İçeriğe atla

Gordon Paşa

Charles George Gordon

Gordon Paşa (İngilizceCharles George Gordon, lakabı Çinli Gordon olarak da bilinir, 28 Ocak 1833-26 Ocak 1885), Sudanlı milliyetçilere karşı Hartum'u savunmada gösterdiği cesaret nedeniyle ulusal kahraman olarak görülen İngiliz general.

Bir topçu subayının oğluydu. 1852'de teğmen rütbesiyle Kraliyet İstihkam birliklerinde görevlendirildi. Kırım Savaşı sırasında, Sivastopol çevresindeki kuşatma siperlerinde gösterdiği cesaretle adını duyurdu. 1859'da yüzbaşılığa yükseltildi. Ertesi yıl İngiltere'nin Çin'e karşı giriştiği II. Afyon Savaşı'na (1856-60) gönüllü olarak katıldı. Pekin'in işgaliyle (Ekim 1860) sonuçlanan askerî harekâtta da görev alan Gordon, Çin imparatorunun yazlık sarayının yakılmasını bizzat yönetti. Gordon'un komutasındaki istihkam birliği Mayıs 1862'deki Taiping Ayaklanması'nın ardından güvenliği tehlikeye düşen Avrupalıların Şangay'daki ticaret merkezinin savunmasını güçlendirmekle görevlendirildi. Gordon, bir yıl sonra Şangay kentini savunmak üzere toplanan 3,500 kişilik bir köylü birliğinin başına geçti. Komutasındaki birlikler 18 ay boyunca ayaklanmayı bastırmada önemli rol oynadılar. Ocak 1865'te İngiltere'ye dönen Gordon beş yıl boyunca Kent'e bağlı Gravesend'de bulunan istihkam birliğine komuta etti.

Avrupalılara ülke yönetiminde önemli görevler veren Mısır hidivi İsmail Paşa, Gordon'u Sudan'ın el-İstivaiye bölgesine vali olarak atadı. Gordon, bu görevde bulunduğu Nisan 1874-Aralık 1876 arasında Yukarı Nil'in haritasını çıkardı. Bugün Uganda'nın bulunduğu yere kadar ırmak boyunca bir dizi karakol kurdurdu. Ardından İngiltere'ye dönen Gordon, kısa süre orada kaldıktan sonra, Sudan genel valisi olarak yeniden hidivin hizmetinde çalışmaya başladı. Bu görevi sırasında ayaklanmaları bastırıp köle ticaretini engelleyerek geniş bir bölgeyi denetimi altına aldı. Ama sağlığının bozulması üzerine 1880'de görevden ayrılarak İngiltere'ye döndü. Sonraki iki yıl boyunca Hindistan, Çin, Mauritius Adası ve Güney Afrika'daki Kap Kolonisi'nde çeşitli görevlerde bulundu.

Bu sırada Sudan'da Muhammed Ahmed (Mehdi) yönetiminde bir ayaklanma başlamıştı.Gordon 1884'te Mısır birliklerini ayaklanmacıların tehdidi altındaki Hartum'dan çıkarmakla görevlendirildi. Yeniden genel valiliğe getirilen Gordon'un şubatta Hartum'a ulaşmasından bir ay sonra kent Mehdi'ye bağlı güçlerce kuşatıldı. 26 Ocak 1885'te kente giren ayaklanmacılar Gordon'u ve askerlerini öldürdüler. Gordon'un öldürülmesi İngiltere'de büyük tepkilere yol açtı. İngiliz kamuoyu hükûmet yetkililerini kuşatmanın kaldırılması için gerekli yardımı göndermemekle suçladı.

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Gözleve Muharebesi</span>

Gözleve Muharebesi, Kırım Savaşı'nın muharebelerinden biri. Serdar-ı Ekrem Ömer Paşa komutasında Osmanlı Ordusu Kırım'ın Gözleve 'deki istihkam noktasına saldıran Rus İmparatorluğu güçlerini ağır kayıplarla geri püskürttü.

<span class="mw-page-title-main">Arabi Paşa Ayaklanması</span> Mısırda sömürgeleşmeye karşı Arabi Paşa önderliğinde 1882 yılında çıkan ayaklanma

Arabi Paşa Ayaklanması, Mısır'da sömürgeleşmeye karşı Arabi Paşa önderliğinde 1882 yılında çıkan ayaklanmadır. Slogan olarak "Mısır Mısırlılarındır." kullanılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Mustafa Reşid Paşa</span> 180. Osmanlı sadrazamı

Koca Mustafa Reşid Paşa, Osmanlı sadrazamı, devlet adamı ve diplomat.

<span class="mw-page-title-main">Kâmil Paşa</span> 204. Osmanlı sadrazamı

Kıbrıslı Mehmet Kâmil Paşa, Osmanlı İmparatorluğu'nun son döneminde 4 kez sadrazamlık yapmış bir Osmanlı devlet adamıdır.

<span class="mw-page-title-main">Hartum</span> Sudanın başkenti

Hartum, Sudan'ın başkenti ve en büyük ikinci şehridir. Şehir, Beyaz Nil ile Mavi Nil'in birleştiği yerde kuruludur.

<span class="mw-page-title-main">II. Abbas Hilmi Paşa</span>

II. Abbas Hilmi Paşa, son Mısır hidividir.

<span class="mw-page-title-main">Muhammed Ahmed</span> Mehdilik hareketinin kurucusu

Mehdi, asıl adı Muhammed Ahmed İbnü's Seyyid Abdullah, Kızıldeniz'den Orta Afrika'ya kadar uzanan büyük bir İslam devletinin ve bir yüzyıl boyunca Sudan'da etkisini koruyan Mehdilik hareketinin kurucusu. 1881'de mehdiliğini ilan ederek Mısır ve İngiliz sömürge yönetimine karşı ayaklanmıştır. Günümüzde hâlâ takipçileri bulunmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Tevfik Paşa</span> Mısır hidivi (1852 - 1892)

Tevfik Paşa, 1879-1892 arasında Mısır Hidivi.

<span class="mw-page-title-main">I. Fuad</span>

I. Fuad, asıl adı Ahmed Fuad Paşa, İngiltere'den bağımsızlığını elde eden Mısır'ın ilk kralı (1922-1936). İngiltere'yle daha uygun koşullarda bir bağımsızlık antlaşması yapmaya ve aşırı milliyetçi Vafd Partisi'nin etkisini kırmaya çalışmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Cezzâr Ahmed Paşa</span> Bir Osmanlı paşası

Cezzar Ahmed Paşa, Napolyon Bonapart'a karşı Akka Kalesi'ni savunmasıyla ünlü Osmanlı veziri. Sayda bölgesindeki çatışmaları yatıştırarak, çeyrek yüzyılı aşkın süre tam bir egemenlik kurmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Horatio Herbert Kitchener</span>

Horatio Herbert Kitchener, 1. Kont Kitchener, Britanyalı komutan, diplomat ve devlet adamı.

<span class="mw-page-title-main">Mehdi Savaşı</span>

Mehdist Savaşı 1881-1899 yılları arasında süren savaş, kendisini "Mehdi" ilan eden dini lider Muhammed Ahmed İbnü's Seyyid Abdullah'ın yönetiminde Sudan'da kurulan sultanlığın, Kızıldeniz'den Orta Afrika'ya kadar uzanan büyük bir İslam devleti olmak için Mısır ve sömürgeci İngiltere'ye savaş ilan etmesi ile başladı.

<span class="mw-page-title-main">Mısır Hidivliği</span>

Mısır Hidivliği, 1867 yılında Osmanlı İmparatorluğu'nun Mısır Valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa torunu tarafından kurularak 1914 yılına kadar Mısır ve Sudan'ın büyük bir bölümünün yönetimini elinde tutan, iç işlerinde serbest dış işlerinde Osmanlı İmparatorluğu'na bağlı Türk özerk devlettir. Mısır Hidivliği, kurulduğu 1867'ten 1914 yılına kadar Kavalalı Mehmed Ali Paşa'nın soyundan gelen Kavalalılar Hanedanı tarafından yönetilmiştir. Devamında 1953 senesine kadar Mısırı Kavalalılar İngilizlerin himayesinde kontrol ettiler.

<span class="mw-page-title-main">Hendek</span>

Hendek, özellikle kale, bina veya kenti çevreleyen geniş, derin ve genellikle suyla dolu tahkimattır. Bazı örneklerde su engeli olarak da daha karmaşık yapay göllere evrildiği görülmüştür. Modern dönemlerde hendek veya su engelleri artık önleyici etkileri kaybolduğundan görsel olarak tercih edilmeye başlanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">İç kale</span> bir kentin tahkim edilmiş çekirdek kısmı

İç kale, bir kentin tahkim edilmiş çekirdek kısmıdır. Tahkimatın dış bölümleri düşman eline geçtiğinde insanlar buraya sığınırdı. Önceleri ahmedek adıyla bilinirdi.

<span class="mw-page-title-main">Mehmet Emin Paşa (kâşif)</span>

Mehmed Emin Paşa ya da Prusyalı Emin Paşa, asıl adı Isaac Eduard Schnitzer olan Alman Yahudisi kökenli, sonradan Osmanlı Devleti hizmetine girmiş olan hekim, doğabilimci ve 19. yüzyıl Afrika kâşifi. Sonradan isim değiştirmesinden ötürü birçok kişi ona müslüman gözüyle baksa da bu inanca sahip olup olmadığı kesin olarak bilinmemektedir.

<span class="mw-page-title-main">Britanya-Mısır Sudanı</span> Afrika kıtasının kuzeyinde Büyük Britanya ve Mısır kondominyumu olarak iki ülke tarafından 1899 ile 1956 yılları arasında yönetilen ve günümüzde Sudan ve Güney Sudanın bulunduğu bölge

Britanya-Mısır Sudanı, Afrika kıtasının kuzeyinde Büyük Britanya ve Mısır kondominyumu olarak iki ülke tarafından 1899 ile 1956 yılları arasında yönetilen ve günümüzde Sudan ve Güney Sudan'ın bulunduğu bölge. 1914 ile 1922 yılları arasında Mısır, Britanya himaye bölgesi olarak ilan edildiği için Britanya-Mısır Sudanı bu süreçte de facto olarak Britanya koloni bölgesi olarak yönetilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Diyarbakır Kuşatması</span>

Diyarbakır Kuşatması; 1515 yılında Ustacalı Karahan komutasındaki Safevi ordusunun, yönetime karşı gelen Diyarbakır'ı ele geçirmek istemesiyle başlamıştır. Yaklaşık 9 ay süren kuşatma, Bıyıklı Mehmed Paşa komutasındaki Osmanlı ordusunun 10 Eylül'de bölgeye gelmesi üzerine son bulmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Sudan-Türkiye ilişkileri</span>

Sudan-Türkiye ilişkileri, Sudan ile Türkiye arasında sürdürülen uluslararası politikaları içerir. Osmanlı İmparatorluğu'ndan bu yana iki ülke arasında önceki tarihsel bağlara sahip olan nispeten yakın bir ilişki yaşamışlardır. Bu tarihsel bağ nedeniyle, Sudan ve Türkiye, diğer Arap devletleriyle karşılaştırıldığında çok az da olsa bir Osmanlı mirasını paylaşmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Osmanlı döneminde Sudan</span>

Osmanlı döneminde Sudan tarihi, Sudan tarihinin 19. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu'nun özerk devleti olan Mısır Hidivliği'nin yönetimi altındaki dönemi kapsamaktadır. Dönem, Kavalalı Mehmed Ali Paşa'nın Sudan'ı fethine başladığı 1820'den 1885'te Hartum'un kendi kendini Mehdi ilan eden Muhammed Ahmed'in eline geçmesine kadar sürdü.