İçeriğe atla

Haiku (işletim sistemi)

Haiku
Geliştirici(ler)Haiku, Inc.
İşletim sistemi ailesiBeOS
Paket yöneticisihpkg
Kaynak türüAçık-kaynak
LisansMIT Lisansı ve Be Sample Code Lisansı
Çekirdek türüHibrit
Güncelleme yöntemiYazılım Güncelleyicisi ve pkgman
Platform desteğiIA-32, x86-64,[1][2] RISC-V[3][4]
Kullanıcı arayüzüOpenTracker
Web sitesihaiku-os.org
Pazarlama hedefiKişisel bilgisayar (masaüstü kullanıcısı)
Dil sayısıÇok dilli

Haiku, artık sürdürülmeyen BeOS ile uyumlu özgür ve açık kaynaklı bir işletim sistemidir. Geliştirilmesi 2001'de başlandı ve 2008'de kendini barındırabilen bir işletim sistemi haline geldi.[5] İlk alfa sürümü Eylül 2009'da yayımlandı ve son alfa sürümü ise Kasım 2012'de yayımlandı. İlk beta sürümünü Eylül 2018'de, ikinci beta sürümü Temmuz 2020'de, üçüncü beta sürümü Temmuz 2021'de ve dördüncü beta sürümü ise Aralık 2022'de yayımlandı.

Haiku, New York temelli kâr amacı gütmeyen bir kuruluş olan 2003'te önceki proje lideri Michael Phipps tarafından kurulmuş Haiku, Inc tarafından desteklenmektedir.[6]

Yayın geçmişi

Mevcut sürüm
Sürüm Yayın tarihi İşletim sistemi adıMimari
Haiku R1/Alfa1 14 Eylül 2009 hrev33109 X86
Haiku R1/Alfa2 10 Mayıs 2010 hrev36769
Haiku R1/Alfa3 20 Haziran 2011 hrev42211
Haiku R1/Alfa4 11 Kasım 2012 hrev44702 X86, X86-64
Haiku R1/Beta1 28 Eylül 2018 hrev52295
Haiku R1/Beta2 9 Haziran 2020 [7]hrev54154
Haiku R1/Beta3 26 Temmuz 2021 [8]hrev55182
Haiku R1/Beta4 23 Aralık 2022 hrev56578 X86, X86-64

Sistem gereksinimleri

(Minimum) 32 bit

  • İşlemci: Intel Pentium 2 veya üstü; AMD Athlon veya üstü
  • Bellek(Ram): 384 MB (Haiku'yu kendisi içinde derlemek için 2 GB gerekir)[9]
  • Çözünürlülük 800x600
  • Sabit Disk: 3 GB boş alan[9]

(Önerilen) 64 bit

  • İşlemci: Intel Core i3 veya üstü; AMD Phenom II veya üstü
  • Bellek(Ram): 2 GB
  • Çözünürlülük: 1366x768
  • Sabit Disk: 16 GB boş alan

Kaynakça

  1. ^ "x86_64 port: final report". 28 Ağustos 2012. 29 Ağustos 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  2. ^ "Haiku OS Ported To 64-bit, Picks Up OpenJDK Support". Phoronix. 21 Eylül 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  3. ^ "Booting our RISC-V images". Haiku Project (İngilizce). 7 Kasım 2021. 2 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Mart 2023. 
  4. ^ "Haiku Port Status". Haiku Project (İngilizce). 5 Temmuz 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Mart 2023. 
  5. ^ "Haiku self-hosting". 1 Nisan 2008. 5 Nisan 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Haziran 2008. 
  6. ^ "What is Haiku?". Haiku, Inc. 7 Kasım 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2014. 
  7. ^ "Haiku R1 Beta 2 "Open-Source BeOS" Operating System Released". Phoronix. 9 Haziran 2020. 21 Eylül 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Kasım 2021. 
  8. ^ "Haiku R1 Beta 3 Released As Spiritual Successor To BeOS". Phoronix. 26 Temmuz 2021. 21 Eylül 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Kasım 2021. 
  9. ^ a b "R1/beta4 – Release Notes". Haiku Project (İngilizce). 23 Aralık 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Aralık 2022. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">RAM</span> herhangi bir sırada okunabilen ve değiştirilebilen bir tür geçici veri deposu

Rastgele erişimli hafıza veya rastgele erişimli bellek mikroişlemcili sistemlerde kullanılan, genellikle çalışma verileriyle birlikte makine kodunu depolamak için kullanılan herhangi bir sırada okunabilen ve değiştirilebilen bir tür geçici veri deposudur. Buna karşın diğer hafıza aygıtları saklama ortamındaki verilere önceden belirlenen bir sırada ulaşabilmektedir, çünkü mekanik tasarımları ancak buna izin vermektedir.

<span class="mw-page-title-main">Macintosh</span> dizüstü ve masaüstü bilgisayarlara yönelik geliştirilen işletim sistemi

Macintosh, kısaca Mac olarak bilinen ve adını McIntosh Amerikan 1949 ses firmasından alan patent sorunu yaşamamak için Macintosh olarak yazılan, kişisel bilgisayar üreten Apple Computer Inc.'in bir ürünüdür. Ürün yelpazesi 1984 yılında başlamış ve piyasada fare ve grafik arayüz kullanan ilk başarılı bilgisayar serilerinden biri olmuştur. Bu başarıdan dolayı, 1986 yılından itibaren şirketin Lisa, Apple II, Apple III gibi yelpazeleri sonlandırılıp tüm bilgisayarları Macintosh serisi altında toplanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Ekran kartı</span> bir bilgisayara görüntü veren ve grafikleri işleyen bir CPU türüdür

Ekran kartı, bilgisayarın görüntü vermesini sağlayan birimidir. Ekran kartları harici ISA, VLB, PCI, AGP veya PCI-Express veriyollarını kullanan PC kartları olarak anakart, üzerinde chipset veya CPU içerisinde yerleşik olarak bulunmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Athlon 64</span>

Athlon 64, AMD firması tarafından 2003 yılından beri üretilen işlemci ailesidir.

<span class="mw-page-title-main">Dizüstü bilgisayar</span>

Dizüstü bilgisayar ya da laptop, taşınabilir türden, genellikle ekran ve klavye olmak üzere iki parçadan oluşan kişisel bilgisayarlardır. Bir dizüstü bilgisayar bir masaüstü bilgisayarın klavye, fare ve ekran gibi bileşenlerini tek bir parçada toplar. Dizüstü bilgisayarlar bir AC bağdaştırıcıdan gücünü alır ve şarj edilebilir bir batarya ile güç kaynağından uzakta da kullanılabilir. Dizüstü bilgisayarlar küçük ve taşınabilir olmaları açısından avantajlıdır.

<span class="mw-page-title-main">BeOS</span> Multimedya, kişisel masaüstü kullanımı ve çok işlemcili bilgisayarlar için tasarlanmış işletim sistemi

BeOS, ilk olarak Be Inc. tarafından 1990 yılında kişisel bilgisayar için geliştirilmiş UNIX türevi bir işletim sistemi'dir. BeOS, Be Incorporated firması tarafından 1991 yılında piyasaya sürülmüştür. Kendine ait bir dosya sistemine (BeFS) sahiptir. İlk başta Apple için AT&T Hobbit tabanlı donanım üzerinde çalışacak şekilde tasarlanmıştır ve sonra PowerPC tabanlı işlemciler üzerinde çalışacak şekilde modifiye edilmiştir. Daha sonra BeBox için özel olarak geliştirilen BeOS, sonra diğer bilgisayarları da desteklemeye başlamıştır. BeOS multimedya, iş ve yüksek performans için geliştirilmiş bir işletim sistemidir. BeOS'un arayüzü temiz ve derli toplu olarak geliştirildi. BeOS kolay API programlama için C++ dilinde yazılmıştır. Büyük ölçüde POSIX uyumluluğu vardır.

<span class="mw-page-title-main">Blender (yazılım)</span> ücretsiz ve açık kaynaklı kreasyon programı

Blender, özgür ve açık kaynak kodlu bir üç boyutlu modelleme ve canlandırma uygulamasıdır. Blender ile animasyon, görsel efekt, üç boyutlu model, Sanal gerçeklik modelleri üretiminde kullanılır. Blender programı ile 3D modelleme, UV haritalandırma, dokulandırma(texturing), dijital çizim, fotoğraf düzenleme, kemiklendirme(Rigging), sıvı ve gaz simüle etme, Parçacık simüle etme, Yumuşak madde simüle etme, 3D çizim, animasyon yapma ve düzenleme, dijital kopya işleme(render), video düzenleme yapılabilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Mikroişlemci</span> ana işlem biriminin fonksiyonlarını tek bir yarı iletken tümdevrede birleştiren programlanabilir sayısal elektronik bileşen

Mikroişlemci, işlemci olarak da bilinen, merkezî işlem biriminin (CPU) fonksiyonlarını tek bir yarı iletken tüm devrede (IC) birleştiren programlanabilir bir sayısal elektronik bileşendir.

<span class="mw-page-title-main">Pardus 2007</span>

Pardus 2007, Pardus 1.0'dan sonra kullanıma sunulmuş 2. Pardus dağıtımıdır. 18 Aralık 2006'da kullanıma sunulmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Amiga CDTV</span>

Amiga CDTVya da Commodore CDTV Commodore Dinamik Toplam Vision bir multimedya platformu. Commodore International tarafından 1991 yılının Mart ayında sunuldu.

<span class="mw-page-title-main">Windows Server 2008 R2</span> Microsoft tarafından üretilen bir sunucu işletim sistemi

Windows Server 2008 R2, Microsoft tarafından üretilen bir sunucu işletim sistemidir. 22 Temmuz 2009 tarihinde üretime sunulmuş, 22 Ekim 2009'da başlatılmıştır. Windows Server Ekip bloguna göre, perakende geçerliliği 14 Eylül 2009 idi. Windows 7 yönlü son kullanıcıyla aynı işletim sistemi çekirdeğini kullanan Windows NT 6.1 üzerine inşa edilmiştir. Microsoft tarafından yalnızca 64 bit işletim sistemi olarak piyasaya çıkan ilk sürümdür.

<i>Need for Speed: Most Wanted</i> (2012 video oyunu)

Need for Speed: Most Wanted, Criterion şirketi tarafından yapılan ve Electronic Arts tarafından dağıtılan, Need For Speed serisinin 2012 yazında piyasaya çıkarılan 19. bilgisayar oyunudur. Bu oyunun öncülleri Need for Speed: Shift, Shift 2: Unleashed ve Need for Speed: The Run'dur. Oyun, 2005 yapımı Need for Speed: Most Wanted'ın re-make'idir.

<span class="mw-page-title-main">Mac OS X Tiger</span> Mac OS Xin beşinci büyük sürümü

Mac OS X Tiger, Mac OS X'in, Mac bilgisayarlar için Apple'ın masaüstü ve sunucu işletim sisteminin beşinci büyük sürümüdür. Takma isim olarak yeni sürüme Kaplan ismi verilmiştir. Sürüm Apple Software Update yöntemi ile güncellenmekte. Tiger Mac OS X Pantherin halefi olarak 129.95 dolara 29 Nisan 2005 tarihinde kamuoyuna sunuldu. Yeni özelliklerden bazılarına 64-bit PowerMac G5 için geliştirilmiş destek, Spotlight adlı bir hızlı arama sistemi, Safari web tarayıcısının yeni bir sürümü dahildir.

<i>ARMA 3</i> 2013 çıkışlı açık dünya taktiksel nişancı oyunu

ARMA 3, Bohemia Interactive tarafından geliştirilen, Askeri simülasyon taktik nişancı sandbox video oyunudur. 5 Mart 2013'te Erken erişim - Beta sürümü, 25 Haziran'da Erken erişim - Alfa sürümü yayınlanmıştır. 12 Eylül 2013'te ise final sürümü piyasaya çıkmıştır. Arma serisinin ARMA 2'den sonra yayınlanmış son oyunudur. Steam'in dağıtımını üstlendiği oyunun OS X & Linux sürümü 31 Ağustos 2015'te çıkmıştır.

iMac (İntel-tabanlı)

iMac (İntel-tabanlı), Apple tarafından sunulan bir dizi Macintosh masaüstü bilgisayardır. Şu anki Apple iMac, Intel Core i5 veya Core i7 işlemci, Intel Iris, Nvidia GeForce 700 Serisi veya AMD Radeon R9 M200 Serisi ekran kartları ve aşağıdakilerden herhangi birini seçebileceğiniz bir özellik sunmaktadır: 21.5 "veya 27" LED-LCD ekran.

<span class="mw-page-title-main">XNU</span>

XNU, MacOS işletim sisteminde kullanılmak üzere Aralık 1996'dan beri Apple'da geliştirilen ve Darwin işletim sisteminin bir parçası olarak ücretsiz ve açık kaynaklı yazılım olarak piyasaya sürülen bilgisayar işletim sistemi çekirdeğidir. Ayrıca, iOS, tvOS ve watchOS işletim sistemlerinin çekirdeği olarak da kullanılır. XNU, "X Not Unix"'in bir kısaltmasıdır.

macOS Big Sur İşletim sistemi sürümü

macOS Big Sur, Apple'ın Macintosh bilgisayarlar için işletim sistemi olan MacOS'un bir sonraki büyük sürümüdür. macOS Catalina'nın ardılı olan Big Sur, 22 Haziran 2020 tarihinde 2020 WWDC'de açıklandı ve adını Kaliforniya'daki bir kıyı bölgesinden almaktadır. Bu sürüm aynı zamanda, 2000 yılında Mac OS X Public Beta'nın yayımlanmasından bu yana ilk kez ana versiyon numarasının değiştiği sürümdür. 2021 yılında yerini macOS Monterey aldı.

<span class="mw-page-title-main">Bochs</span>

Bochs, C++ ile yazılmış ve GNU Lesser Genel Kamu Lisansı altında özgür yazılım olarak dağıtılan taşınabilir bir IA-32 ve x86-64 IBM PC uyumlu emülatör ve hata ayıklayıcıdır. İşlemci, bellek, diskler, ekran, Ethernet, BIOS ve PC'lerin ortak donanım çevre birimlerinin öykünmesini destekler. Bochs, i386'dan çoğu Intel,AMD işlemcileri taklit etmektedir. Bochs Windows,Linux,macOS gibi işletim sistemlerini çalıştırabilir.

Rocket Lake, Intel'in 11. nesil Core mikroişlemcileri için kod adıdır. 30 Mart 2021'de satışa çıkarılan Rocket Lake, Sunny Cove'un Intel 14 nm üretim işlemine uyarlanmış bir versiyonu olan yeni Cypress Cove mikromimarisinden temel alır. Rocket Lake çekirdekleri, Skylake tabanlı Comet Lake çekirdeklerine kıyasla önemli ölçüde daha fazla transistör içerir.

Qubes OS, izolasyon (yalıtma) yoluyla güvenlik sağlamayı amaçlayan güvenlik odaklı bir masaüstü Linux dağıtımıdır. Sanallaştırma, Xen tarafından gerçekleştirilir ve kullanıcı ortamları diğer işletim sistemlerinin yanı sıra Fedora, Debian, Whonix ve Microsoft Windows tabanlı olabilir.