İçeriğe atla

Halter (sinek)

Diptera takımının Tipulidae familyasından bir sinekte, kanadın hemen aşağısında görünen ucu topuzlu uzantılar halter 'dir
Strepsiptera takımından bir böcekte (Mengea tertiaria), kanadın hemen yukarısında görünen ucu topuzlu uzantılar halter 'dir

Halter, arka (sinekler, Diptera) ya da ön (yelpaze kanatlılar, Strepsiptera) kanatların değişimiyle oluşmuş, uçuşta denge sağlayan organ olarak özelleşmiş bir çift yapıdır.

Diptera halteri

Başkalaşım sırasında halteri oluşturan gen homoetic Ultrabithorax (Ubx) genidir. Arka kanatların değişimiyle oluşmuş ucu topuzlu uzantılardır. Bunlar, kanadın fonksiyonunu azaltmamış, aksine sineklere akrobatik uçuş sağlayan olağanüstü dengeli bir hareketlilik sağlamıştır. Diptera takımı, böcekler içinde en iyi ve en hızlı uçan böceklerdir.

Özellikle uçuş sırasında vücudun pozisyonundaki değişiklikleri algılar. Bu anlamda halter organları, denge duyusundaki görevlerine ek olarak, uçuş sırasında canlıya kılavuzluk da yaparlar. Topuz şeklinde olan halter, uçuş sırasında titrer şekilde hareket eder. Bir çeşit jiroskop görevi hatta bir çeşit simulatorik organ görevi yaptığı için vazgeçilmez bir yapıdır. Halterleri koparılan sinekler dengelerini yitirirler ve çoğu kere de uçamazlar.

Strepsiptera halteri

Sineklerde (Diptera) arka kanatların değişimiyle oluşan halter, yelpaze kanatlılarda (Strepsiptera) ön kanatların değişimiyle oluşmuştur ve sineklerdeki halter kadar biçimli ve mükemmel değildir. Yalnızca erkeklerinde bulunur. Dişilerinde bulunmaz. Gerçi dişileri ayrı bir böcek türü olduğu hissini verecek kadar erkeklerine hiç benzemeyen yapıdadır; ağustos böceği ve arılarda asalak oldukları için larvamsı görünümdedirler.

Kaynakça

  • Prof. Dr. Ali Demirsoy (1992), Yaşamın Temel Kuralları (Entomoloji)

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Böcek</span> eklembacaklılar sınıfı

Böcekler eklem bacaklılar (Arthropoda) şubesinin sınıfı ve tür ve takson bakımından en kalabalık hayvan sınıfıdır. 1.000.000'dan fazla olan tür sayılarıyla Dünya'daki en fazla türe sahip canlılardır. Dünya'nın hemen hemen her yerinde bulunur ve bazen çok yoğun popülasyonlarda görülebilirler. Her yıl birkaç bin böcek türü tanımlanmaktadır. Toplam tür sayısının 2.000.000 ila 30.000.000 kadar olduğu tahmin edilmektedir. Tür, cins, familya gibi taksonomik kategoriler bakımından 6-10.000.000 sayıya ulaşırlar ve Dünya'daki hayvanların %90 kadarını oluştururlar.

<span class="mw-page-title-main">Düz kanatlılar</span>

Orthoptera, Polyneoptera üsttakımına bağlı bir hayvan takımıdır. Başlarının ucunda çok parçalı iki anten ile yanlarda büyükçe iki petek göz bulunur. Bazılarının baş tepelerinde de 2 veya 3 adet nokta göz mevcuttur. Ağız parçaları kesici, çiğneyicidir. Çoğu bitkisel besinlerle, azı böceklerle beslenir. Ön kanatları dar ve parşömen sertliğindedir. Arka kanatlara örtü vazifesi yaparlar. Arka kanatlar geniş ve zar şeklindedir.

<span class="mw-page-title-main">Uçak</span> Motorlu hava taşıtı

Uçak veya tayyare; hava akımının başta kanatlar olmak üzere kanat profilli parçaların alt ve üst yüzeyleri arasında basınç farkı oluşturması sayesinde havada tutunarak yükselebilen, uçma özellikli motorlu bir hava gemisi ve hava taşıtıdır. Pistonlu ya da jet motorlu, sabit kanatlı ve havadan ağır pek çok hava taşıtı uçak kategorisine dahildir. Günümüzde en temel uçak tipleri, yolcu uçağı, savaş uçağı, kargo uçağı olarak bilinirken, farklı coğrafi şartlara göre özelleştirmiş uçaklar da mevcuttur.

<span class="mw-page-title-main">Boynuz</span>

Boynuz, çeşitli hayvanların dengelerini bulmasını sağlayan ve hayatlarını önemli ölçüde kolaylaştıran ve iskeletlerine bağlı olarak derilerinin dışına çıkmış dayanıklı uzantı.

<span class="mw-page-title-main">Sivrisinek</span> Kan Emici Bir Böcek Türü

Sivrisinek, Latince: Culiseta longiareolata çift kanatlılar (Diptera) takımının Culicidae familyasından kan emici zararlı böceklerin ortak adı.

<span class="mw-page-title-main">Tahtalı (kuş)</span>

Tahtalı, güvercingiller (Columbidae) familyasından uzun kanatlı, uzun kuyruklu, iri ve güzel bir güvercin türü. Eskiden kuskuğuk diye adlandırıldı.

<span class="mw-page-title-main">Örümcek</span>

Örümcek, eklembacaklılar (Arthropoda) şubesinin örümceğimsiler (Arachnida) sınıfından Araneae takımının üyelerine verilen genel ad. Hemen hemen dünyanın her tarafında yaşar. 2012 rakamlarına göre 112 familyada ve 3879 cinste toplanan 43.244 türü bilinmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Cırcır böceği</span>

Cırcır böceği, Gryllidae familyasını oluşturan parlak siyah renkli, yuvarlak iri başlı, kısa kanatlı, uzun antenli, böcek türlerinin ortak adı.

<span class="mw-page-title-main">Peygamberdevesi</span> Mantodea alttakımında yer alan, 1.800 böcek türünün ortak adı

Peygamberdevesi (Mantodea), Polyneoptera üsttakımına bağlı bir böcek takımıdır. Dönencel ve sıcak bölgelerde yaşar, başka böcekler üzerinden beslenir.

<span class="mw-page-title-main">Sinek</span> Böcek takımı

Diptera veya Sinek, Holometabola üsttakımına bağlı bir hayvan takımıdır.

<span class="mw-page-title-main">Karasinek</span> İnsan yerleşim yerlerinde oldukça yaygın şekilde görülen organik atıklarla beslenebilen bir sinek türü

Karasinek, iki kanatlılar (Diptera) takımının Muscidae familyasından böcek türü. Salıncak minderi

<span class="mw-page-title-main">Tepeli arı şahini</span>

Tepeli arı şahini, atmacagiller (Accipitridae) familyasından bir çaylak türü.

Tozlaşma ya da polenleşme, bitkinin erkek organında üretilen polenlerin çeşitli nedenlerle dişi organın tepecik bölümüne yapışması olayına denir. Böylece tepeciğe yapışan polenler, dişicik borusundan yumurtalığa iner döllenme meydana gelir. Döllenmiş yumurtaya zigot denir. Zigot gelişerek embriyoyu oluşturur. Bu polenlerin dişicik borusuna taşınması hava, su ve böceklerle olabilir.

<span class="mw-page-title-main">Trips</span>

Trips, saçak kanatlılar (Thysanoptera) denen böcek takımından eklembacaklıların ortak adıdır.

<span class="mw-page-title-main">Badem iç kurdu</span>

Badem iç kurdu, Eurytomidae familyasından zararlı böcek türü.

<span class="mw-page-title-main">Tatarcık</span> böcek cinsi

Tatarcık (Phlebotomus) veya yakarca, çift kanatlılar (Diptera) takımının Psychodidae familyasından zararlı böcek cinsi.

<span class="mw-page-title-main">Böcek uçuşu</span>

Böcekler omurgasızların tek grubudur ve bu grubun kanatları ve uçuş özellikleri gelişmiştir. İki böcek grubu, kız böcekleri ve mayıs sineği, kanatlarına eklenmiş uçuş kaslarına sahiptirler. Diğer böceklerde ise kaslar göğüs kısmına eklenmiştir, bocalamaya ve indirekt olarak kanatları vurmaya sebep olmaktadır. Bazı çok küçük böcekler aerodinamiklerini kararlı durumda tutamazlar fakat Weis-Fogh hafifçe vuruşu ve fırlama mekanizmasından, üretilen yüksek kaldırma kuvveti kanatların yırtılmasına hırpalanmasına sebep oluyor. Birçok böcek havada durabilir, devamlı yükseklikte ve konum kontolü ile. Bazı böcekler güve gibi arka kanatlarının uyumu için ön kanat çiftlerine sahiptir.

<span class="mw-page-title-main">Hippobosca equina</span>

Hippobosca ekuina, Hippoboscidae ailesinden gelen, orman sineği veya at sineği olarak bilinen, ısıran bir sinektir. Bunlar öncelikle atların ve sığır dahil diğer büyük memelilerin kanıyla beslenen ektoparazitleridir. Tamamen kanatlı olan bu sinek, diğer Hippoboscidae ailesi üyelerinden farklı olarak ev sahibini bulmak için kanatlarını dökmez. Larvaları kanatlarına tutunduğu için larvaları biriktirmek amacıyla ev sahibinden uzaklaşabilir. İyi uçuculardır.

<span class="mw-page-title-main">Oynak sinek</span>

Oynak sinek, Empididae sinek ailesinden bir dans sineği türüdür. Empis cinsinin Kritempis alt cinsine dahil edilmiştir. Erkekler 75-93 milimetre (2,95-3,66 in), dişiler 75-102 milimetre (2,95-4,02 in) milimetre arasında değişir. Erkeğin karnı kahverengidir ve kanatları hafif kahverengi ve bulanık görünür. Dişinin karnı gri renktedir ve kanatları açıktır. Oynak sinek, çalılarda yaşar, çeşitli Rosaceae türleri, çeşitli Asteraceae türleri ve Heracleum sphondylium nektarıyla beslenir; diğer böceklerle de beslenirler.

<span class="mw-page-title-main">Strepsiptera</span>

Strepsiptera , tanımlanmış yaklaşık 600 tür içeren on bir familyaya sahip bir böcek takımıdır. Arılar, yaban arıları, yaprak pireleri, gümüş balıkları ve hamamböcekleri gibi diğer böceklerde endoparazitlerdir. Çoğu türün dişileri, konakçının vücuduna girdikten sonra asla dışarı çıkmaz ve sonunda da konakçının içinde ölür. Erken evre larvaları, boş bir canlı konak bulmaları gerektiği için ortaya çıkarlar. Kısa ömürlü erkekler konakçıda alıcı bir dişi aramak için ortaya çıkmalıdır. 300-350 milyon yıl önce ayrıldıkları kın kanatlılarla en yakın akraba olduklarına inanılıyor ancak fosil kayıtlarında yaklaşık 100 milyon yıl önce orta Kretase'ye kadar görünmüyorlar.