İçeriğe atla

Hasan Baba Tekkesi

Koordinatlar: 39°51′37″K 22°31′52″D / 39.86028°K 22.53111°D / 39.86028; 22.53111
Hasan Baba Tekkesi
Edward Dodwell'in" Views in Greece (1821) eserinden günümüzde mevcut olmayan cami ve arkada türbenin kubbesinin görünüşü
Harita
Temel bilgiler
KonumLarisa
Koordinatlar39°51′37″K 22°31′52″D / 39.86028°K 22.53111°D / 39.86028; 22.53111
İnançİslam
MezhepBektaşi
Mimari
Mimari biçimOsmanlı Mimarisi

Hasan Baba Tekkesi (Yunanca: Τεκές Χασάν Μπαμπά ) Yunanistan, Bababoğazı Vadisinde bulunan bir tekkeydi. Tekke, günümüzde önemli ölçüde yıkılmış olsa da, Pineios Nehri kıyısındaki Tempi köyü yakınlarında, geniş bir alanı kaplamaktadır.[1] Bizans döneminde Lykostomion yerleşimi de bu bölgede yer almaktaydı, ancak modern yerleşim tekke çevresinde gelişmiş ve 20. yüzyıla kadar tekkenin kurucusu Hasan Baba'nın anısına Baba adıyla isimlendirilmiştir.[1]

Hasan Baba Türbesi, 1970

Tarih

Hasan Baba ölümünün ardından mucizeler yaratan biri olarak anılmış ve tekke de Osmanlı İmparatorluğunun çeşitli yerlerinden gelenler için, özellikle de çocuk sahibi olmak isteyen kadınlar ve yürüyemeyen çocuklar için bir hac noktası haline gelmiştir.[1] Bektaşi tarikatına bağlı tekke, kurucusunun türbesi etrafında kare planlı tek minareli bir cami, dervişler ve hacılar için konaklama yerleri ve büyük mutfaklar inşa edilmesiyle büyük bir yapı grubu haline gelmiştir.[1]

Türbe, 1987'den bu yana 7. Bizans Eski Eserler Dairesi'nin yetkisi altındadır ve anıtın tamamının restorasyonuna ilişkin planlar 2009 yılında hazırlanmıştır.[1] Yapının yıkılmasının önüne geçmek amacıyla küçük ölçekli restorasyon çalışmaları yapılmıştır ancak yapı ziyarete açık değildir.[2]

Mimari

Günümüze ulaşan en önemli yapı olan türbe 5,9 m uzunluğunda ve 9 m yüksekliğinde kare planlıdır. Çatısı tuğla kubbeyle örtülü, sekizgen kasnaklı ve üzeri kurşun kaplıdır.[1] Özgün halinde üç küçük kubbesi olan sundurması 1930 yılında kubbeyi taşıyan sütunların mermer sütun başlıklarının çıkartılmasının ardından yıkılmıştır.

Hasan Baba Türbesi içindeki süslemeler, 1972

İç mekanın özgün hali alçı sıvalı olup kısmen korunmuş Kur'an ayetleri ve siyah zemin üzerine beyaz çiçek desenleriyle süslenmiştir.[1][2]

Hasan Baba Türbesi içindeki çiçek desenli süslemeler, 1972

Türbenin 14. yüzyılın sonlarında veya 15. yüzyılın başlarında,[2] doğusundaki kare planlı binanın ise 17. yüzyılın sonlarında inşa edildiği düşünülmektedir.[1] Tekkeye ait mutfak binaları da ayakta kalmıştır ancak çevredeki alanın büyük bir kısmı Tempi köyüne mezarlık olarak verilmiştir veya tarla olarak kullanılmaktadır.[1] Edward Dodwell'in tasvirinden nasıl göründüğü anlaşılan caminin kalıntıları türbenin kuzeybatısında yer almaktadır.[2]

Kaynakça

  1. ^ a b c d e f g h i "Σε τροχιά ανάδειξης το μαυσωλείο του Χασάν Μπαμπά" (Yunanca). Archaiologia.gr. 19 Aralık 2011. 17 Kasım 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Kasım 2018. 
  2. ^ a b c d "Ο Τεκές του Χασάν Μπαμπά στα Τέμπη" (Yunanca). Larissa Ephorate of Antiquities. 17 Kasım 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Kasım 2018. 

Bibliyografya

  • TDV İslâm Ansiklopedisi'nde Hasan Baba Tekkesi
  • Vakalopoulos, Apostolos (1972). Τα κάστρα του Πλαταμώνα και της Ωριάς Τεμπών και ο τεκές του Χασάν Μπαμπά [Platomon ve Tempe'deki Oria Kaleleri ve Hasan Baba Tekkesi] (Yunanca). Selanik: Society for Macedonian Studies. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Laleli Camii</span> 1760-1763 yıllarında III. Mustafa tarafından inşa ettirilmiş camii

Laleli Camii, 1760-1763 yılları arasında Osmanlı padişahı III. Mustafa tarafından inşa ettirilmiş ve bulunduğu semte adını vermiş olan bir camidir. Caminin adı 3. Mustafa'nın velisi saydığı Laleli Baba'nın ismini bu ibadethaneye vermesinden gelir.

<span class="mw-page-title-main">Haliç</span> Boğaziçi girişindeki Tarihî yarımada ve Beyoğlu platolarını birbirinden ayıran deniz girintisi

Haliç, İstanbul'un Avrupa yakasını kaplayan Çatalca Yarımadası'nın güneydoğu ucunda, Boğaziçi girişinde, İstanbul ve Beyoğlu platolarını birbirinden ayıran deniz girintisi. Denizin kendisine ulaşan akarsu yatağının bir bölümünü istila etmesiyle meydana gelen yapının jeomorfolojik adı olan Arapça haliç sözcüğü, İstanbul halicinin kent açısından taşıdığı önemden dolayı Osmanlılar döneminden bu yana bir özel isim haline gelmiş, birçok semti kapsayan bir kent bölgesi adı olmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Kocamustafapaşa Sümbül Efendi Camii</span> İstanbulda cami

Kocamustafapaşa Camii, eskiden Ayios Andreas en te Krisei Manastırı ya da kısaca Aziz Andrea Manastırı, halk arasında Sümbül Efendi Camii ya da Sümbül Efendi Türbesi olarak bilinir. Resmî adı Pîr Yusuf Sümbül Sinan Âsitânesi'dir. İstanbul'un Kocamustafapaşa semtinde Doğu Roma döneminden kalma dinî bir yapıdır. Manastırın ne zaman yapıldığı bilinmemekle birlikte içinde bulunan 6. yüzyıla ait parçalar ve sütun başlıkları burada 6. yüzyılın bir ibadet yerinin olduğunu ispatlamaktadır. Manastır adını Bizans halkına Hristiyanlığı kabul ettirdiğine inanılan Hagios Andreas en te Krisei adındaki havariden almıştır.

<span class="mw-page-title-main">Gül Camii</span> İstanbulun Ayakapı semtindeki Bizans İmparatorluğu döneminden kalma dinî yapı

Gül Camii veya Azize Teodosya Kilisesi, İstanbul'un Ayakapı semtindeki Bizans İmparatorluğu döneminden kalma ve fetihten sonra camiye dönüştürülmüş bir dinî yapıdır. Eski adı ve yapım tarihi hakkında kesin bilgiler olmamakla birlikte 10. ya da 11. yüzyılda yapıldığı tahmin edilmektedir.Bu kilise, Bizans tarafından inşa edilen en yüksek kilise olarak bilinir. İkonoklazm akımı sırasında Büyük Saray'ın ana girişi Halki Kapısı üzerindeki İsa ikonasının indirilmesine karşı çıktığı için öldürülen Theodosia adlı kadının kutsal emanetlerinin bu kiliseye konduğu ve bu kilisenin Aya Theodosia olduğuna inanılır.

<span class="mw-page-title-main">Hacı Bayram Camii</span> Ankaranın Altındağ ilçesinin Ulus semtinde bulunan tarihi cami

Hacı Bayram Câmii, Ankara'nın Altındağ ilçesinin Ulus semtinde bulunan tarihi cami. Augustus (Ogüst) Tapınağı'nın bitişiğindedir. İlk zaviye olarak yapılış tarihi hicri 831 yılı (1427-1428) olan caminin ilk mimarı Mimar Mehmet Bey hakkında bilgi bulunmamaktadır. Günümüzdeki mimari yapısı XVII. ve XVIII. yüzyıl camilerinin karakterlerini taşımaktadır. Uzunlamasına dikdörtgen bir plana sahip yapı, taş kaideli, tuğla duvarlı ve kiremit çatılıdır.

<span class="mw-page-title-main">Hekimoğlu Ali Paşa Camii</span>

Hekimoğlu Ali Paşa Camii, İstanbul'un Fatih ilçesinde, Cerrahpaşa mahallesinde Kızılelma caddesi ile Hekimoğlu Ali Paşa caddesi kavşağında Osmanlı dönemi, 18. yüzyıla özgü bir camidir. Külliyesi ile birlikte klasik Türk mimarisinin son eseri olarak kabul edilir. 1734-1735 yılları arasında inşa edilmiştir. Üç kere sadrazamlık yapmış olan Hekimoğlu Ali Paşa adına yapılmıştır. Mimarları Çuhadar Ömer Ağa ile Hacı Mustafa Ağa'dır.

<span class="mw-page-title-main">Mehmed Ağa Camii</span>

Mehmed Ağa Camii, İstanbul Fatih ilçesi Çarşamba semtinde 16. yüzyılda III. Murad zamanının Dârüssaâde ağası Habeşî Mehmed Ağa tarafından yaptırılan cami.

Maarifî Camii ya da Muhammed Maarifî Camii, İstanbul'un Anadolu Yakası'nda, Kartal ilçesi Kordonboyu mahallesinde bulunan tarihî bir camidir. Eskiden bir Rufai tekkesi olan cami, Rufailiğin Maarifiye kolunun kurucusu Şeyh Seyit Muhammet Maarifi tarafından inşa edildi. Yapının ilk önceleri şeyhin özel eviyken, daha sonraları kendi tarafından tam teşekküllü bir tekkeye çevrildiği sanılmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Lefkoşa Mevlevihanesi</span> Kuzey Lefkoşada yer alan bir müze

Lefkoşa Mevlevihanesi veya Mevlevi Tekkesi, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin başkenti Kuzey Lefkoşa'da 1593 yılında Kıbrıs fatihlerinden Arap Ahmet Paşa tarafından kurulan mevlevihanedir. Semahane ve türbe kısmı günümüze kadar gelebilmiştir ve Mevlevi-Tekke Kültürü müzesi olarak kullanılmaktadır. Girne Kapısı yakınlarındaki Mevlevihane, Kıbrıs'ın Osmanlı döneminde en önemli yapılarından birisidir. Tarihi boyunca gemi ile hacca gidenlerin uğrak yeri olan mevlevihane, yetiştirdiği insanlar ve verdiği hizmetlerle Kıbrıs Türk tarihinin önemli kurumlardan birisi olmuştur. Dânişî ve İlmî mahlaslarıyla şiirleri olan Dânişî Ali Dede, Siyahi Mustafa Dede, Hızır Handi Dede, Siyahi Mustafa Dede'nin oğlu Arif Dede, Sadri Dede, Danişi Ali Dede'nin oğlu Muhammed Mukim Dede, Talib Dede, Nesib Dede, Müneccimbaşı Ahmed Dede, Derviş Lebib Lefkoşa Mevlevihanesi'nde yetişmiş şairler arasındadır. 17. yüzyılda bina bakımsızlıktan harap olunca Rumeli Beylerbeyi Ferhad Paşa Mevlevihane'yi yeniden inşa ettirmiş ve tekke kendi adıyla anılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Fethiye Camii (Atina)</span>

Fethiye Camii, Yunanistan'ın Atina kentinde 17. yüzyıldan kalma bir Osmanlı camisi.

<span class="mw-page-title-main">Durbalı Sultan Tekkesi</span>

Asprogeia Tekkesi veya İreni Tekke, Yunanistan'da 1492'den kalma bir Alevi-Arnavut tekkesi. Farsala bölgesi Polydamantas belediyesi Ano Asprogia köyünde yer almaktadır. Tekke'nin içinde İmam Ali'nin ve Hacı Bektaş Veli'nin resimleri aslımaktadır. 1920'lerde Yunanistan ve Türkiye arasındaki nüfus değişimi ve II. Dünya Savaşı'nda Çamlık Arnavutların yurtdışı edilmedi nedeniyle, Trabzon yakınları olan Pontus bölgesinden gelen Pontus Rumları, Meryem Ana ve Başmelekler gibi Hristiyan azizlerin portreleri içeriye yerleştirilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Gözleve Dervişler Tekkesi</span>

Dervişler Tekkesi, Kırım bölgesindeki dervişlere ait tek İslam tapınağıdır. 14.-15. yüzyıllar arasında inşa edilmiştir. Gözleve'de bulunur.

<span class="mw-page-title-main">Kayseri Ulu Camii</span> Tarihî cami

Kayseri Ulu Camii, Türkiye'nin Kayseri ilinde şehir merkezinde bulunan, 12. yüzyılın ortalarına doğru inşa edilmiş camidir.

<span class="mw-page-title-main">Küçük Hasan Paşa Camii</span> Giritte bir Osmanlı camisi

Küçük Hasan Paşa Camii ya da bilinen diğer adlarıyla Yalı Camii, İskele Camii, Yeniçeri Camii, Girit'in Hanya şehrinin Venedik limanında bulunan tarihî bir Osmanlı camisi. Ermeni bir mimar tarafından yaptırılan Cami, Girit'te inşa edilen ilk camidir.

Mahmud Çelebi Camii veya Bayraklı Camii, Yunanistan'ın Karaferye kentinde bulunan bir camidir. Cami, Osmanlı döneminde inşa edilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Ahmed Bey Camii</span>

Ahmed Bey Camii veya Şeyh İlahi Camii, Yunanistan'ın kuzeyindeki Yenice-i Vardar kasabasında Osmanlı dönemine ait bir camidir. 15. yüzyılda Trakya ve Makedonya'yı fetheden ve Yenice-i Vardar şehrinin kurucusu olan Gazi Evrenos Bey'in torunu Ahmed Bey tarafından yaptırılmıştır. Yapı etrafını saran bitki örtüsüyle beraber günümüzde oldukça harap durumdadır. Bir zamanlar Yenice-i Vardar'da bulunan yirmi camiden günümüze ulaşan üç camiden biridir.

<span class="mw-page-title-main">Kütüklü Baba Tekkesi</span>

Kütüklü Baba Tekkesi, Yunanistan'ın Doğu Makedonya ve Trakya bölgesine bağlı Bulustra köyünde bulunan bir Bektaşî tekkesidir. Tekke, 15. veya 16. yüzyılda Osmanlı döneminde inşa edilmiş olup Anastasiopolis-Periteorion yakınlarında yer almaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Seyyid Ali Sultan Tekkesi</span>

Seyyid Ali Sultan Tekkesi veya Kızıl Deli Tekkesi, Rusa Tekkesi ve Rusa Manastırı olarak da bilinir, Yunanistan'ın Doğu Makedonya ve Trakya bölgesine bağlı Rusa köyünde bulunan bir Bektaşî tekkesidir. Tekke, 15. yüzyılda Osmanlı döneminde inşa edilmiş olup dervişlerin, özellikle de Bektaşi tarikatına mensup olanların toplanma yeridir. Bugün restore edilmiş ve zaman zaman yerel topluluk için faaliyete geçmiştir. Balkanlar'ın korunmuş en eski tekkelerinden biri ve Bektaşilik için çok önemli bir merkez olarak kabul edilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Poşpoş Tekkesi</span> Gümülcinedeki bir tekke

Poşpoş Tekkesi, Poşpoş Baba Tekkesi, Postuboş Baba Tekkesi veya Postinpûş Baba Tekkesi, Yunanistan'ın kuzeyinde, Gümülcine kentinde Nea Mosynopolis yakınlarında on dördüncü yüzyılda inşa edilmiş bir Alevi tekkesidir. Günümüzde harap durumdaki Yunus Bey Camii'nin yakınında bulunmaktadır ve 1989 yılında yıktırılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Musa Baba Türbesi</span> Selanik, Yunanistanda bulunan bir Osmanlı dönemi Bektaşî türbesi

Musa Baba Türbesi Yunanistan'ın Selanik kentinde Yukarı Şehir kısmındaki Terpsitheas Meydanı'nda bulunan bir Osmanlı dönemi türbesidir. On altıncı yüzyıla tarihlenmektedir.