İçeriğe atla

Han Bağdadi Harekâtı

Han Bağdadi Harekâtı
I. Dünya Savaşı Irak Cephesi

42. Hint Tugayı, 15. Hint Tümeni'ne bağlı 2. Tabur, 6. Gurkha Tüfek Alayı, Han Bağdadi'ye doğru yürürken, 22 Mart 1918
Tarih26-27 Mart 1918
Bölge
Han El Bağdadi, Bağdat'ın batısı
Sonuçİngiliz-Hindistan zaferi
Taraflar
Birleşik Krallık Britanya İmparatorluğu
 • Britanya Hindistanı Britanya Hindistanı
 • Birleşik Krallık Birleşik Krallık
Osmanlı İmparatorluğu Osmanlı İmparatorluğu
Komutanlar ve liderler
Birleşik Krallık Tümgeneral H. T. BrookingOsmanlı İmparatorluğu Mirliva Mustafa Kemal Paşa
Güçler
15. Hint Tümeni (20.000) 50. Piyade Alayı (12.000)
Kayıplar
1,590 ~500

Han Bağdadi Harekâtı, I. Dünya Savaşı'nın Irak cephesinde gerçekleşen bir çatışmadır.

Han Bağdadi

15. Hint Tümeni, Eylül 1917'de Ramadi'yi ele geçirdiğinden beri buradaydı. 9 Mart 1918'de Hit kasabasını işgal etti ve Osmanlı kuvvetleri kasabayı boşalttı.

Fırat boyunca bir sonraki hedef Han el Bağdadi kasabasıydı. Irak'taki muharebelerin çoğu Dicle ve Fırat nehirlerine bağlıydı. Tek taraflı yapılan herhangi bir saldırı başarılı olduğu takdirde kaybeden, nehir hattı gerisinde hazırlanmış mevzilere çekilirdi. Düzgün bir zafer elde etmek zordu. Alışılagelmiş düzeni bozmak amacıyla 15. Hint Tümeni'ne 300 Ford kamyon, 8. Hafif Zırhlı Motor (zırhlı araç) Bataryası ve 11. Süvari Tugayı tedarik edildi. Kamyonlardaki tümen piyadesi, zırhlı araçlar, süvari tugayı ve normalin iki katı at ile donatılmış topçu bataryalarından kullanılarak hareketli bir blokaj gücü oluşturuldu.

Bu blokaj kuvveti, daha sonra Han El Bağdadi'den hareketle kanatlardan Osmanlı mevzilerinin arkasına mevzilenmiştir. Tümenin geri kalanı daha sonra cepheden taarruza geçmiş ve Osmanlı kuvvetleri kasabadan geri çekilmek zorunda kalmıştı. Ancak beklenmedik bir şekilde blokaj gücüyle karşılaştılar ve disiplinleri bozuldu. Yaklaşık 5000 kişilik kuvvetin tamamı esir alındı.

Blokaj kuvveti daha sonra Fırat'ın yukarısına, Osmanlı kuvvetinin geri çekilmeyi umduğu yöne doğru sevk edildi. Mirliva Mustafa Kemal Paşa, kuvvetlerinin kuzeye doğru çekilmesine karar verdi. Nehrin 46 mil yukarısında yerleşim yeri vardı. Burası Osmanlı Ordusu'na bağlı bazı yüksek rütbeli Alman subaylarla birlikte ele geçirilen ana Osmanlı ikmal üssüydü. Mustafa Kemal Paşa komutasındaki ana kuvvetler başarılı bir şekilde kuzeye çekilmeyi ve yakalanmamayı başarmıştı.

Bu Irak Cephesi'ne yapılan son saldırıydı. Yaz boyunca ikmal hattının Dunsterforce'a yönlendirilmesi, İngilizlerin Irak Cephesi Komutanı Sir William Marshall'ın ilerleyişi sadece Dicle nehri üzerinden yapılmıştı. Ateşkes, 1 Kasım 1918'de ilan edildiğinde, 15. Hint Tümeni, Felluce'de nehrin güneyine çekilmişti.

Kaynakça

  • Perry, F.W. (1993). History of the Great War: Order of Battle of Divisions: Indian Army Divisions Pt. 5B. Ray Westlake Books. 1-871167-23-X
  • Moberly, F.J. (1923). Official History of the War: Mesopotamia Campaign, Imperial War Museum. 1-870423-30-5
  • Barker, A.J. (1967). The Neglected War: Mesopotamia 1914-18, Faber and Faber. 0-571-08020-0

Dış bağlantılar

Life of Leonard Ball 15'inci Hint Birliği'nde askerlik yapan 1/Ox & Bucks'tan bir askerin savaş günlüğünden alıntılar içeriyor.

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Birinci İnönü Muharebesi</span> Askeri harekât

I. İnönü Muharebesi, 6 Ocak 1921 tarihinde iki koldan taarruza geçen Yunan kuvvetleriyle İnönü mevzilerinde savunmada olan Ankara Hükümeti kuvvetleri arasında yapılan muharebedir. 6 Ocak 1921 tarihine kadar Uşak ve Bursa bölgesinde hazırlıklarını sürdüren Yunanlar, Türk-Batı Cephesi birliklerinin Çerkez Ethem Kuvvetlerinin Tenkili harekâtı ile meşgul olmasından da faydalanarak, İnönü-Eskişehir istikametinde taarruza başladılar. 6-9 Ocak 1921 tarihleri arasındaki muharebeler, örtme ve emniyet kuvvetleri harekâtı şeklinde cereyan etti. İnönü mevzilerindeki muharebeler 10 Ocak 1921 tarihinde başlamış, Yunan kuvvetlerinin taarruz çıkış hatlarına çekildiği 11 Ocak 1921 tarihine kadar sürmüştür.

<span class="mw-page-title-main">Suriye-Filistin Cephesi</span> Birinci Dünya Savaşının bir cephesi

Suriye-Filistin Cephesi, I. Dünya Savaşı sırasında Almanya'nın isteği üzerine açılan bir cephedir. Osmanlı ordusu, 1915'te Birinci Kanal Harekâtı'nı, 1916'da İkinci Kanal Harekâtı'nı düzenledi. Amaç; Osmanlı İmparatorluğu'nun Süveyş Kanalı'nı ele geçirmesi ve Mısır'a yeniden sahip olmasıydı. Başarılı olunursa İngilizlerin Uzak Doğu'daki sömürgeleri ile bağlantısı kesilecekti. Gelibolu'daki başarısızlığın ardından geçen zamanda İngilizlerin gittikçe güçlerini artırmaları ve Osmanlı'nın kısıtlı kaynakları sonucu cephe Süveyş'ten Nablus'a kadar gerilemiş, savaşın son aylarındaki Nablus'taki son cephe savunmasındaysa çok kısıtlı olan kaynakların tükenmesine ek olarak Osmanlı'nın savaş süresince Arap halk üzerinde görece başarılı bir şekilde sürdürdüğü Panislamizm propagandasının Lawrence'ın organize ettiği Arap isyanının Hicaz'dan Filistin'e girmesi sonucu çökmesiyle Türk Ordusu Şam ve Halep üzerinden Anadoluya çekilmiş ve cephe bazı parlak muharebe zaferlerine rağmen Osmanlı için başarısızlık ve ağır kayıplarla sonuçlanmıştı.

<span class="mw-page-title-main">Kış Fırtınası Harekâtı</span>

Kış Fırtınası Harekâtı, II. Dünya Savaşı'nın Doğu Cephesi'nde, Stalingrad Muharebesi sonucunda kuşatılan Mihver kuvvetleri kurtarmak için girişilen bir Alman taarruz harekâtıdır. Taarruz, 12 - 23 Aralık 1942 tarihleri arasında esas olarak Alman 4. Panzer Ordusu tarafından yürütülmüştür. Kızıl Ordu 19 ve 20 Kasım 1942 tarihlerinde başlattığı bir karşı taarruzla (Uranüs Harekâtı Stalingrad'daki Mihver kuvvetleri kuşatmıştı. Hitler'in kararıyla, esas olarak Alman 4. Panzer Ordusu'nun takviye edilmesiyle oluşturulan Don Ordular Grubu, dışarıdan bir yarma hareketiyle Kızıl Ordu kuşatmasına saldırmıştır. Stalingrad'da kuşatılmış bulunan Mihver kuvvetleri General Friedrich Paulus komutasında yeniden tertiplenirken Don Ordular Grubu da General von Manstein komutasına verilmişti. Don Ordular Grubu, B Ordular Grubu yerine geçtiği için aslında bütün bu teşkiller Mareşal von Manstein emrindedir. Bu arada Stavka, Kafkasya'da petrol sahalarını ele geçirmek için muharebe halindeki A Ordular Grubu'nu, geri çekilme hattını keserek tecrit etme planları içindedir. Bu harekât planına Satürn Harekâtı kapalı adı verilmiştir. Stalingrad'da kuşatılmış birliklerin, Kurtarma harekâtına kadar ikmali için tek çözüm Luftwaffe'nin hava köprüsüyle ikmal sağlamasıydı. Luftwaffe bu görevi yerine getirmekte başarısız oldu. Bu durumda, başarılı bir yardım hareketi ancak mümkün olduğunca erken başlarsa, işe yarar olabileceği açıkça ortaya çıkmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Uranüs Harekâtı</span> II. Dünya Savaşı sırasında Stalingrad Cephesinin son evrelerinde gerçekleşen imhaya yönelik oprasyonunun gizli adıdır.

Uranüs Harekâtı II. Dünya Savaşı'nın Doğu Cephesi'nde Rumen 3. Ordusu, 4. Ordusu, Alman 6. Ordu ile 4. Panzer Ordusu'ndan bazı birliklerin Stalingrad ve batısında kuşatılmasıyla sonuçlanan bir Sovyet stratejik taarruzunun kapalı adıdır. Harekât, Stalingrad Muharebesi'nin son evrelerinde, Stalingrad ve civarındaki Mihver kuvvetleri imha etmeyi amaçlamıştır. Harekâta ilişkin planlar 1942 yılının Eylül ayı ortaları gibi erken bir tarihte oluşturulmaya başlanmıştı. Esas olarak Kafkasya'daki Mihver kuvvetlerini ve Stalingrad'a taarruz durumundaki B Ordular Grubu'nu kuşatmayı ve imha etmeyi, eş zamanlı olarak planlıyordu. Kızıl Ordu, Alman kuvvetlerinin Stalingrad içindeki yırtıcı çatışmalara çekmiş, zaman kazanmak için toprak vermiş, inatçı bir savunma sürdürerek bu kuvvetlerin gücünü zayıflatmış ve moral olarak yıpratmıştır. Öte yandan Mihver kanatlarının savunması, zayıf donanımlı ve fazlasıyla yayılmış Macar, Rumen ve İtalyan birlikleri tarafından tutulmaktaydı. Kızıl Ordu taarruzu da Rumen kuvvetlerin cephesi üzerinden yapılmıştır. Ayrıca bu birliklerin, Kızıl Ordu taarruzlarını göğüslemeyi sağlayacak ağır silahları yoktu ya da yetersizdi.

<span class="mw-page-title-main">Crusader Harekâtı</span>

Crusader Harekâtı, II. Dünya Savaşı sırasında Kuzey Afrika Cephesi'nde, Birleşik Krallık kuvvetlerinin, Alman-İtalyan Tobruk kuşatmasına yönelen üçüncü saldırı operasyonudur.

<span class="mw-page-title-main">Gazala Muharebesi</span>

Gazala Muharebesi, Erwin Rommel'in komutasındaki Alman – İtalyan kuvvetlerinin, 26 Mayıs - 21 Haziran 1942 tarihleri arasında, Birleşik Krallık 8. Ordu'sunun savunduğu Gazala Hattı'na, ardından Tobruk'taki garnizonlarına yönelik saldırısı sırasında gerçekleşen muharebedir. Birleşik Krallık 8. Ordu komutanı General Neil Ritchie, Harekât Saha Komutanı ise General Claude Auchinleck'tir.

Üçüncü Kirte Muharebesi I. Dünya Savaşı sırasındaki Çanakkale Savaşı’nda, İtilaf kuvvetleri’nin Kirte Köyü ve hemen gerisindeki Alçıtepe’yi ele geçirmek için giriştikleri üçüncü taarruzlarıdır. Seddülbahir Cephesi'ne 25 Nisan 1915 tarihinde çıkartılan kuvvetlerin hedefi, Alçıtepe'nin ele geçirilmesiydi. Bu hedef için girişilen birinci ve İkinci taarruzlarının başarılı olmaması üzerine uygulamaya konmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Kût'ül-Amâre Kuşatması</span> I. Dünya Savaşının Irak Cephesinde, Osmanlı Devleti ile Britanya İmparatorluğu arasında gerçekleşmiş bir kuşatma muharebesidir

Kût'ül-Amâre Kuşatması, I. Dünya Savaşı'nın Irak Cephesi'nde, Osmanlı Devleti ile Britanya İmparatorluğu arasında gerçekleşmiş bir kuşatma muharebesidir. 8.000 askerden oluşan Britanya-Hint garnizonu Bağdat'ın 160 kilometre güneyinde Kut kasabasında Osmanlı ordusu tarafından kuşatılır. 1915 yılında bu kasabanın nüfusu 6.500 civarıdır. 29 Nisan 1916'da garnizonun teslim olmasını takiben kuşatma esnasında sağ kalanlar esir olarak Halep'e götürüldü. Kuşatma tarihçiler tarafından Birleşik Krallık ve İtilaf Devletleri için önemli bir yenilgi olarak sınıflandırılmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Debrecen Muharebesi</span> 1944 yılında SSCBnin Alman-Macar ordularına yaptığı taarruz

Debrecen Muharebesi, II. Dünya Savaşı'nın Doğu Cephesi 'nde, Sovyet 2. Ukrayna Cephesi kuvvetlerince 6 - 28 Ekim 1944 tarihleri arasında gerçekleştirilen Debrecen Taarruz Harekâtı'dır. Sovyetler'in Macaristan'a yönelen genel taarruzu Debrecen bölgesini hedef almış, Mareşal Rodion Malinovski'nin 2. Ukrayna Cephesi, General Maximilian Fretter-Pico'nun Alman Güney Ukrayna Ordular Grubu cephesine yönelmiştir. Bu mevzilerde, müttefiki Macaristan'ın 7. Kolordusu da mevzi almıştı. Sovyet taarruzu, bu mevzileri atmış ve Alman - Macar kuvvetlerini yer yer 160 kilometre geri çekilmek zorunda bırakmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Tatsinskaya Taarruzu</span>

Tatsinskaya Taarruzu, bir Sovyet tank kolordusunun, Stalingrad'da kuşatılan Mihver kuvvetlerin havadan ikmali için Luftwaffe tarafından kullanılan Tatsinskaya Havaalanı'nın ele geçirilmesi operasyonudur. Havaalanı, Stalingrad'daki Pitomnik Havaalanı'na sefer yapan iki havaalanından biridir. Harekât, General Vasili Badanov komutasındaki 24. Tank Kolordusu tarafından 1942 yılı Aralık ayı sonlarında, Küçük Satürn Harekâtı'nın son aşaması olarak gerçekleştirilmiştir. Sovyet kuvvetleri, taarruz ettikleri Tatsinskaya havaalanını ele geçirerek 300'den fazla uçağı yerde imha ettiler. Ağır tank kayıplarına karşın General Badanov'un başarısı parlak bir stratejik zafer olmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Bağdad'ın düşmesi</span>

Bağdad'ın düşmesi. I. Dünya Savaşı'nın Irak Cephesi'nde Osmanlı'nın elindeki Bağdat'ın İngilizler tarafından işgali.

<span class="mw-page-title-main">Şuaybiye Muharebesi</span>

Şuaybiye Muharebesi, İngiliz Ordusu'nun Kurna'yı işgal etmesinin ardından bölgeye sevk edilen Osmancık Taburu'nun Basra'yı geri almak için gerçekleştirdiği muharebelerden biridir.

<span class="mw-page-title-main">Kılkış-Langaza Muharebesi</span>

Kılkış-Langaza Muharebesi Yunanistan Krallığı ile Bulgaristan Krallığı arasında İkinci Balkan Savaşı sırasında yapılmış muharebedir. İki ordu da Orta Makedonya'nın Kılkış yerleşim biriminde karşılaşmış ve 19-21 Haziran 1913'te yapılan bu muharebeden Yunanlar galip ayrılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">İkinci Amman Muharebesi</span>

İkinci Amman Muharebesi, 25 Eylül 1918'de Nablus Muharebesi'nin bir parçası olan Üçüncü Trans-Ürdün saldırısı sırasında gerçekleşmiş ve Şaron Muharebesi ile birlikte I. Dünya Savaşı'nda Suriye ve Filistin Cephesi'de Megiddo Muharebesi olarak bilinen büyük taarruzu oluşturmuştur. Chaytor'un kuvvetleri 22 Eylül'de Nablus'tan Es Salt'a giden yolu kestikten sonra Cisr ed Damieh'de Şeria Nehri üzerindeki köprüyü ele geçirirken, 7. Ordu ve 8. Ordu'nun kalıntıları hala Judean Tepeleri'nden köprüye doğru çekilmekteydi. Bu geri çekilme hattını kesen Chaytor'un kuvvetleri, Amman'ı savunan 4. Ordu'nun Osmanlı artçı birliklerine saldırıp ele geçirmeden önce Es Salt'a saldırıp ele geçirmek için doğuya doğru ilerledi. Üçüncü Trans-Ürdün saldırısının Yıldırım Ordular Grubu kuvvetlerine karşı kazandığı bu İngiliz zaferlerini, Mart ve Nisan 1918'de Şeria Nehri üzerinden yapılan iki başarısız EEF saldırısı izlemiştir.

<span class="mw-page-title-main">Kurna Muharebesi</span>

Kurna Muharebesi, I. Dünya Savaşı'nın Irak Cephesi sırasında Basra Muharebesi'nde (1914) kaybettikleri Basra'dan geri çekilen İngiliz kuvvetleri ile Osmanlı kuvvetleri arasında gerçekleşmiştir.

Şerkat Muharebesi, I. Dünya Savaşı'nın Irak Cephesi'nde İngilizler ve Osmanlı arasında gerçekleşmiş, Mondros Mütarekesi'nden önceki son çatışmalardandır.

<span class="mw-page-title-main">I. Felahiye Muharebesi</span>

I. Felahiye Muharebesi, 21 Ocak 1916 tarihinde Osmanlı Ordusu ile İngiliz-Hint kuvvetleri arasında Irak cephesinde gerçekleşen bir I. Dünya Savaşı muharebesidir.

<span class="mw-page-title-main">Vadi Muharebesi (1916)</span>

Vadi Muharebesi, 13 Ocak 1916'da meydana gelen, I. Dünya Savaşı sırasında Irak'ta savaşan İngiliz kuvvetlerinin, Kut'ül-Amare'de 6. Ordu tarafından kuşatılan Sir Charles Townshend komutasındaki kuşatılmış kuvvetleri rahatlatmak amaçlı yapılan başarısız bir harekâttır.

<span class="mw-page-title-main">I. Istabulat Muharebesi</span> 1917 yılında Irak Cephesi muharebesi

I. Istabulat Muharebesi, Birinci Dünya Savaşı sırasında İngiliz İmparatorluğu'nun Bağdat'ı Osmanlı İmparatorluğu'ndan aldıktan sonra stratejik konumunu güçlendirmek için giriştiği Samarra taarruzunun bir parçasıydı.

Hemrin Dağı Muharebesi, Birinci Cihan Harbi'nin Irak Cephesi sahasında Bağdat'ın ele geçirilmesinin ardından 6. Ordu'nun harekâtını engellemeye yönelik başarısız bir İngiliz girişimiydi.