İçeriğe atla

Hayri Hayrioğlu

Hayri Hayrioğlu
Doğum11 Haziran 1936
Hayriye, İnegöl, Bursa
Ölüm24 Nisan 2003
İnegöl
MeslekÇevirmen
Ödüller

Hayri Hayrioğlu, Vahtang Hinkiladze ve Vahtang Malakmadze olarak da bilinir (d. 11 Haziran 1936, İnegöl - ö. 24 Nisan 2003,[1] İnegöl, Bursa), Gürcüceden yaptığı çevirilerle tanınır. Niyazi Ahmet Banoğlu'ndan sonra bu dilden Türkçeye çeviri yapan ikinci kişidir.

Hayri Hayrioğlu, 93 Harbi'nin ardından Osmanlı ülkesine göç eden Gürcü bir aileden gelir. İstanbul Yıldız Polis Okulu'ndan mezun olduktan sonra 1982'ye kadar polis memuru olarak çalıştı. Bu sırada Gürcü kültünün yazıla kaynaklarına ilgi duydu ve çeviriler yaptı. İlk olarak İakob Gogebaşvili’nin İavnanam Ra Hkna (იავნანამ რა ჰქნა) adlı çok ünlü hikâyesini “Bir Ninninin Hikâyesi” adıyla çevirdi ve bu çevirisi Ahmet Özkan Melaşvili'nin yayıma hazırladığı ve çok yazarlı bir kitap olan Gücüstan'da yayımlandı.[2] Daha sonra çevirileri ve yazıları Çveneburi dergisinde yer aldı. Gürcüceden çevirdiği masallar Tembel Adam ve Güneşin Kızı adları altında basıldı. Muhammed Vanilişi ve Ali Tandilava'nın Lazeti (ლაზეთი) adlı çalışmasını Lazların Tarihi (1992), İvane Cavahişvili, Nikoloz Berdzenişvili ve Simon Canaşia'nın Sakartvelos İstoria (საქართველოს ისტორია) adlı kitabını Gürcistan Tarihi (1997) adı altında çevirdi. 2002'de Gürcistan devlet başkanı Eduard Şevardnadze tarafından Gürcistan Üstün Hizmet Madalyası ile ödüllendirildi.

Kaynakça

  1. ^ "Rozeta Gujejiani, Giorgi Iremadze, Mirian Khositashvili, Hayri Hayrioglu (Vakhtang Malakmadze), Tiflis, 2019" (PDF). 24 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 24 Kasım 2021. 
  2. ^ "Ahmet Özkan (Melaşvili), Gürcüstan, İstanbul, 1968" (PDF). 24 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 24 Kasım 2021. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Elguca</span> Aleksandre Kazbegi roman

Elguca, Gürcü yazar Aleksandre Kazbegi'nin romanı. Romanın başkişisi de aynı adı taşır. Elguca ilk kez 1881'de Droeba gazetesinde yayımlandı.

<span class="mw-page-title-main">Çveneburi</span> Türkiye’de yaşayan muhacir Gürcülerin kendilerini tanımladığı sözcük

Çveneburi, ataları 93 Harbi sonrasında Artvin ve Batum yöresinden Osmanlı İmparatorluğu'nun iç kısımlarına göç etmiş, Türkiye Gürcüleri içindeki Müslüman muhacir topluluğun kendi aralarında kullandıkları bir öz tanımlamadır. Bu tanım, Türkiye Gürcüleri içerisindeki tarihi Tao-Klarceti bölgesinin yerlisi olan Gürcüleri ve Gürcü Katoliklerini kapsamamaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Aleksandre Kazbegi</span>

Aleksandre Kazbegi, Gürcü roman ve oyun yazarı, şair, çevirmen ve tiyatro oyuncusu. Yazar olarak “Akaki Moçhubaridze”, tiyatroda “Moheve” takma adlarını kullanmıştır. 1882'de yayımlanan Baba Katili adlı yapıtıyla tanınır. Kitap, Kafkaslar'ın Robin Hood'u Koba'yı anlatır. Daha sonra Stalin olarak anılan İoseb Cugaşvili, Aleksandre Kazbegi'nin bu önemli yapıtının kahramanından esinlererek Koba takma adını almıştır. Yazarın birkaç öyküsü ve Elguca adlı romanı Türkçe yayımlanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Güney Kafkas dilleri</span> Kafkas Dağlarının güneyinde konuşulan Gürcüce, Megrelce, Lazca ve Svanca dilleri

Güney Kafkas dilleri, Kafkas dillerine bağlı ve Kafkas Dağları'nın güneyinde konuşulan Gürcüce, Megrelce, Lazca ve Svancadan oluşan dil ailesidir. Dünya çapında yaklaşık 5.2 milyon konuşanı vardır. Diğer hiçbir dil ailesi ile ilişkisi tespit edilemeyen Güney Kafkas dilleri, dünyanın birincil dil ailelerinden biridir. Güney Kafkas dillerinde yazılmış en eski edebi kaynak, Asomtavruli harfleriyle yazılmış Eski Gürcüce Bir el Qutt yazıtlarıdır. MS 430 yılına tarihlenen yazıt, Beytüllahim yakınlarındaki bir Gürcü manastırında bulunmuştur. Gürcücenin yanı sıra, yazı dili gelişmemiş olan diğer Güney Kafkas dilleri de Gürcü alfabesiyle yazılır. Bunun yanında Türkiye ve Avrupa'daki Lazlar için Latin alfabesinden geliştirilmiş Laz alfabesi kullanılır.

<span class="mw-page-title-main">Adagül, Borçka</span>

Adagül, Artvin ilinin Borçka ilçesine bağlı bir köydür.

<span class="mw-page-title-main">Çağlıpınar, Şavşat</span>

Çağlıpınar, Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı bir köydür.

<span class="mw-page-title-main">Bomonti Gürcü Katolik Kilisesi</span>

Bomonti Gürcü Katolik Kilisesi ve Manastırı ya da tam adıyla Notre Dame de Lourdes Gürcü Katolik Kilisesi eski yazılı kaynaklarda adı yaygın olarak Feriköy Gürcü Katolik Kilisesi olarak geçer, İstanbul'un Şişli ilçesinde yer alan bir Gürcü Katolik kilisesidir. Bomonti semtinde bulunan kilise, dünyada az sayıdaki Gürcü Katolik kilisesinden biridir.

<span class="mw-page-title-main">Fahrettin Çiloğlu</span> Türk yazar

Fahrettin Çiloğlu, Türkiye'ye göç etmiş Gürcü bir aileden gelen yazardır. İki dilde yazan yazar, Gürcüce yazar adı olarak önce ფარნა ჭილაძე, sonra ფარნა-ბექა ჩილაშვილი ve bazı Türkçe çevirilerde Parna-Beka Çiladze ile Parna-Beka Çilaşvili adlarını kullanmıştır. Tanrı'nın Sıcak Eli adı öykü kitabında Parna-Beka Çiladze adını kullanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Türkiye Gürcüleri</span>

Türkiye Gürcüleri, etnik Gürcü olan veya soyundan gelen Türkiye vatandaşları ve sakinlerini ifade eder. Bu topluluk iki farklı gruptan oluşur. Artvin ve Ardahan Gürcüleri bölgenin yerlileri iken Türkiye'nin diğer bölgelerinde yaşayan Gürcüler ise, Osmanlı sınırları içindeki Gürcü topraklarının 19. yüzyılda Rusların eline geçmesi üzerine, bu bölgeden gerçekleşen göçlerle ortaya çıkmıştır. Bu ikinci grup içinde Müslüman ve Katolik Gürcüler yer alır.

<i>Kaplan Postlu Şövalye</i> şiir

Kaplan Postlu Şövalye, Gürcistan'ın ulusal şairi Şota Rustaveli tarafından 12. yüzyılda yazılan Orta çağ epik şiiridir. Gürcistan'ın Altın Çağı'nın karakteristik bir çalışması olan şiir, 1.600'den fazla kafiyeli dörtlükten meydana gelir ve Gürcü edebiyatının başyapıtı kabul edilir. Şiirin bir kopyası, 20. yüzyılın başına kadar gelinlerin çeyizine konurdu.

<span class="mw-page-title-main">Niyazi Ahmet Banoğlu</span>

Niyazi Ahmet Banoğlu, tarihi araştırma kitaplarıyla tanınan gazeteci ve yazar. Gürcü edebiyatından Türkçeye ilk çevirileri yapan kişi olarak da bilinir.

<span class="mw-page-title-main">Şalva Vardidze</span>

Şalva Vardidze, Gürcü din ve siyaset adamı, yazar ve çevirmen. İstanbul Gürcü Katolik Kilisesi’ndeki görevi sırasında Gürcistan’ın bağımsızlığı için verilen mücadelede fiilen yer almış, Gürcü kültürünü tanıtmak için yazılar yazıp çeviriler yapmıştır.

Eugène Dallegio d'Alessio, Evgenios Dalezios olarak da tanınır, Venedik kökenli İtalyan araştırmacı. Türkiye'nin Marmara bölgesinde yaşayan Gürcüler üzerine Fransızca yazdığı araştırması İstanbul'da önce Gürcüce, sonra Türkçe yayımlandı.

<span class="mw-page-title-main">Giorgi Kazbegi</span>

Giorgi Kazbegi, Rus ordusunda görev yapmış Gürcü general ve coğrafyacıdır. Tao-Klarceti ve Lazeti bölgelerine 1874 yılında yaptığı seyahatın günlükleriyle tanınır.

<span class="mw-page-title-main">Vahtang Gorgasali</span> 32. İberia kralı

Vahtang Gorgasali ya da I. Vahtang, Hosroviani hanedanından Kartli olarak da bilinen İberia kralı. 5. yüzyılın ikinci yarısı ile 6. yüzyılın ilk çeyreğinde hüküm sürmüştür.

Ahmet Özkan Melaşvili, çevirmen ve Türkçe yayımlanan Gürcü kültürü yayın organı Çveneburi dergisinin yayıncılarından biriydi.

<span class="mw-page-title-main">Gürcü edebiyatı</span>

Gürcü edebiyatı, 4. yüzyılda Hristiyanlığın benimsenmesinden sonra dinsel kitapların ana dile çevrilmesine duyulan gereksinme sonucunda ortaya çıktı. Dinsel kitapların çevirilerini azizlerin yaşamlarını anlatan ürünler izledi.

<span class="mw-page-title-main">İuri Siharulidze</span>

İuri Siharulidze, Gürcü tarihçi. 25 kitap ve 800'den fazla dergi ve gazete makalesi yayımlandı.

<span class="mw-page-title-main">Oliver Wardrop</span>

John Oliver Wardrop, İngiltere'nin ilk Güney Kafkasya Baş Komiseri olarak çalışmış İngiliz diplomat, gezgin, tercüman ve Oxford Üniversitesi'ndeki Güney Kafkasya çalışmaları bölümünün kurucudur. Wardrop, Britanya İmparatorluk Nişanı ve Aziz Michael ve Aziz George Nişanları'nın sahibidir.

Giorgi Kalandia, Gürcü araştırmacı. Diasporada yaşayan Gürcüler ve Gürcistan dışındaki Gürcü mirasıyla ilgili popülist çalışmalarıyla tanınır.