İçeriğe atla

Haiti Kreolü

Haiti Kreyolu konuşan bir kadın (ABD'de kaydedilmiştir)

Haiti Kreyolu, Türkçede Haiti Kreolü olarak da geçer[1] (Kreyol ayisyen, [kɣejɔl ajisjɛ̃]), Fransızca bazlı bir kreyol dilidir. Haiti'de yaklaşık 8 milyon kişi ya da toplam nüfusun %80'i ve özellikle Bahamalar, Küba, Kanada, Cayman Adaları, Dominik Cumhuriyeti, Fransız Guyanası, Martinik, Guadeloupe, Belize, Porto Riko ve Amerika Birleşik Devletleri gibi ülkeler ve devletlerde yaşayan Haiti diasporası üyeleri tarafından konuşulur. Haiti Kreyolu, dünyada en çok konuşulan kreyol dilidir.[2]

Haiti Kreyolu, Fransızcayla beraber Haiti'nin iki resmî dilinden biridir. 18. yüzyıl Fransızcası dilin temelini oluştururken, Haiti Kreyolu ayrıca Afrika dilleri, İspanyolca ve Taínonun etkisi altında bulunmuştur ve gitgide büyüyen bir oranda İngilizcenin etkisini de görmektedir.

Temel selamlar

Aşağıda Haiti Kreyolu'nde temel bir selamlama bulunmaktadır. Soldaki Haiti Kreyolu,sağdaki Türkçesidir.

  • salu-Selam
  • Bonjou-Günaydın
  • Bonswa-İyi akşamlar
  • Nawè-tekrar görüşürüz
  • Silvouple -Lütfen, elbette
  • Mèsi—Teşekkürler
  • Mrele - Benim adım
  • Kijan ou ye? -Nasılsın?

Ayrıca bakınız

Wikimedia Commons'ta Haitian Creole language ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur

Kaynakça

  1. ^ "Dominik Cumhuriyeti. Haiti Kreolü Konuşulan Saha. Haiti Kreolü Konuşulan Saha Açılıyor". Yehova'nın Şahitleri. 2015. 20 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Nisan 2020. 
  2. ^ Valdman, Albert. "Creole: The National Language of Haiti" (İngilizce). Indiana Üniversitesi. 26 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Temmuz 2010. 

Dış bağlantılar

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Dominik Cumhuriyeti</span> Karayiplerde bir ülke

Dominik Cumhuriyeti, Karayiplerdeki Hispanyola adasında yer alan bir ülkedir. Hispanyola, Porto Riko'nun batısında, Küba ve Jamaika'nın doğusunda yer alır. Venezuela ile deniz sınırı vardır. Adanın batı kısmında ülkenin tek kara komşusu olan Haiti bulunur.

<span class="mw-page-title-main">Seyşeller</span> Doğu Afrikada bir ada devleti

Seyşeller ya da resmî adıyla Seyşeller Cumhuriyeti, Afrika kıtasına bağlı ada ülkesidir. Seyşeller, Hint Okyanusu'ndaki 115'ten fazla ada üzerinde kurulu bir ülke olup, Afrika ana kıtasının doğusunda, Madagaskar'ın ise kuzeydoğusunda yer almaktadır. Ülkenin başkenti Victoria'dır.

<span class="mw-page-title-main">İngilizce</span> Batı Cermen dili

İngilizce (

<span class="mw-page-title-main">Büyük Antiller</span> Karayiplerde adalar topluluğu

Büyük Antiller, Karayip denizinde Küçük Antiller ile birlikte Batı Hint Adalarını oluşturan adalar topluluğu.

<span class="mw-page-title-main">Fransızca</span> Romen dili

Fransızca, Hint-Avrupa dil ailesinin bir Romen dilidir. Tüm Romen dillerinde olduğu gibi, Roma İmparatorluğu'nun Halk Latincesinden türemiştir. Fransızca, Gallo-Romen dillerinden, Galya'da konuşulan Latinceden ve özellikle Kuzey Galya'da gelişmiştir. En yakın akrabası Oïl dilleridir. Fransızca, Gallia Belgica gibi Kuzey Roma Galyası'nın yerli Kelt dillerinden ve Roma sonrası Frank işgalcilerin (Cermen) Frank dilinden de etkilenmiştir. Bugün, Fransız sömürge imparatorluğu sayesinde, en önemlisi Haiti Kreolü olmak üzere, Fransız kökenli çok sayıda kreol dili vardır. Fransızca konuşan bir kişi veya ulus, Frankofon olarak anılır.

<span class="mw-page-title-main">Haiti</span> Karayip Denizinde bir ada ülkesi

Haiti ya da resmî adıyla Haiti Cumhuriyeti, Amerika'da Karayip Denizi'nde bir ada ülkesidir. Küba'nın doğusunda yer alan Hispaniola adasını Dominik Cumhuriyeti ile paylaşır ve adanın batı kısımdadır. Küba ve Jamaika'nın doğusunda Bahamalar'ın güneyinde bulunur. Yüzölçümü 27.750 km² olan ülke Karayipler'in yüzölçümü en büyük üçüncü; 11 milyon nüfusu ile Karayipler bölgesinin en kalabalık nüfuslu ülkesi konumundadır. Başkenti Port-au-Prince'tir.

<span class="mw-page-title-main">Hırvatça</span> Hırvatistanın resmi dili

Hırvatça (hrvatski), Slav dillerinin güney grubundan, Hırvatların konuştuğu dildir. Sırpça, Karadağca ve Boşnakça'nın da dahil olduğu Sırp-Hırvat dilinin standart bir formu olarak kabul edilmektedir. Bugün Hırvatistan Cumhuriyeti'nin ve Avrupa Birliği 'nin resmî dili olması dışında Bosna-Hersek'in fiiliyatta üç etnik yapılı bölümlenmesi sebebiyle burada da resmiyete sahiptir.

<span class="mw-page-title-main">Çince</span> Çin ve çevresinde konuşulan bir dil

Çince, Çin anakarası ve çevresinde yaşayan bir milyardan fazla kişi tarafından konuşulan Eski Çinceden türemiş dillerin oluşturduğu diller grubudur. Dünyadaki her beş kişiden birinin anadili olarak konuştuğu Çince, lehçeleriyle birlikte dünyada en çok konuşulan dildir. Çince ve lehçeleri Büyük Çin olarak adlandırılan Çin anakarası, Hong Kong, Makao, Tayvan ve Malezya, Endonezya, Tayland, Singapur, Myanmar, Vietnam, Güney Kore gibi Doğu ve Güneydoğu Asya ülkelerinde konuşulmaktadır. Çince, dünyanın en çok konuşulan dil olmasına bağlı olarak Birleşmiş Milletler'in altı resmî dilinden biridir. Aynı zamanda Çin, Tayvan, Singapur, Hong Kong ve Makao'nun resmî dilidir.

<span class="mw-page-title-main">Dominika</span> Karayipler, Küçük Antillerde yer alan bir ülke

Dominika, resmî adıyla Dominika Topluluğu, Karayipler'de bir ada ülkesidir. Başkenti Roseau adanın batı kıyısındadır. Coğrafi olarak Küçük Antiller'in güneyini oluşturan Rüzgârüstü Adaları'nda bulunur. Kuzeyinde Guadeloupe, güneyinde Martinik bulunur. Dominika'nın yüzölçümü 750 km², en yüksek noktası 1447 m'lik Morne Diablotins'tir. 2011 verilerine göre adada 71.293 kişi yaşamaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Yakutlar</span>

Yakutlar ya da Sahalar, Rusya içindeki Saha Cumhuriyeti'nde yaşayan Türk halkı.

<span class="mw-page-title-main">Gourde</span> Para birimi

Gourde ya da tam ismiyle Haiti gourdeu, Haiti'de kullanılan resmî para birimidir. Gourde'un alt birimi santim ve bir gourde 100 santime bölünür.

<span class="mw-page-title-main">Amerikan İşaret Dili</span>

Amerikan İşaret Dili veya ASL, Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada'daki sağır topluluklarının kullandığı doğal bir işaret dilidir. Lehçeleri ve ASL'den türemiş kreyollar ile birlikte Batı Afrika ve Güneydoğu Asya'daki topluluklarca da kullanılmaktadır. Fransızca işaret dilinin bir kreyolu olduğu düşünülen ASL, Amerika Birleşik Devletleri'nın batısındaki Connecticut'ta yer alan American School for the Deaf adlı sağırlar okulunda dil ilişkisi sonucunda gelişmiştir.

Vizeden muaf ülkelerden birinden gelinmediği sürece Guatemala ziyaretçileri, Guatemala'nın diplomatik temsilciliklerinden vize almaları gerekmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Károly Sándor Pallai</span>

Károly Sándor Pallai okyanusçi, kreyolci, bilim insanı, edebiyat tarihçi, şair ve çevirmen.

Dominik Cumhuriyeti, ilk kez 1983 yılında Yabancı Dilde En İyi Film Akademi Ödülü dalında Akademi Ödülleri'ne başvurmuştur. Ödül, Amerika Birleşik Devletleri Sinema Sanatları ve Bilimleri Akademisi tarafından İngilizce diyalogları olmayan ve ABD dışındaki ülkelerde üretilen uzun metrajlı filmlere her yıl verilmektedir. Ödül, 1956'daki Akademi Ödülleri'ne kadar yoktu. İngilizce olmayan filmler için oluşturuldu ve her yıl verilmeye başlandı.

<span class="mw-page-title-main">Sonia Pierre</span>

Sonia Pierre olarak bilinen Solange Pierre, Haiti'de ya da Dominik Cumhuriyeti'nde doğan Haiti kökenli bireylere yönelik ayrımcılık olan antihaitianizmi sona erdirmek için çalışan Dominik Cumhuriyeti'ndeki bir insan hakları savunucusuydu. Bu çalışmasıyla 2006'da Robert F. Kennedy İnsan Hakları Ödülü'nü kazandı.

Millî dil veya ulusal dil, bir ulusla fiili veya hukuken bir bağlantısı bulunan dildir. Bir ülkenin topraklarında birinci dil olarak konuşulan bir veya daha fazla dil, gayri resmi olarak veya mevzuatta ülkenin ulusal dilleri olarak belirtilebilir. Ulusal diller 150'den fazla dünya anayasasında belirtilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Mauritius Kreolü</span>

Mauritius Kreolü veya Morisien Mauritius'ta konuşulan Fransızca kökenli bir creole dilidir. İngilizce kelimeler, dilin standartlaştırılmış versiyonuna dahil edilmiştir. Ayrıca, Afrika ve Asya'daki kültürlerden köleler ve sözleşmeli hizmetçiler, ülkede farklı bir dil mirası bıraktılar. Bu grupların konuştuğu kelimeler de çağdaş Morisien'e dahil edilmiştir.

Virjin Adaları Kreolü veya Virjin Adaları Kreol İngilizcesi, Virjin Adaları ve yakındaki Saba, Saint Martin ve Sint Eustatius'taki SSS adaları'nda konuşulan ve sırasıyla Saba İngilizcesi, Saint Martin İngilizcesi ve Statian İngilizcesi olarak bilinen birkaç çeşitten oluşan İngilizce tabanlı bir kreoldür.

Guyanalı İngiliz Kreyolu, konuşulan İngiliz kökenli kreol dili'dir. Guyanalılar. Dilsel olarak, 19. yüzyıl İngilizcesine dayalı olarak Karayipler bölgesindeki diğer İngiliz lehçelerine benzer ve Batı Afrika, Hint, Arawakan ve daha eski Hollandalı dil kelimelerinden alıntılar içerir