İçeriğe atla

Görevde kalma referandumu

Görevde kalma referandumu, bir yargıcın genel seçimle aynı anda düzenlenen bir referandumla karşı karşıya kaldığı bir süreçtir. Yargıç, görevde kalınmasına karşı kullanılan oylar çoğunluk oluşturursa görevinden alınır.

Görevde kalma oylaması, seçmenlere adaylar arasından seçim yapma görevi verilmeyen ve oylama kağıdında yargıçların rakipleri bulunmayan periyodik bir süreçtir. Seçmen, mevcut yargıcın görevine bir süre daha devam etmesi yönünde (yani "kalma" lehine oy kullanarak) veya karşı oy kullanarak tercihini belirler.[1] Ayrıca, yargıcın siyasi partisi genellikle oylama kağıdında yer almaz. Bir yargıcın kalmasına yönelik olarak kullanılan oylar, karşıt olanlardan daha fazla olduğunda, yargıcın görevine devam ettiği kabul edilir.

Örnek olarak, görevde kalma seçimleri Amerika Birleşik Devletleri'nin Illinois eyaletinde kullanılmaktadır. 2008 genel seçiminde, Illinois'in Cook County bölgesi seçmenleri aşağıdakiler üzerine oy kullanmak üzere çağrıldı:[2]

Her biri aşağıda listelenen kişiler olan, İlk Yargı Bölgesi Temyiz Mahkemesi Yargıcı olarak görevine devam etmeli mi?

Michael J. Gallagher, Evet veya Hayır

Margaret Stanton McBride, Evet veya Hayır

Oylama kağıdındaki ek talimatlar, "hiçbir yargıcın diğer bir yargıca karşı yarışta olmadığını" ve seçmenlerin hem "evet" hem de "hayır" oyu kullanabilme yeteneğine sahip olduklarını ya da birine "evet" diğerine "hayır" oy kullanabileceklerini açıkça belirtti.

Tarihçe

Kaliforniya

1934 yılında, Kaliforniya eyalet mahkeme sistemi, boş pozisyonları doldurmak için yargıda kalma seçimlerini ilk kez kullanmıştır.[3] (Aşağıda yasanın metni bulunabilir.) Görevde kalma referandumu, önceden tartışmalı olan seçimlere alternatif olarak hizmet etmiştir. Vali tarafından atanıp Yargı Atamalar Komiseri tarafından onaylandıktan sonra, görevdeki bir yargıç rakipsiz olarak oy pusulasında yer alır ve seçmenler "evet" veya "hayır" oyu kullanırdı.[4] Oyların çoğunluğunu alan yargıçlar seçilmeye hak kazanırdı.

Kaliforniya eyaletinin Anayasası: Madde VI, Bölüm 16 d.[5]

(1) Bir Yüksek Mahkeme veya bir temyiz mahkemesi yargıcı, görev süresinin bitiminden önceki 30 gün içinde, mevcut görevini devralmak üzere adaylık başvurusunda bulunabilir. Eğer başvuru yapılmazsa, Vali, 16 Eylül tarihinden önce adaylık için bir adayı aday göstermelidir. Bir sonraki genel seçimde, sadece bu şekilde adaylık başvurusu yapmış veya aday gösterilmiş aday oy pusulasında yer alabilir ve oy pusulası, adayın seçilip seçilmemesi sorusunu içermelidir. Aday, soruya yönelik oyların çoğunluğunu aldığında seçilmiş sayılır.

1937 yılında Amerikan Avukatlar Derneği, yargıçlar için seçimleri onaylamıştır.

Missouri Planı

Politikadan duyulan büyüyen hoşnutsuzluk ve yolsuzluğun, yargıçları atama sürecini etkilemesi, yargıç seçiminde reformun ortaya çıkmasına neden oldu. 1940 yılında, Missouri eyaleti, California'nınkine benzer bir yargıda kalma sürecini içeren Missouri Planını benimsedi. Bu plan, aynı zamanda liyakat sistemi olarak bilinir ve Amerikan Yargı Derneği'nin kurucu ortağı Albert M. Kales tarafından önerilmiştir.[6] Missouri Planı'na göre, yargıçlar avukatlar ve laik kişilerden oluşan bir konsey tarafından aday gösterilecekti. Ardından, valiye gidecek aday listesinden bir aday seçilecekti. Missouri Planı'nın bir tür kamu sorumluluğuna ihtiyaç duyduğu belirtildiğinden, bir seçim döngüsü geçtikten sonra yargı adayının periyodik, kamusal kalma seçimine tabi tutulmasına karar verildi.

Kullanım

Japonya

İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra ABD yetkilileri tarafından Japonya'nın işgalinde hazırlananJaponya Anayasası Japonya Yüksek Mahkemesi yargıçları için benzer bir düzenleme içeriyordu.

Amerika Birleşik Devletleri

Görevde kalma referandumları, ABD'nin birçok eyalet Mahkeme sisteminde ilk mahkeme ve temyiz mahkemesi yargıçlarını tutmak için kullanılır.[7] Aşağıdaki 20 eyalet, en az bazı yargıçlar için tutma seçimlerini kullanıyor:

1 Temyiz mahkemesi seçimi

2 Mahkeme kararları

Eleştiriler

Birçok hukuk bilimci, yargı seçimlerinin herhangi bir biçimini, mahkemelerin bağımsızlığını zayıflatabilecek ve yargıçları politikacı gibi hareket etmeye teşvik edebilecek gerekçelerle onaylamamaktadır. Hükûmetin üç ayrı kolundan (yasama, yürütme ve yargı), yargı kolunun halkın görüşleriyle en az ilgilenmesi gerektiği savunulmaktadır. Ancak yargıda kalma seçimlerinin, yargıçların davaları kararlaştırırken seçmen görüşünü dikkate almalarına neden olduğu iddia edilmektedir. Ayrıca, yargıda kalma seçimlerinin yolsuzluğa yol açabileceği savunulmaktadır, çünkü kamusal göreve başarıyla aday olmak için para ve kampanya gereklidir. Bu durum, çıkar gruplarının bireysel yargıçlardan lehte kararlar almak karşılığında para vererek sistemi istismar etmelerine izin verebilir.[]

Kaynakça

  1. ^ Larry Aspin; William K. Hall; Jean Bax; Celeste Montoya (2000). "Thirty Years of Judicial Retention Elections: An Update". Social Science Journal. 37 (1): 1-17. doi:10.1016/S0362-3319(99)00056-7. 
  2. ^ "Specimen General Election Ballot; Chicago, Illinois; Tuesday, November 4, 2008". 15 Temmuz 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  3. ^ B. Michael Dann; Randall M. Hansen (June 2001). "Judicial Retention Elections" (PDF). Loyola of Los Angeles Law Review. 34 (1429): 1443-1444. 28 Eylül 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 8 Aralık 2023. 
  4. ^ Darcy, R. "Conflict and Reform: Oklahoma Judicial Elections 1907 - 1998" (PDF). 30 Ağustos 2011 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mart 2011. 
  5. ^ "State Constitution". California State Constitution, Article VI: Judicial. 27 Temmuz 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Mart 2011. 
  6. ^ ABA Coalition for Justice; updated by the American Judicature (2008). Judicial selection the process of choosing judges (PDF). [Chicago, Ill.]: American Bar Association, Coalition for Justice. ISBN 978-1-60442-733-2. 10 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 8 Aralık 2023. 
  7. ^ "Judicial Selection and Service (Tables 4-11)". Judicial Selection and Retention Resource Guide. National Center for State Courts. Erişim tarihi: 22 Şubat 2011. []

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Yargı</span> hukuku yorumlayan ve uygulayan mahkemeler sistemi

Yargı, yasal anlaşmazlıkları/uyuşmazlıkları karara bağlayan ve yasal davalarda yasayı yorumlayan, savunan ve uygulayan mahkemeler sistemidir.

Seçim, bir nüfusun kamu görevini yerine getirmesi için birey veya birden fazla birey seçtiği resmi bir grup karar alma sürecidir. Toplu bir iradenin birden fazla aday arasında tercihte bulunması. Tayin etme, atama işleminin zıddı. Milletvekili, herhangi bir meclis veya encümen üyelerinin, dernek yöneticilerinin vs. seçimi. Demokratik ülkelerde çeşitli seçim sistemleri, değişik usullerle uygulanmaktadır. Seçim, yasama, yürütme ve yargı organlarının üyelerinin seçiminde de kullanılır.

Kuvvetler ayrılığı veya güçler ayrılığı, devlet organları olan yasama, yürütme ve yargı güçlerinin birbirinden ayrılmış oldukları bir devlet yönetim modelidir. Devletin her biri birbirinden ayrı ve bağımsız güçlerdeki kol ve sorumluluk alanlarına ayrıldığı ve böylece her bir güç ve kolun bir diğeri ile güç ve sorumluluk alanları bakımından bir çatışma yaşamadıkları bu model ilk olarak antik Yunan ve Roma'da geliştirildi. Kuvvetler ayrılığında güçler normal olarak yasama, yürütme ve yargı olmak üzere üç kola ayrılmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">1989 Türkiye yerel seçimleri</span> Türkiyenin yerel yöneticilerini belirleyen seçim

1989 Türkiye yerel seçimleri, 26 Mart 1989 günü yapılmıştır. Toplam 7 siyasi partinin katıldığı seçimlerde, il Genel Meclisi seçimleri baz alındığında % 28.7 oy alan Sosyaldemokrat Halkçı Parti (SHP) birinci parti olmuştur. 1984 yerel seçimleriyle karşılaştırıldığında oyları yaklaşık 20 puan gerileyen iktidardaki Anavatan Partisi (ANAP), SHP ve Doğru Yol Partisi'nin (DYP) ardından üçüncü oldu.

<span class="mw-page-title-main">2007 Türkiye anayasa değişikliği referandumu</span> Türkiyede yapılan beşinci halk oylaması

2007 Türkiye anayasa değişikliği referandumu, 21 Ekim 2007 tarihinde Türkiye'de, Cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesi başta olmak üzere birtakım anayasa değişikliklerinin halkoyuna sunulmasıdır. Türkiye'de yapılan beşinci halk oylamasıdır.

<span class="mw-page-title-main">Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin devlet yapısı</span>

Kuzey Kıbrıs'ın devlet yapısı, Kuzey Kıbrıs cumhuriyetle yönetilmekte olup yarı başkanlık sistemi bulunmaktadır. Cumhurbaşkanı aynı zamanda devlet başkanı, başbakan ise hükûmetin başkanıdır. Çok partili sistem uygulanmaktadır. Yürütme yetkisi hükûmetin elindedir. Yasama yetkisi ise hükûmetle beraber Cumhuriyet Meclisi'ne aittir.

Genel Mahkeme, Avrupa Birliği'nin 1988 yılında Avrupa Adalet Divanı'nın işlerinin yürütülmesine yardımcı olması amacıyla kurduğu mahkemedir. İlk Derece Mahkemesi, Avrupa Birliği'nin diğer mahkemelerinden önce, genel olarak doğrudan bireyler ya da şirketler tarafından açılan davalara bakar.

<span class="mw-page-title-main">2010 Türkiye anayasa değişikliği referandumu</span> Türkiyede yapılan altıncı halk oylaması

2010 Türkiye anayasa değişikliği referandumu, Türkiye'de Anayasa'da yapılan birtakım değişikliklerin 12 Eylül 2010 tarihinde halk oylamasına sunulmasıdır. Yirmi altı maddelik bir değişikliği içeren paket, TBMM tarafından kabul edildikten sonra Cumhurbaşkanı Abdullah Gül tarafından referanduma sunuldu. Referandum sonucunda %57,88 evet ve %42,12 hayır oyu çıkarak anayasa değişiklikleri kabul edildi.

<span class="mw-page-title-main">Amerika Birleşik Devletleri federal hükûmeti</span> ABD federal yönetimi

Birleşik Devletler'in federal yönetimi, Amerika Birleşik Devletleri'ni oluşturan 50 eyaletin ait olduğu anayasal cumhuriyetin millî yönetimidir. Federal hükûmet, üç organdan oluşur: yasama, yürütme ve yargı. Bu organlar ve onların güçleri Amerika Birleşik Devletleri Anayasası içinde belirtilmiştir. Güçler hakkında daha çok ayrıntı, Kongre tarafından yürürlüğe konulan kanunlarda belirtilir.

<span class="mw-page-title-main">1991 Sovyetler Birliği referandumu</span>

Sovyetler Birliği'nde 1991 Referandumu, 17 Mart 1991'de Sovyetler Birliği’nin korunması için yapılan referandum. Referandumda halka "eşit ve egemen cumhuriyetlerin yenilenmiş federasyonu olarak Sovyetler Birliği’nin korunmasını uygun görüyor musunuz?" sorusu yöneltilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Amerika Birleşik Devletleri Yüce Mahkemesi</span> Amerika Birleşik Devletlerindeki en yüksek mahkeme

Amerika Birleşik Devletleri Yüce Mahkemesi, en üst düzey temyiz mahkemesi ve kararlarıyla ABD Anayasası'nı yorumlayan organ. Açılan davalar çerçevesinde devletin ulusa, eyaletin eyalete ve hükûmetin yurttaşa karşı yetkilerinin sınırlarını belirler.

<span class="mw-page-title-main">İki dereceli seçim</span>

İki dereceli seçim ya da dolaylı oy sistemi, iki aşamadan oluşan ve önce ilk seçmenlerin ikinci seçmenleri, ikinci seçmenlerin de milletvekili ya da başkan gibi temsilcileri seçtiği seçim sistemidir. Dolayısıyla, tek dereceli seçimlerin aksine, seçmenler milletvekillerini ya da başkanı doğrudan seçmezler.

<span class="mw-page-title-main">1945 Fransa yasama seçimleri</span>

1945 Fransa yasama seçimleri, 21 Ekim 1945 tarihinde Fransa'da yapılan seçimlerdir. Kurucu Meclisi oluşturmak için yapıldı. Nazi Almanyası işgali altında bulunan ülkede II. Dünya Savaşı'nın ardından yapılan ilk seçimdir.

<span class="mw-page-title-main">İsrail Yüksek Mahkemesi</span>

İsrail Yüksek Mahkemesi, İsrail hukuk sistemindeki en yüksek mahkeme. Diğer tüm mahkemeler üzerinde bazı durumlarda asıl yargı yetkisi bakımından nihai temyiz yetkisine sahiptir.

2020 Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti anayasa değişikliği referandumu, 11 Ekim 2020 tarihinde düzenlenen, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Anayasası'na dair bir değişiklik önerisinin halk tarafından oylanan referandum. Cumhurbaşkanlığı seçimiyle aynı gün düzenlendi.

<span class="mw-page-title-main">1974 İtalya boşanma referandumu</span>

12 Mayıs 1974'te İtalya'da boşanma yasasıyla ilgili referandum yapıldı. Seçmenlere, üç yıl önce kabul edilen ve modern İtalya tarihinde ilk kez boşanmaya izin veren hükûmet yasasını iptal etmek isteyip istemedikleri soruldu. "Evet" oyu verenler, kanunun yürürlüğe girmesinden önce olduğu gibi boşanmayı yasaklamak isterken, "hayır" oyu verenler de kanunu ve yeni kazandıkları boşanma haklarını korumak istemişlerdir. Referandum, 37 milyonluk uygun seçmen sayısına %87,72'lik bir seçmen katılımı oranıyla %59,26'ya %40,74 gibi bir farkla kabul edilmeyerek boşanma yasalarının yürürlükte kalması sağlandı.

<span class="mw-page-title-main">Suriye yargı sistemi</span> Suriyenin yargı sistemi

Suriye'nin yargı sistemi Osmanlı, Fransız ve İslam hukukunun bir sentezidir. Medeni, ticari ve ceza kanunları öncelikle Fransız hukuk uygulamalarına dayanmaktadır. 1949'da ilan edilen bu kanunlar, bedeviler ve dini azınlıklar arasında örf ve adet hukukunun uygulanmasını sınırlamak için onaylanmış özel hükümlere sahiptir. İslam dini mahkemeleri ülkenin bazı bölgelerinde işlemeye devam ediyor, ancak yargı yetkisi evlilik, boşanma, babalık, çocukların velayeti ve miras gibi kişisel statü meseleleriyle sınırlı. Bununla birlikte, 1955'te kişisel statünün birçok yönüne ilişkin bir kişisel kod geliştirildi. Bu kanun, kadının statüsünü iyileştirerek ve miras kanunlarını netleştirerek şeriatı değiştirdi ve modernize etti.

<span class="mw-page-title-main">2019-2021 Libya yerel seçimleri</span>

Mart ve Nisan 2019'da Libya'da 20 belediyede yerel seçimler yapıldı. Libya Merkez Belediye Meclisi Seçimleri Komisyonu, 2019 yılında toplamda 68 belediyede seçim yapılmasını hedefledi. 2019-20 Batı Libya Taarruzu'na ilişkin seçimlerin düzenlenmesinde yaşanan zorluklar nedeniyle, 2019'da seçimler tamamlanamadı. 2021 için planlanan en az 30 ek meclis için yapılan seçimlerle 2020 ve 2021'e kadar devam ettiler.

<span class="mw-page-title-main">Suriye Yüksek Anayasa Mahkemesi</span> Suriyenin en yüksek yargı makamı

Yüksek Anayasa Mahkemesi, Suriye Arap Cumhuriyeti'ndeki en yüksek yargı otoritesidir.

Osmanlı Seçim Kanunu ve Osmanlı Anayasası Aralık 1876'da ilan edildi. Her ikisi de Osmanlı İmparatorluğu'nun sonuna kadar geçerliliğini korumuştur. Kanun, II. Meşrutiyet döneminde çok küçük değişikliklere uğramış ve 1946 yılına kadar küçük değişikliklerle Türkiye Cumhuriyeti tarafından korunmuştur.