İçeriğe atla

Gurbetler

Gurbetler, Kıbrıs'ta yaşayan, ağırlıklı olarak Müslüman bir Çingene halkı.[1] Gurbetler bulunduğu bölgelere göre ada halkıyla iletişim kurmak için Kıbrıs Türkçesi veya Kıbrıs Rumcası kullanır, ancak kendi aralarında iletişim kurarken Gurbetçe adlı gizli karma dili de kullanabilirler. Gurbet nüfusunun 4 ile 5 bin kişi arasında olduğu tahmin edilmektedir. Halk, ole, gori, fellah, fello, gullufi-çilinciri ve cingane olarak da adlandırılır. Kuzey Kıbrıs kontrolü altındaki bölgelerde yaşayan Gurbetler kendilerini etnik köken bakımından Türk olarak nitelendirmektedir.[2]

Tarihçe

Halkın, Afganistan ve Balkanlar arasındaki coğrafyada yaşayan Gurbetîler adlı diğer bir Çingene grubu ile ilişkili olup olmadığı bilinmemektedir.[2]

Halk, kendi geleneklerine göre adaya göçlerini Osmanlı'nın Kıbrıs'ı ele geçirmesinden sonrasına, geç 1500'lü yıllara tarihlendirir. Adanın 1974'te Kıbrıs Harekâtı ile bölünmesinden önce halk Limasol, Baf, İskele ve Larnaka bölgelerinde yaşarken, 1974’ten sonra Kuzey Kıbrıs'a göç etmişlerdir. Günümüzde Kıbrıs Cumhuriyeti kontrolündeki Baf, Larnaka ve Limasol'un yanı sıra Güzelyurt, İskele, Yeniboğaziçi ve Gazimağusa'da da Gurbet toplulukları vardır. Birleşik Krallık'a göç de gerçekleştirilmiştir.[2]

Kaynakça

  1. ^ "Gurbetler ve gizli kalan bir dil; Gurbetçe". YENİDÜZEN. 9 Ekim 2019. 10 Ekim 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Şubat 2021. 
  2. ^ a b c "KIBRIS'TAKİ GURBETLERİN GİZLİ DİLİ" (PDF). Rıdvan Öztürk. 8 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Kıbrıs</span> Akdenizde ada

Kıbrıs, Güneybatı Asya'da bulunan ve Akdeniz'deki Sicilya ve Sardinya'dan sonra gelen üçüncü büyük adadır. Kıbrıs Cumhuriyeti, Birleşik Krallık'a bağlı üs bölgeleri dışında de jure olarak adanın tamamını, fiilî olarak adanın %59'luk güney kesmini yönetir. 1974'ten beri de facto olarak ikiye bölünmüş olan adanın kuzeyinde yer alan %36'lık bölgesinde günümüzde yalnızca Türkiye tarafından tanınan Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti bulunur.

<span class="mw-page-title-main">Wallis ve Futuna</span> Fransa Denizaşırı Bölgeler Topluluğu üyesi bölge

Wallis ve Futuna Adaları ya da resmî kullanımı ile Wallis ve Futuna Adaları Bölgesi(Fransızca: Territoire des îles Wallis et Futuna) Fransa'nın denizaşırı bölgelerinden biridir. Konum itibarıyla Pasifik Okyanusu'nda, Fiji Adaları'nın kuzeyinde bulunan ada, birbirinden yaklaşık 200 km uzak olan iki ana ada grubundan oluşmaktadır. Adanın başkenti Uvea adasında bulunan Mata-Utu şehridir.

<span class="mw-page-title-main">İspanyollar</span> İspanyanın herhangi bir yerinde yerli olan veya İspanyol vatandaşlığına sahip kişiler

İspanyollar, Güneybatı Avrupa'nın İber Yarımadası'nda yer almakta olan İspanya'nın yerli halkına verilen isimdir. Bunun yanı sıra, en büyük kısmı Latin Amerika'da olmak üzere dünyanın birçok bölgesinde İspanyol kolonizasyoncuları soyundan gelen önemli sayıda İspanyol yaşamaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Kıbrıs Türkleri</span> Kıbrısta yaşayan Türkler

Kıbrıs Türkleri veya Kıbrıslı Türkler, Kıbrıs Adası'nda yaşayan Türklerin, Osmanlı İmparatorluğu'nun 1571 yılındaki Kıbrıs Adası'nı ele geçirmesinden sonra Anadolu'dan Kıbrıs Adası'na göç etmiş ve 1974 yılında Türk Silahlı Kuvvetlerinin adaya müdahale etmesinden sonra adanın ikiye bölünmesiyle birlikte çoğunluğu KKTC'de yaşamını sürdüren kesimine verilen isimdir.

<span class="mw-page-title-main">Dipkarpaz</span> Kıbrısta bir kasaba

Dipkarpaz, de jure olarak Kıbrıs Cumhuriyeti'nin Mağusa Kazası'nda, de facto olarak ise Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin İskele İlçesi'nde yer alan bir kasabadır. Burada Türkler'in yanı sıra 250 Rum nüfusu yaşamaktadır. 2006 nüfus verilerine göre burada nüfus 5.300 kişiden oluşmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Kıbrıs Cumhuriyeti</span> Akdenizde bir ada ülkesi

Kıbrıs Cumhuriyeti, Doğu Akdeniz'de yer alan Kıbrıs'ta, fiilî olarak adanın güneyini, hukuki olarak adanın tamamını yöneten devlettir.

<span class="mw-page-title-main">İskele, Kıbrıs</span>

İskele, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin İskele İlçesi'nin yönetim merkezi. 2006 nüfus verilerine göre burada 21.978 kişi yaşamaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Gönyeli</span>

Gönyeli, Kıbrıs'ta Lefkoşa'yla birleşik olan bir kasaba. de jure olarak Kıbrıs Cumhuriyeti'nin Lefkoşa Bölgesi'nde ve de facto olarak ise Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin Lefkoşa İlçesi'nde yer alır. 2022 yılına kadar yönetimi Gönyeli Belediyesi'ne aitti. 2022'de meclisten geçen bir yasaya göre belediye Alayköy Belediyesi ile birleştirilerek Gönyeli-Alayköy Belediyesi olarak yönetilmeye başlanmıştır. Gönyeli Spor Kulübü maçlarını kasabadaki Ali Naci Karacan Stadı'nda yapmaktadır. Gönyeli Belediyesi her yıl yabancı ülkelerden ekiplerin katıldığı ve dans, spor ve konser etkinliklerinin de kapsamında gerçekleştirildiği Gönyeli Belediyesi Halk Dansları Festivali'ni düzenlemekteydi.

<span class="mw-page-title-main">Yeşil Hat</span>

Yeşil Hat, Kıbrıs'ta de facto var olan Güney Kıbrıs Rum Yönetimi ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ni ayıran bölgeyi belirtmek için kullanılmaktadır. Yeşil hat aynı zamanda her iki tarafın da başkenti olan Lefkoşa'yı da bölmektedir. Büyük bir kısmı, Mart 1964'ten bu yana adada bulunan Birleşmiş Milletler Kıbrıs Barış Gücü kontrolündedir. Adanın kuzey batısında yeralan sivil halkın terkettiği ve sadece askerlerin bulunduğu Erenköy, eski adıyla Koççina köyü de BM kontrolündeki Yeşil Hat'la çevrili, Kuzey'e bağlı bir eksklavdır.

Kıbrıs Türk Postaları, "Ay-yıldızlı" damga Kıbrıs Türk postalarının başlangıcıdır.

Gelincik, de facto olarak Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin İskele ilçesine bağlı, de jure olarak ise Kıbrıs Cumhuriyeti'nin Mağusa Bölgesi'ne bağlı bir köydür.

Kıbrıs Ermenileri, Kıbrıs'ta yaşayan Ermeni etnik topluluk. Kıbrıs'ta Ermenilerin sayısı 3.500 civarındadır ve dikkate değer bir oranda olmak üzere, çoğunlukla Lefkoşa'da ikamet etmektedirler. Ancak Limasol ve Larnaka kentlerinde de topluluk oluşturmuşlardır.

<span class="mw-page-title-main">Kıbrıs pasaportu</span>

Kıbrıs pasaportu, Kıbrıs Cumhuriyeti vatandaşlarının Kıbrıs adasının dışına seyahat yapmaları için verilen belgedir. Avrupa Birliği ülkeleri arasında seyahat ettikleri zaman, Kıbrıs vatandaşları tarafından kimlik kartı amacıyla kullanılabilir ve Avrupa Birliği ve Avrupa Ekonomik Bölgesinin herhangi bir ülkesinde serbest dolaşım ve ikamet hakkı sağlar. Sivil Kayıt ve Göç Bakanlığı pasaportları vermek ve yenilemekten sorumludur.

<span class="mw-page-title-main">Larnaka Gençler Birliği SK</span>

Gençler Birliği Spor Kulübü, Kuzey Kıbrıs futbol kulübü. İskele yerleşim yerinin takımıdır.

<span class="mw-page-title-main">Temsilciler Meclisi (Kıbrıs Cumhuriyeti)</span> Güney Kıbrıs Rum Yönetiminin parlamentosu

Temsilciler Meclisi Kıbrıs Cumhuriyeti'nin parlamentosudur.

Ziya Rızkı, Kıbrıslı Türk siyasetçi, Türk Mukavemet Teşkilatı (TMT) idarecisi, bürokrat ve spor adamı. Çeşitli kazalarda İş Bulma ve Çalışma Dairelerinde üst düzey yöneticiliğe yükselen Rızkı, bununla beraber yürüttüğü spor hayatında, kurucuları arasında bulunduğu Limasol Türk Spor Kulübünün başkanlığını yıllarca yaptı ve Doğan Türk Birliğinin kuruluşunda rol oynadı. Kuruluşundan 1970'e dek TMT'nin Limasol serdarı olan Rızkı, 1974'te Kıbrıs Harekâtı sonrası güneyde kalan Limasol Türk halkına önderlik etti. 1970-1976 arasınnda parlamentoda yer aldı; 1977'de Toplumcu Kurtuluş Partisinin ilk kadroları arasında bulundu ve Kıbrıs Türk toplumunda sosyal demokrasi fikrinin yayılmasına önayak olan şahsiyetler arasında yer aldı. 1976-1985 yılları arasında Girne belediye başkanlığı yaptı; 1981 devlet başkanlığı seçimlerinde Rauf Denktaş'a karşı aday olarak toplumda o tarihe dek Denktaş'a karşı görülmüş en güçlü adaylığı sergiledi. 1985-1994 yıllarında tekrar mecliste yer aldı.

Kırbıs Cumhuriyeti'ne İslam, 1571'de ada Osmanlı'nın eline geçtiğinde Kıbrıs'a İslam getirilmiştir. Bundan önce, adadaki Müslüman varlığı geçicidir. İslam'a geçmek zorunlu değildi, ancak adadaki Katolik Latin nüfusunun çoğunluğu ve Rum Ortodoks nüfusunun daha küçük bir kesimi, vergi statüsü için İslam'a geçmişti. Bu vergi sistemi daha küçük bir ödeme gerektirir ve karşılığında vatandaşlar devletten ve diğer yardımlardan pay alırdı.

Gurbetçe, Kıbrıs adasında, ağırlıklı olarak Güzelyurt, Mağusa ve Limasol bölgelerinde yaşayan bir Çingene topluluğu olan Gurbetler tarafından konuşulan bir gizli karma dil. Gurbetler dış topluluklar ile iletişimde Kıbrıs Türkçesi veya Rumcası kullanmakla birlikte, kendi aralarında iletişimi sağlamak için Gurbetçe konuşabilirler. Kıbrıs Türkçesini baz alan dil, Çingenece, Hintçe, eski Rumca, Arapça, Ermenice ve Farsça gibi dillerden ödünçlemeler içermektedir. Gramer açısından Türkçe ile benzerdir.

<span class="mw-page-title-main">Kıbrıs'ın karayolları ağı</span> Vikimedya liste maddesi

1907 yılında ilk arabaların adaya gelmesinden bu yana Kıbrıs, Avrupa'nın en modern karayolu ağlarından birini geliştirmiştir. 2002 yılı istatistiklerine göre Kıbrıs'ın özgür bölgelerindeki karayolu ağı 7.206 km'lik asfaltlanmış ve 4.387 km'lik asfaltsız yollardan oluşmaktaydı.

<span class="mw-page-title-main">A1 (Kıbrıs)</span>

A1 otoyolu, Kıbrıs'ta Lefkoşa ve Limasol şehirlerini bağlayan bir karayoludur. Kıbrıs'ta inşa edilmiş ilk otoyol olup 1986 yılında hizmete girmiştir.