İçeriğe atla

Gürcü Necip Paşa Kütüphanesi

Koordinatlar: 38°05′11″K 27°43′57″D / 38.08639°K 27.73250°D / 38.08639; 27.73250
Gürcü Necip Paşa Kütüphanesi
Harita
Genel bilgiler
TürKütüphane
Koordinatlar38°05′11″K 27°43′57″D / 38.08639°K 27.73250°D / 38.08639; 27.73250
Adını aldığıGürcü Mehmet Necip Paşa
Tamamlanma1827

Gürcü Necip Paşa Kütüphanesi, İzmir ilinin Tire ilçesinde yer alan 19. yüzyılda hizmete girmiş, bağımsız bir binası olan bir kütüphanedir. Tire'nin en önemli kültür miraslarından biri olarak nitelendirilmektedir.[1]

1827 yılında Osmanlı devlet adamlarından Gürcü Mehmet Necip Paşa tarafından yaptırılan kütüphane, II. Mahmud döneminde İstanbul dışında kurulan ilk kütüphanelerden biridir.[2]

Kütüphanenin banisi Necip Paşa (?-1851)

Necip Paşa Kütüphanesi, kütüphaneyi yaptıran Necip Paşa tarafından 1829 yılında İstanbul'dan gönderilen 678 kitap ile hizmet vermeye başlamıştır. Paşa tarafından sağlanan eserler, onarımı ve bakımı yapıldıktan sonra kırmızı deri mahfazalar içine alınarak vakfedilmiştir.[3] Günümüzde kütüphanenin 9 farklı koleksiyonunda 2000 el yazması ve 3300 basılı kitap olmak üzere toplam 5300 kitap bulunmaktadır.[4]

Yazıtlar

Kütüphanede iki adet inşa kitabesi bulunmaktadır. Birinci kitabede şunlar yazılıdır:[5]

Osmanlıca Latin transkripsiyonu Günümüz Türkçesi
Osmanlıca:سكا مدح و ثن اير نجيبا عر ش رحمانه
كه زيرا بيت معموره اديل اولدي كتبخانه
سكا توفيق رفيق اولدي كه يابدك بر اولو خيرات
جز اك الله ديوب جمله دعلار ايتدي يزدانه
كتابلر جونكه وضع اولدي تيره انوارله طولدي
اهاليسي فرح بولدي شكرلر ايتدي منانه
علوم ظاهره بونده علوم باطنه بونده
وسيله سعادتدر كرنلره بو نوخانه
ويره بنيسينه مو لى جهانده منصب والا
جهانده رتبهء أعلا جوار اوله او سبحانه
مجوهر هرفله زهدي ديدي تاريخ بدنيني
نه كونه وصف ايدرلرسه روادر اول كتبخانه
۱۲٤۲
Sana medhü senâ irdi Necibâ arş-ı Rahmane
Ki zirâ beyt-i ma'mûra adîl oldu kütübhâne
Sana tevfik-i refik oldu ki yaptın bir ulu hayrât
Cezâkellahu deyüb cümle duâlar itdi Yezdâne
Kitâblar çünkü vaz oldu Tire envârla doldu
Ahâlisi ferâh buldu şükürler itdi Mennâna
Ulûm-ı zâhire bunda ulûm-ı bâtına bunda
Vesîle-i saâdettir girenlere bu nevhâne
Vire bânisine Mevlâ cihânda mansıb-ı vâlâ
Cihânda rütbe-i a'lâ civâr ola o Subhâna
Mücevher harfle Zühdi didi târîh-i bed'ini
Ne güne vasf iderlerse revâdır ol kütübhâne
1242
Ey Necib! Sana yapılan dualar Rahman'ın arşına erişti
Zira kütüphane, güzel bir eve eş olarak yapıldı.
Yaptığın bu ulu hayrat, sana güzel bir arkadaş oldu.
Herkes, "Allah sana mükafatını versin" diyip Allah'a dua etti.
Kitaplar konulduğu için Tire nurlarla doldu.
Burada yaşayanlar sevinip Yaradan'a şükürler etti.
Zahirî ve batınî ilimlerin hepsi burada
Bu yeni binaya girenler için kurtuluş vasıtasıdır.
Mevla, bu binayı yaptırana dünyada yüksek mevkiler versin.
Cennette, yüce rütbe ile Sübhan'a yakın olsun.
Zühdi, binanın başlama tarihini mücevher harflerle söyledi:
"Bu kütüphane ne şekilde övülürse övülsün hepsine layıktır."
1242 AH (M. 1826–27)

Kaynakça

  1. ^ "İzmir Büyükşehir Belediyesi: Tire". izmir.bel.tr. Erişim tarihi: 12 Eylül 2024. 
  2. ^ Erünsal, Osmanlı Vakıf Kütüphaneleri Tarihi Gelişimi ve Organizasyonu Türk Tarihi Kurumu, ss.279- 280
  3. ^ Yıldırım, Ali İhsan. "VAKIF TİRE NECİP PAŞA KÜTÜPHANESİ". Vakıf ve Kültür (PDF). isamveri.org. ss. 36-39. Erişim tarihi: 12 Eylül 2024. 
  4. ^ Tüfek, Zozan (2023). "İzmir'de Bir Osmanlı Yapıtı: Tire Necip Paşa Kütüphanesi". İzmir Araştırmaları Dergisi, Sayı: 19 (69-82). dergipark.org.tr. Erişim tarihi: 12 Eylül 2024. 
  5. ^ M. Sami Bayraktar. "Tire'de Necip Paşa Kütüphanesi". Atatürk Üniversitesi. 13 Ocak 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ocak 2014. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Kütüphane</span> kitaplar, el yazmaları, ses kayıtları veya filmler gibi edebi, müzikal, sanatsal veya referans materyallerinin koleksiyonuyla ilgilenen bir kurum

Kütüphane anlamına gelen ve genellikle Batı dünyasında yaygın olarak kullanılan ‘bibliothek’ kelimesinin aslı Eski Yunancadır ve biblion kitap, baskılı ürünlerin saklandığı yer demektir. Türkçedeki kütüphane ise, Farsça ve Arapça kökenli kütüb (kitaplar) ile Farsça hane (ev) sözcüklerinden türemiştir ve kitapların evi anlamına gelmektedir. Her iki dilde de kütüphane terimi, kitapların saklandığı yer anlamında kullanılmaktadır.“Kütüphaneler, elde edilen bilginin toplanması, depolanması ve dağıtılması fonksiyonlarını gören hizmet işletmeleridir” Toplumsal gereksinimleri karşılamak için kurulan kütüphaneler, her türlü kayıtlı bilgi kaynağını bilgi gereksinimi olan kullanıcıya etkin biçimde sunar böylece bağlantı işlevini sağlamaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Millet Yazma Eser Kütüphanesi</span>

Millet Kütüphanesi, İstanbul'un Fatih ilçesinde bulunan Feyzullah Efendi Medresesi'nde 1916 yılından beri hizmet veren kütüphanedir.

<span class="mw-page-title-main">Atatürk Kitaplığı</span> İstanbulda bir kütüphane

İBB Atatürk Kitaplığı, İstanbul'un Taksim semtinde Miralay Şefikbey Sokağı üzerinde İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kütüphane ve Müzeler Müdürlüğü'ne bağlı, araştırmacılara hizmet veren bir kitaplıktır.

<span class="mw-page-title-main">Köprülü Kütüphanesi</span> Osmanlı Devletinde müstakil bir binaya sahip olarak kurulan ilk vakıf kütüphanesi

Köprülü Kütüphanesi, Osmanlı Devleti'nde müstakil bir binaya sahip olarak kurulan ilk vakıf kütüphanesidir. Aslen Köprülü Mehmet Paşa Külliyesi'nin içindeki bir yapı olarak tasarlanmış ancak Köprülü Mehmed Paşa öldüğünde sadece hamam ve medrese kısmı tamamlanabilmiş, yapının geri kalanı Fazıl Ahmet Paşa tarafından yaptırılmıştır ve kendi kitaplarıyla babasının kitaplarını birleştirerek kütüphaneyi 1661'de bitirmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Atıf Efendi Kütüphanesi</span>

Atıf Efendi Kütüphanesi, İstanbul'un Fatih ilçesinin Vefa semtinde, Vefa Caddesi'nde Başdefterdar ve divan sahibi bir şair olan Atıf Mustafa Efendi'nin 1741 yılında yaptırmış olduğu bağımsız binası olan bir kütüphanedir. Osmanlı devletinde bağımsız bir binaya sahip olan ikinci kütüphanedir. Birinci kütüphane ise 1678 yılında Köprülü Fazıl Ahmet Paşa tarafından yaptırılan Köprülü Kütüphanesi'dir.

Kütüphane Haftası; Türkiye'de 1964 yılından beri Mart ayının son Pazartesi günü ile başlayan hafta kutlanır.

Sakarya'daki kütüphanelerin kuruluş yılı ve kitap sayıları aşağıdadır:

Denizli İl Halk Kütüphanesi, Denizli ili merkez ilçesinde bulunan, Kültür Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü'ne bağlı olarak hizmet veren halk kütüphanesidir.

<span class="mw-page-title-main">İzmir Milli Kütüphane</span>

İzmir Millî Kütüphane, İzmir'in Konak ilçesinde, adını verdiği Millî Kütüphane Caddesi'ndeki tarihi binada hizmet veren ve Türkiye'nin Millî adını taşıyan ilk kütüphanesidir.

<span class="mw-page-title-main">Ragıp Paşa Kütüphanesi</span> İstanbul’un Laleli semtinde bulunan ve 18. yüzyılda hizmete girmiş kütüphane

Koca Ragıp Paşa Kütüphanesi, İstanbul'un Laleli semtinde bulunan 18. yüzyılda hizmete girmiş kütüphane. 1999'daki Marmara Depremi'nden bu yana geçici olarak kapalıdır.

<span class="mw-page-title-main">Ankara'daki kütüphaneler listesi</span> Vikimedya liste maddesi

Ankara'daki kütüphaneler listesi, bu bir Ankara'daki kütüphaneler listesidir. Listede kütüphaneler türlerine göre ayrılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Beyazıt Devlet Kütüphanesi</span> Osmanlı İmparatorluğu ulusal kütüphanesi

Beyazıt Devlet Kütüphanesi, Bayezid Camii ve tarihî Sahaflar Çarşısı yakınında, Beyazıt Meydanı'na bakan iki tarihi binada 1884 yılından beri araştırmacılara hizmet veren kütüphanedir.

Murat Molla Kütüphanesi İstanbul Fatih Çarşamba'da bulunan yazma eser kütüphanesidir. 18. yüzyılın son çeyreğinde Damatzade Şeyh Murat Molla tarafından yaptırılmıştır.

Bursa Yazma ve Eski Basma Eserler Kütüphanesi, 14. yüzyıldan kalma Bursa İnebey medresesinde bulunan kütüphanedir. Kütüphane, Süleymaniye ve Millet yazma eser kütüphanelerinden sonra Türkiye'nin üçüncü büyük yazma eser kütüphanesidir ve 8389 adet yazma eser barındırmaktadır.

Fatma Müjgân Cunbur, Türk kütüphaneci ve edebiyat araştırmacısı. Bazı kitap ve yazılarında "Müjde Nasiboğlu" ve "Salim Şehidoğlu" imzalarını kullanmıştır. Genel olarak Türk Edebiyatı ve kültürü konularında yaptığı inceleme ve bibliyografya çalışmalarıyla tanınmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Adnan Ötüken İl Halk Kütüphanesi</span>

Adnan Ötüken İl Halk Kütüphanesi; Ankara'nın Çankaya ilçesinde bulunan bir halk kütüphanesidir. Bugün, tarihi Saraçoğlu Mahallesi projesinde sosyal tesis ihtiyacını karşılamak adına inşa edilmiş olan binada hizmet vermekte olan kütüphane; Kızılay semtindeki Kumrular Sokak'ta yer alır. Ankara'daki halk kütüphaneleri arasında en çok ziyaret edilen ve 500 bini aşkın materyalle en geniş koleksiyona ev sahipliği yapan kütüphanedir.

<span class="mw-page-title-main">Millî Kütüphane (Polonya)</span>

Polonya Ulusal Kütüphanesi - Varşova'da Polonya Kültür ve Ulusal Miras Bakanlığı'na bağlı merkez kütüphanedir.

Şehit Ali Paşa Kütüphanesi, 1715 yılında Şehit Ali Paşa tarafından yaptırılan kütüphane.

<span class="mw-page-title-main">Çek Cumhuriyeti Millî Kütüphanesi</span>

Çek Cumhuriyeti Millî Kütüphanesi Çek Cumhuriyeti'nin merkez kütüphanesidir. Çek Cumhuriyeti Kültür Bakanlığı tarafından yönetilmektedir. Kütüphanenin ana binası ve kitaplarının yaklaşık yarısı Prag'ın merkezindeki tarihi Clementinum binasındadır. Koleksiyonun diğer yarısı Hostivař bölgesinde bulunuyor. Millî Kütüphane, yaklaşık 6 milyon belgeye ev sahipliği yapan Çek Cumhuriyeti'ndeki en büyük kütüphanedir. Kütüphanenin şu anda yaklaşık 20.000 kayıtlı okuyucusu bulunmaktadır. Çoğunlukla Çekçe metinlerden oluşmasına rağmen kütüphane, Türkiye, İran ve Hindistan'dan daha eski materyalleri de saklamaktadır. Kütüphane Prag'daki Charles Üniversitesi için de kitaplar barındırıyor.

Mehmet Akif Ersoy Edebiyat Müze Kütüphanesi, Türkiye'nin başkenti Ankara'da bulunan bir edebiyat ve biyografi müzesidir. Müze, 12 Mart 2011 tarihinde kurulmuş olup Altındağ ilçesinde Hamamönü semtinde yer almaktadır ve İstiklâl Marşı'nın yazarı Mehmet Âkif Ersoy'a adanmıştır.