Gemiler keşif, ticaret, savaş, göç, kolonizasyon, emperyalizm ve bilim'i destekledi. 15. yüzyıldan sonra, Avrupalı denizciler aracılığıyla Amerika'dan ve Amerika'ya gelen yeni mahsuller dünya nüfus artışına önemli ölçüde katkıda bulundu.[1]Yük gemileri dünya ticaretinin en büyük kısmından sorumludur.
Gemiler genellikle teknelerden daha büyüktür ama ikisi arasında evrensel olarak kabul edilmiş bir ayrım yoktur. Gemiler genellikle denizde teknelerden daha uzun süre kalabilir.[3]Hindistaniçtihat'dan gelen bir geminin yasal tanımı, deniz yoluyla mal taşıyan bir gemidir.[4] Yaygın bir kanı gemi tekneyi taşır, ancak tersi mümkün değildir.[5] Bir geminin tam zamanlı bir mürettebatı olması muhtemeldir.[6] ABD Donanması'nın temel kuralı, gemiler keskin dönüşün "dışına" doğru eğilir oysa tekneler kütle merkezi ile yüzme merkezi arasındaki göreceli konumu nedeniyle "içeri"[7] eğilir.[8][9] 19. yüzyıl Amerikan ve İngiliz deniz hukuku "gemileri" diğer taşıtlardan ayırdı; gemiler ve tekneler tek bir yasal kategoriye girerken, açık tekneler ve sallar gemi olarak kabul edilmez.[10]
Birçok büyük gemiye genellikle tekne denir. Denizaltı'lar buna en iyi örnektir.[12] Geleneksel olarak tekne denilen diğer büyük gemi türleri ise büyük göl yük gemileri, nehir tekneleri ve feribotlardır.[10] Kendi teknelerini ve ağır yükleri taşıyacak kadar büyük olsalar da, bu gemiler iç sularda veya korumalı kıyı sularında çalışmak üzere tasarlanmıştır.
Çoğu denizcilik geleneğinde gemilerin bireysel adları vardır ve modern gemiler, genellikle ilk gemisinden sonra adlandırılan bir gemi sınıfına ait olabilir.
Birçok belgede gemi adı, gemi sınıfının kısaltması olan örneğin "MS" (motorlu gemi) veya "SV" (yelkenli gemi) vb. gemi önadları ile belirtilir. böylece gemi adı bir metindeki diğer bireysel isimlerden ayırt etmek kolaylaşır.
"Ship" (Türkçe:"Gemi") ("ulus" ile birlikte) bazı kullanımlarda bir dişi dilbilgisel cinsiyet içeren ve bazen dişi doğal cinsiyet olmadan geminin "o" olarak anılmasına izin veren İngilizce bir kelimedir.[13]
İlk olarak MÖ 4000 yıllarında Eski Mısırlıların uzun kamışlı tekneler yapması gemilerin bilinen en eski örneğini oluşturmuştur.[14] Gemilerden ilk olarak MÖ 2500-2350 civarında deniz ticareti ve deniz savaşlarıyla bağlantılı olarak bahsedildi. MÖ 3000 yıllarından sonra Polinezyalılar, Pasifik Okyanusu'nda uzun mesafeler katedebilmelerini sağlayan Polinezya navigasyon sistemini (12 Aralık 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.) oluşturdular. MÖ 15. yüzyıldan itibaren Fenikeliler kurdukları ticaret kolonileri aracılığıyla bütün Akdeniz'e yayılmışlardı. Koloniler arasında ulaşım ve ticaret, gemiler aracılığıyla sağlanıyordu.[15] 700-1000 yılları arasında Vikingler uzun tekneler yapmışlardır. 1500'lü yıllardan itibaren kalyon adı verilen tekneler yapılmıştır. 19. yüzyılda yelkenlerin yerini buhar gemileri almaya başlamıştır. Bunlar hâlen kullanılmaktadır.[16]
Gemiler, aynı yapısal bileşenleri gerektiren gemi mimarisi ilkeleri kullanılarak inşa edildiğinden sınıflandırmaları, Paulet ve Presles tarafından önerilen[17] bileşenlerin değiştirilmesini gerektiren fonksiyonununa dayanır.
Gemi mimarlarınca genelde kabul edilen kategoriler şunlardır:[18]
Yüksek hızlı tekne – dalga delicileri içeren çok gövdeli tekneler, küçük su düzlem alanlı ikiz tekneler (ing:Small-waterplane-area twin hull) (SWATH), yüzey etkili gemiler ve hoverkraft, hidrofoil, yer etkisinde kanatlı araç (WIG) (ing: wing in ground effect craft).
Açık deniz sondaj gemileri – Platform tedarik gemisi, boru katmanları, yaşam alanı ve Vinç mavnaları, su altı ve yarı dalgıç sondaj kuleleri, üretim platformları, yüzer üretim depolama ve boşaltma birimleri.
Kuru yük gemileri – gezinen yük gemileri, dökme yük gemileri, yük gemileri, konteyner gemileri, mavna gemileri, Ro-Ro gemileri, frigorifik yük gemileri, kereste gemileri, canlı hayvan ve hafif araç gemileri.
Sıvı yük gemileri – Petrol tankerleri, sıvı gaz taşıyıcıları, kimyasal madde taşıyıcıları.
Yolcu gemileri
Gemiler, yolcu gemileri ve Özel ticari yolcu (STP) gemileri
Çapraz kanal, kıyı ve liman feribotları.
Lüks ve seyir yatları
Yelken eğitimi için ve çok direkli gemiler
Gezi tekneleri ve tekneler – kürekli, direkli ve motorlu tekneler
Ticari gemiler, ticari amaçla kullanılan gemilerdir ve dört büyük sınıftır: balıkçı gemileri, yük gemileri, yolcu gemileri ve özel amaçlı gemiler.[19]
"UNCTAD review of maritime transport" (Tr: UNCTAD deniz taşımacılığı incelemesi) gemileri şöyle sınıflandırır: petrol tankerleri, dökme (ve kombine) taşıyıcılar, genel yük gemileri, konteyner gemileri ve "sıvılaştırılmış petrol gazı taşıyıcıları, Sıvılaştırılmış doğalgaz taşıyıcıları, parsel (kimyasal) tankerler, özel tankerler, reefer'lar, açık deniz tedariki, römorkörler, tarak gemileri, kruvaziyer, feribotlar, diğer kargo dışı" gemiler. Genel yük gemileri, "çok amaçlı ve proje gemileri ve roll-on/roll-off kargo" içerir.[2]
Modern ticari gemiler genellikle dizel veya bazen de gaz türbini,[20] İle tahrik edilen tek pervaneyle çalışır ama 19. yüzyılın ortalarına kadar gemiler çoğunlukla kare yelken donanımlıydı. Çok hızlı gemilerdeyse su jeti kullanabilir.
Ticari gemilerin genellikle kaptan tarafından yönetilen mürettebatı vardır. Büyük gemilerde güverte zabitleri ve motor zabitleri bulunur. Araştırma gemisi gibi özel amaçlı gemilerin bilim adamı vb gibi uzman mürettebatı da olur.
Balıkçı tekneleri genellikle küçüktür, genellikle 30 metre (98 ft)'tan biraz daha büyüktür ama ton balığı veya balina gemisinin için gemi boyu 100 metre (330 ft)'a kadar olabilir. Balık işleme gemisinde gemi limana yanaştığında balık pazara hazır hale getirilebilir ve daha hızlı satılabilir. Özel amaçlı gemiler özel teçhizata sahiptir. Örneğin, trol teknelerinin vinçleri ve kolları, kıç trol teknelerinin arka rampası ve ton balığı teknelerinin hafif kayıkları vardır.
2004 yılında, deniz balıkçılığında 85.800.000 ton (84.400.000 emperyal ton; 94.600.000 küçük ton) balık yakalandı.[21]
Anchoveta, 10.700.000 ton (10.500.000 emperyal ton; 11.800.000 küçük ton) ile tek seferde en çok miktarda balık avlandı.[21] O yıl, denizde avlanan ilk on tür arasında Alaska pollock, Mavi mezgit, Yazılı orkinos, Baltık ringası, Kolyoz, Japon hamsisi, İstavrit, Büyükbaş kılkuyruk ve Sarıkanat orkinos vardı.[21] Somon, karides, ıstakoz, istiridyeler, kalamar ve yengeç gibi diğer türler de ticari olarak avlanır. Modern ticari balıkçılar birçok yöntem kullanır. Bunlardan birisi, gırgır, sahil gırgırları, kaldırma ağları, gırgır ağları gibi ağ ile balık tutmaktır. Bir diğeri dip trol dahil olmak üzere trolle avlanmaktır. Kancalar ve oltalar, uzun oltayla balık tutma ve oltayla balık tutma gibi yöntemlerde kullanılır. Başka bir yöntem de balık tutma tuzağı kullanmaktır.
Titanic Southampton limanından ayrılıyor, 10 Nisan 1912. Zamanının yüksek teknolojili dev transatlantiğinin buzdağı çarpması sonucu batışı denizicilikte yaşanacak regülasyonları beraberinde getirdi.[22]
Balıkçı Gemileri
'Wonder of The Seas' kruvaziyer gemisi.Avlama gemileri
Ürün işleme gemileri
Yolcu ve Taşıt Taşıyan Gemiler
Kruvaziyer gemiler, yüksek hizmet standartları sunan turistik yolcu gemileridir.
Feribotlar, kısa mesafeli yolcu ve araç taşıyabilen gemilerdir.
Ro-Ro, tekerlekli taşıt taşıyan gemilerdir. Uzak mesafe kara yolu taşımacılığını kısaltma adına üretilmiş bir çözüm yöntemidir
Transatlantik, Atlantik okyanusunu aşarak Avrupa ve Amerika arasında sefer yapan gemilerdir.
Yük Gemileri
Kuru Yük Gemileri
Dökme yük gemisi, maden cevheri, hurda metal, hububat gibi dökme hâlde bulunan yükleri taşıyabilen gemilerdir.
Konteyner gemileri, özel olarak imal edilen çeşitli ebatlarda bulunan konteyner adı verilen kasaları taşıyan gemilerdir. Hızlı ve sık sefer yapan gemilerdir.
Genel kargo gemileri, paketli hâlde ve düzenli istif edilebilen yükleri taşıyabilen gemilerdir.
Soğuk havalı gemiler, yükleri bozulabilecek ürünlerden olan ve bunları soğutucularıyla koruyabilen gemilerdir.
Tankerler, sıvı veya gaz hâlde yük taşıyan gemilerdir. Taşıdıkları yükün türüne göre özel olarak tasarlanıp donatılırlar.
Petrol tankerleri, ham petrol taşıyan gemilerdir. Genellikle petrol kuyusu, açık deniz platformu ya da terminallerden yükleme yapıp rafinerilere tahliye yaparlar.
Gaz tankerleri sıvılaştırılmış ya da sıkıştırılmış hâlde gaz taşıyan, özel yükleme-tahliye ve güvenlik sistemleri ile donatılmış, yüksek yatırım maliyeti ve özel işletme şartlarına sahip gemilerdir.
LNG Tankerleri: Sıvılaştırılmış doğal gaz taşıyan gemilerdir.
Donanma gemileri
Amerikan uçak gemisi USS Harry S. Truman ve bir ikmal gemisi
Donanma gemileri, şu gemi türlerinden oluşur: su üstü savaş gemileri, denizaltılar ve yardımcı gemiler.
Modern savaş gemileri genellikle yedi ana kategoriye ayrılır: uçak gemileri, kruvazörler, destroyerlar, fırkateynler, korvetler, denizaltılar ve amfibi saldırı gemisileri. Kruvazörler, muhripler, fırkateynler ve korvetler arasındaki ayrımlar kodlanmış değildir; aynı gemi farklı donanmalarda farklı tarif edilebilir. Zırhlı Gemilerİkinci Dünya Savaşı sırasında ve o zamandan beri ara sıra kullanıldı (son savaş gemileri Mart 2006'da ABD Donanma Gemileri Sicilinden kaldırıldı), ancak taşıyıcı kaynaklı uçaklar ve güdümlü füzeler kullanılarak geçersiz hale getirildiler.[23]
Muharebe gemileri
Savunma ve saldırı görevi yapan, ateş gücü olan askeri gemilerdir.
Muharebe gemilerine malzeme, personel, vs...destek olan ateş gücü bulunmayan askeri gemilerdir.
Lojistik destek gemisi
Çıkartma gemisi
Özel Amaçlı Gemiler
Meteoroloji gemisi MS Polarfront denizde.
Hava gemisi, deniz hava durumu tahmininde kullanılmak üzere yüzey ve üst hava meteorolojik gözlemleri için bir platform olarak okyanus'ta konuşlanmış bir gemiydi. Yüzey hava durumu gözlemleri saatlik olarak alınırdı ve günde dört radyosonda salınımı yapılırdı.[24] Aynı zamanda arama kurtarma operasyonlarına yardımcı olması ve transatlantik uçuşları desteklemesi amaçlanmıştı.[24][25]Havacılık topluluğu tarafından[26] 1927 gibi erken bir tarihte önerilen hava durumu gemilerinin kurulması II. Dünya Savaşı sırasında o kadar yararlı oldu ki Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (ICAO) 1948'de 13'ü Amerika Birleşik Devletleri tarafından tedarik edilen küresel bir meteoroloji gemileri ağını kurdu.[25] Bu sayı sonunda dokuza kadar müzakere edildi.[27]
Hizmet Gemileri
Römorkör
Yangın söndürme gemileri
Kurtarma gemileri
Buzkıran gemiler
Hastane gemileri
Bilimsel Araştırma Gemileri
Gezinti ve Yarışma Gemileri
Sevk Sistemlerine Göre
Rüzgâr gücü kullanan gemiler, yelken yardımı ile ilerleyen gemilerdir. Günümüzde bu tür gemiler ticari taşımacılıktan öte gezinti amaçlı olarak kullanılmaktadır.
Buhar gücü kullanan gemiler, pistonlu buhar makinesi ya da buhar türbinleri ile üretilen gücü kullanırlar. Geçmişte kullanılan pistonlu makineler günümüzde pek kullanılmamaktadır. Buhar türbinleri ise yüksek güç ihtiyacı olan büyük tonajlı gemilerde tercih edilmektedir. Gemi adlarının önünde SS (steam ship) takısı ile ayırt edilebilirler.
Motor gücü kullanan gemiler, içten yanmalı bir Diesel ya da benzin motoru gibi makine ile sevk edilen gemilerdir. Yakıt olarak genellikle fuel oil, diesel oil ve benzin kullanılır. Gemi adlarının önünde MV (Motor Vessel), MT (Motor Tanker), MY (Motor Yacht) takısı ile ayırt edilebilirler.
Gaz türbini kullanan gemiler,
Nükleer güç kullanan gemiler, nükleer reaktör tarafından üretilen ısıyı kullanarak buhar türbini çalıştıran gemilerdir. Yüksek maliyet ve güvenlik gereksinimleri sebebi ile askerî gemilerde, denizaltılarda kullanılmaktadır.
Elektrik gücü kullanan gemiler, bu gemiler bir türbin ya da motor tarafından tahrik edilen bir alternatörün ürettiği elektrikle beslenen elektrik motoru ile ilerleyen gemilerdir.
Dizayn Özellikleri ve Yapısal Bileşenler
Modern bir yük gemisini oluşturan temel yapısal bileşenler tekne, üst yapıdır. Elektro-mekanik sistemler(ana makine, yardımcı makineler, güverte makineleri, elektronik sistemler), boru ve elektrik devreleri de donatım bileşenleridir.
Tekne, geminin su ile temas eden ve yüzerliğini sağlayan dış kabuk olarak tanımlanabilir. Teknenin iç kısmı makine dairesi, yük taşınan ambar ya da tankları meydana getiren boşluklar ile ihtiyaç duyulan diğer sıvıların taşındığı tankları meydana getirmektedir.
Üst yapı, köprüüstü, ofis, kamaralar, gibi yaşam ve yönetim alanalrının bulunduğu yapıdır.
Makine dairesi, geminin ilerlemesini sağlayan ana makine ve diğer ihtiyaçları sağlayan yardımcı makinelerin bulunduğu kısımdır. Geminin tasarımına göre yeri değişmekle beraber günümüzde modern yük gemilerinde genellikle kıç tarafta bulunmaktadır.
Boru devreleri, gemide ihtiyaç duyulan sıvı ve gazların iletimini sağlar ve kullanım amacı ile içinden geçen akışkana göre çeşitli malzemelerden imal edilmiştir.
Balast Devreleri: Geminin dengesini sağlayan balast tanklarını doldurup boşaltmada kullanılan devrelerdir.
Yakıt Devreleri: Ana ve yardımcı makinelerde yakılan yakıtın dolum ve transferini sağlayan devrelerdir.
Yağ Devreleri: Ana ve yardımcı makinelerde kullanılan yağın dolum ve transferini sağlayan devrelerdir.
Tatlı Su Devreleri: Kullanılan tatlı suyun iletimini sağlayan devrelerdir.
Atık Devreleri: Atık yıkama suları, sintine suları, tuvalet suları, atık yağların iletimi ya da gemi dışı tesislere bertaraf edilmesi için kullanılan devrelerdir.
Kargo Devreleri: Tankerlerde yükün yükleme ve tahliyesinde kullanılır.
Yangın Devreleri: Yangın söndürme sistemine su taşıyan devrelerdir.
Gövde
Çoğu gemiler yük kapasitesini artırmak için tam gövde şekillidir. Gövdeler genellikle çelikten yapılır, ancak hızlı teknelerde alüminyum ve en küçük hizmet gemilerinde ise fiberglas kullanılabilir. Bir gemi, tek gövdeli, katamaran durumunda iki veya trimaran durumunda üç gövdeli olabilir.
Kabukların birkaç unsuru vardır. Pruva, gövdenin en önde gelen parçasıdır. Birçok gemide yumrubaş bulunur. Gemi omurgası, geminin tüm uzunluğu boyunca uzanan, gövdenin en altındadır. Gövdenin arka kısmı pupa olarak bilinir. Birçok gövdede transom olarak bilinen düz bir sırt bulunur.
Ortak gövde eklentileri, bir geminin yalpalama hareketini bastırmak için tahrik için pervaneleri, yönlendirme için dümenleri ve gemi dengeleyicisi içerir. Olta takımı ve sonar kubbeleri gibi diğer gövde özellikleri, geminin çalışmasıyla ilgili olabilir.
Gemi tahrik sistemleri
Gemiler için tahrik sistemleri üç kategoriye ayrılır: insan tahriki, yelken ve mekanik tahrik. İnsan tahriki, büyük kadırgalarda bile kullanılan kürek çekmeyi içerir. Turbo yelken, rotorlu gemi ve kanatlı yelkenler, yakıt tasarrufu için daha büyük modern gemilerde kullanılmıştır.
Mekanik tahrik sistemi genellikle bir pervaneyi döndüren bir motor, çark veya dalga tahrik kanatçıklarından oluşur. Buhar makinesi ilk olarak bu amaçla kullanılmış, ancak daha hızlı gemilerde yerini çoğunlukla iki zamanlı motor, dört zamanlı motor, dizel motorlar, dıştan takma motorlar ve gaz türbini almıştır. Nükleer deniz tahriki, savaş gemilerini ve buzkıranları itmek için kullanılıyor. Çoğu geminin tek bir pervanesi vardır, ancak bazı büyük gemiler, limanlarda manevra yapmak için enine dört adede kadar itici pervaneye sahip olabilir. Bazı modern gemilerde dizel-elektrik aktarma organları bulunur. Pervane, geminin jeneratörlerinden güç alan bir elektrik motoruyla döndürülür.
Direksiyon sistemleri
Dümenler yeke, manuel tekerlekler veya elektro-hidrolik sistemlerle döndürülebilir. Otomatik pilot sistemleri, mekanik dümenleri navigasyon sistemleriyle birleştirir. Kanallı pervaneler bazen direksiyon için kullanılır. Bazı tahrik sistemleri doğası gereği direksiyon sistemleridir. Örnekler arasında dıştan takma motor, baş itici ve Z-drive bulunur.
Ambarlar, bölmeler ve üst yapı
Daha büyük tekneler ve gemiler genellikle birden fazla güverteye ve bölmeye sahiptir. Yaklaşık 25 fitin üzerindeki yelkenli teknelerde ayrı kabin ve kafalar bulunur. Gemi direği, genellikle antenlerin, seyir ışıklarının, radar transponderlerinin, sis sinyallerinin ve benzer cihazların evi olabilir. Vinçler ve kargo ekipmanları, kargo ve gemi kumanyasını yüklemek ve boşaltmak için kullanılabilir. Filika, can salları ve hayatta kalma kıyafeti gibi güvenlik ekipmanları, acil durumlarda kullanılmak üzere birçok gemide taşınır.
Hidrostatik
Gemiler, yer değiştiren suyun kütlesinin geminin kütlesine eşit olduğu bir seviyede suda yüzer, böylece aşağı doğru yerçekimi kuvveti yukarı doğru kaldırma kuvvetine eşittir. Geminin kütlesi boyunca eşit olarak dağılmışsa, uzunluğu ve kirişi boyunca eşit şekilde yüzer. Bir geminin stabilitesi hem bu hidrostatik anlamda hem de hidrodinamik anlamda dikkate alınır.
Bir teknenin suda ilerlemesine su karşı koyar. Bu direnç birkaç bileşene ayrılabilir, ana bileşenler, akışkanlar dinamiği, suyun gövde üzerindeki sürtünmesi ve dalga oluşturma direncidir. Biyolojik kirlenme'lere karşı boya genellikle buna yardımcı olmak için kullanılır.
Yeterli finansmana sahip büyük projeler için hidrodinamik direnç, bir gövde test havuzunda veya hesaplamalı akışkanlar dinamiği araçları kullanılarak deneysel olarak test edilebilir. Gemiler ayrıca okyanus yüzey dalgalarına ve deniz kabarmalarına, rüzgar ve havanın etkilerine de maruz kalır.
Yaşam döngüsü
Bir gemi kariyeri boyunca birkaç aşamadan geçer. İlki, genellikle gemiyi inşa etmek için yapılan ilk sözleşmedir. Bu, gemi sahipleri, operatörler, tasarımcılar ve tersane arasındaki ilişkilere bağlı olarak büyük ölçüde değişebilir. Daha sonra gemi mimarı tarafından tasarım aşaması gerçekleştirilir. Daha sonra gemi bir tersanede inşa edilir. Genel olarak gemi inşaatı, gövde ve yaklaşık 30 metreden (98 ft) daha uzun gemilerde omurganın döşenmesiyle başlar. Bu, havuzda veya kızakta yapılır. İnşaattan sonra gemi denize indirilir ve hizmete girer.
Gemi indirme töreni genellikle önemli bir törendir ve genellikle gemiye resmi olarak isim verildiğinde yapılır.
Gemiler, müze gemisi olarak hizmete, batık ve gemi sökümü'ne kadar çeşitli şekillerde kariyerlerini sonlandırırlar.
Onarım ve dönüşüm
Gemiler, kariyerleri boyunca neredeyse sürekli bakıma tabi tutulur. Ancak çoğu gemi, düzenli aralıklarla kuru havuz gibi özel tesislere sefer yapılmasını gerektirir. Genellikle kuru havuzda yapılan görevler arasında gövde üzerindeki biyolojik oluşumların giderilmesi, gövdeye kum püskürtme (raspalama), yeniden boyanması ve su altındaki ekipmanı korozyondan korumak için kullanılan tutyaların (kurban anot) değiştirilmesi yer alır.
Denizde büyük hasar gören bazı gemiler, tersane gibi büyük onarımlar için donanımlı bir tesiste tamir edilebilir. Gemiler ayrıca yeni bir amaç için dönüştürülebilir. Petrol tankerleri genellikle yüzer üretim depolama ve boşaltma birimlerine dönüştürülür.
Okyanusa giden kargo gemilerinin çoğunun ortalama ömrü 20 ila 30 yıldır. Kontrplak veya cam elyafından yapılmış bir yelkenli, 30 ila 40 yıl arasında dayanabilir. Masif ahşap gemiler çok daha uzun süre dayanabilir, ancak düzenli bakım gerektirir. Özenle bakımı yapılan çelik gövdeli yatların ömrü 100 yılı aşabilir.
Gemiler yaşlandıkça, korozyon, ozmoz ve çürüme gibi kuvvetler gövde gücünü tehlikeye atar ve bir gemi yelken açmak için çok tehlikeli hale gelir. Bu noktada denizde batırılabilir veya gemi sökücüler tarafından hurdaya çıkarılabilir. Gemiler ayrıca dalgakıranlar veya yapay resifler inşa etmek için harcanabilir. Birçok gemi hurdalığa ulaşamıyor ve yangınlarda, çarpışmalarda, karaya oturmada veya denizde batmalarda kayboluyor.
Boy, geminin baş kıç doğrultusundaki mesafedir. L harfi ile sembolize edilir. Tam boy (Loa), kaimeler arası boy (Lbp), su hattı boyu (Lwl) gibi çeşitli boy tanımları vardır.
Genişlik, geminin ortasında iskele ve sancak güverte kenarları arasındaki mesafedir. B harfi ile sembolize edilir.
Derinlik, güverte kenarından tabana kadar olan mesafedir. D veya H harfi ile sembolize edilir.
Draft veya su çekimi, geminin su altında kalan kısmının derinliği yani üzme hattı ile taban arası mesafe olarak tanımlanabilir. T veya d harfi ile sembolize edilir.
Fribord, geminin tekne kısmının su üstünde kalan kısmıdır. Derinlik ile draft arasındaki fark fribord değerini verir. f harfi ile sembolize edilir.
D = T + f
Deplasman hacmi, geminin su altında kalan kısmının hacmidir. Bir diğer ifade ile geminin taşırdığı ya da yer değiştiren su hacmidir. V harfi ile sembolize edilir. Deplasman tonajı ise taşan suyun ağırlığı olarak ifade edilir. Deniz ya da tatlı su ortamına göre değişir. Δ sembolü ile gösterilir.
Δ = V (deplasman hacmi)* γ (suyun özkütlesi)
Blok katsayısı, geminin narinliğini ifade eden; su altında kalan tekne hacminin, su altında kalan tekneyi içine alan prizmatik hacme orandır. Tekne formu dolgunlaştıkça değer 1'e yaklaşır.
CB= V / (Lwl * Bwl * T)
Bazı gemilerin boyutlarının karşılaştırılması
Kapasite ile ilgili tanımlar
Deadweight Ton, geminin ağırlık olarak taşıma kapasitesini ifade eder. Bu taşıma kapasitesine yük, yakıt, yağ, su, kumanya, personel dahildir. DWT, dwt gibi sembollerle gösterilir. Genellikle metrik ton cinsinden (MT) ifade edilir.
1 MT = 1000 kg
Gros Ton, geminin kapalı hacimleri toplamını ifade eder. Adının aksine ağırlık değil hacim ifade eder. GT kısaltması kullanılır.
TEU, İngilizce twenty-foot equivalent unit ifadesinin kısaltması olan, konteyner taşımacılığında boyu 20 feet olan konteyneri belirten ölçü birimidir. Konteyner gemilerinin yük kapasiteleri TEU olarak belirtilir.
Yönler
Baş ya da pruva geminin ön tarafını;
Kıç ya da pupa arka tarafını;
Sancak sağ tarafını;
İskele sol tarafını;
Borda yanları,
Karina alt kısmını belirtir.
Örnek Görseller
MısırlılarınAkdeniz'de ticaret yapmak amacıyla kullandıkları kürekle yönlendirilen yelkenli gemi
Romalıların kullandıkları kürekli ve yelkenli gemi
^Kaynak hatası:Geçersiz <ref> etiketi; Jonsson isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: )
^Kaynak hatası:Geçersiz <ref> etiketi; Ridley isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: )
^Kaynak hatası:Geçersiz <ref> etiketi; Faltinsen isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: )
^abWilliams, Charles Frederic (1895), "Vessel", Merrill, John Houston; Williams, Charles Frederic; Michie, Thomas Johnson; Garland, David Shephard (Ed.), Utmost care to Watercourses, The American and English Encyclopædia of Law, 28, Edward Thompson Company, s. 440, 28 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi, erişim tarihi: 16 Nisan 2022
^Kaynak hatası:Geçersiz <ref> etiketi; BoarDict isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: )
^With the addition of corvettes, this is the categorization used at United States Navy. "U.S. Navy Ships". United States Navy. 10 Nisan 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Nisan 2008.
^abKaynak hatası:Geçersiz <ref> etiketi; cg isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: )
^abKaynak hatası:Geçersiz <ref> etiketi; pop isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: )
^George Lee Dowd, Jr. (August 1927). "The First Plane to Germany". Popular Science. 111 (2). Popular Science Publishing Company, Inc. s. 121.
^Kaynak hatası:Geçersiz <ref> etiketi; Roll isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: )
Wikimedia Commons'ta Gemi ile ilgili ortam dosyaları bulunmaktadır.
Yelkenli, yelkeni olan, yelkenle giden deniz, göl veya akarsu taşıtıdır.
Tanker, sıvı veya gaz halde bulunan akışkan yüklerin taşınmasında kullanılan bir deniz aracıdır. Taşıdığı yüklere göre Petrol Tankeri, kimyasal tanker, hidrolik tanker, gaz tankeri, orta güverte tankeri, CNG tankeri, LNG tankeri gibi türlere ayrılır.
Karavel ya da Karavela, 15. yüzyılda ortaya çıkan iki ya da üç Latin yelkenine sahip olan yelkenli bir gemi türüdür. Sonraki dönemlerde Latin ve kare yelkenlerin birleşimi ile hareket edenleri de üretilmiştir. Sığ sularda seyredebilme yetenekleri ve görece üstün manevra yetenekleri ile Orta Çağ denizciliğinde en önemli gemi türlerinden biridir.
Kalyon, İngilizler tarafından 16. yüzyılda geliştirilen rüzgarla giden, üç direkli, yelkenli, büyük savaş gemisi.
Kadırga, daha çok Akdeniz'de kullanılan çektiri (çektirme) tipi bir savaş gemisi. İlk olarak 8. yüzyılda Akdeniz'de deniz savaşlarında kullanılmaya başlandı. 17. yüzyıla kadar gelişme göstermiştir. Antik çağlardan beri kullanılırdı. Asıl hareket mekanizması kürektir ve yelken buna yardımcı olması için tasarlanmıştır.
Fırtına rüzgârın hızlı bir şekilde esmesine denir. Rüzgâr hızı 27 knot üzerine çıktığında, yani 7 bofor ve üzeri olduğunda fırtınamsı rüzgâr, 34 knot üzerine çıktığında, yani 8 bofor ve üzeri olduğunda rüzgâra artık fırtına denir.
Karamürsel çektiri sınıfında tarihî bir gemi tipi. İstanbul ve Marmara Denizi sahillerinde işletilen hem kürekli ve hem de yelkenli olarak hareket eden teknelerdi. Yarım güverteli idiler. Her karamürselin yelken için bir buçuk seren/direği bulunmaktaydı. Sivri üçgen latin yelken kullanılırdı. Venedik savaş gemileri taklit olarak alınmış ve onlar gibi değişik tipte Karamürsel tipleri inşa edilip kullanılmıştır. Genel olarak sahil koruma ve iç deniz taşıma işleri için kullanılmış ve bu tip gemilere benzer ticari gemiler de işletilmiştir.
Kargo gemisi veya şilep, bir limandan başka bir limana kargo, mal veya malzeme taşıyan herhangi bir gemi veya tekne türüdür. Binlerce kargo taşıyıcısı her yıl dünyanın deniz ve okyanuslarında sefer yapmaktadır; Uluslararası ticaret hacmini genişletmektedirler. Kargo gemileri genellikle belirli bir görev amacıyla tasarlanmış; yükleme ve indirme yapmak için vinç veya başka makinelerle donatılmıştır.
Independenta tanker kazası ya da Independenta faciası, 15 Kasım 1979 tarihinde ham petrol yüklü bir tanker gemisi ile bir kuru yük gemisinin çarpışması sonucu İstanbul Boğazı'nda meydana gelen kaza. Ham petrol yüklü Independenta isimli gemi, 27 gün süren büyük bir yangına ve çevre felaketine yol açtığı için kaza geminin ismiyle anılmaktadır. Kazada 43 gemi mürettebatı ölmüştür.
Deutschland sınıfı, Alman İmparatorluk Donanması için inşa edilen beş ön dretnot savaş gemisinden oluşan gemi sınıfıdır. Sınıf Deutschland, Hannover, Pommern, Schlesien ve Schleswig-Holstein gemilerinden oluşmaktaydı. 1903-1908 arasında inşa edilen gemiler, daha önceki Braunschweig sınıfı zırhlılara çok benzerdi; ancak daha iyi koruma sağlayan zırhları vardı. İngiliz Kraliyet Donanması'nın devrimci gemisi HMS Dreadnought'un hizmete girişiyle daha inşaları tamamlanamadan teknolojinin gerisinde kalan Deutschland sınıfı, Alman donanmasına katılan son ön dretnot gemiler oldular. Deutschland sınıfının ardından inşa edilen Nassau sınıfı zırhlılar ise Almanya'nın ilk dretnot sınıfı oldu.
Ambarlı Limanı, Türkiye'nin İstanbul şehrinin Beylikdüzü ilçesinde yer alan bir yük limanıdır. Ülkenin konteyner hacmi bakımından en büyük, kargo tonajı bakımından beşinci büyük limanıdır.
Kimyasal tankerler, sıvı halde kimyasal yükler taşıyan özel olarak yükleme tahliye ve emniyet sistemleri ile donatılmış gemilerdir. Taşınabilen yüklerle ilgili kurallar IMO tarafından yayınlanan IBC Code ile düzenlenmiştir.
Gemi makineleri, bir geminin ilerlemesini sağlayan gücü ve ihtiyaç duyulan elektriği, suyu, buharı üreten; kullanılan, ihtiyaç duyulan ya da atık olan her türlü akışkanın dolaşımını, ısı değişimini, arıtılmasını ve bertarafını sağlayan; yüklerin transferini sağlayan; seyir halinde, limanda veya demirleme esnasında geminin güvenli bir biçimde kalmasını sağlayan sistemlerdir.
Askerî gemi, Deniz kuvvetleri ve donanma tarafından kullanılan gemi veya botlara verilen genel isimdir. Deniz savaşı için yaratılmıştır. Yapıları ve amaçlarıyla sivil gemilerden farklıdırlar. Askerî gemiler genellikle hasar kontrol sistemi ve silahlarla donatılmış şekilde seyir ederler. Bazı personel taşıma gemilerinde bu donanımlar hafiftir veya bulunmayabilir. Askerî gemiler, inşaat veya amaca göre sivil gemilerden farklıdır. Günümüzde dünya donanmalarında birçok farklı gemi var. Bu gemilerde uçak, helikopter, askerî araç ve askerî teknoloji'ler taşınabilir. Hepsinin farklı uygulamaları vardır ve bazı sınıflandırmalar belirli ülkelere özeldir. Farklı ülkeler çabalarını farklı gemi türlerine harcadılar ve bazıları neredeyse hepsine yatırım yaptı.
Kuzeydoğu Geçidi,, Norveç ve Rusya'nın Arktik kıyıları boyunca Atlantik ve Pasifik Okyanusları arasındaki nakliye rotasıdır. Kanada adalarından geçen batı rotası buna göre Kuzeybatı Geçidi (NWP) olarak adlandırılır.
Bir yelkenli geminin direği, gemiye omurga hattı boyunca dikey olarak yerleştirilmiş çubuklardan oluşur. Direğin yelkenleri, çubukları, bumbaları taşımak ve seyir fenerleri, gözetleme mevkisi, kumanda konumu, radyo anteni, işaret feneri için gerekli yüksekliği sağlamak gibi görevleri vardır. Büyük gemilerin boyutu ve biçimi geminin tarzına göre değişen birden çok direği bulunur. Neredeyse bütün yelkenli direkleri halatlarla sabitlenmiştir.
Ever Given bir Golden sınıfı konteyner gemisi olup dünyanın en büyük konteyner gemileri arasındadır. Shoei Kisen Kaisha'ya aittir ve Tayvanlı konteyner taşımacılığı ve nakliye şirketi Evergreen Marine tarafından ıslak kiralanmış ve işletilmektedir. Ever Given Panama'da kayıtlıdır ve teknik olarak Alman gemi yönetim şirketi Bernhard Schulte Shipmanagement (BSM) tarafından yönetilmektedir. Mart 2021'de Çin'den Hollanda'nın Rotterdam kentine seyahat ederken gemi Süveyş Kanalı'nda karaya oturdu ve kanalı geçilmez hale getirdi.
Bu, farklı gemi türlerinin bir listesidir. Sınıflandırmalar farklı özellikler, gemi ölçüleri ve işlevlere göre yapılır.
Savaş gemisi
Askerî gemi
Aframaks
Amirallik römorkörü
Uçak gemisi
Batmaz uçak gemisi
Deniz uçağı taşıma gemisi
Helikopter gemisi
Uçak kruvazörü
Yelkenli
Yelkenli tekne
Tekne
Kater
Olanaklar gemisi
Uçak tamiri gemisi
Filo gemisi
Kardeş gemi
Mühimmat gemisi
Amfibi hücum gemisi
Amfibi komuta gemisi
Amfibi taşıma gemisi
Amfibi savaş gemisi
Çapa römorkör tedarik gemisi
Silahlı biniş vapuru
Silahlı ticaret gemisi
Silahlı tüccar gemisi
Üst üste yerleştirilmiş taretler
Yat
Silahlı yat
Süperyat
Demir zırhlı savaş gemisi
Zırhlı kruvazör
Cephane gemisi
Saldırı denizaltısı
Saldırı nakliyesi
Yardımcı vinç gemisi
Yardımcı onarım gemisi
Yardımcı gemi
Havacılık yetenekli donanma gemisi
Çektiri
Baltimaks
Balon taşıyıcı
Balinger
Bali sınıfı şalopa
Muz botu
Baris (gemi)
Barca-longa
Bangkong
Bawarij
Zırhlı
Muharebe kruvazörü
Batiskaf
Kışla gemisi
Filinta
Gabar
Bedar (gemi)
Bere
Beden-seyed
Belyana
Boita
Blok gemi
Kara duvar firkateyni
Bermuda şalopası
Brigantin
Dökme yük gemileri
Kablo gemisi
Capesize
Konserve gemisi
Kargo gemisi
Hattıharp gemisi
Yolcu-yük gemisi
Karamürsel (gemi)
Demiryolu mavnası
Zırhlı kazamat
Karavel
Karak (gemi)
Tanker
Süpertanker
Kimyasal tanker
Petrol tankeri
LNG tankeri
Gaz tankeri
Havada yakıt ikmali
Chialoup
Clyde puffer
CNG taşıyıcısı
Kıyı savunma gemisi
Kıyı mayın avcısı
kıyı mayın tarama gemisi
Colandia
Kundak gemisi
Kömür gemisi
Savaş mağazaları gemisi
Beton Gemi
Konteyner gemisi
Konvoy kurtarma gemisi
Korvet
Pamuk kaplı savaş gemisi
Coulombi Yumurta Tankeri
Vinç gemisi
Kruvaziyer
Ro-ro yolcu gemisi
Kruvazör
Danlayer
Derin sualtı kurtarma aracı
Derin su altı aracı
Savunma donanımlı ticaret gemisi
Depo gemisi
Muhrip
Muhrip eskortu
Muhrip lider
Muhrip mayın tarama gemisi
Muhrip depo gemisi
River sınıfı refakat muhripi
Djong (gemi)
Djambi-sınıf korvet
Dalış destek gemisi
Damıtma gemisi
Tek kullanımlık gemi
Kurye botu
Havuzlu çıkarma gemisi
Durham teknesi
Dretnot
Çift cidarlı tanker
Çift etkili gemi
Aviso
East Indiaman
Elektrobot
İmparatorluk gemisi
Acil çekici gemi
Refakat gemisi
Muayene gemisi
Evertsen-sınıf fırkateyn
Balıkçı gemisi
Balıkçı teknesi
Balık işleme gemisi
Hızlı saldırı aracı
Hızlı savaş gemisi
Hızlı muharebe destek gemisi
Besleyici gemi
Feribot
Hava yastıklı tekne
Avcı mancınık gemisi
Yangın söndürme gemisi
Amiral gemisi
Yassı demir savaş teknesi
Flatiron (gemi)
Filo katı destek gemisi
Uçuş güvertesi kruvazörü
Yüzen havaalanı
FPSO
Yüzer akaryakıt istasyonu
LPH gemi
LHD gemi
LHA Amfibi
Yüzen pil
Flotel
Flotel lider
Flybot
Fırkateyn
Four piper
Gabbart
Kadırga
Kalite (denizcilik)
Ghali (gemi)
Gündalov
Gambot
Koruma gemisi
Groningen -sınıf korvet
PT gemisi
Man-of-war
HNLMS Groningen (1857)
Gowind sınıfı tasarım
Handymax
Handysize
Mavna
Karargah gemisi
Ağır kruvazör
Yük gemisi
Yıldız gemisi
Ağır yük gemisi
Hastane gemisi
Hazne mavnası
Hog Islander
Yüksek hızlı ulaşım
Brigantin
Hellburners
Buzkıran
Hidrojen tankeri
Hidrolik tanker
Hulk (gemi)
Hulk
Hoy (tekne)
Otel gemisi
Jollyboat
Jong
K'un-lun po
Ketch
Kelulus
Kaibōkan
L tekne
Göl gemisi
Mekanize çıkarma gemisi
Piyade çıkarma gemisi
LCAC(L)
Kirişli tekne
LCVP
LCVP (ABD)
Öncü gemi
Lembus
Kıyı savaş gemisi
Deniz feneri gemisi
Daha hafif gemi
LoLo
Özgürlük gemisi
Canlı hayvan taşıma gemisi
Çıkarma Gemisi, Tank (Hastane)
Malaccamax
Mayang (bot)
Stratejik deniz taşıma gemisi
Marinefährprahm
Medusa -sınıf korvet
MEKO
Mayın tarama gemisi
Orta güverte tankeri
Ticari gemi
Ticari muhrip
Ticari uçak gemisi
Hücumbot
Müze gemi
Motorlu yelkenli
Motorlu torpido botu
Motorlu gemi
Ana gemi
Periskop
Şayka
Tombaz
Sal
Haçapa
Enerji gemisi
Monitör (gemi)
Mistico (tekne)
Deniz teknesi
Nükleer enerjiyle çalışan buzkıran
Yeni Nesil Lojistik Gemisi
Eğik buzkıran
Transatlantik
Okyanus eskortu
Merkezî bataryalı gemi
Açık ambar dökme yük gemisi
Dökme petrol taşıyıcısı
Açık ambar genel kargo
Yandan çarklı gemi
Panamaks
Palari (tekne)
Saray vapuru
Panokseon
Pilot tekne
Hat gemisi
Devriye gemisi
Devriye botu
Yolcu gemisi
Model gemi
Korumalı kruvazör
Sanayi öncesi zırhlı gemiler
Ön dretnot
Pram (gemi)
Platform tedarik gemisi
Boru döşeme gemisi
Pinisi
Q-Flex
Q-gemi
Rampalı kargo çakmağı
Rampalı zanaat lojistiği
Frigorifik gemi
Kırmızı fok gemisi
Rampalı gemi
Tamir gemisi
İkmal tankeri
Kopya gemisi
Araştırma gemisi
Kurtarma gemisi
Nehir gambotu
Nehir buzkıranı
Kaya boşaltma gemisi
Nehir topçusu
Nehir monitörü
Roket gemisi
Ro-ro gemisi
Silindirli gemi
Rotorlu gemi
Kraliyet Posta Gemisi
İzci kruvazörü
Vida şalupası
Vidalı vapur
Yarı dalgıç platform
Seawaymax
Deniz Kontrol Gemisi
Settee
Shitik
Köle gemisi
Skipjack
Siebel feribotu
Servis tankeri
SWATH
Buharlı gemi
Buharlı vessel
Buhar fırkateyni
Hayalet gemi
Buharlı hücre
Casus gemi
Düz katlı gemi
Denizaltı
STUFT
Saldırı kruvazörü
Denizaltı kurtarma gemisi
Sörvey gemi
Yüzey etkisi gemisi
Suezmax
Suya batırılabilir gemi
Denizaltı depo gemisi
T1 tanker
T2 tanker
T3 tanker
Uzun gemi
Tamar mavnası
Hedef gemi
Teknik araştırma gemisi
Tjotter
Ahşap kaplı savaş gemisi
Toop (tekne)
Torpido savaş gemisi
Torpido kruvazörü
Torpido botu
Torpido ramı
Trimaran
Eğitim gemisi
Tren feribotu
Takip gemisi
Asker gemisi
Taret güverte gemisi
Römorkör
Kaplumbağa gemi
Gövde güverte gemisi
Taretli gemi
Tweendecker
Çift vidalı buharlı gemi
B tipi gemi
C2 tipi gemi
C4 sınıfı gemi
C3 sınıfı gemi
C5 tipi gemi
C7 tipi gemi
C6 tipi gemi
L6 tipi gemi
V tipi gemi
RO 15
R tipi gemi
N3 tipi gemi
RO tip 15
V tipi gemi
Korumasız kruvazör
Valemax
VSTOL destek gemisi
Viking gemileri
Victory gemisi
Dalga gücü gemisi
Westamaran
Balina gemisi
Balina sırtı gemisi
Yat destek gemisi
YSD-11 sınıfı vinç gemisi
Uskuna
Ticaret gemisi veya ticari gemi, kargo taşıyan veya yolcu taşıyan bir deniz aracıdır. Kişisel eğlence için kullanılan gezi tekneleri ve askeri amaçlar için kullanılan donanma gemilerinden farklıdır.
Bu sayfa, bu Vikipedi makalesine dayanmaktadır. Metin, CC BY-SA 4.0 lisansı altında mevcuttur; ek koşullar uygulanabilir. Görseller, videolar ve sesler kendi lisansları altında mevcuttur.