İçeriğe atla

Gazze Şeridi'nin İsrail işgali

İsrail'in çekilmesinden birkaç ay önce, Mayıs 2005'te Gazze Şeridi'nin haritası. Büyük yerleşim blokları bu haritada mavi gölgeli bölgelerdir.

Gazze Şeridi, Altı Gün Savaşı sırasında İsrail güçlerinin bölgeyi ele geçirdiği 6 Haziran 1967'den beri İsrail tarafından askeri işgal altında tutulmaktadır, daha sonra Mısır tarafından işgal edildi. İsrail Gazze Şeridi'nden tek taraflı olarak çekildi 2005 yılında, Birleşmiş Milletler, uluslararası insan hakları örgütleri ve bazı hukuk akademisyenleri Gazze Şeridi'nin hala İsrail tarafından askeri işgal altında olduğunu düşünmektedir, çünkü İsrail hala Gazze'nin hava ve deniz sahası, Gazze'nin yedi kara geçişinden altısı, bölge içinde girilmesi yasak bir tampon bölge ve Filistin nüfus kaydı üzerinde doğrudan kontrolü elinde tutmaktadır. İsrail, ABD ve diğer hukuk, askeri ve dış politika uzmanları ise İsrail'in 2005'te çekilmesiyle birlikte "işgalin yasal tanımı uyarınca gerekli olan etkin kontrolü devrettiğini" iddia etmektedir. Mısır tarafından desteklenen İsrail, Gazze Şeridi'ne yönelik ablukasını sürdürmekte ve Gazze Şeridi'ne mal ve insan giriş çıkışını kısıtlamaktadır. Abluka, bir işgal biçimi ve yasadışı toplu cezalandırma olarak kategorize edilmiştir.[1]

Tarih

2005 İsrail'in Gazze'den ayrılması

İsrail'in Gazze'den ayrılması ilk olarak 2003 yılında Başbakan Ariel Şaron tarafından önerilmiş ve 2004 ve 2005 yıllarında hükûmet ve Knesset tarafından kabul edilmiş olsa da, yerleşimlerin tek taraflı olarak sökülmesi 2005 yılında gerçekleşmiştir.[2][3] Gazze'den ayrılma kararı İsrail halkı tarafından desteklenmedi ve Mayıs 2004'te yapılan referandumda seçmenlerin %65'i ayrılma planına karşı çıktı.[4]

İsrail-Hamas savaşı

2024 Ocak ayı başlarında, İsrail-Hamas savaşı]] sırasında, İsrail 7 Ocak'ta 12 İzzeddin el-Kassam Tugayları taburunu dağıttığını iddia ettikten sonra kuzey Gazze Şeridi'nin çoğunu yeniden işgal etti.[5][6][7] Bu durum Gazze Şeridi'nin Kuzeyinde İsyan'ın başlamasına ve İsrail'in Gazze Şeridi'ni yeniden işgal etmesine yol açtı, İsrail'in Filistinlilerin sert direnişi nedeniyle 2005 yılında Gazze Şeridi'nden ayrılması'ndan yaklaşık 19 yıl sonra. Ancak İsrail 2007 yılından bu yana sürekli olarak Gazze Şeridi'ne abluka uygulamaktadır.

Kaynakça

  1. ^ "Palmer Report Did Not Find Gaza Blockade Legal, Despite Media Headlines". Amnesty International USA. 6 Eylül 2011. 9 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Ağustos 2024. 
  2. ^ Sara M. Roy (2016). The Gaza Strip. Institute for Palestine Studies USA, Incorporated. ss. xxiii. ISBN 978-0-88728-321-5. 11 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Ağustos 2024. 
  3. ^ "Knesset Approves Disengagement Implementation Law (February 2005)". www.jewishvirtuallibrary.org. 11 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Ağustos 2024. 
  4. ^ "40 Years Of Israeli Occupation". www.arij.org. 26 Mayıs 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Haziran 2024. 
  5. ^ Jhaveri, Ashka; Soltani, Amin; Moore, Johanna; Tyson, Kathryn; Braverman, Alexandra; Carl, Nicholas (7 Ocak 2024). "İran Güncellemesi, 7 Ocak, 2024". Institute for Study of War. 29 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Ağustos 2024.  Bilinmeyen parametre |erişim-date= görmezden gelindi (yardım)
  6. ^ Clarke, Colin P. (5 Şubat 2024). "The Counterinsurgency Trap in Gaza". Foreign Affairs. 103 (2). Council on Foreign Relations. ISSN 2327-7793. OCLC 863038729. 16 Şubat 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mart 2024. 
  7. ^ Rasgon, Adam; Boxerman, Aaron (23 Şubat 2024). "As Gaza War Grinds On, Israel Prepares for a Prolonged Conflict". The New York Times. 23 Şubat 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mart 2024. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">İsrail-Filistin çatışması</span> Levantta devam eden askerî çatışma

İsrail-Filistin çatışması, Filistin ile İsrail Silahlı Kuvvetleri arasında Filistin topraklarında devam eden silahlı çatışmadır. Başta 1897 Birinci Siyonist Kongresi ve 1917 Balfour Deklarasyonu olmak üzere, Filistin'deki bir Yahudi vatanına ilişkin iddiaların kamuoyuna duyurulması, bölgede erken gerilim yarattı. O zamanlar, Yahudi göçü önemli ölçüde artmasına rağmen, bölgedeki Yahudi nüfusu çok azdı. İngiliz hükûmetine "Filistin'de Yahudi halkı için ulusal bir yuva kurulması" için bağlayıcı bir yükümlülük içeren Filistin Mandası'nın kurulması ardından gerilim, Yahudiler ve Araplar arasında çatışmaya dönüştü. Erken çatışmayı çözme girişimleri, 1947 Birleşmiş Milletler Filistin Bölme Planı ve daha geniş Arap-İsrail çatışmasının başlangıcı olan 1947-1949 Filistin savaşıyla sonuçlandı. İsrail-Filistin süregelen durumu, 1967 Altı Gün Savaşı'nda İsrail'in Filistin topraklarını işgal etmesiyle başladı.

<span class="mw-page-title-main">Gazze</span> Filistinde bir şehir

Gazze, Filistin'in güneybatısında bulunan, Gazze Şeridi'nin en büyük şehri. Akdeniz sahilinden 4 km içeride kurulmuş olan Gazze'nin nüfusu yaklaşık 650 bindir.

<span class="mw-page-title-main">Hamas</span> Filistinde Sünni İslamcı paramiliter örgüt

Hamas veya resmî adıyla İslamî Direniş Hareketi, Filistin Ulusal Yönetimi'nde seçimle belirlenmiş Filistin Parlamentosunda çoğunluğu elinde tutan Filistinli paramiliter örgüt ve sünni, İslamcı ve militarist siyasi parti.

<span class="mw-page-title-main">Filistin Devleti</span> Batı Asyada yer alan bir ülke

Filistin, resmî adıyla Filistin Devleti, Orta Doğu'da ve Batı Asya'da, Akdeniz kıyısındaki tarihî Kenan Bölgesi'nde bulunan ve Batı Şeria ile Gazze Şeridi'nde belirtilen bölgelerde de facto olarak hüküm süren bir Arap devletidir. Devletin başkenti her ne kadar Doğu Kudüs olarak belirlense de Kudüs tamamen İsrail'in kontrolünde olduğu için başkenti Ramallah'ta yani Batı Şeria'da bulunmaktadır. Filistin toprakları 1948'den 1967'ye kadar Mısır ve Ürdün tarafından ele geçirilmişken 1967'deki Altı Gün Savaşı'ndan sonra ise İsrail tarafından ele geçirilmiştir. Şubat 2020 itibarıyla 5.051.493 nüfusla dünyada en çok nüfusa sahip 121. devlet olmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Gazze Savaşı</span> İsrail askeri operasyonu

Gazze Savaşı, İsrail Savunma Kuvvetleri'nin, Hanuka'nın devam ettiği 27 Aralık 2008 tarihinde yerel saatle 09:30 sıralarında Hamas'ın İsrailli sivillere ve askeri birimlere karşı kassam roketli saldırılar yaptığı gerekçesi ile başlattığı savaş. İsrail'in savaşta sadece 3 vatandaşı hayatını kaybederken yaptığı saldırılar nedeniyle Gazze'de 1133 insan ölmüş 4000'den fazla insan yaralanmış ve on binlerce insan evsiz kalmış ve yaşam alanını terk etmek zorunda kalmıştır.

<span class="mw-page-title-main">İsrail-Türkiye ilişkileri</span> ikili ilişkiler

Türkiye-İsrail ilişkileri, Türkiye ile İsrail’in, Türkiye’nin İsrail’i tanıdığı Mart 1949 tarihinden sonra kurdukları ikili ilişkilerdir.

<span class="mw-page-title-main">Ağustos 2011 Gazze Şeridi hava saldırıları</span>

Ağustos 2011 Gazze Şeridi hava saldırıları, (Yidiş: טעראָריסט אנפאלן אין דאָרעמדיק ישראל)

Gazze-İsrail çatışması, birinci ve ikinci intifadalar ile başlayan on yıllardır devam eden Gazze-İsrail çatışması.

<span class="mw-page-title-main">Refah Sınır Kapısı</span>

Refah Sınır Kapısı, Filistin'in Gazze Şeridi bölgesi ile Mısır arasındaki tek sınır kapısı olan ve adını sınırın geçmesiyle bölünen Refah şehrinden alan sınır kapısıdır.

<span class="mw-page-title-main">Yoav Galant</span> İsrailli siyasetçi

Yoav Galant İsrailli siyasetçi ve bakan. Likud adına Knesset (Meclis) üyesi olan Galant, 2022'den bu yana İsrail Savunma Bakanı olarak görev yapıyor. Ayrıca, İsrail Savunma Kuvvetleri Güney Komutanlığı'nın eski komutanıdır. Ocak 2015'te yeni Kulanu partisine katılarak siyasete girdi. Knesset'e seçildikten sonra İmar Bakanı olarak atandı. 2018 yılı sonunda Likud'a katıldı. Galant ayrıca daha önce Göç İşleri ve Entegrasyon Bakanı ve Eğitim Bakanı görevlerinde de bulunmuştu.

Filistin'de turizm Doğu Kudüs, Batı Şeria ve Gazze Şeridi'ndeki turizmi ifade eder. 2010 yılında, 2009'daki 2.6 milyona kıyasla 4.6 milyon kişi Filistin topraklarını ziyaret etti. Bu rakamdan 2.2 milyonu yabancı turist, 2.7 milyonu yerli idi. 2012'nin son çeyreğinde, Batı Şeria otellerinde 150.000'den fazla turist konakladı; % 40'ı Avrupa, % 9'u ABD ve Kanada'dan geliyordu. Büyük seyahat rehberleri "Batı Şeria seyahat etmek için en kolay yer değil ama yapılan gayretler zengin bir şekilde ödüllendirilir" şeklinde yazmıştır.

<span class="mw-page-title-main">İsrail'in Gazze'den çekilmesi</span> 2005 yılında İsrail personelinin geri çekilmesi

İsrail’in Gazze Şeridi’nden çekilmesi, 2005 yılında, İsrail’in tek taraflı gerçekleştirdiği ve 21 yerleşim birimindeki yerleşimcilerle askerlerin, Gazze içinden tahliyeleridir. Çekilme 2003 yılında, Başbakan Ariel Şaron tarafından önerildi, hükûmet tarafından 2004 yılında gündeme alındı ve 2005 yılında Çekilme Planı Uygulaması Kanunu olarak Knesset’te onaylandı. Plan Ağustos 2005’te uygulamaya konuldu ve Eylül 2005’te tamamlandı. Hükûmetin tazminat paketini ve 15 Ağustos 2005 mühletine kadar gönüllü olarak evlerinden çekilmeyi kabul etmeyen yerleşimciler, İsrail güvenlik güçleri tarafından birkaç günlük bir sürede evlerinden çıkartıldılar. Bütün yerleşimcilerin tahliyesi, yerleşim birimlerindeki evlerin yıkılması ve güvenlik güçleri personelinin çekilmesi 12 Eylül 2005 tarihinde tamamlandı. Kuzey Batı Şeria’daki 4 yerleşim biriminin tahliyesi ve dağılması da on gün sonra tamamlandı. Gazze Şeridi’ndeki 21 yerleşim biriminde bulunan 8000 Yahudi yerleşimci, yeniden İsrail’deki başka yerlere yerleştirildiler. Yerleşimcilere ortalama 200,000 dolardan daha fazla tazminat verildi. Çekilmeye rağmen, Birleşmiş Milletler, uluslararası insan hakları örgütleri ve birçok hukuk bilim insanı, Gazze Şeridi’nin hala İsrail tarafından askeri işgal altında tutulduğunu savunmaktadır. Bu sav İsrail ve diğer hukuk bilim adamları tarafından kabul edilmemektedir. Çekilmeden sonra, İsrail, Gazze’yi doğrudan kontrol altında tutmaya ve Gazze içindeki yaşamı dolaylı yoldan kontrole etmeye devam etmektedir. Gazze’nin hava sahasını, deniz sınırını ve Gazze’nin yedi kara geçiş noktalarını kontrol altında tutarken, sınırları içerisinde girilmesi yasak tampon bölgesi oluşturmuştur. Ayrıca Filistinli nüfus sicil kayıtları İsrail tarafından kontrol altındadır ve Gazze, su, elektrik, telekominikasyon ve diğer kamu hizmetleri için İsrail’e bağımlıdır.

<span class="mw-page-title-main">Gazze Şeridi ablukası</span>

Gazze Şeridi Ablukası, Hamas'ın Gazze Savaşı sırasında Gazze Şeridi'ni kontrol altına almasının ardından El-Fetih ve Filistin Ulusal Yönetimi'ne ait hükûmet kurumlarını ele geçirmesi üzerine Gazze Şeridi'nin İsrail ve Mısır tarafından konulan ve devam eden kara, hava ve deniz ablukasıdır.

<span class="mw-page-title-main">Filistin toprakları</span> Orta Doğudaki topraklar

"Filistin toprakları" terimi, 1967'den beri İsrail'in işgal ettiği bölgeler olan, Batı Şeria ve Gazze Şeridi'ni tanımlamak için uzun yıllardır kullanılmaktadır. Uluslararası Adalet Divanı (UAD), Doğu Kudüs dahil Batı Şeria'dan "İşgal Altındaki Filistin Toprakları" olarak bahsetti ve bu terim UAD tarafından verilen Temmuz 2004'teki kararda yasal tanım olarak kullanıldı. 1999'dan bu yana, Birleşmiş Milletler (BM) resmî terminolojisinde, işgal edilmiş Filistin toprakları giderek diğer terimlerin yerini almıştır. Avrupa Birliği (AB) de bu kullanımı benimsemiştir. "İşgal Altındaki Filistin Bölgesi" terimi, BM ve diğer uluslararası kuruluşlar tarafından Ekim 1999 ile Aralık 2012 arasında Filistin Ulusal Yönetimi tarafından kontrol edilen alanlara atıfta bulunmak için kullanıldı. AB, aynı dönemde ara sıra "Filistin Yönetimi toprakları" gibi paralel bir terim de kullanmıştır.

Gazze-Eriha Anlaşması, resmi olarak Gazze Şeridi ve Eriha Bölgesi Anlaşması olarak adlandırılmaktadır. Filistin özerkliğinin ayrıntılarının sonuçlandırıldığı Oslo I Anlaşması'nın devamı niteliğindeki bir anlaşmaydı. Anlaşma genel olarak 1994 Kahire Anlaşması olarak bilinir. 4 Mayıs 1994'te Yaser Arafat ve dönemin İsrail Başbakanı Yitzhak Rabin tarafından imzalandı.

<span class="mw-page-title-main">Gazze-İsrail bariyeri</span>

Gazze-İsrail bariyeri, Gazze-İsrail sınırının İsrail tarafında bulunan bir sınır bariyeridir. Gazze Şeridi'nin kuzeyindeki Erez Geçişi, İsrail'den Gazze'ye gelen insan ve malların tek geçiş noktasıdır; Bariyerde Kerem Ebu Salim sınır kapısı adı verilen ve İsrail malların Mısır-Gazze sınırı üzerinden doğrudan Mısır'dan Gazze'ye gitmesine izin vermediği için Mısır'dan gelen malların geçişine özel ikinci bir geçiş noktası bulunmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">İsrail'in Gazze Şeridi'ne uyguladığı abluka (2023-günümüz)</span>

İsrail, 9 Ekim 2023'te Gazze Şeridi'ne "topyekun kuşatma" uygulayarak Gazze'ye gıda, su, ilaç, yakıt ve elektrik girişini engelledi. Gazze, 2005'ten bu yana İsrail ve Mısır'ın kısmi abluka ve ambargoları altında.

Gazze Şeridi'de, 2023 Hamas-İsrail Savaşı sonucunda ciddi bir kıtlık yaşanmaktadır. Kıtlık, fırınlar ve un değirmenleri gibi gıda altyapısını tahrip eden İsrail hava saldırılarının ve temel malzemelerin yaygın bir şekilde kıtlığının bir sonucudur. Bu durum yarım milyondan fazla Gazzeliyi açlığın eşiğine getirmiştir ve Şerit'teki daha geniş insani kriz'in bir parçasıdır.

İsrail'in Gazze Şeridi'ni işgali, Hamas-İsrail Savaşı'nın bir parçasıdır. 7 Ekim 2023'te Hamas liderliğindeki saldırılarının hemen ardından İsrail Gazze Şeridi'ni bombalamaya başladı; 13 Ekim'de İsrail Gazze'de kara operasyonlarına başladı ve 27 Ekim'de tam ölçekli bir işgal başlatıldı. İsrail'in Demir Kılıç Operasyonu adını verdiği harekâtın iki hedefi olduğu belirtiliyor: Hamas'ı yok etmek ve Gazze'deki İsrailli rehineleri kurtarmak. İsrail operasyonu başladığından bu yana Gazze'de 35.000'den fazla Filistinli öldürüldü, 7.800'den fazla çocuk ve 4.900 kadın dahil olmak üzere, 10.000 kişi kayboldu ve yıkılan binaların enkazı altında öldüğü tahmin ediliyor.

<span class="mw-page-title-main">İsrail'in Gazze Şeridi bombardımanı</span>

İsrail'in Gazze Şeridi bombardımanı, Hamas-İsrail Savaşı dahilinde İsrail Hava Kuvvetleri tarafından yürütülen hava saldırılarının bütünüdür. Bu saldırılarda Filistinli mülteci kampları, okullar, hastaneler, camiler, kiliseler ve diğer sivil yapılar ya zarar görmüş ya da tamamen yıkılmıştır. 2024 yılı nisan ayının sonuna kadar İsrail’in Gazze’ye 70.000 tondan fazla bomba attığı tahmin edilmektedir. Bu, II. Dünya Savaşı'nda Dresden, Hamburg ve Londra bombardımanlarındaki toplamını aşan bir miktar olarak kaydedilmiştir.