İçeriğe atla

Hayfa Petrol Rafinerisi katliamı

Hayfa Petrol Rafinerisi katliamı
BölgeHayfa
Tarih30 Aralık 1947
HedefHayfa Petrol Rafinerisi'nin Arap ve Yahudi çalışanları
Ölü45
Yaralı91
İşleyenSiyonist Irgun Örgütü ve Arap çeteler

Hayfa Petrol Rafinerisi katliamı, 30 Aralık 1947 tarihinde İngiliz Filistin Mandası'nda meydana gelen ve hem Arap hem de Yahudi sivil işçilerin öldüğü katliamdır.[1][2][3][4]

Olay

Siyonist bir örgüt olan Irgun, Hayfa Petrol Rafinerisi'nin çıkışında, yoldan otobüs ile geçen Arap işçilere el bombaları fırlatmasının ardından 6 Arap işçi hayatını kaybetti ve 42'si yaralandı. Irgun'un saldırısından sonra ortam ani bir şekilde kızıştı ve Arap işçiler toplanıp Yahudi işçilere saldırmaya başladı. 39 işçi hayatını kaybederken 49'u yaralandı. İngiliz Ordusu ile Filistin Polisi olay yerine geldi ve ortam sakinleştirildi.[5] Bu olaylar tarihe "Hayfa Petrol Rafinerisi katliamı" olarak geçti.

Yaşanan bu olayın ardından bir başka Siyonist örgüt olan Haganah, bölgenin yakınlarındaki iki Arap köyüne saldırdı.[6] 21 ila 70 Arap sivil katledildi. Hayfa'da ise çatışmalar devam etti.

Olayın detayları ve arkaplanı

Rafineri'de çalışan Yahudi ve Arap işçilerin ilişkileri gayet arkadaşçıldı ve iyiydi. Fakat Birleşmiş Milletler Filistin Paylaşım Planı'nın gündeme gelmesinin ardından tansiyon birden yükseldi.[7] 30 Aralık 1947'de, Irgun militanları yoldan geçen ve Arap işçileri taşıyan bir araca el bombaları fırlattı. 6 Arap işçi hayatını kaybederken 42 işçi yaralandı. Saldırıyı tek seferlik çalışacak olan işçiler üzerinde planlayan ve eyleme geçiren Irgun militanları, saldırının Filistin'de gerçekleşen başka katliamlara yönelik bir intikam olarak yaptıklarını belirtti.[5]

Arap çalışanlar olaydan sonra Rafineriye metal parça ve çubuk gibi araçlarla geldiler ve saldırmaya başladılar. 39 Yahudi işçi dövüldü ve öldürüldü, 49'u yaralandı. Ortam kızıştıktan bir saat sonra İngiliz birlikleri olay yerine yetişmişti.[6] İsrail Yahudi Ajansı'na göre Arap işçilerden bazıları Yahudi işçi arkadaşlarına kaçması veya saklanması için yardım etmişti.

İsrail Yahudi Ajansı, Yahudilerin öldürülmesine zemin hazırlayan Irgun militanlarını bu "çılgınca saldırı" yüzünden kınamış olmasına rağmen misillemeye izin vermişti. Haganah, Arap köylerini misilleme bir şekilde yağmalamıştı ve bu katliam tarihe Balad al-Shaykh katliamı olarak geçmişti. Bazı Arap işçiler bu köylerde yaşıyordu. Haganah örgütü, evlere ateş açtı ve bazılarını patlattı. Bazı kadınlar ve çocuklar yaralanmıştı. Haganah evlerden geri saldırı olduğunu iddia ediyordu. Haganah'a göre 21 ila 70 Arap sivil öldürülmüştü ve içlerinde bir kadın vardı. İki Haganah askeri çatışmada ölmüştü.[8]

Zachary Lockman'ın olay ile ilgili kitabında yazdığı bölüm: "...Yahudi saldırganlar yaklaşık 60 erkek, kadın ve çocuk öldürüp evlerini yok etmişti."[9]

Kaynakça

  1. ^ Lockman, Zachary (10 July 1996). "The Descent Into Madness". Comrades and Enemies. University of California Press. pp. 183–184. ISBN 9780520204195.
  2. ^ "39 Yahudi, petrol rafinerelerinde katledildi, The Palestine Post". 18 Temmuz 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  3. ^ "Irgun'un attığı bombalar sonucu hayatını kaybeden 6 Arap işçinin ardından 41 Yahudi işçi linçlendi, Jewish Telegraph Agency" (PDF). 27 Nisan 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 8 Temmuz 2024. 
  4. ^ Commission of enquiry report [into the Haifa Oil Refinery Massacre], Palestine Post, 20 February 1948.
  5. ^ a b Pappé, Ilan (1999), The Israel/Palestine Question, Routledge, ISBN 978-0-415-16947-9. 
  6. ^ a b "Balad al-Shaykh katliamı (İngilizce)". 11 Mayıs 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Temmuz 2024. 
  7. ^ ["MidEast Web Historical Documents: Refinery Riots" "mideastweb.org"] |url= değerini kontrol edin (yardım). 
  8. ^ Benny Morris, The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited, p101.
  9. ^ Zachary Lockman, Comrades and Enemies: Arab and Jewish Workers in Palestine, 1906–1948

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Hayfa</span> İsrail Devletinde yerleşim birimi

Hayfa, İsrail'in kuzeyinin en büyük şehri ve ülkenin üçüncü büyük şehridir. Hayfa, önemli bir liman ve sanayi şehridir.

<span class="mw-page-title-main">Siyonizm</span> Yahudilerin ana vatanına dönüş projesi

Siyonizm, tarihî İsrail Toprakları olarak tanımlanan topraklarda bir Yahudi devletinin asırlar sonra yeniden kurulmasını destekleyen, savunan ve Yahudi milliyetçiliğini temel alan ideolojik fikir hareketidir. Modern Siyonizm, 19. yüzyılın sonlarında Orta ve Doğu Avrupa'da ulusal bir canlanma hareketi olarak hem şiddetlenen antisemitizm dalgalarına tepki olarak hem de "Yahudi Aydınlanması" olarak da bilinen Haskala'ya bir cevap olarak ortaya çıktı. Kuruluşundan çok kısa bir süre sonra varlıklı Yahudi soyluların ilgisini çeken hareket, Osmanlı İmparatorluğu'nun kontrol ettiği Filistin'de sürdürülebilir bir Yahudi devletini, 1900 yıl sonra tekrar yaratmayı amaçlıyordu.

<span class="mw-page-title-main">Arap-İsrail savaşları</span> Arap ülkeleri ve İsrail Devleti arasındaki savaşlar

Arap-İsrail savaşları, Arap Birliği ülkeleri ve İsrail arasındaki politik gerilim ve askeri savaşlar dizisidir. Modern Arap-İsrail savaşlarının kökenleri, 19. yüzyıl sonlarına doğru ortaya çıkan Siyonizm ve Arap milliyetçiliğine dayanır. Yahudiler tarafından tarihi anavatan olarak adlandırılan toprakları, Pan-Arap hareketi, Filistinli Araplara ait olarak görür ve Pan-İslamist bağlamda ise, bu toprakların, Müslümanlara ait olduğuna inanılır. Filistinli Yahudiler ve Araplar arasındaki savaş; 20. yüzyılın başlarındaki Nebi Musa ayaklanması (1920), Jaffa ayaklanması, 1929 yılında Filistin ayaklanması ve 1947 yılında büyük bir sivil savaşa dönüşen ve 1948 yılında İsrail Devleti'nin kurulmasıyla bütün Arap Ligi ülkelerine sıçrayan Arap başkaldırışıyla ortaya çıktı.

<span class="mw-page-title-main">İsrail-Filistin çatışması</span> Levantta devam eden askerî çatışma

İsrail-Filistin çatışması, Filistin ile İsrail Silahlı Kuvvetleri arasında Filistin topraklarında devam eden silahlı çatışmadır. Başta 1897 Birinci Siyonist Kongresi ve 1917 Balfour Deklarasyonu olmak üzere, Filistin'deki bir Yahudi vatanına ilişkin iddiaların kamuoyuna duyurulması, bölgede erken gerilim yarattı. O zamanlar, Yahudi göçü önemli ölçüde artmasına rağmen, bölgedeki Yahudi nüfusu çok azdı. İngiliz hükûmetine "Filistin'de Yahudi halkı için ulusal bir yuva kurulması" için bağlayıcı bir yükümlülük içeren Filistin Mandası'nın kurulması ardından gerilim, Yahudiler ve Araplar arasında çatışmaya dönüştü. Erken çatışmayı çözme girişimleri, 1947 Birleşmiş Milletler Filistin Bölme Planı ve daha geniş Arap-İsrail çatışmasının başlangıcı olan 1947-1949 Filistin savaşıyla sonuçlandı. İsrail-Filistin süregelen durumu, 1967 Altı Gün Savaşı'nda İsrail'in Filistin topraklarını işgal etmesiyle başladı.

<span class="mw-page-title-main">Balfour Deklarasyonu (1917)</span> Arthur Balfour tarafından kaleme alınan ve 1917 yılında İngiliz hükûmeti tarafından yayımlanan, o zamanlar Osmanlı toprağı olan Filistinde "Yahudi halkı için ulusal bir yurt" kurulmasını destekleyen bildiri

Balfour Deklarasyonu, Lloyd George'un başbakanlığındaki Britanyalı savaş kabinesinde dışişleri bakanı olan Arthur Balfour'un girişimiyle başlatılan ve sonuçta Filistin'de bir Yahudi devletinin -İsrail- kurulmasıyla sonuçlanan girişimdir. 1917 yılındaki bu deklarasyon, ilk Balfour Deklarasyonudur. Balfour'un girişimiyle 1926 yılında, Britanya sömürgeleri hususunda ikinci bir Balfour Deklarasyonu yapılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Menahem Begin</span> 6. İsrail başbakanı

Menahem Begin (İbranice: מְנַחֵם בֵּגִין‎, lit. "

<span class="mw-page-title-main">David Ben-Gurion</span> İsrailin ilk başbakanı

David Ben-Gurion veya David Grün, İsrail'in ilk başbakanı ve İsrail Devleti'nin kurucusudur. 14 Mayıs 1948'de Tel Aviv'de İsrail Bağımsızlık Bildirgesi'ni okumuş ve 1948 Arap-İsrail Savaşı'nda ülkenin liderliğini yapmıştır. 1942 yılında New York'ta düzenlenen Biltmore Konferansı'nın programını hazırlayan kişi oldu. Ayrıca Gurion, hükûmetteki görevinden ve daha sonra Knesset'ten ayrıldıktan sonra Ulusun Atası payesi ile onurlandırılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Irgun</span>

Irgun, 1931-1948 arasında Filistin Mandası'nda faaliyet gösteren siyonist bir milis örgütüdür. Eski ve büyük Yahudi paramiliter örgüt Haganah'ın bir koluydu. Grup Haganah'tan ayrıldıktan sonra Haganah Bet veya alternatif olarak haHaganah haLeumit ya da Hama'amad olarak tanınmaya başlandı. Irgun üyeleri, 1948 Arap-İsrail savaşının başlangıcında İsrail Silahlı Kuvvetleri'ne dahil edildi. Irgun ayrıca İbranice harflerin bir kısaltması veya IZL kısaltması Etzel olarak da bilinmektedir.

Haganah, Birleşik Krallık Filistin Mandası'ndaki Yahudi yerleşimlerini korumak amacıyla kurulan ve 1920–48 yılları arasında faaliyeti gösteren Yahudi paramiliter örgüttür.

<span class="mw-page-title-main">Emin el-Hüseynî</span> Filistinli Müslüman lider

Muhammed Emin el-Hüseyni, Filistinli bir Arap milliyetçisi ve Filistin Mandası'nda Müslüman liderdi. 1921-1948 yılları arasında Kudüs başmüftüsü olarak görev yapmış ve Arap Yüksek Komitesi'nin kurucusudur.

<span class="mw-page-title-main">Haim Herzog</span> 6. İsrail devlet başkanı

Haim Herzog, İsrail Devleti'nin 6. Başkanı (1983-1993).

<span class="mw-page-title-main">1950-1951 Bağdat bombalamaları</span>

1950-1951 Bağdat bombalamaları, Nisan 1950 ile Haziran 1951 arasında Bağdat, Irak'ta Yahudiler hedef alınarak yapılan bombalamalardır. Bu olaylar canlanmaya başladığı zaman Irak yetkilileri 28 Yahudi ve 9 Arabı casusluk ve yasadışı yollarla silah edinme sebepleriyle tutukladı.

Çevrimli katliamı 11 Haziran 1990'da Şırnak'ın Güçlükonak ilçesinin Çevrimli köyüne PKK militanları tarafından gerçekleştirilen katliam. Katliamda 12'si çocuk, 7'si kadın 27 kişi öldü, 6 kişi yaralandı. PKK'lılar ile çıkan çatışmada 4 korucu ve 1 PKK'lı öldü.

İşçi Siyonizmi ya da Sosyalist Siyonizm, Siyonist hareketin solcu kanadıdır. Yıllar boyunca, Siyonistler ve Siyonist kuruluşlar arasında en kayda değer eğilim olmuştur. Harekete mensup gruplar, kendilerini, Doğu ve Orta Avrupa’daki Yahudi işçi hareketlerinin Siyonist dilimi olarak gördüler ve birçok ülkede çok sayıda Yahudi üyeye sahip yerel birimler kurdular. Theodor Herzl tarafından kurulan ve Haim Wiezmann tarafından desteklenen Politik Siyonizm’in tersine, İşçi Siyonizmi, bir Yahudi devletinin, İngiltere, Almanya ve ya Osmanlı İmparatorluğu gibi büyük devletlere yanaşıp yardım isteyerek basit bir şekilde kurulamayacağına inanıyordu. Aksine, İşçi Siyonistler, bir Yahudi devletinin ancak Yahudi işçi sınıfının gayretleriyle, İsrail topraklarına yerleşerek ve çalışarak kurulacağına inandılar. Yahudiler, kibbutz ve moşavlar ile ilerici bir Yahudi toplumu ve şehirli Yahudi proletaryasını kurmalıydılar.

<span class="mw-page-title-main">1936-39 Arap ayaklanmaları</span> 01

1936-39 Arap ayaklanmaları veya Büyük ayaklanma, Filistin Mandası'ndaki Filistinli Arapların İngilizlerin manda idaresine karşı Arap bağımsızlığı ve açık uçlu Yahudi göç ve toprak alımları yoluyla Yahudi ülkesi oluşturulması politikalarının sona ermesi hedefiyle gerçekleşmiş geniş ölçekli ayaklanmalardır.

Palmaḥ, geçmişte Haganah'ın elit savaş birimine verilen isimdi. 15 Mayıs 1941 tarihinde kurulan Palmach, Filistin Mandası döneminde, Yahudi toplumunun (Yishuv) yeraltı ordusu olmuştur. Birim, İsrail Bağımsızlık Savaşı başladığında, 2000 erkek ve kadına, üç savaş tugayına ve yardımcı hava, deniz ve istihbarat birimlerine sahipti. İsrail ordusu kurulduktan sonra, Palmach'ın üç tugayı dağıtıldı. Bu ve siyasi bazı nedenlerden dolayı, birçok kıdemli Palmach subayı 1950 yılında istifa etti. Palmach, askeri katkılarının yanı sıra, İsrail kültürü ve değerler sistemine büyük katkılarda bulunmuştur. Üyeleri, uzun yıllar boyunca İsrail ordusu komutanlığının belkemiğini oluşturmuştur ve ayrıca, İsrail'de siyaset, edebiyat ve kültür'e önemli isimler kazandırmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Post-Siyonizm</span>

Post-Siyonizm, bazı İsrailliler, diaspora Yahudileri ve diğerlerinin, özellikle akademide, Siyonizm'in 1948'de modern İsrail Devleti'nin kurulmasıyla ideolojik misyonunu yerine getirdiği ve bu nedenle Siyonist ideolojinin sonuna gelindiği yönündeki görüşlerini ifade eder. Sağcı Yahudiler bu terimi aynı zamanda 1993 ve 1995 Oslo Anlaşmaları ışığında İsrail siyasetinin sol kanadına atıfta bulunmak için de kullanmaktadır.

Ebu Şuşa katliamı, 13-14 Mayıs 1948 tarihlerinde Barak Operasyonu sırasında Siyonist Givati Birliği’nin Ebu Şuşa bölgesine yaptığı saldırısı sırasında gerçekleştirmiş olduğu katliamdır. 60 ila 70 sivil köylü katledilmiş, bir kadın esir ise tecavüz girişimine uğramıştır.