklaşık 15 yıl boyunca hüküm sürmüştür. İktidarı sırasında, Jin Hanedanı Güney Çin'deki Han liderliğindeki Song hanedanına karşı bir dizi askeri sefer başlatmıştır.

Langya Wang klanı Han Hanedanlığı döneminde siyasi önem kazanan ve Doğu Jin döneminde en güçlü imparatorluk dışı klanlardan biri haline gelen bir Çin klanıydı.

Taiyuan Wang Klanı, Han ve Tang hanedanlıkları arasında önem kazanmış, günümüz Shanxi eyaletindeki Taiyuan merkezli bir Çin klanıydı.

Xingyang'ın Zheng klanı (滎陽鄭氏), esas olarak Xingyang çevresinde bulunan önde gelen bir Çin klanıydı. Kökenleri Zheng Devleti'nin hükümdarlarına kadar uzanan bu klan, Kuzey ve Güney hanedanlıkları döneminde yönetimde oldukça öne çıkmış, Kuzey Wei'deki 'Dört Klan'dan biri haline gelmiş ve Tang hanedanlığı döneminde de varlığını sürdürmüştür.

Fanyang'ın Lu klanı (范陽盧氏) Doğu Han hanedanlığının sonlarından Song hanedanlığının başlarına kadar etkin olan bir Çin siyasi klanıydı. Zhou hanedanlığı altında bir dükalık devleti olan Qi'deki soylu bir klandan geliyorlardı. Aile adları Lu 盧, Qi'nin yönetici Jiang ailesi tarafından kendilerine verilen tımarın adından türetilmiştir. M.Ö. 386 yılında Tian ailesinden Dük Tai'nin Qi yönetimini Jiang ailesinden almasının ardından Jiang (姜) ailesiyle akraba olan Lu ailesi, kalıtsal tımarlarını ve mülklerini kaybederek diasporada yaşayan bir aile haline geldi. Lu ailesi daha sonra bugünkü Pekin, Tianjin ve Baoding'i kapsayan Fanyang Kumandanlığı'na yerleşmiştir.

Boling Cui Klanı (博陵崔氏) Han Hanedanlığı'ndan Beş Hanedanlık ve On Krallık döneminin sonuna kadar siyasi olarak aktif olan soylu bir Çin klanıydı. Qinghe'nin Cui klanı ile aynı soyu paylaşıyorlardı. Bu klanın kurucu babası Cui Zhongmou (崔仲牟), Qinghe Cui klanının kurucu babası Cui Ye'nin (崔業) küçük kardeşiydi. Babaları Jizi (季子), bu iki klanın ortak atasıydı.

Qinghe Cui klanı (清河崔氏) yüksek rütbeli devlet memurları ve Konfüçyüsçü âlimlerden oluşan seçkin bir Çin ailesiydi. Klanın atalarının evi, bugünkü Shandong ve Hebei eyaletlerinin bir kısmını kapsayan Qinghe Kumandanlığı'ndaydı (清河郡).

Jingzhao Du klanı, Jingzhao bölgesi merkezli önde gelen bir Çin klanıydı. Kökenleri Batı Han hanedanlığına kadar uzanan bu klan, Tang hanedanlığının sonuna kadar Çin siyasetinde ve toplumunda önemini korumuştur.

Runan'ın Zhou ailesi, M.Ö. 8. yüzyıl Çin'inde Zhou hanedanının Kralı Ping'in en küçük oğlu Ji Lie'nin (姬烈) soyundan gelen önemli bir Çinli aileydi. Ji Lie'nin tımarı, soyundan gelenlerin atalarının evi haline gelen Runan İlçesindeydi. Ji Lie'nin 18. kuşaktan torunu olan Zhou Yong (周邕), Runan'daki Zhou ailesinin kurucu babası olarak kabul edilir. Doğu Jin hanedanlığı döneminde, Runan'ın Zhou ailesinin evi Huai Nehri bölgesinin kuzeyinde bulunuyordu. Runan'ın Zhou ailesi Tang hanedanlığından sonra da etkisini sürdürmeye devam etti.

Hongnong Yang Klanı (弘農楊氏) birçok yüksek rütbeli memur ve imparatorluk cariyesi yetiştirmesiyle bilinen önde gelen bir Çin klanıydı. Atalarının evi Hongnong Kumandanlığı (農楊郡) idi. Hongnong'un Yang klanının Yangshe klanından (羊舌氏) kaynaklanabileceği belirtilmektedir.

Hedong Kumandanlığı, antik Çin'in Qin ve Han hanedanlıklarında tarihi bir bölgeydi. Hedong, Shanxi'deki Sarı Nehir'in doğusunda yer alıyordu.