İçeriğe atla

Garo Paylan

Garo Paylan
Paylan, 2016
Türkiye Büyük Millet Meclisi
25, 26 ve 27. Dönem Milletvekili
Görev süresi
23 Haziran 2015 - 14 Mayıs 2023
Seçim bölgesiHaziran 2015 - İstanbul (III)
Kasım 2015 - İstanbul (III)
Haziran 2018 - Diyarbakır
Kişisel bilgiler
Doğum 3 Ekim 1972 (51 yaşında)
İstanbul, Türkiye
Partisi Halkların Demokratik Partisi
Bitirdiği okul İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi
Mesleği Siyasetçi, eğitimci
Dini Hristiyanlık

Garo Paylan (ErmeniceԿարօ Փայլան; d. 3 Ekim 1972, İstanbul), Türkiye Ermenisi eğitimci ve siyasetçi. TBMM 25, 26 ve 27. dönem milletvekilidir. Selina Doğan ve Markar Esayan ile birlikte, elli yılı aşkın bir süre sonra TBMM'ye giren ilk Ermeni milletvekillerinden biri olmuştur.

Yaşamı

Garo Paylan, aslen Malatyalı olan Ermeni bir ailenin üç çocuğundan ortancası olarak 3 Ekim 1972'de İstanbul'da doğdu. Kuşaklardır ayakkabıcı olan ailesi, 1969'da Malatya'dan İstanbul'a göç etmiş ve kendisine dedesi Yemenici Garabet adının kısa hâli olan Garo adını vermişti.[1] Eğitim hayatını İstanbul'da sürdüren Paylan, üniversiteyi İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesinden mezun olarak tamamladı.[2] Bir dönem iş adamı olup Yeşilköy Ermeni Okulunda yöneticilik yaptı ve Ermeni okullarının bağlı olduğu cemaat vakıfları tarafından kurulan eğitim komisyonunda koordinatör olarak görev aldı.[3][4] Ana dil temelli çok dilli eğitimin gelişimi için projeler yönetti.[2] Bir Hristiyan olan Paylan, nüfus cüzdanının din kısmında Hristiyan yazdığı için çocukluğundan beri gittiği kurumlarda birçok kez ayrımcılığa uğradığını belirtti.[5]

Siyasi kariyeri

Garo Paylan ilk olarak 2011 yılında Barış ve Demokrasi Partisine (BDP) katıldı ve partinin kampanya destekçilerinden biri oldu. Daha sonra parti içinde Ermenilerin çıkarlarını temsil etti ve kısa süre sonra Halkların Demokratik Kongresini kuran diğer aktivistlere katılarak Merkez Komite üyesi oldu.[6]

Halkların Demokratik Partisi

Garo Paylan, Halkların Demokratik Partisinin (HDP) kurucu üyelerinden biri oldu ve partinin merkez komitesinde yer aldı.[7]

Milletvekilliği

Haziran 2015 Türkiye genel seçimlerinde Halkların Demokratik Partisinin İstanbul'da üçüncü bölge ikinci sıradan milletvekili seçilerek Türkiye Büyük Millet Meclisine girdi ve böylece TBMM tarihinde 54 yıl sonra ilk kez meclise giren Ermeni milletvekillerinden biri oldu.[8] Kasım 2015 genel seçimlerinde de HDP'nin İstanbul milletvekili seçildi.

13 Ocak 2017'de Türkiye parlamentosunda "1913-23 döneminde dört halkı kaybettik. Ermenileri, Rumları, Süryanileri, Yahudileri kaybettik. Büyük katliamlarla, soykırımlarla bu topraklardan ya sürüldüler ya mübadelelere uğradılar. Bir zamanlar yüzde kırktık, bugün binde biriz. Herhalde başımıza bir iş geldi ki -ben adına soykırım diyorum, siz ne derseniz deyin- bugün binde biriz." cümlelerini kurarak yaptığı konuşmada soykırım sözcüğünü kullanması AKP, CHP ve MHP milletvekilleri tarafından tepkiyle karşılandı; konuşmaya cevaben söz alan bu üç partinin grup başkanvekilleri Ermeni Soykırımı'nın olmadığını söyleyerek Paylan'ın parlamento iç tüzüğünün 161. maddesi gereğince cezalandırılmasını talep etti. Bunun üzerine Paylan'a "Türkiye Cumhuriyeti'ne veya onun anayasa düzenine sövmek, meclis yapıları yahut eklentileri içinde yasak bir eylemde bulunmak" gerekçesiyle üç birleşimden uzaklaştırılma cezası verildi ve sözlerin meclis tutanaklarından da silinmesi kararlaştırıldı. 161. maddeye göre cezalandırılmasını anlam veremediğini söyleyen Paylan, olayla ilgili olarak "Hakaret içermeyen, tarihi bir tez ortaya koyan bu konuşmama gösterilen tahammülsüzlük, yeni milliyetçi cephenin özgürlükleri ne kadar daralttığını, daraltacağını gösteriyor. ... Bu linççi, aşırı milliyetçi ve faşizan iklimden endişe duyuyorum." yorumunu yaptı.[9] Ayrıca "kürsü dokunulmazlığı ve ifade özgürlüğünün ortadan kaldırılması" olarak gördüğü cezanın iptali için Anayasa Mahkemesine başvurdu.[10]

2 Mayıs 2016 tarihinde anayasa reformu toplantısı sırasında bir başka kavga daha yaşandı ve Adalet Bakanı Bekir Bozdağ, Garo Paylan'ı bir önceki hafta yaşanan kavgayı başlatmakla suçladı. Paylan, Bozdağ'ın sözlerinin iftira olduğunu söyleyerek karşılık verdi.[11][12] Olayın ardından Paylan, Ermeni kimliği hakkında birçok ırkçı söylemde bulunulduğunu ve kendisine yönelik saldırının planlı olduğunu söyledi.[13][14]

Türkiye İnsan Hakları Derneği Paylan'a yönelik şiddeti kınayan bir açıklama yayınladı. Irkçılık ve Ayrımcılığa Karşı Komite tarafından yayınlanan kınamada, Paylan'a yönelik saldırıların Ermeni kökenli olmasından kaynaklandığı belirtildi. Açıklamada ayrıca Paylan'a yönelik "Ermeni piçi" gibi çeşitli ırkçı hakaretler de kınandı.[15]

Partideki iki dönem sınırlaması nedeniyle 2023 genel seçimleri için HDP'den yeniden aday gösterilmedi.[16]

Görüşleri

Ermeni Kırımı

Paylan milletvekili seçildikten sonra Ermeni Soykırımı'nın inkârına karşı mücadele edeceğine söz verdi ve Ermeni Soykırımı'nın Türkiye'de tanınmasını talep etti.[17] Paylan, Nisan 2016'da Ermeni Kırımı'nın 101. yıldönümü vesilesiyle mecliste yaptığı konuşmada, Ermeni Kırımı sırasında tehcir edilen ve öldürülen Osmanlı Ermenisi siyasetçilerin isimlerini saydı.[18] Nisan 2021'de TBMM'de yaptığı bir konuşmada aynı şekilde Türkiye'nin Ermeni Kırımı'nı kabul etmesini talep etti.[19] Paylan ayrıca Talat Paşa'nın anısına meydanlara isim verilmesine karşı çıkmakta ve bunu Almanya'da Adolf Hitler anısına sokaklara isim verilmesine benzetmektedir.[19]

Ermenistan ve Dağlık Karabağ

2020'de Dağlık Karabağ'daki savaş sırasında, Adalet ve Kalkınma Partisi yönetimini, çatışmaya diplomatik bir çözüm bulmakla görevli Minsk Grubunun bir üyesi olmasına rağmen savaştan yana olmakla eleştirdi.[20]

Polis şiddeti

Türkiye'de "kaybedilen" yakınlarının nerede olduğuna dair cevaplar talep eden Cumartesi Anneleri hareketini desteklemektedir.[21][22]

LGBTQ+ hakları

1 Kasım 2022 tarihinde Pink Armenia'nın Erivan'da düzenlediği "2022 Gökkuşağı Forumu" sırasında Paylan, günün erken saatlerinde Ermenistan Başbakanı Nikol Pashinyan ile görüştükten sonra doğaçlama bir ziyaret gerçekleştirdi. Paylan, "Ermenistan demokratik bir ülke olmak istiyorsa LGBTIQ haklarına saygı göstermelidir" dedi.[23]

Yasal kovuşturma

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı Bekir Şahin 17 Mart 2021 tarihinde Anayasa Mahkemesine başvurarak Paylan ve diğer 686 HDP'li siyasetçi için beş yıl süreyle siyasi yasak talep etti.[24] Dava, HDP'nin PKK ile örgütsel bağlantısı olduğu iddiasıyla kapatılması talebiyle birlikte açılmıştı.[24][25]

Kaynakça

  1. ^ "Markar Esayan'ın Metiner'den farkı yok". Hürriyet. 1 Temmuz 2015. 1 Şubat 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ocak 2017. 
  2. ^ a b "1 Kasım 2015 Genel Seçim HDP İstanbul Garo Paylan". Habertürk. 21 Ekim 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ocak 2017. 
  3. ^ Pelek, Semra (22 Eylül 2010). "Paylan: Ermeni Okullarının Başında Müstemleke Müfettişi Var". Bianet. 2 Şubat 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ocak 2017. 
  4. ^ "74 milyonun çoğu Yahudi'nin ne olduğunu bile bilmiyor". Şalom. 27 Nisan 2016. 28 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Nisan 2021. 
  5. ^ "HDP'li Garo Paylan: Din hanesi nedeniyle ayrımcılığa uğradım". CNN Türk. AA. 14 Ocak 2017. 2 Şubat 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ocak 2017. 
  6. ^ "The Road Ahead: An Interview with Garo Paylan". Armenian Weekly. 1 Temmuz 2015. 29 Ocak 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Temmuz 2023. 
  7. ^ "Meet the newly elected Armenian Deputies in the Turkish Parliament". Aypoupen. 7 Haziran 2015. 12 Kasım 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Mayıs 2016. 
  8. ^ "İstanbul'da 54 yıl sonra bir ilk". Milliyet. 8 Haziran 2015. 2 Şubat 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ocak 2017. 
  9. ^ Erem, Onur (14 Ocak 2017). "HDP Milletvekili Paylan: Meclis'te aldığım ceza zamanın ruhunu yansıtıyor". BBC Türkçe. 21 Ocak 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ocak 2017. 
  10. ^ "Paylan Anayasa Mahkemesi'ne başvurdu". Agos. 16 Ocak 2017. 20 Ocak 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ocak 2017. 
  11. ^ "Brawl in Turkish parliament between Kurds and pro-AKP". ANSAmed. 2 Mayıs 2016. 21 Ekim 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Temmuz 2023. 
  12. ^ "Another fight breaks out at Turkish parliament". Hürriyet Daily News. 2 Mayıs 2016. 21 Ekim 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Temmuz 2023. 
  13. ^ "Garo Paylan says he was attacked in Turkish parliament for being Armenian". Armenpress. 3 Mayıs 2016. 14 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Temmuz 2023. 
  14. ^ "Turkey: Armenian lawmaker claims attack on ethnic grounds". ArmeniaNow. 4 Mayıs 2016. 25 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Temmuz 2023. 
  15. ^ "Turkish Rights Group Confronts Parliament on Paylan Attacks". Asbarez. 11 Mayıs 2016. 16 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Temmuz 2023. 
  16. ^ "26 political parties will compete in Turkey's upcoming general election". Gazete Duvar. 4 Ekim 2023. 10 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Nisan 2023. 
  17. ^ "MP Garo Paylan Vows To Fight Against Genocide Denial". MassisPost. 10 Haziran 2015. 11 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Temmuz 2023. 
  18. ^ "Garo Paylan Calls for Investigation on Ottoman-Armenian Parliamentarians Killed in 1915". MassisPost. 22 Nisan 2016. 11 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Temmuz 2023. 
  19. ^ a b "Turkish far-right deputy threatens Armenian MP Paylan with another genocide". www.duvarenglish.com. 27 Nisan 2021. 27 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Nisan 2021. 
  20. ^ "Armenians feel uneasy in Turkey, says Turkish MP". Arab News (İngilizce). 2 Ekim 2020. 3 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Mart 2021. 
  21. ^ SCF (25 Ağustos 2018). "700th gathering of 'Saturday Mothers' marred by Turkish police violence, detentions". Stockholm Center for Freedom (İngilizce). 28 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ekim 2020. 
  22. ^ SCF (8 Eylül 2018). "Turkey's 'Saturday Mothers' meet for 702nd week despite police threats". Stockholm Center for Freedom (İngilizce). 21 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ekim 2020. 
  23. ^ "Armenia's LGBTIQ activists fight on under shadow of war". 1 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Kasım 2022. 
  24. ^ a b "HDP indictment seeks political ban for 687 members, including Demirtaş, Buldan and Sancar". Bianet. 18 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Mart 2021. 
  25. ^ "Turkish prosecutor seeks political ban on 687 pro-Kurdish politicians". www.duvarenglish.com. Gazete Duvar. 18 Mart 2021. 12 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Mart 2021. 

Dış bağlantılar

İlgili Araştırma Makaleleri

Türkiye Ermenileri, Türkiye sınırları içinde yaşayan ve Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan etnik azınlıktır. 1914-1921 yılları arasında 2 milyondan fazla olan Ermeni nüfusunun, günümüzde 40.000 ila 76.000 arasında olduğu tahmin edilmektedir. Bugün Türkiye Ermenilerinin ezici çoğunluğu İstanbul'da yaşamaktadır. Kendi gazetelerini, kiliselerini ve okullarını desteklemektedirler ve çoğunluğu Ermeni Apostolik inancına mensuptur ve Türkiye'deki Ermenilerin azınlığı Ermeni Katolik Kilisesi'ne veya Ermeni Evanjelik Kilisesi'ne mensuptur. Dört bin yıldan fazla bir süredir tarihi anavatanlarında yaşadıkları için Ermeni Diasporası'nın bir parçası olarak görülmemektedirler.

<span class="mw-page-title-main">Sırrı Süreyya Önder</span> Türk film yönetmeni ve siyasetçi

Sırrı Süreyya Önder, Türk yönetmen, senarist, yapımcı, oyuncu, gazeteci ve siyasetçidir.

<span class="mw-page-title-main">Ermeni Soykırımı'nın tanınması</span> Hükûmetlerin Ermeni Soykırımını tanıması

Ermeni Soykırımı'nın tanınması, Osmanlı İmparatorluğu'nda, çoğunlukla 1915'te olmak üzere devletin son dönemlerinde Ermeni tebaaya yönelik sistematik olarak gerçekleşen katliam ve zorunlu göçlerin bazı ülkelerce, soykırım olarak siyaseten kabulüdür. Holokost ve soykırım üzerine çalışan birçok tarihçi ve akademik kuruluş, olayların Ermeni Soykırımı şeklinde adlandırılmasında fikir birliğine varmışlardır. Hükûmetlerin katliamları soykırım olarak tanımasında tarihçilerin görüşleri kadar, ülkelerinde yaşayan Ermeni toplulukların lobicilik faaliyetleri de etkili olmaktadır. Yaşanan olayların soykırım olduğu görüşünü doğrudan reddeden ülkeler Türkiye ve yakın ilişkiler sürdürdüğü Azerbaycan ile Pakistan'dır; Türkiye ile Azerbaycan yaşanan olayların soykırım olarak herhangi bir ülke tarafından tanınması durumunda açıkça o ülkeleri ekonomik ve diplomatik yaptırımlarla tehdit etmektedir. Aynı şekilde Türkiye ile siyasi ilişkileri kötü gitmekte olan veya ihtilafa düşmüş bazı ülke ve kuruluşlar siyasi misilleme olarak kimi zaman yaşanan olayları soykırım olarak tanımayı bir koz olarak öne sürmekte veya soykırım olarak doğrudan tanımaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Feleknas Uca</span> Kürt politikacı

Feleknas Uca, Yezidi asıllı Türk siyasetçidir. 1999'dan 2009'a kadar Almanya'dan Avrupa Parlamentosu üyesiydi ve Die Linke'de görev yaptı. Feleknas Uca, Ocak 2005 Irak parlamento seçimlerine kadar dünyanın tek Yezidi parlamenteriydi. Haziran 2015'te Diyarbakır'dan milletvekili seçildi.

<span class="mw-page-title-main">Ermeni Kırımı</span> Osmanlı İmparatorluğunda ikamet eden Ermenilerin savaş boyunca göçe zorlanması ve sistematik katli

Ermeni Kırımı, 1915 Olayları/Ermeni Tehciri veya Ermeni Soykırımı, Osmanlı hükûmetinin Ermenilere karşı gerçekleştirdiği sürgün ve katliamlardır. Etnik temizliğin sonucunda ölen Ermenilerin sayısı tartışmalıdır; sayı, çeşitli araştırmacılara göre 600.000 ile 1,5 milyon arasında değişiklik gösterir. 1914 yılında Osmanlı topraklarında yaşayan Ermeni nüfusu yapılan farklı tahminler mevcuttur. Osmanlı resmî kayıtlarına göre 1.2 milyon ile Ermeni Patrikhanesi'ne göre 1 milyon 914 bin 620 Ermeni yaşamaktaydı. 1922 sayımlarına göre ise 817 bin Ermeni 'mülteci' olarak Osmanlı topraklarını terk etmiş, 95 bin Ermeni ise din değiştirerek Türkiye topraklarında yaşamaya devam etmiştir. Bu tahminlere göre Osmanlı topraklarında bulunan 900 bin hayatta kalmışken, 300 bin ile 1 milyon arasında Ermeni hayatını kaybetmiştir. Olayların başlangıç tarihi çoğunlukla 250 Ermeni aydının ve komite liderinin Osmanlı yöneticileri tarafından İstanbul'dan Ankara'ya sürüldüğü ve birçoğunun öldürüldüğü 24 Nisan 1915 ile ilişkilendirilmektedir. Ermeni Kırımı, sağlıklı erkek nüfusun toptan öldürülmesi ya da askere alınarak zorla çalıştırılması ve sonrasında kadın, çocuk ve yaşlılarla birlikte ölüm yürüyüşü koşullarında Suriye Çölü'ne sürülmesi gibi olaylarla birlikte I. Dünya Savaşı sırasında ve sonrasında iki aşamada gerçekleşti. Osmanlı askerlerinin koruması eşliğinde yaşadıkları yerlerden sürülen Ermeniler; sürgün sırasında yiyecek ve su sıkıntısı yaşadı; ayrıca çeşitli raporlara göre zaman zaman soygun ve katliamlara maruz kaldı. Ülke genelindeki Ermeni diasporası, genel anlamda Ermenilerin Doğu Anadolu'dan sürülme işleminin doğrudan bir sonucu olarak ortaya çıktı.

<span class="mw-page-title-main">Erkan Baş</span> Türk siyasetçi

Erkan Baş, Türk siyasetçi ve bilim tarihçisi. Türkiye İşçi Partisinin (TİP) mevcut genel başkanı ve İstanbul milletvekili. 2009 yılı başında Türkiye Komünist Partisi (TKP) genel başkanlığı yaptı, 2014'te Halkın Türkiye Komünist Partisi (HTKP) genel sekreterliği yaptı ve 2017'de TİP'i kurdu. 2018 Türkiye genel seçimlerinde partisinin seçim ittifakı doğrultusunda Halkların Demokratik Partisi (HDP) sıralarından milletvekili seçildi, daha sonra HDP'den istifa ederek yeniden Türkiye İşçi Partisine geçti.

<span class="mw-page-title-main">Ermeni Soykırımı'nı Anma Günü</span> Ermenistanda millî gün

Ermeni Soykırımı'nı Anma Günü, her yıl 24 Nisan tarihinde başta Ermenistan olmak üzere Kanada, Fransa ve Ermeni diasporası'nın yoğun olarak yaşadığı bölgelerde Ermeni Kırımı'nda ölen kurbanları anmak için düzenlenen ulusal törenler. Ermenistan'ın başkenti Erivan'da yüz binlerce insan Tsitsernakabert Soykırım Anıtı'na yürüyerek ziyaret eder ve ebedî aleve çiçekler koyar.

<span class="mw-page-title-main">Ayhan Bilgen</span> Türk siyasetçi

Ayhan Bilgen, Türk gazeteci ve siyasetçidir. Halkların Demokratik Partisinden eski Kars belediye başkanıdır.

<span class="mw-page-title-main">Halkların Demokratik Partisi</span> Türkiyede bir siyasi parti

Halkların Demokratik Partisi, 15 Ekim 2012 tarihinde kurulan ve Türkiye'de faaliyet gösteren siyasi partidir. Parti tüzüğüne göre resmî kısaltması "HDP" şeklindedir. Simgesi gövde bölümü iki adet elden oluşan ağaç tasviridir. Eş genel başkanları Cahit Kırkkazak ve Sultan Özcan'dır.

<span class="mw-page-title-main">Berdan Öztürk</span> Türk politikacı

Berdan Öztürk, Kürt asıllı Türk avukat ve siyasetçi. TBMM 25, 26, 27 ve 28. dönem milletvekili.

<span class="mw-page-title-main">Ayşe Acar Başaran</span> Türk politikacı

Ayşe Acar Başaran, Kürt asıllı Türk avukat ve siyasetçi. Haziran 2015, Kasım 2015 ve 2018 Türkiye genel seçimlerinde Halkların Demokratik Partisi (HDP) Batman milletvekili olarak meclise girdi. Şubat 2020'deki 4. HDP Parti Konferansı'nda HDP Kadın Meclisi sözcülüğüne getirilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Abdullah Zeydan</span> Van Büyükşehir belediye başkanı

Abdullah Zeydan, Kürt asıllı Türk mimar, siyasetçi, Hakkâri eski milletvekili ve mevcut Van Büyükşehir Belediye başkanı.

<span class="mw-page-title-main">2017 Türkiye anayasa değişikliği referandumu</span> Türkiyede yapılan yedinci halk oylaması

2017 Türkiye anayasa değişikliği referandumu, 16 Nisan 2017'de gerçekleşen halk oylamasıdır. Seçmenler, mevcut Türkiye Anayasası'nın 18 maddesi üzerindeki değişikliklerini oyladı. Hükûmetteki Adalet ve Kalkınma Partisi ve kurucularından Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından desteklenen madde değişiklikleriyle ilgili tartışmalar uzun süre devam ettikten sonra muhalefetteki Milliyetçi Hareket Partisi'nin (MHP) desteğiyle birlikte meclisten geçerek halk oylaması kararı alındı. Değişiklik paketi, yürürlükteki parlamenter sistemin kaldırılarak yerine başkanlık sisteminin getirilmesini, başbakanlık makamının ortadan kaldırılmasını, meclisteki vekil sayısının 550'den 600'e çıkarılmasını ve Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun (HSYK) yapısında değişiklikler yapılmasını içermektedir.

TBMM 27. dönem milletvekilleri listesi, Türkiye Büyük Millet Meclisinin 27. döneminde görev yapan, 24 Haziran 2018 tarihinde seçilen milletvekillerinin listesidir.

<span class="mw-page-title-main">Türkiye İşçi Partisi (2017)</span> Türkiyede bir siyasi parti

Türkiye İşçi Partisi, 7 Kasım 2017 tarihinde Erkan Baş ve Barış Atay liderliğinde kurulan ve Türkiye'de faaliyet gösteren bir siyasi partidir. Parti tüzüğüne göre resmî kısaltması "TİP" şeklindedir. Simgesi iç içe geçmiş çark, başak ve yıldızdır. TBMM'de 3 milletvekili bulunmaktadır. Genel başkanı Erkan Baş'tır. 25 Ağustos 2022 tarihinden beri Emek ve Özgürlük İttifakı bileşenidir.

<span class="mw-page-title-main">Mahmut Toğrul</span> Türk kimyager ve siyasetçi

Mahmut Toğrul,, Kürt asıllı Türk kimyager ve siyasetçi.

<span class="mw-page-title-main">Tülay Hatimoğulları</span> Türk siyasetçi

Tülay Hatimoğulları Oruç, Arap asıllı Türk ekonomist, siyasetçi ve DEM Parti eş genel başkanı. TBMM 27 ve 28. dönem Adana milletvekilidir ve TBMM Dışişleri Komisyonu üyesidir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı Bekir Şahin tarafından "Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmayı ve ortadan kaldırmayı amaçladığı" gerekçesiyle Halkların Demokratik Partisinin temelli kapatılması ve partinin eş genel başkanları Mithat Sancar ve Pervin Buldan'ın da bulunduğu 687 üyeye siyasi yasak getirilmesi talep edildi. İddianame, 17 Mart 2021'de Yüksek Mahkemeye gönderildi.

<span class="mw-page-title-main">Türkiye'de Ermeni Kırımı'nın mirası</span>

1915 ve 1917 yılları arasında en az 800.000 Ermeni'nin öldürüldüğü Ermeni Kırımı, yaşanmasından uzun yıllar sonra bile Türk toplumunda hissedilecek derin etkiler bıraktı .Anadolu Hareketi'nin 1919 tarihli bir yayını, Ermenilere karşı sistematik bir "imha" politikasının uygulandığını ve İttihat ve Terakki liderlerinin "insanlığın en büyük suçluları arasında" olduğunu kabul ediyordu. Ermeni tarihçi Vahan Avetyan'a göre, 1920ler boyunca Türkiye Cumhuriyeti'nin yeni bir devlet kurma projesinin önemli bir parçası olarak Kırım'ın Türk tarihinden silinmesi denenmişti.

<span class="mw-page-title-main">Dersim Dağ</span>

Dersim Dağ, Kürt asıllı Türk siyasetçi ve TBMM 27. dönem Halkların Demokratik Partisi Diyarbakır milletvekilidir. Seçildiğinde 22 yaşındaydı ve en genç milletvekillerinden biriydi.