İçeriğe atla

Haydar Aliyev'in kişilik kültü

1997 yılında Haydar Aliyev

Haydar Aliyev'in kişilik kültü, Haydarizm olarak da bilinir[1][2] (Azericeheydərizm),[3] Aliyev'in 1993 yılında iktidara gelmesinden sonra Azerbaycan siyasetinin ve toplumunun önemli bir parçası oldu. 2003 yılında ölümünden sonra yerine oğlu İlham Aliyev'in geçmesiyle devam etti.[4][5] Eski bir Sovyet politbüro üyesi ve 1969'dan 1987'ye kadar Sovyet Azerbaycan'ın lideri olan Aliyev, 1993 yılında Azerbaycan Cumhurbaşkanı oldu. Daha sonra, aile ve parti üyeleriyle petrol gelirlerine güvenerek otokratik bir sistem tasarlamaya başladı.[6]

Azerbaycan'da Haydar Aliyev "Azeri milletinin milli lideri" olarak takdim ediliyor.[7]

Haydar Aliyev'in tepkisi

2001 yılında BDT ülkelerinden gazeteciler Haydar Aliyev'e kült kişiliği hakkında soru sorduğunda, şu yanıtı verdi:

İnsanlar beni seviyor, buna bir şey yapamam. Kısa bir süre önce, Gence şehrinin yürütme komitesi başkanı, komite binasının önüne benim bir heykelimi dikmeye karar verdi. Onu aradım ve bunun gereksiz olduğunu söyledim. Direndi bende ona "ben öldükten sonra heykelimi dik" dedim.[8]

Haydar Aliyev'in adını taşıyan yerler

Bakü'deki Haydar Aliyev Uluslararası Havalimanı
Haydar Aliyev Parkı, Tiflis, Gürcistan

Azerbaycan'daki her şehir ve kasabanın Haydar Aliyev'in adını taşıyan bir caddesi vardır.[9] Resmi bilgilere göre Azerbaycan'da 60 Haydar Aliyev müzesi ve merkezi bulunuyor.

Onun adını taşıyan diğer yerler şunlardır:

Azerbaycan dışında

14 Haziran 2005'te, Rusya'nın Saint Petersburg kentinde, 6 Gorokhovaya Caddesi'nde, Aliyev'in 1949'dan 1950'ye kadar yaşadığı evin yakınlarında bir hatıra plaketi açıldı.[34]

Posta pulları

Heykeller ve anıtlar

Hemen hemen her büyük Azerbaycan şehrinde Haydar Aliyev'in en az bir anıtı vardır. 2003 yılında ölümünün ardından Azerbaycan'da ve diğer ülkelerde, özellikle eski sovyet ülkelerinde çok daha fazla heykeli dikildi.

Ayrıca bakınız

Kaynakça

  1. ^ "Implementation of Resolution 1358 (2004) on the functioning of democratic institutions in Azerbaijan" (PDF). Parliamentary Assembly of the Council of Europe. 20 Eylül 2004. s. 12. 22 Kasım 2014 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. It should also reconsider the disadvantages of «heydarism», the personality cult following the deceased President... 
  2. ^ Muradova (12 Ekim 2008). "Islam Not an Issue in Azerbaijan's Presidential Campaign". eurasianet.org. Open Society Institute. 25 Mart 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2014. ...Heydarism [a reference to the late President Heydar Aliyev, father of current President Ilham Aliyev] as a cult of the personality... 
  3. ^ Bahadir (13 Mayıs 2013). "Tanınmışların heydərizm dartışması". azadliq.info (Azerice). 10 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Mart 2023. 
  4. ^ "Heidar Aliev, maestro of the Caucasus". The Economist. 31 Ağustos 2000. 5 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Eylül 2012. 
  5. ^ "Travels in the Former Soviet Union. Entry 2: The Cult of Heydar Aliyev". Slate. 20 Mayıs 2008. 3 Haziran 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Eylül 2012.  Birden fazla yazar-name-list parameters kullanıldı (yardım); Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım)
  6. ^ "Azerbaijan: Turning Over a New Leaf?". Baku/Brussels: International Crisis Group. 13 Nisan 2004. 2 Eylül 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Eylül 2012. 
  7. ^ East, Roger; Thomas, Richard (2002). A political and economic dictionary of Eastern Europe. 1. Londra: Europa Publications. s. 16. ISBN 1-85743-063-8.  Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım); Yazar eksik |soyadı2= (yardım)
  8. ^ Aliyeva, Ayten (19 Aralık 2003). ""Культ личности" или "народная любовь"?['Cult of personality' or 'love of the nation'?]" (Rusça). BBC Russian. 26 Temmuz 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Eylül 2012. 
  9. ^ "Heydar Aliyev Ave". Google Maps. Erişim tarihi: 1 Ekim 2012. 
  10. ^ "About the airport". Azerbaijan Airlines. 24 Haziran 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Eylül 2012. 
  11. ^ "Ilham Aliyev attended the opening of Heydar Mosque in Baku". president.az. Official website of the President of the Republic of Azerbaijan. 26 Aralık 2014. 17 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Mart 2023. 
  12. ^ "Heydar Aliyev Georgia-Azerbaijan Humanitarian University opened in Marneuli". avciya.az. 20 Kasım 2008. 2 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Mart 2023. 
  13. ^ "First lady rüzgarı". Hürriyet. 15 Nisan 2004. 8 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Aralık 2020. 
  14. ^ "Ряд улиц Астаны получил новые названия [Number of streets of Astana were renamed]" (Rusça). kazakh.ru. 12 Temmuz 2004. 26 Temmuz 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ekim 2012. 
  15. ^ "Heydar Aliyev Park opened in Istanbul". Today.az. 13 Temmuz 2006. 1 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ekim 2012. 
  16. ^ "В Тбилиси открылся памятник Гейдару Алиеву и сквер его имени [A statue and a square f Heydar Aliyev were opened in Tbilisi]" (Rusça). REGNUM. 12 Mayıs 2007. 21 Aralık 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ekim 2012. 
  17. ^ "Азербайджанские парламентарии участвуют в церемонии открытия парка имени Гейдара Алиева в Анкаре [Azeri parliamentaries participated in the opening ceremony of Heydar Aliyev Park in Anakara]" (Rusça). REGNUM. 14 Haziran 2007. 27 Temmuz 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ekim 2012. 
  18. ^ Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; romania isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: )
  19. ^ "По итогам визита Ильхама Алиева в Иорданию подписаны четыре документа [Azerbaijan and Jordan signed four documents on cooperation]" (Rusça). REGNUM. 31 Temmuz 2007. 26 Temmuz 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ekim 2012. 
  20. ^ "В Анкаре открыта улица Гейдара Алиева [Heydar Aliyev street opened in Ankara]" (Rusça). Day.az. 6 Kasım 2008. 18 Ağustos 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ekim 2012. 
  21. ^ "Foça'da Haydar Aliyev Ormanı kuruldu". Yeni Şafak. 1 Nisan 2010. 26 Temmuz 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Aralık 2020. 
  22. ^ "Avenue named after Heydar Aliyev opened in Hadera, Israel". APA. 7 Mayıs 2010. Erişim tarihi: 1 Ekim 2012. []
  23. ^ Meyta, Alena (28 Ekim 2010). "В Киеве появился сквер имени Гейдара Алиева [A square named after Heydar Aliyev appeared in Kyiv]" (Rusça). RIA Novosti. 16 Temmuz 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ekim 2012. 
  24. ^ "В турецкой провинции Коджаэли открыт парк имени Гейдара Алиева [Heydar Aliyev park was opened in Turkey's Kocaeli province]" (Rusça). Trend.az. 27 Aralık 2010. 18 Mart 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ekim 2012. 
  25. ^ "В Турции открыли мост имени Гейдара Алиева [Bridge named after Heydar Aliyev opened in Turkey]" (Rusça). Aze.az. 18 Mart 2011. 18 Temmuz 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ekim 2012. 
  26. ^ "В школе имени Гейдара Алиева в Анкаре отметили турецкий национальный праздник [Trukish national holiday celebrated in Heydar Aliyev school in Ankara]" (Rusça). Trend.az. 23 Nisan 2011. 5 Kasım 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ekim 2012. 
  27. ^ "В турецком городе Игдыр открылся лицей имени общенационального лидера Гейдара Алиева [A lycee is opened in Turkish Igdir named after Heydar Aliyev]" (Rusça). Day.az. 1 Mayıs 2011. 27 Temmuz 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ekim 2012. 
  28. ^ "Улица в одном из российских городов названа именем общенационального лидера Гейдара Алиева [Street named after Heydal Aliyev opened in a Russian city]" (Rusça). Trend.az. 10 Mayıs 2011. 2 Şubat 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ekim 2012. 
  29. ^ "В Астрахани открылась школа имени Гейдара Алиева [School named after Heydar Aliyev opened in Astrakhan]" (Rusça). Trend.az. 24 Ekim 2011. 27 Ocak 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ekim 2012. 
  30. ^ "Karşıyaka'da 'Aliyev' büstü açıldı". Hürriyet. 1 Mart 2018. 26 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ekim 2020. 
  31. ^ "Haydar Aliyev Caddesi". Google Maps. 8 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ekim 2020. 
  32. ^ "Haydar Aliyev Bulvarı". Google Maps. 8 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ekim 2020. 
  33. ^ "Aliağa Heydar Aliyev Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi". Ministry of Education. 26 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ekim 2020. 
  34. ^ "В Петербурге открыли памятную доску Гейдару Алиеву". Росбалт (Rusça). 31 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Mart 2023. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Bakü</span> Azerbaycanın başkenti

Bakü, Azerbaycan'ın, Hazar Denizi'nin batı kıyısında yer alan başkentidir. Kafkasya’nın en büyük şehri, en önemli kültür ve ticaret merkezidir. Ülkenin en doğusundaki ve en önemli sanayi, ticaret ve kültür merkezi olmanın yanı sıra bir liman kenti olarak da önemlidir. Şehirde yaşayanların büyük çoğunluğunu Azerbaycanlılar oluşturur.

<span class="mw-page-title-main">Haydar Aliyev</span> 3. Azerbaycan cumhurbaşkanı

Haydar Alirıza oğlu Aliyev Azerbaycanlı siyasetçi, Azerbaycan Cumhuriyeti'nin üçüncü cumhurbaşkanı, Nahçıvan Yüksek Meclisi'nin 3. Başkanı. Aynı zamanda Azerbaycan'ın görevdeki cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in babasıdır. Azerbaycan'ın "ümummilli lider" ve "ulu önder" unvanlarını taşımaktadır.

<span class="mw-page-title-main">İlham Aliyev</span> Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı

İlham Haydar oğlu Aliyev, Azerbaycanlı siyasetçi ve iş insanıdır. 2003'ten itibaren Azerbaycan'ın dördüncü ve mevcut cumhurbaşkanıdır. Önceki Cumhurbaşkanı Haydar Aliyev'in oğludur. Ayrıca Yeni Azerbaycan Partisinin genel başkanlığını yürütmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Haydar Aliyev Uluslararası Havalimanı</span>

Haydar Aliyev Uluslararası Havalimanı, Azerbaycan'ın başkenti Bakü'nün 20 km kuzeydoğusunda yer alan uluslararası bir havalimanıdır. Bütün Kafkasya bölgesinin en büyük ve en işlek havalimanıdır ve uçuş merkezdir. Ulusal bayrak taşıyıcısı Azerbaycan Hava Yolları'nın ana operasyon merkezidir. 10 Mart 2004'te havalimanına eski Azerbaycan Cumhurbaşkanı Haydar Aliyev'in adı verilmiş ve IATA kodu değiştirilmiştir. Kuzey ve güney olmak üzere iki yolcu terminali ve bir kargo terminali bulunmaktadır. Ayrıca hemen yakınında bir kamyon-tır otoparkı ve otel vardır.

<span class="mw-page-title-main">Haydar Aliyev Nişanı</span> Azerbaycan Cumhuriyetinin en yüksek devlet ödülü

Haydar Aliyev Nişanı, Azerbaycan′ın en yüksek nişanıdır. Azerbaycan'ın ülke gelişiminde katkıda bulunan kişilere verilmektedir. 22 Nisan 2005'te çıkarılan kanunla tedavüle girmiştir. İlk olarak Azerbaycan'ın dördüncü cumhurbaşkanı, Haydar Aliyev'in oğlu İlham Aliyev'e verilmiştir. Günümüze kadar toplamda 26 kişiye nişan verilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Haydar Aliyev Spor ve Fuar Kompleksi</span>

Haydar Aliyev Spor ve Fuar Kompleksi, Azerbaycan'ın başkenti Bakü'de yer alan ana sergi alanlarından biridir.

<span class="mw-page-title-main">Ferid Alekberli</span>

Ferid Alekberli, Azeri tarihçi, profesör. Orta Çağ tıp elyazmaları alanında uzman. Tip tarihi konusunda yazdığı kitapları ve Vatikan Gizli Arşivleri’nde yaptığı araştırmalarıyla biliniyor.

1995 Azerbaycan Darbe Girişimi 13-17 Mart tarihleri arasında Özel Amaçlı Polis Birimi Komutanı Albay Rövşen Cevadov yönetiminde ordu içindeki bir grup Azerbaycan askeri tarafından yapılan darbe girişimidir. Amaç Cumhurbaşkanı Haydar Aliyev'den ülke hakimiyetini almak ve önceki Cumhurbaşkanı Ebulfez Elçibey'i iktidara getirmektir. Ancak Türkiye Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel darbe girişiminden önce Türkiye'de darbeyi destekleyen unsurları haberdar etmek için Aliyev'i telefonla arayarak bilgilendirmiştir. 17 Mart 1995 tarihinde Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri cuntacıların askeri kampını kuşatmış, çıkan çatışmada Cevadov ölü olarak ele geçirilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Mihriban Aliyeva</span> Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Yardımcısı

Mihriban Arif kızı Aliyeva, 21 Şubat 2017 itibarıyla Azerbaycan Cumhuriyetinin ilk cumhurbaşkanı yardımcısı ve Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in eşi. Yeni Azerbaycan Partisi Genel Başkan Yardımcısı. Mihriban Aliyeva aynı zamanda Haydar Aliyev vakfının başkanı ve UNESCO iyi niyet elçisidir.

<span class="mw-page-title-main">Bakü Bulvarı</span>

Bakü Bulvarı, 1909 yılında Bakü'nün sahiline paralel olarak kurulmuş bir gezi yeridir. Tarihi 100 yılı aşkın bir süredir, Bakü petrol barakaları Konakları'nı Hazar sahilinde inşa ettikleri ve deniz kıyısında yapay olarak inç inşa edildiği bir zamana kadar uzanıyor.

<span class="mw-page-title-main">Leyla Aliyeva</span> Haydar Aliyev Vakfı Başkanvekili

Leyla Aliyev Azerbaycan cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in ilk kızıdır. 2011 yılında Londra'da yayımlanan Bakü stil dergisinin baş editörüdür.

<span class="mw-page-title-main">Cemşid Nahçivanski Askerî Lisesi</span> Haydar Aliyevin girişimiyle kurulmuş Askeri lise

Cemşid Nahçivanski Askerî Lisesi, askeri bilimde öğrencilerin eğitim ve öğretimi konusunda uzmanlaşmış ve onları profesyonel askerlik hizmetine hazırlayan bir devlet okuludur. Lise, Bakü'de yer almaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Azerbaycan Ulusal Muhafızları</span>

Azerbaycan Ulusal Muhafızları, Azerbaycan Hükûmeti'nin silahlı bir gücüdür ve yarı bağımsız bir şekilde faaliyet göstermektedir. Azerbaycan cumhurbaşkanı, Azerbaycan Özel Devlet Koruma Servisi'ne (SSPS) bağlı bir askeri birimdir. Görevi, Millî Meclis ve Azerbaycan Cumhurbaşkanlığı İdaresi gibi hükûmet binalarını ve ayrıca Azerbaycan'daki yabancı devlet ve hükûmet başkanlarını korumaktır.

İkinci Dağlık Karabağ Savaşı kronolojisi, öncelikle savaşan tarafların resmî açıklamalarına dayanmaktadır. Çatışmalar siper savaşları, ağır silahlar, çok namlulu roketatarlar, zırhlı savaşlar, roketler, balistik füze saldırıları ve başta Türk yapımı Baykar Bayraktar TB2 ve İsrail yapımı Harop dronları olmak üzere insansız hava aracı saldırıları ile karakterize edildi. Ayrıca Ermenistan veya Azerbaycan dışında uluslararası toplumun çoğu tarafından yasaklanmış olan misket bombalarının da saldırılar sırasında kullanıldığı tespit edilmiştir. Ermenistan ordusu tarafından Azerbaycan'ın Gence kentine düzenlenen bir dizi balistik füze saldırısı sivillerin kitlesel ölümüne neden olurken Azerbaycan ordusu, Dağlık Karabağ Cumhuriyeti'nin de facto başkenti Hankendi ve bölgenin başka yerlerindeki sivil altyapı tesisleri hedef alınarak büyük hasara ve can kayıplarına yol açtı. Tartışmalı toprak miktarı sınırlı olsa da çatışma seviyesi ve uluslararası sınırlara konumlanan mühimmatlar nedeniyle çatışma Dağlık Karabağ sınırlarının ötesine genişledi. İran'ın Doğu Azerbaycan Eyaleti'ne mermi ve roketler düştü, ancak herhangi bir hasar görülmedi ve İran, kendi toprakları üzerinde birkaç insansız hava aracının (İHA) düştüğünü veya düşürüldüğünü belirtti. Gürcistan ise Kaheti bölgesinde iki insansız hava aracının çarpıştığını bildirdi. Hocavend'e düzenlenen saldırılar sonrası Dağlık Karabağ yetkilileri sivilleri silah altına almaya başladı.

Uluslararası Muğam Merkezi, Azerbaycan'ın başkenti Bakü'de bulunan bir sanat ve müzik merkezidir. Azerbaycan müziğinin belirli bir türü olan muğamı tanıtmayı, korumayı ve yaygınlaştırmayı amaçlamaktadır. Merkez, Bakü Bulvarı üzerinde yer almaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Devlet Güvenlik Hizmeti</span>

Azerbaycan Cumhuriyeti Devlet Güvenlik Hizmeti, Azerbaycan'nın iç istihbarat teşkilatıdır. 2015 yılında eski Millî Güvenlik Bakanlığı'nın lağvedilip ikiye ayrılması sonucu kurulmuş olup iç istihbarat ve istihbarata karşı koyma görevlerinden sorumludur. Merkezi başkent Bakü'de Parlamento Caddesi üzerinde yer almaktadır.

Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri Askeri Akademisi, Azerbaycan Silahlı Kuvvetlerinin bir akademik kurumdur. Azerbaycan ordusunda türünün en kıdemli askeri akademisidir. Üst düzey askeri subayları ve personeli askeri mesleklerini ve liderlik becerilerini geliştirmek için eğitir. Harp Okulu, 20 Şubat 1999 tarihinde Cumhurbaşkanı Haydar Aliyev'in kararnamesi ile orta öğretim sonrası askeri eğitim için etkin bir eğitim kursları sağlamak amacıyla kurulmuştur. Harp Okulu'ndaki öğrenciler, komuta pozisyonlarına ve taktik veya operasyonel seviyelere odaklanan iki yıllık bir eğitim alırlar. Korgeneral Haydar Piriyev, harp okulunun en yeni ve önemli mezunlarından biri ve kolejin şu anki rektörüdür.

<span class="mw-page-title-main">Vilayat Guliyev</span>

Vilayat Mukhtar oglu Guliyev, 1999'dan 2004'e kadar Azerbaycan Dışişleri Bakanı olarak görev yapan Azerbaycanlı siyasetçidir. 1996 yılında Cumhurbaşkanı Haydar Aliyev'in destekçisi olarak Azerbaycan parlamentosuna seçildi. Haydar Aliyev ve kısa bir dönem için oğlu İlham'ın başkanlığında Ekim 1999'dan Nisan 2004'e kadar Dışişleri Bakanı olarak görev yaptı ve yerini Elmar Mammadyarov'a devretti

<span class="mw-page-title-main">Aleksandr Puşkin Anıtı (Bakü)</span>

Aleksandr Puşkin Anıtı, Azerbaycan'ın başkenti Bakü'de Rus şair Aleksandr Puşkin'i tasvir eden anıt. Anıt, Puşkin ve Üzeyir Hacıbeyov caddelerinin kesiştiği noktada aynı adı taşıyan parkta yer almaktadır. Bronz anıtın muallifi, Rus Sanat Akademisi'nin heykeltıraş ve akademisyeni Yuri Orehov'dur. Bu anıt Orehov'un son eseridir.

Hocalı soykırımı anıtları ve eserleri, Dünyanın farklı bölgelerinde, 26 Şubat 1992 tarihinde Azerbaycan'ın Hocalı kasabasında, Ermeni silahlı kuvvetleri ve BDT 366. alayı tarafından Hocalı katliamının Azerbaycanlı kurbanlarına adanan anıtlar bulunmaktadır.